Tiểu luận môn xử lý tình huống chính trị xử lý điểm nóng chính trị xã hội tại huyện quỳnh phụ, tỉnh thái bình năm 1997 từ lý luận đến thực tiễn

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Ổn định chính trị - xã hội là một yêu cầu tất yếu trong sự tồn tại và phát triển của mọi xã hội. Lịch sử thế giới và Việt Nam đã minh chứng rõ điều đó. Trong mỗi quốc gia, mỗi dân tộc, ở mỗi giai đoạn lịch sử, khi nào giai cấp thống trị, Đảng phải cầm quyền đưa ra được những chủ trương, giải pháp đúng, phù hợp quy luật và thâu phục được lòng dân, thì ở đó sẽ tạo ra được sức mạnh để bảo vệ và xây dựng quốc gia, dân tộc hòa bình - ổn định và phát triển, và ngược lại, sẽ gây ra sự bất ổn định. Bất ổn định, chiến tranh và các cuộc xung đột sẽ đẩy lùi sự phát triển của quốc gia, dân tộc trong mỗi thời kỳ so với xu thế chung của thế giới. Những bất ổn định chính trị - xã hội Liên Xô và Đông Âu trong cuối những năm 80, đầu 90 đã đẩy các nước này đến đổ vỡ, chôn vùi thành quả của nhân dân trong mấy mươi năm. Vì vậy, ổn định tình hình chính trị - xã hội là mong muốn của mọi xã hội, của nhân dân. Ở Việt Nam, qua mấy ngàn năm lịch sử, ngay cả trong các xã hội phong kiến, khi nào vua sáng, tôi hiền, lòng dân hòa thuận, đất nước yên bình, ổn định thì xã hội phát triển, nhân dân hòa mục, đời sống ấm êm, thái bình. Dân tộc ta đã từng trải qua nhiều cuộc đấu tranh chống giặc ngoại xâm, giặc nội xâm và đã thấm đau bao cảnh tương tàn, tang tóc, mất mát, hy sinh, sức người, sức của. Vì vậy ngày nay, dân ta rất khát khao độc lập tự do, mong muốn mãi mãi được sống trong hòa hình, ổn định để xây dựng một đất nước có dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ và văn minh. Điều đó chỉ thực hiện được trong tình hình xã hội ổn định. Đó không phải chỉ là mong muốn của Đảng ta, của Nhà nước ta, mà còn của cả dân tộc ta. Công cuộc đổi mới do Đảng ta khởi xướng, đất nước ta đã và đang thu được những thành tựu rất to lớn. Đó là việc Đảng ta đã đưa ra được đường lối chính trị đúng đắn, lãnh đạo Nhà nước và nhân dân ta giữ được ổn định chính trị - xã hội để xây dựng đất nước và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Nhưng trong đó cũng còn tồn tại không ít các nhân tố tiềm ẩn những nguy cơ có thể gây bất ổn định, làm cản trở phát triển, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất và đời sống của nhân dân. Những nhân tố ấy tồn tại trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, trong những vấn đề vĩ mô và vi mô, ở mọi cấp độ từ trung ương xuống đến địa phương và cơ sở. Điểm nóng ở Thái Bình trong những năm 1997 và ở nhiều nơi khác, vụ bạo loạn ở Tây Nguyên vừa qua đã minh chứng điều đó. Vì vậy, nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân ta hiện nay là, để đất nước phát triển, để giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa, điều kiện tiên quyết là phải giữ vững được ổn định chính trị - xã hội trên phạm vi cả nước và ở mỗi địa phương. Thái Bình là một trọng điểm của các điểm nóng trong cả nước những năm 1996-1998. Trong những năm qua Thái Bình đã đẩy lùi trạng thái bất ổn định, đang từng bước đi lên. Song bên cạnh những mặt tích cực trong đời sống chính trị, trong phát triển kinh tế - xã hội, vẫn còn nhiều điều bức xúc cần giải quyết, cần có những giải pháp khả thi để ngăn chặn, đẩy lùi những nhân tố có khả năng dẫn tới tái phát bất ổn định có thể xảy ra. Xuất phát từ lý luận đó, đồng thời từ bản thân là sinh viên khoa Chính trị học, với niềm say mê nghiên cứu khoa học, tác giả chọn tiểu luận với đề tài “Xử lý điểm nóng chính trị - xã hội tại huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình năm 1997: Từ lý luận đến thực tiễn” để làm đề tài tiểu luận kết thúc môn Phương pháp tiếp cận và xử lý tình huống chính trị.

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Ổn định chính trị - xã hội là một yêu cầu tất yếu trong sự tồn tại và pháttriển của mọi xã hội Lịch sử thế giới và Việt Nam đã minh chứng rõ điều đó

Trong mỗi quốc gia, mỗi dân tộc, ở mỗi giai đoạn lịch sử, khi nào giai cấpthống trị, Đảng phải cầm quyền đưa ra được những chủ trương, giải pháp đúng,phù hợp quy luật và thâu phục được lòng dân, thì ở đó sẽ tạo ra được sức mạnh

để bảo vệ và xây dựng quốc gia, dân tộc hòa bình - ổn định và phát triển, vàngược lại, sẽ gây ra sự bất ổn định Bất ổn định, chiến tranh và các cuộc xungđột sẽ đẩy lùi sự phát triển của quốc gia, dân tộc trong mỗi thời kỳ so với xu thếchung của thế giới Những bất ổn định chính trị - xã hội Liên Xô và Đông Âutrong cuối những năm 80, đầu 90 đã đẩy các nước này đến đổ vỡ, chôn vùi thànhquả của nhân dân trong mấy mươi năm Vì vậy, ổn định tình hình chính trị - xãhội là mong muốn của mọi xã hội, của nhân dân

Ở Việt Nam, qua mấy ngàn năm lịch sử, ngay cả trong các xã hội phongkiến, khi nào vua sáng, tôi hiền, lòng dân hòa thuận, đất nước yên bình, ổn địnhthì xã hội phát triển, nhân dân hòa mục, đời sống ấm êm, thái bình Dân tộc ta đãtừng trải qua nhiều cuộc đấu tranh chống giặc ngoại xâm, giặc nội xâm và đãthấm đau bao cảnh tương tàn, tang tóc, mất mát, hy sinh, sức người, sức của Vìvậy ngày nay, dân ta rất khát khao độc lập tự do, mong muốn mãi mãi được sốngtrong hòa hình, ổn định để xây dựng một đất nước có dân giàu, nước mạnh, xã hộicông bằng, dân chủ và văn minh Điều đó chỉ thực hiện được trong tình hình xãhội ổn định Đó không phải chỉ là mong muốn của Đảng ta, của Nhà nước ta, màcòn của cả dân tộc ta Công cuộc đổi mới do Đảng ta khởi xướng, đất nước ta đã

và đang thu được những thành tựu rất to lớn Đó là việc Đảng ta đã đưa ra đượcđường lối chính trị đúng đắn, lãnh đạo Nhà nước và nhân dân ta giữ được ổn địnhchính trị - xã hội để xây dựng đất nước và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủnghĩa Nhưng trong đó cũng còn tồn tại không ít các nhân tố tiềm ẩn những nguy

cơ có thể gây bất ổn định, làm cản trở phát triển, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất

và đời sống của nhân dân Những nhân tố ấy tồn tại trong tất cả các lĩnh vực củađời sống xã hội, trong những vấn đề vĩ mô và vi mô, ở mọi cấp độ từ trung ươngxuống đến địa phương và cơ sở Điểm nóng ở Thái Bình trong những năm 1997

và ở nhiều nơi khác, vụ bạo loạn ở Tây Nguyên vừa qua đã minh chứng điều đó

Vì vậy, nhiệm vụ của toàn Đảng, toàn dân ta hiện nay là, để đất nước pháttriển, để giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa, điều kiện tiên quyết là phải giữvững được ổn định chính trị - xã hội trên phạm vi cả nước và ở mỗi địa phương

Thái Bình là một trọng điểm của các điểm nóng trong cả nước những năm1996-1998 Trong những năm qua Thái Bình đã đẩy lùi trạng thái bất ổn định,đang từng bước đi lên Song bên cạnh những mặt tích cực trong đời sống chínhtrị, trong phát triển kinh tế - xã hội, vẫn còn nhiều điều bức xúc cần giải quyết,cần có những giải pháp khả thi để ngăn chặn, đẩy lùi những nhân tố có khả năngdẫn tới tái phát bất ổn định có thể xảy ra

Xuất phát từ lý luận đó, đồng thời từ bản thân là sinh viên khoa Chính trị

học, với niềm say mê nghiên cứu khoa học, tác giả chọn tiểu luận với đề tài “Xử

lý điểm nóng chính trị - xã hội tại huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình năm 1997:

Từ lý luận đến thực tiễn” để làm đề tài tiểu luận kết thúc môn Phương pháp tiếp

cận và xử lý tình huống chính trị

2 Tình hình nghiên cứu

Hiện nay, một số để tài, công trình nghiên cứu đã đề cập những nội dungliên quan đến việc xử lý điểm nóng chính trị - xã hội, sự bất ổn định chính trị -

xã hội, đặc biệt là trên địa bàn tỉnh Thái Bình như:

- "Tổng kết thực tiễn về xử lý điểm nóng chính trị - xã hội" do GS Lê Hữu

Nghĩa làm chủ nhiệm, GS Lưu Văn Sùng làm phó chủ nhiệm

- GS Hoàng Chí Bảo: "Bước đầu khái quát lý luận về điểm nóng, điểm nóng chính trị -xã hội".

- Viện Khoa học Chính trị đã có tập bài giảng về "Xử lý tình huống chính trị" giành cho hệ cử nhân và hệ cao học.

- Các bài viết của GS TS Lưu Văn Sùng, GS.TS Hoàng Chí Bảo trên

"Thông tin chính trị học" có nội dung khái quát lý luận về điểm nóng chính trị

-xã hội, liên quan đến việc mất ổn định chính trị - -xã hội ở địa bàn một số tỉnh ởnước ta

- Lê Văn Đính: "Vấn đề điểm nóng tôn giáo ở Thừa Thiên - Huế với việc giữ vững ổn định chính trị trong công cuộc đổi mới hiện nay" - Luận văn thạc sĩ

chính trị học, năm 1998 Tác giả đã từ cơ sở lý luận và thực trạng mà tổng kếtmột số kinh nghiệm và đề xuất những giải pháp nhằm ngăn ngừa, xử lý mộtcách có hiệu quả "điểm nóng" tôn giáo để giữ vững ổn định chính trị trong côngcuộc đổi mới hiện nay

- TS Nguyễn Văn Vĩnh và tập thể các nhà khoa học với đề tài khoa học

cấp bộ, 2003, về "Những nhân tố có thể dẫn đến bất ổn định chính trị - xã hội ở nước ta hiện nay" Đề tài này đã đạt những kết quả khá sâu về nội dung khái

niệm bất ổn định chính trị, những nhân tố ảnh hưởng, những yếu tố có thể dẫnđến bất ổn định chính trị - xã hội và các giải pháp khắc phục trên các lĩnh vực ởnước ta hiện nay

- Gần đây, Chu Thị Hương, “Thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở - một trong những giải pháp khắc phục hậu quả điểm nóng ở Thái Bình hiện nay”,

Luận văn Thạc sĩ khoa học Chính trị, mã số 60.31.20, năm 2005 Luận văn trìnhbày hậu quả và những vấn đề đặt ra của điểm nóng Thái Bình ; Vai trò của việcthực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở đối với việc khắc phục hậu quả điểm nóngThái Bình và các biện pháp nhằm hoàn thiện việc thực hiện quy chế dân chủ ở

cơ sở nhằm ổn định phát triển nông thôn Thái Bình

- …

Các công trình nghiên cứu trên là kết quả của tinh thần nghiên cứu khoahọc nghiêm túc và sự cầu thị của các học giả trong và ngoài nước Đây được coi

là nguồn tài liệu phong phú cho tác giả trong quá trình nghiên cứu Tuy nhiên,các công trình, bài viết trên mới chỉ nghiên cứu ở một khía cạnh nhất định củaviệc xử lý điểm nóng chính trị - xã hội tại Thái Bình năm 1997 Vì vậy, tác giả

đã chọn Tiểu luận “Xử lý điểm nóng chính trị - xã hội tại huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình năm 1997: Từ lý luận đến thực tiễn” làm đề tài tiểu luận của

mình

3 Mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục tiêu nghiên cứu

Trên cơ sở phân tích lý luận phạm trù ổn định chính trị, làm rõ nhữngthành tựu, những hạn chế tiềm ẩn nguy cơ có thể gây bất ổn định trên địa bàntỉnh Thái Bình, luận văn xây dựng hệ thống phương thức, giải pháp khả thinhằm giữ vững ổn định chính trị - xã hội, coi đó như là điều kiện tiên quyết đểphát triển kinh tế - xã hội, góp phần thắng lợi vào sự nghiệp đổi mới do Đảng takhởi xướng trên địa bàn của tỉnh Thái Bình và rộng ra là với cả nước

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm sáng tỏ cơ sở lý luận về xử lý điểm nóng chính trị - xã hội

- Làm rõ thực trạng tình hình chính trị - xã hội ở Thái Bình trong năm xảy

ra điểm nóng (1997) Tìm những nguy cơ tiềm ẩn gây mất ổn định trong giaiđoạn sau đó

- Đưa ra những giải pháp và bài học kinh nghiệm nhằm giữ vững ổn địnhchính trị -xã hội, từ thực tiễn lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức nhằm ổn định tình hìnhchính trị - xã hội để phát triển kinh tế - xã hội nhằm đẩy mạnh công cuộc đổimới trên địa bàn tỉnh Thái Bình

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Tiểu luận tập trung nghiên cứu vấn đề điểm nóng chính trị - xã hội trênđịa bàn tỉnh Thái Bình năm 1997

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Tiểu luận tập trung nghiên cứu thực trạng của việc giữ vững ổn địnhchính trị - xã hội trên địa bàn tỉnh Thái Bình kể từ khi xảy ra điểm nóng chính trị

- xã hội từ năm 1997 đến nay

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp luận: Để nghiên cứu được Tiểu luận này, tác giả dựa vàonhững nguyên lý, các cặp phạm trù cơ bản của chủ nghĩa duy vật biện chứng như cáccặp phạm trù: Bản chất và hiện tượng, nguyên nhân và kết quả; quy luật lượng –chất, quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập… để tiến hành nghiêncứu Tuân thủ các nguyên tắc của chủ nghĩa duy vật lịch sử để xem xét vấn đề

- Phương pháp nghiên cứu chung: Vì giới hạn nghiên cứu là những sựkiện, quá trình diễn ra trong quá khứ - hiện tại – tương lai nên tác giả sử dụngphương pháp nghiên cứu như: phương pháp logic - lịch sử Trong quá trình triểnkhai tác giả cũng coi trọng sử dụng một cách hợp lý các phương pháp; phân tích– tổng hợp, trừu tượng hóa…

- Phương pháp cụ thể: Sử dụng phương pháp thu thập, nghiên cứu và phântích tài liệu, sắp xếp và tóm tắt tài liệu…

6 Kết cấu Tiểu luận

Tiểu luận có kết cấu gồm 3 chương, 7 tiết

CHƯƠNG I MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ XỬ LÝ ĐIỂM

Như vậy, tình huống chính trị là những sự kiện, biến cố không bình thường, diễn ra trong đời sống chính trị- xã hội, gây nên sự bất ổn định hoặc có khả năng trực tiếp gây nên sự bất ổn định chính trị- xã hội, đòi hỏi con người phải áp dụng những giải pháp đặc biệt để giải quyết [03]

Tình huống chính trị có thể biểu hiện ở những dấu hiệu cơ bản sau:

- Sự bất mãn, chống đối của nhân dân với chính quyền nhà nước;

- Bộ máy quyền lực tê liệt hoặc thiếu chủ thể cầm quyền (khoảng trốngquyền lực);

- Những chuẩn mực luật pháp, đạo đức, văn hoá không được tuân thủ;

- Khủng hoảng về tư tưởng, niềm tin gây tổn hại đến ý thức hệ chủ đạocủa xã hội;

- Các lực lượng tiêu cực, phản động có điều kiện trỗi dậy gây mất an ninh

xã hội, làm tăng nguy cơ đối với sự bền vững của chế độ xã hội

Một tình huống chính trị xuất hiện không nhất thiết phải có đầy đủ cácdấu hiệu trên mà có thể chỉ cần một vài dấu hiệu nào đó, gây nên bất ổn địnhchính trị- xã hội

1.1.2 Về điểm nóng xã hội

Điểm nóng là khái niệm được dùng cả trong tự nhiên và xã hội, chỉ trạngthái không bình thường cả sự vât Trong kỹ thuật, đó là trạng thái cả vật chất ở

“điểm sôi”, “điểm bốc cháy”, “điểm bùng nổ” Trong phạm vi môn học, chúng

ta chỉ đề cập đến điểm nóng trong lĩnh vực chính trị xã hội

Xét theo phạm vi rộng, có quan điểm cho rằng: điểm nóng là nơi tập trung mâuthuẫn cao độ cần được giải quyết, hoặc nơi diễn ra tình hình xung đột căng thẳng [01]

Xét theo phạm vi hẹp, điểm nóng có thể diễn ra ở một lĩnh vực nào đó hayxảy ra trên một địa bàn dân cư nhất định

Như vậy, điểm nóng xã hội là đời sóng xã hội trong trạng thái không bìnhthương, bất ổn dịnh, rối loạn, diễn ra sự xung đột, chống đối giữa các lực lượng vớinhững hành vi không còn tự kiềm chế được, đã vượt qua ra ngoài hoặc có khả năngvượt ra ngoài khuôn khổ của pháp luật và chuẩn mực văn hóa đạo đức, diễn ra tạimột địa điểm, trong thời gian nhất định và có khả năng lan tỏa sang nơi khác

Biểu hiện khi điểm nóng xã hội nổ ra:

- Đời sống xã hội trong trạng thái không bình thường, bất ổn định, có lúc rối loạn

- Sự phản ứng, cung đột của đám đông, của lực lượng không còn kiềmchế được trở thành sức mạnh, áp lực chống đối lẫn nhau

- Hành vi của đám đông quần chúng đã vượt ra ngoài hoặc có khả năngvượt ra ngoài khuôn khỏ của pháp luật và chuẩn mực văn hóa đạo đức,

- Diễn ra trong khuôn gian và thời gian nhất định, có khả năng lan tỏa ra nơi khác Nhìn chung, các điểm nóng xã hội thường được thể hiện qua các hìnhthức như khiếu nại, tố cáo đông người, vượt cấp, biểu tình, bãi công, bãi khóa…,

có khi có nhưng hành vi bạo lực, chống đối người thi hành công vụ…, vượt quákhuôn khổ quy định của pháp luật hiện hành

Như vậy, điểm nóng là những biểu hiện phản ánh sự bất ổn định trong đờisống xã hội đến mức có nguy cơ phá vỡ trật tự an toàn xã hội, chứa đựng nhữngkhả năng chuyển hóa thành những vấn đề chính trị

1.1.3 Về điểm nóng chính trị - xã hội

Điểm nóng chính trị - xã hội là điểm nóng xã hội diễn ra trong lĩnh vựcchính trị - xã hội khi mà sự chống đối của đám đông quần chúng đã hướng trựctiếp vào những người nắm quyền lực chính trị, cơ quan quyền lực và thể chếchính sách của chính quyền nhà nước

Trong thực tế thường xảy ra điểm nóng xã hội nhiều hơn là các điểm nóngchính trị - xã hội Còn điểm nóng chính trị - xã hội xảy ra ít hơn nhưng phức tạp

và quyết liệt hơn vì nó quan hệ trực tiếp tới quyền lực nhà nước Tuy nhiên,điểm nóng xã hội trong các lĩnh vưc khác đều có khả năng trực tiếp trở thànhđiểm nóng chính trị - xã hội

Điểm nóng xã hội cũng có thể phát sinh trực tiếp từ chính lĩnh vực chínhtrị Điểm nóng xã hội có thể có nguồn gốc từ những tranh chấp dân sự, từ sựkhiếu kiện của nhân dân không được giải quyết kịp thời, để dây dưa, kéo dài,gây tích đọng mâu thuẫn và bùng phát thành điểm nóng

Khi xem xét điểm nóng chính trị - xã hội cần phân biệt rõ hai loại:

Một là, điểm nóng chính trị - xã hội có sự can thiệp của lực lượng phảnđộng trong và ngoài nước Lợi dụng những kẽ hở trong cơ chế, đường lối chínhsách để kích động dân chúng đấu tranh Về hình thức có thế là đòi dân chủ, đòiquyền lợi về kinh tế, nhưng thực chất là gây rối loạn xã hội, làm mất ổn định anninh chính trị, cũng có thế tiến tới lật đổ chính quyền

Hai là, điểm nóng chính trị - xã hội xuất phát từ mâu thuẫn trong nội bộnhân dân, thể hiện sự không đồng tình của nhân dân đối với những biểu hiện saitrái của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, của thể chế, đường lối chính sách của Đảng,Nhà nước, với chất lượng của hệ thống chính trị… Mục đích của các cuộc đấutranh này là nhằm thực hiện tốt hơn chế độ dân chủ, không ngừng hoàn thiện các

tổ chức của hệ thống chính trị ngày càng tốt hơn

1.2 Xử lý điểm nóng chính trị - xã hội

1.2.1 Phương pháp tiếp cận

Khi điểm nóng chính trị - xã hội nỏ ra, tình hình rất khẩn cấp Trước hàngnghìn người đang chống đối, chúng ta cần có cách tiếp cận như thế nào để nhậnthức đúng và đề ra được những giải pháp kịp thời

Trước hết, cần phải phân tích những yêu sách của đám đông quần chúngđang nêu ra Phải tìm hiểu xem họ đang đòi hỏi lợi ích gì? Lợi ích kinh tế, lợiích chính trị hay lợi ích văn hóa, tín ngưỡng…? Cũng có thế yêu sách sự đan

xen giữa các lợi ích ấy Từ sự phân tích yêu cầu, chúng ta sẽ thấ được tìnhhuống bắt đầu từ đâu.

Thứ hai, cần phải phân tích bản chất của người đúng đầu Người đứng đầu

có thế là người xuất phát, lộ diện, đi đầu trong đám biểu tình, nhưng trongnhieuefe trường hợp, học là kẻ dấu mặt, trá hình, đứng đằng sau chỉ huy nhữngngười hung hăng, quá khích, Chỉ khi tìm đúng người đứng đầu, phân tích rõ bảnchất của người đứng đầu mới thấy được bản chất của ddirem nóng và mục tiêucủa cuộc chiến đấu tranh ần giấu đằng sau những yêu sách của quần chúng

Thứ ba, phải phân tích tâm lý, hành vi của đám đông quần chúng, Trongđám đông quần chúng thường có hai khuynh hướng gắn với hai bộ phận khácnhau Khuynh hướng thứ nhất: Do tâm lý của một bộ phận quần chúng đã ởtrong tinh trạng bình thường cao độ, không còn tự kiềm chế được đã dẫn đếnnhữgn hành vi bột phát, quá đà, hình thành nên bộ phận được coi là những ngườiquá khích, bộ phận này có thể bao gồm những người có tiền án, tiền sự, bất mãnvới chính quyền, những người do kẻ địch lợi dung,,, Đó là bộ phận dẫn đầu đámđông quần chúng, Khuynh hướng thứ hai: Quần chúng bị động hùa theo, do sựnhẹ dạ cả tin, do sự ngộ nhận hoặc sự bị ép buộc Nhóm đối tượng này chiếmmột bộ phận không nhỏ trong đám đông và họ dễ dàng bị tan rã nếu được giảithích, tuyên truyền, thuyết phục, làm rõ đúng sai, hoặc bị ép xử lý kiên quyếtđúng đắn nào đó của các cơ quan quyền lực

Từ đó, ta sẽ xác định được mâu thuẫn của điểm nóng: mâu thuẫn địch ta(đối kháng) hay là mâu thuẫn trong nội bọ nhân dân (không đối kháng); mức độcủa từng loại mâu thuẫn và sự đan xen của các mâu thuẫn ấy Chỉ khi xác địnhđúng mâu thuẫn mới có căn cứ đề tìm ra những giải pháp đúng

1.2.2. Những yêu cầu khi xử lý điểm nóng chính trị - xã hội

- Thứ nhất, cần phải áp dụng các giải pháp làm cho điểm nóng nguội dần

và hạn chế sự lan tỏa sang nơi khác Biện pháp này còn được gọi là hạ nhiệt độ

“rút ngòi nổ”, ví như phải dập tắt một đám cháy sao cho nó không bùng phát lớn

hơn, không lan tỏa sang nơi khác mà nguội dần đi Các giải pháp hành độngtrong trường hợp này phải mau lẹ, chính xác; phải hạn chế một cách tối đanhững thiệt hại có thể xảy ra.

- Thứ hai, phải khắc phục tình trạng bất ổn định, tạo lập sự ổn định chính

trị xã hội làm tiền đề cho sự phát triển kinh tế- xã hội Sự ổn định có thể ở haitrạng thái:

+ Ổn định bề ngoài, nhất thời nhưng bên trong lại chứa đựng nguy cơbùng phát bất ổn định lớn hơn Ổn định tạo tiền đề cho sự phát triển và đảm bảocho sự ổn định bền vững lâu dài

+ Trạng thái thứ hai mới thật sự là yêu cầu xử lý điểm nóng chính trị- xãhội Ổn định chính trị là nhằm mục tiêu phát triển kinh tế và chỉ trên cơ sở pháttriển kinh tế mới có thể đảm bảo cho sự định hướng lâu dài về chính trị- xã hội

- Thứ ba, cần tạo ra những tiền đề, nhân tố để điểm nóng không tái phát

- Thứ tư, cần củng cố sự bền vững của cơ sở chính trị và tăng cường hiệu

lực của hệ thống chính trị

1.2.3 Quy trình, giải pháp xử lý điểm nóng chính trị - xã hội

1.2.3.1. Nắm tình hình, phân tích nguyên nhân và nhận dạng mâuthuẫn

Nắm tình hình, phân tích nguyên nhân và nhận dạng mâu thuẫn là bướcđầu tiên khi điểm nóng nổ ra, để có căn cứ cho những giải pháp đúng thì việcnắm tình hình có ý nghĩa quyết định Cần có thông tin chính xác về các mặt:

- Số lượng quần chúng tham gia biểu tình, chống đối; thành phần thamgia, đối tượng tham gia; hình thức tổ chức lực lượng…

- Họ nêu những yêu sách gì? Những yêu sách ấy phải do cơ quan nào giải quyết?

- Ai là người cầm đầu? Số lượng những người qúa khích? Những âm mưuvàthủ đoạn? Họ có quan hệ và được sự chỉ đạo của các lực lượng phản độngtrong nước và ngoài nước hay không?

Trên cơ sở tổng hợp thông tin về nhiều mặt, người chỉ huy và bộ phậntham mưu tổng hợp phải đánh giá đúng nguyên nhân phát sinh điểm nóng Cóthể phân loại các nguyên nhân:

- Nguyên nhân khách quan và nguyên nhân chủ quan: Nguyên nhân

khách quan có thể do điều kiện kinh tế, xã hội gặp khó khăn, do dân trí thấp lại

bị kẻ xấu, phản động lôi cuốn, kích động… Nguyên nhân chủ quan thuộc vềnhững khiếm khuyết, sai lầm của chính sách thể chế của các cơ quan quyền lực

và những người nắm giữ quyền lực

- Nguyên nhân bên trong và nguyên nhân bên ngoài: Nguyên nhân bên

trong thường được xem xét từ những mâu thuẫn nảy sinh trong phạm vi cơ sở,địa phương hoặc trong phạm vi toàn quốc Nguyên nhân bên ngoài có thể là do

sự biến động lớn về kinh tế, chính trị, xã hội có tính khu vực và toàn cầu tácđộng đến từng quốc gia; do sự tác động của các lực lượng thù địch quốc tế …

- Nguyên nhân sâu xa và nguyên nhân trực tiếp: Nguyên nhân sâu xa của

một điểm nóng chính trị- xã hội có thể là do sự hận thù giai cấp trong nhữngnăm chiến tranh cách mạng, lực lượng phản động còn lưu vong ở nước ngoàimóc nối tác động vào trong nước Nguyên nhân sâu xa cũng có thể do những thểchế hiện hành (theo nghĩa hẹp) đã lạc hậu, không kịp thay đổi, phát sinh nhữngtiêu cực, ách tắc trong sản xuất đời sống Còn nguyên nhân trực tiếp thì dễ nhậnthấy khi nổ ra điểm nóng như: do cán bộ quan liêu, tham nhũng, mất dân chủ,nhưng nó lại là hậu quả của cả một thể chế chưa được đổi mới,…

1.2.3.2 Áp dụng những biện pháp rút ngòi và hạn chế sự lan tỏa sang nơi khácĐây là bước thứ hai trong quy trình, giải pháp xử lý điểm nóng chính trị - xã hội

- Trước hết, phải thiết lập được sự lãnh đạo, chỉ huy thống nhất, phát huy hiệu lực của hệ thống chính trị để giữ vững quyền lực chính trị.

Xử lý điểm nóng chính trị- xã hội cần có sự chỉ đạo thống nhất của cáccấp, các ngành từ trung ương đến cơ sở Bởi vì, đây là một vấn đề nhạy cảm,phạm vi tác động không chỉ ở nơi xảy ra điểm nóng mà còn ảnh hưởng đến các

nơi khác trong phạm vi cả nước, thậm chí nó có thể ảnh hưởng đến an ninh khuvực và quốc tế Do vậy, cần phải có sự thống nhất, phối hợp của cả hệ thốngchính trị mới có thể tìm ra cách giải quyết đúng đắn.

- Tiếp theo, lựa chọn phương thức giải quyết - những lực lượng và phương tiện cần thiết:

Việc sử dụng các phương tiện trong chính trị cũng rất quan trọng, đặc biệt

là các phương tiện thông tin đại chúng 1 phải nắm chắc và chi phối phương tiệnthông tin đại chúng Nếu như công cụ này để rơi vào tay đối phương thì sự thấtbại là khó tránh khỏi

Việc lựa chọn các phương thức, các lực lượng và phương tiện nhằm giảiquyết hai vấn đề sau:

+ Để giải tán đám đông quần chúng, tùy những điều kiện cụ thể mà áp

dụng các giải pháp khác nhau:

Nếu những yêu sách của quần chúng là chính đáng thì có thể chấp nhậnnhững yêu sách ấy và giải quyết kịp thời những vấn đề có thể giải quyết được.Những vấn đề chưa thể giải quyết ngay cần cam kết với quần chúng sẽ sớm đưa

ra xem xét Kinh nghiệm thực tế cho thấy, nếu làm như vậy, đám đông, quầnchúng sẽ tự giải tán …

Đưa cán bộ vào đám đông vận động, lôi kéo những quần chúng tích cực,những người bị động, hùa theo; tách họ khỏi lực lượng cầm đầu quá khích; yêucầu họ trở về nơi làm việc hoặc nơi cư trú; đồng thời, nhận diện răn đe, cô lậpnhững người quá khích cầm đầu

Trong trường hợp nguy cấp có thể phải dùng đến sức mạnh của lực lượngcông an, quân đội, buộc mọi người phải giải tán

+ Đối sách đối với những người cầm đầu đám đông quần chúng, có thể

áp dụng các giải pháp sau:

Thương lượng với người đứng đầu nếu như người đó đại diện cho yêusách chính đáng của đám đông quần chúng Tuy nhiên, cần lưu ý rằng, rất có thể

trong lúc đối đầu giữa hai bên bọn họ có thể có hành vi tráo trở không thực hiệncam kết hoặc xuyên tạc những nội dung thương lượng để kích động quần chúng,nâng cao vị thế của mình Do vậy, cần có sự đề phòng cần thiết.

Nếu những người đứng đầu là những phần tử xấu, lợi dụng hoàn cảnh đểxuyên tạc sự thật, kích động quần chúng, gây nên bất ổn định, rối loạn xã hội thì

có thể vạch trần thủ đoạn của họ để cho quần chúng nhận thức rõ đúng, sai

Trong trường hợp cần thiết có thể bắt giữ người đứng đầu Việc bắt giữngười đứng đầu phải hợp pháp, phải giải thích, tuyên truyền cho quần chúngthấy được việc làm đó là cần thiết và đúng đắn Nếu như trong quá trình xử lýlại hữu khuynh, do dự, thiếu kiên quyết bắt giữ người đứng đầu trong nhữngtrường hợp cần thiết thì tình hình có thể sẽ trở nên phức tạp hơn

Trong trường hợp người đứng đầu là những phần tử phản động thì chỉ khibắt được người đứng đầu mới có thể giải quyết được điểm nóng Vấn đề quantrọng là cần phải chọn những thời điểm thích hợp tùy thuộc vào những điều kiện

cụ thể, thể hiện mối quan hệ giáo dục tuyên truyền, thuyết phục với số đám đôngquần chúng và áp dụng những biện pháp chuyên chính khi cần thiết

- Thứ ba, chuẩn bị phương án xử lý tình huống xấu nhất có thể xảy ra ngăn ngừa nguy cơ lan tỏa sang nơi khác trong thực tế thường phải chuẩn bị ít nhất là ba phương án giải quyết.

Lúc đầu giải quyết theo phương án tốt nhất, nếu như tình hình phức tạp cóthể chuyển sang phương án thứ hai hoặc thứ ba… Cần phải chuẩn bị cả nhữngphương án xử lý tình huống xấu nhất để khi xảy ra có thể ứng phó kịp thời,không bị rơi vào tình trạng bị động, lúng túng hoặc trở tay không kịp

Cần có biện pháp kiềm chế không để cho điểm nóng bùng phát lớn và lantỏa sang nơi khác Có thể dùng lực lượng vũ trang đóng quân gần hoặc xungquanh điểm nóng để yểm trợ khi cần thiết, để khu biệt điểm nóng với nhữngvùng lân cận Để hạn chế sự lan tỏa của điểm nóng còn có thể áp dụng những

giải pháp như tăng cường những nhân tố chính trị, xã hội, tăng cường công tác

tư tưởng giải quyết đời sống… ở những vùng lân cận

- Thứ tư, những phương châm cần lưu ý khi áp dụng phương thức, biện pháp giải quyết:

Cần phải kết hợp sự kiên định về nguyên tắc với sự mềm dẻo, linh hoạt vềbiện pháp Về nguyên tắc chỉ đạo, có những nguyên tắc chung về quan điểm,đường lối, có những nguyên tắc chỉ đạo cụ thể cho từng điểm Cần phải có sựvận dụng mềm dẻo, linh hoạt theo phương châm “dĩ bất biến, ứng vạn biến”.Đặc biệt là không được mất phương hướng chính trị, nản chí đấu tranh khi gặpnhững tình huống phức tạp Cần kiên định lập trường kiên quyết giữ vững quyềnlực chính trị Nhưng những giải pháp cụ thể để giải quyết vấn đề lại phải dựatrên nguyên tắc “tùy cơ ứng biến”, không được cứng nhắc, máy móc

Trước hết, cần chọn giải pháp tốt nhất (thượng sách) để giải quyết, khôngđược ngay từ đầu lựa chọn giải pháp bất đắc dĩ (hạ sách) Đối với trường hợpnhân dân biểu tình chống đối chính quyền có lẽ không nên áp dụng ngay từ đầunhững giải pháp cưỡng chế, trấn áp mà trước hết cần phải áp dụng giải pháptuyên truyền, thuyết phục, thương lượng Nhưng đối với trường hợp lực lượngphản động gây bạo loạn, chống đối chính quyền nhà nước thì có thể việc dùnglực lượng công an, quân đội dập tắt ngay từ đầu lại là cần thiết

Trong bất kỳ tình huống nào cũng phải dựa vào dân Khi giải quyết điểmnóng, việc làm phân hoá quần chúng lôi cuốn được quần chúng về phía mình làmột điều có ý nghĩa hết sức quan trọng Bởi vì chỉ khi tranh thủ được sự đồngtình ủng hộ của đa số quần chúng thì chúng ta mới có thể giải quyết được điểmnóng Do vậy, cần phải kiên nhẫn, biết tin vào dân ngay cả khi họ ở trong trạngthái giận dữ, có những hành vi bất nhã; xúc phạm đến chúng ta

Cần phải tuyên truyền, thuyết phục họ, kiềm chế bản thân và đặc biệtkhông được có những hành vi trả đũa tương xứng

1.2.3.3 Khắc phục hậu quả khi điểm nóng được dập tắt

Trong quy trình, giải pháp xử lý điểm nóng chính trị - xã hội, việc khắcphục hậu quả khi điểm nóng được dập tắt là bước thứ 3 Khi giải tán được đámđông và xử lý những người đứng đầu thì điểm nóng về cơ bản đã được dập tắt.Công việc tiếp theo là phải áp dụng những giải pháp để đưa xã hội trở lại hoạtđộng ổn định bình thường.

Trước hết, phải đưa hoạt động cơ bản ở những nơi đã xảy ra điểm nóngtrở lại với nhịp điệu bình thường trước đó Nếu như đó là các nhà máy, xí nghiệpthì phải đưa sản xuất trở lại bình thường, công nhân trở lại làm việc

Khắc phục những thiệt hại về người và của nếu có xảy ra Các công trìnhphục vụ cho sản xuất, đời sống nếu bị hư hại phải được sửa chữa; những người

bị thương phải được cứu chữa, người bị chết phải được giải quyết hậu quả Giảiquyết tốt những công việc này mới tạo điều kiện ổn định xã hội

Sau công tác thanh tra, cần tiến hành xử lý những người vi phạm Tùytheo mức độ vi phạm của từng người mà có thể có mức xử lý khác nhau từ hìnhthức kiểm điểm trước nhân dân, xử phạt hành chính, tới hình thức truy tố trướcpháp luật

Giải quyết những vấn đề trên chỉ đem lại những kết quả tích cực khi thựchiện nhất quán các nguyên tắc: công khai, dân chủ, công minh theo đúng phápluật và các chuẩn mực văn hoá đạo đức

Đồng thời với quá trình thanh tra, xử lý là quá trình thanh lọc cán bộphạm sai lầm, lựa chọn cán bộ thay thế, củng cố các tổ chức chính trị- xã hộinhư Đảng, chính quyền các đoàn thể nhân dân

1.2.3.4 Rút kinh nghiệm, dự báo tình hình và áp dụng những giải pháp đểđiểm nóng không tái phát

- Qua điểm nóng cần tiến hành đánh giá, rút kinh nghiệm trên những mặt

sau:

+ Ưu, nhược điểm của cán bộ lãnh đạo:

+ Đánh giá ưu, nhược điểm của hệ thống tổ chức quyền lực:

+ Đánh giá ưu nhược điểm của phương thức lãnh đạo, chỉ đạo:

+ Đánh giá về những khiếm khuyết và bất cập của chính sách, thể chế và luật pháp nhà nước:

+ Đánh giá về cơ sở chính trị- xã hội trong quần chúng:

- Dự báo tình hình và áp dụng các giải pháp để điểm nóng, không tái phát

CHƯƠNG II THỰC TRẠNG XỬ LÝ VÀ NGUYÊN NHÂN ĐIỂM NÓNG CHÍNH TRỊ - XÃ HỘI Ở HUYỆN QUỲNH PHỤ, TỈNH THÁI

BÌNH NĂM 1997 2.1 Khái quát về tình hình kinh tế - chính trị - xã hội huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình

Quỳnh Phụ là huyện thuần nông, diện tích tự nhiên là 209,6 km², có vị tríchiến lược quan trọng của tỉnh Thái Bình, bởi có 2 cửa ngõ thông thương vớicác tỉnh: phía Tây Bắc, dọc theo tỉnh lộ 217, qua bến phà Hiệp là giáp các huyệnThanh Miện và Ninh Giang tỉnh Hải Dương; phía Đông Bắc, theo quốc lộ 10,qua Cầu Nghìn là huyện Vĩnh Bảo (Thành phố Hải Phòng) Phía Đông Namgiáp huyện Thái Thụy, phía Nam giáp huyện Đông Hưng, phía Tây Nam giáphuyện Hưng Hà Góc phía Tây giáp huyện Phù Cừ tỉnh Hưng Yên

Huyện Quỳnh Phụ nay được hợp nhất từ hai huyện Quỳnh Côi và PhụDực năm 1969 Đầu thời Trần đất này thuộc huyện A Côi và Đa Dực, thuộc lộ

An Tiêm Trước đó, từ khoảng 500 năm trước công nguyên, căn cứ theo những

di vật tìm được, các nhà khoa học khẳng định con người đã tụ cư đông đúc ởđây và một vùng thuộc huyện Hưng Hà ngày nay Lịch sử hơn 2000 năm đãkhắc ghi nơi đây là mảnh đất giàu truyền thống văn hóa, truyền thống lao độngsản xuất và truyền thống cách mạng Thời phong kiến mảnh đất nhỏ bé này đã

có 23 người con thi đỗ tiến sỹ Nghệ thuật Chèo và Múa kéo hội cổ truyền cònđược lưu giữ đến ngày nay Trong 2 cuộc kháng chiến gần đây Quỳnh Phụ cóhơn 7 nghìn liệt sỹ, 4 nghìn thương bệnh binh Hiện nay có 30,5 nghìn ngườihưởng các chế độ, chính sách nhà nước [04]

Lịch sử hơn 200 năm đã khắc ghi Quỳnh Phụ là mảnh đất giàu truyềnthống văn hóa, truyền thống lao động sản xuất và truyền thống cách mạng Thờiphong kiến, mảnh đất này đã có 29 người thi đỗ tiến sỹ, 2 trạng nguyên; nghệthuật hát chèo, múa kéo hội và múa bát rật còn được lưu giữ đến ngày nay.Trong kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, Quỳnh Phụ đã có những cống hiến