-iii- TÓM TẮT Trong pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam, thẩm quyền của Tòa án là cơ sở pháp lý xác định trách nhiệm, quyền hạn của Tòa án trong việc giải quyết tranh chấp kinh doanh, thư
Trang 1-iii-
TÓM TẮT
Trong pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam, thẩm quyền của Tòa án là cơ sở pháp lý xác định trách nhiệm, quyền hạn của Tòa án trong việc giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại theo yêu cầu của đương sự, là công cụ pháp lý hữu hiệu để mọi công dân thực hiện quyền tự do bình đẳng của mình trước pháp luật Ngoài ra thẩm quyền còn là sự phân định quyền hạn của Tòa án với các cơ quan chức năng khác nhau và giữa Tòa án với nhau trong việc giải quyết các tranh chấp tại Tòa án
Do đó nếu thẩm quyền giữa các Tòa án được xây dựng một cách chính xác, khoa học
sẽ tránh được sự chồng chéo, giảm bớt nhiều phiền hà cho các chủ thể kinh doanh khi thực hiện quyền của mình, cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường vận hành theo cớ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa dẫn đến nhiều tranh chấp phát sinh cần đến Tòa án giải quyết ngày càng nhiều để đảm bảo việc giải quyết một cách nhánh chóng kịp thời, hài hòa lợi ích giữa các bên, nhà nước ban hành nhiều quy định trong đó có quy định về thẩm quyền của Tòa án đối việc giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại mại Tuy nhiên trong thực tiễn giải quyết vẫn còn bộc lộ những bất cập, nhất là trong giai đoạn sơ thẩm chưa đáp ứng được quá trình cải cách tư pháp, dẫn đến chất lượng giải quyết án chưa cao một số phán quyết của Tòa án sơ thẩm bị hủy dẫn đến việc giải quyết vụ án kéo dài Việc quy định về thẩm quyền của Tòa án còn nhiều khiếm khuyết, thiếu cụ thể, đội ngũ Thẩm phán còn hạn chế và thiếu kinh nghiệm làm ảnh hưởng đến quyền lợi của các tổ chức, cá nhân có liên quan Chính vì
lý do trên nên người viết chọn đề tài “ Thẩm quyền của Tòa án cấp sơ thẩm đối với
việc giải quyết các tranh chấp kinh doanh, thương mại” để nghiên cứu Luận văn thạc
sĩ của mình
Ngoài phần mở đầu, kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, nội dung luận văn gồm có 2 chương
Chương 1: Lý luận chung về thẩm quyền của Tòa án cấp sơ thẩm đối với việc giải quyết các tranh chấp kinh doanh, thương mại Ở chương này người viết sẽ tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận chung về thẩm quyền của Tòa án cấp sơ thẩm
Trang 2-iv-
đối việc giải quyết các tranh chấp kinh doanh, thương mại, lịch sử hình thành và phát triển các quy định của pháp luật về thẩm quyền của Tòa án cấp sơ thẩm đối với việc giải quyết các tranh chấp kinh doanh, thương mại
Chương 2: Thực tiễn áp dụng và một số kiến nghị, hoàn thiện pháp luật về thẩm quyền của Tòa án đối với việc giải quyết các tranh chấp kinh doanh, thương mại Trong chương này người viết sẽ tập trung nghiên cứu các quy định của pháp luật hiện hành về thẩm quyền của Tòa án cấp sơ thẩm đối việc giải quyết các tranh chấp kinh doanh, thương mại đưa ra một số vụ án cụ thể về tranh chấp kinh doanh, thương mại được giải quyết từ đó người viết phân tích đối chiếu quy định pháp luật hiện hành
Từ thực tiễn áp dụng quy định của pháp luật hiện hành về thẩm quyền của Tòa
án cấp sơ thẩm đối việc giải quyết các tranh chấp kinh doanh, thương mại thấy được những bất cập, hạn chế trong việc xác định thẩm quyền từ đó đưa ra một số kiến nghị hoàn thiện các quy định của pháp luật về thẩm quyền của Tòa án cấp sơ thẩm đối việc giải quyết các tranh chấp kinh doanh, thương mại
Trang 3-v-
ABSTRACT
In civil procedural law in Vietnam, the jurisdiction of the Court is a legal basis
to determine the responsibilities and powers of the courts in resolving business disputes, trade at the request of the parties, the public promised effective legal instruments to all citizens exercise their right to freedom and equality before the law
of the competent also there is a demarcation of powers of the Court to the various authorities and between courts together in resolving the dispute in court Therefore if jurisdiction among courts were built between correctly, scientists will avoid duplication, reduce some troubles for business subjects when implementing their rights, along with the development of market economy operating under the market mechanism socialist orientation led to many disputes arising need to court to settle more and more to ensure solving a timely quickly, harmony of interests between the parties, the government issued several regulations, including provisions on the jurisdiction of the courts for the resolution of business disputes, trade However, in practice resolve still reveals gaps, especially in the period of First instance has not satisfied the judicial reform process, leading to project quality is not high resolving some judgment of the Court of the first instance canceled leading to the resolution of the case lasted The provisions on the jurisdiction of the Court are many shortcomings, lack of detail, a team of judges is limited and inexperienced to affect the interests of the organization individuals concerned should It is the reason why the writer chose the theme: "the competence of the Court of First instance for the resolution of business disputes, commercial" to study my Master thesis
Besides the introduction, conclusion and list of references, content includes two chapters thesis
Chapter 1: The general theory of the jurisdiction of the Court of First Instance for the resolution of business disputes, trade: In this chapter the writer will focus on theoretical issues of general competence of the Court the first-instance court for the settlement of business disputes, trade, history and development of the provisions of
Trang 4-vi-
the law on the jurisdiction of the Court of First instance for the resolution of business disputes Commerce
Chapter 2: Practical application and a number of recommendations, improving the law on the jurisdiction of the Court for the settlement of business disputes, trade
In this chapter, the writer will focus on the rules current law on the jurisdiction of the Court of First instance for the settlement of trade disputes business provides some cases of business disputes, trade settlement area from which the writer makes the section of reference to the current legislation
From the practical application of the provisions of the current law on the jurisdiction of the Court of First Instance for the resolution of business disputes, trade shows the inadequacies and limitations in determining the jurisdiction from which launched a number of recommendations for improvement of the provisions of the law
on the jurisdiction of the Court of First instance for the settlement of business and commercial disputes
Trang 5-vii-
MỤC LỤC
Trang tựa
Quyết định giao đề tài
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
TÓM TẮT iii
ABSTRACT v
DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT ix
DANH SÁCH CÁC BẢNG x
PHẦN MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Lịch sử nghiên cứu đề tài 2
3 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 3
4 Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài 4
5 Phương pháp nghiên cứu 4
6 Ý nghĩa khoa học và giá trị ứng dụng của đề tài 5
7 Kết cấu của Luận văn 5
CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ THẨM QUYỀN CỦA TÒA ÁN CẤP SƠ THẨM ĐỐI VỚI VIỆC GIẢI QUYẾT CÁC TRANH CHẤP KINH DOANH, THƯƠNG MẠI 7
1.1 Khái niệm, đặc điểm về thẩm quyền của Tòa án cấp sơ thẩm đối với việc giải quyết các tranh chấp kinh doanh, thương mại 7
1.1.1 Khái niệm về thẩm quyền của Tòa án cấp sơ thẩm đối với việc giải quyết các tranh chấp kinh doanh, thương mại 7
1.1.2 Đặc điểm thẩm quyền của Tòa án cấp sơ thẩm đối với việc giải quyết các tranh chấp kinh doanh, thương mại 12
1.2 Ý nghĩa của việc quy định thẩm quyền của Tòa án cấp sơ thẩm đối với việc giải quyết các tranh chấp kinh doanh, thương mại 14
Trang 6-viii-
1.3 Căn cứ quy định về thẩm quyền giải quyết các tranh chấp kinh doanh, thương mại của Tòa án 16 1.4 Thẩm quyền của Tòa án cấp sơ thẩm theo pháp luật Việt Nam hiện hành 22 1.4.1 Thẩm quyền theo vụ việc 23 1.4.2 Thẩm quyền theo cấp Tòa án 35 1.4.3 Thẩm quyền của Tòa án theo lãnh thổ và sự lựa chọn của nguyên đơn 38
CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN ÁP DỤNG VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ THẨM QUYỂN CỦA TÒA ÁN CẤP SƠ THẨM ĐỐI VỚI VIỆC GIẢI QUYẾT CÁC TRANH CHẤP KINH DOANH, THƯƠNG MẠI 45
2.1 Thực tiễn áp dụng các quy định về Thẩm quyền của Tòa án cấp sơ thẩm đối với việc giải quyết các tranh chấp kinh doanh, thương mại 45 2.1.1 Tình hình giải quyết các tranh chấp kinh doanh, thương mại trong thời gian qua 45 2.1.2 Một số đánh giá về tình hình giải quyết các tranh chấp kinh doanh, thương mại trong thời gian qua 48 2.2 Một số bất cập và kiến nghị hoàn thiện pháp luật về thẩm quyền giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại 50
KẾT LUẬN 64 TÀI LIỆU THAM KHẢO 66
Trang 7-ix-
DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BLTTDS: Bộ luật tố tụng dân sự
KDTM-GĐT: Kinh doanh, thương mại - giám đốc thẩm
KDTM-ST: Kinh doanh, thương mại - sơ thẩm
KDTM-PT: Kinh doanh, thương mại - phúc thẩm
NQ/HĐTPTATC: Nghị quyết Hội đồng thẩm phán Tòa an tối cao
TLST-KDTM: Thụ lý sơ thẩm - kinh doanh, thương mại
Trang 8-x-
DANH SÁCH CÁC BẢNG
Bảng 2.1 Tình hình thụ lý và giải quyết các loại vụ án nói chung ở cấp
sơ thẩm của ngành Tòa án từ năm 2011 đến năm 2015 46 Bảng 2.2
Tình hình thụ lý và giải quyết các tranh chấp KDTM ở cấp
sơ thẩm của Tòa án nhân tỉnh Đồng nai từ năm 2011 đến năm 2015
47
Bảng 2.3
Tình hình thụ lý và giải quyết các tranh chấp KDTM ở cấp
sơ thẩm của Tòa án nhân tỉnh Trà Vinh từ năm 2011 đến năm 2015
47
Trang 9-1-
PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Trong pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam, cụ thể là giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại, thẩm quyền của Tòa án là cơ sở pháp lý xác định trách nhiệm, quyền hạn của Tòa án trong việc giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại theo yêu cầu của đương sự, là công cụ pháp lý hữu hiệu để mọi công dân thực hiện quyền tự do bình đẳng của mình trước pháp luật Thẩm quyền của Tòa án trong việc giải quyết các tranh chấp nói chung và tranh chấp kinh doanh, thương mại nói riêng còn là sự phân định quyền hạn của Tòa án với các cơ quan chức năng khác nhau và giữa Tòa án với nhau trong việc giải quyết các tranh chấp tại Tòa án Thẩm quyền càng được xác định rõ ràng, chính xác, sát với thực tế bao nhiêu thì càng đảm bảo việc giải quyết chính xác nhanh chóng bấy nhiêu Xuất phát từ nền kinh tế Việt Nam đã và đang phát triển như hiện nay việc phát sinh các tranh chấp kinh doanh, thương mại là không thể tranh khỏi, khi tranh chấp xảy ra các đương sự thường lựa chọn hình thức giải quyết các tranh chấp kinh doanh, thương mại bằng Tòa án như là một giải pháp cuối cùng để bảo vệ quyền và lợi ích của mình khi tranh chấp xảy ra Do đó nếu các quy định về thẩm quyền giữa các Tòa
án được xây dựng một cách chính xác, khoa học sẽ tránh được sự chồng chéo, giảm bớt nhiều phiền hà cho các chủ thể kinh doanh khi thực hiện quyền của mình, trong thời gian qua mặc dù nhà nước ta có nhiều cố gắn, sửa đổi bổ sung nhiều quy định về thẩm quyền của Tòa án Tuy nhiên trong thực tiễn xét xử vẫn còn bộc lộ những bất cập, nhất là trong giai đoạn sơ thẩm chưa đáp ứng được quá trình cải cách tư pháp, dẫn đến chất lượng giải quyết án chưa cao một số phán quyết của Tòa án sơ thẩm bị hủy dẫn đến việc giải quyết
vụ án kéo dài Việc quy định về thẩm quyền của Tòa án còn nhiều khiếm khuyết, thiếu
cụ thể, đội ngũ thẩm phán còn hạn chế và thiếu kinh nghiệm làm ảnh hưởng đến quyền lợi của các tổ chức, cá nhân có liên quan
Nhận thức đầy đủ tính đúng đắn quy định của pháp luật về thẩm quyền của Tòa án nói chung và Tòa án cấp sơ thẩm nói riêng đối với việc giải quyết các tranh chấp kinh doanh, thương mại và cơ chế áp dụng thẩm quyền giải quyết có ý nghĩa
Trang 10-2-
quan trọng trong việc xây dựng đổi mới căn bản cơ chế xây dựng và thực hiện pháp
luật Chính vì lý do trên nên người viết chọn đề tài “Thẩm quyền của Tòa án cấp sơ
thẩm đối với việc giải quyết các tranh chấp kinh doanh, thương mại” để nghiên cứu
Luận văn thạc sĩ của mình
2 Lịch sử nghiên cứu đề tài
Qua tìm hiểu và nghiên cứu người viết thấy có rất nhiều bài viết, tạp chí khoa
học pháp lý đề cập đến vấn đề thẩm quyền của Tòa án trong việc giải quyết các tranh chấp KDTM Trong đó phải kể đến các bài viết cụ thể như:
- Giai đoạn giải quyết sơ thẩm vụ án kinh tế theo pháp luật Việt Nam (Luận
án tiến sĩ Luật học) – Đoàn Đức Lương, Viện nhà nước và pháp luật, Hà Nội 2006 Bài viết này đã tập trung nghiên cứu một số khía cạnh của pháp luật tố tụng và thực tiễn áp dụng về giai đoạn giải quyết sơ thẩm vụ án KDTM trong thực tế
- Thẩm quyền xét xử của Tòa án đối với các vụ việc KDTM theo pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam, (Luận án tiến sĩ Luật học) – Nguyễn Văn Tiến, Viện nhà nước
và pháp luật, Hà Nội 2009 Bài viết này đã tập trung nghiên cứu khía cạnh của pháp luật tố tụng dân sự và thực tiễn áp dụng thẩm quyền xét xử của Tòa án đối với các vụ việc KDTM theo pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam Tuy nhiên, khi viết những vấn
đề này, tác giả chủ yếu đề cập đến thẩm quyền xét xử của Tòa án theo quy định của
Bộ luật tố tụng dân sự năm 2004
- Thẩm quyền giải quyết các vụ việc về KDTM của Tòa án Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế, (Luận văn thạc sĩ Luật học) – Nguyễn Thị Thu Hiếu, Trường Đại học Luật Tp Hồ Chí Minh năm 2006 Bài viết này tập trung nghiên cứu thẩm quyền giải quyết của Tòa án đối với các vụ việc kinh doanh, thương mại trong quá trình hội nhập kinh kế quốc tế
Bên cạnh những công trình nghiên cứu trên còn có một số công trình nghiên cứu khác liên quan tới đề tài như:
- Tăng cường vai trò của Tòa án trong việc giải quyết tranh chấp kinh tế (bài
viết) – Phan Chí Hiếu, kỷ yếu hội thảo “Giải quyết tranh chấp kinh doanh và phá sản doanh nghiệp”, Nxb giao thông vận tải năm 2000
Trang 11-3-
- Giải quyết tranh chấp kinh doanh theo pháp luật Việt Nam, (bài viết) – Phạm Hữu Nghị, kỷ yếu hội thảo “Giải quyết tranh chấp kinh doanh và phá sản doanh nghiệp”, Nxb giao thông vận tải năm 2000
- Phương pháp xác định thẩm quyền theo vụ việc của Tòa án, (bài viết) – Phan Chí Hiếu, Nghiên cứu lập pháp án năm 2004
- Kinh nghiệm giải quyết các tranh chấp kinh tế của Tòa án Việt Nam, (bài
viết) – Nguyễn Văn Dũng, kỷ yếu hội thảo “Giải quyết tranh chấp kinh doanh và phá sản doanh nghiệp”, Nxb giao thông vận tải năm 2004
- Thẩm quyền giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại theo BLTTDS và
các vấn đề đặt ra trong thực tiễn thi hành, (bài viết) – Phan Chí Hiếu, tạp chí nhà nước
và pháp luật năm 2005
- Giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại bằng Tòa án trong điều kiện hiện nay, (Luận văn thạc sĩ Luật học) – Lê Tự, Trường Đại học Luật Tp Hồ Chí Minh năm 2007
Tất cả các công trình nghiên cứu trên đã đi sâu phân tích một số vấn đề liên quan đến thẩm quyền giải quyết của Tòa án đối với giải quyết các tranh chấp KDTM, mối quan hệ giữa các cơ quan tư pháp, chức năng, nhiệm vụ của Tòa án những bất cập hạn chế cũng như những kiến nghị khoa học, đây là những tài liệu tham khảo rất
có ý nghĩa giúp cho người viết định hướng việc nghiên cứu đề tài của mình Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu trên chưa đề cập và tập trung nghiên cứu sâu những vấn đề cần hoàn thiện về thẩm quyền giải quyết của Tòa án cấp sơ thẩm đối với các tranh chấp KDTM theo pháp luật tố tụng dân sự Việt Nam
3 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
Luận văn tập trung nghiên cứu các quy định của pháp luật tố tụng dân sự về thẩm quyền giải quyết của Tòa án sơ thẩm đối với các tranh chấp kinh doanh, thương mại và thực tiễn áp dụng pháp luật, những bất cập, vướng mắc, từ đó người viết đề xuất các kiến nghị góp phần hoàn thiện quy định pháp luật tố tụng về thẩm quyền của Tòa án cấp sơ thẩm phù hợp với công cuộc cải cách tư pháp hiện nay
