TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG CHỨC DANH CÔNG TÁC DÂN VẬN NĂM 2017

Hoặc nói một cách cụ thể hơn: Công tác dân vận là toàn bộ những hoạtđộng của Đảng và của các tổ chức khác trong hệ thống chính trị dưới sự lãnhđạo của Đảng nhằm tuyên truyền, giáo dục, v

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ KHU VỰC I

TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG CHỨC DANH CÔNG TÁC DÂN VẬN NĂM 2017

Hà Nội – 6/2017

MỤC LỤC

Bài 1 Công tác dân vận của Đảng Cộng sản Việt Nam

Bài 2 Tổ chức và hoạt động của Ban dân vận cấp ủy các

Bài 3 Công tác dân vân của Nhà nước và thực hiện quy

Bài 4 Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với công tác vận

động các tầng lớp nhân dân trong tình hình mới 80Bài 5 Công tác vận động công nhân, nông dân, trí thức,

Bài 6 Công tác vận động thanh niên, phụ nữ, cựu chiến

Bài 7 Nội dung, phương thức vận động đồng bào dân

Bài 8 Công tác vận động tín đồ, chức sắc tôn giáo hiện nay 196Bài 9 Nghiệp vụ và một số tình huống công tác dân vận 215

Bài 1 CÔNG TÁC DÂN VẬN CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

TRONG SỰ NGHIỆP ĐỔI MỚI HIỆN NAY

I NHÂN DÂN, MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐẢNG VỚI NHÂN DÂN

VÀ CÔNG TÁC DÂN VẬN CỦA ĐẢNG

1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò, sức mạnh to lớn của nhân dân

Chủ tịch Hồ Chí Minh quan niệm nhân dân Việt Nam là tất cả những

người Việt Nam không phân biệt dân tộc, giai cấp, tôn giáo, tín ngưỡng, tầnglớp xã hội, lứa tuổi, giới tính, ngành nghề, v,v, những người không đi ngược lạilợi ích của quốc gia, của dân tộc, và cả những người Việt Nam ở nước ngoài Người khẳng định rõ vị trí, vai trò quan trọng của nhân dân đối với quốcgia và cách mạng Nhân dân là gốc của nước, là lực lượng của cách mạng

“Trong bầu trời không gì quí bằng nhân dân Trong thế giới không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân”1

Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng nhân dân chứ không phải của mộthai cá nhân anh hùng nào “Thiên thời” không bằng “địa lợi”, “địa lợi” khôngbằng “nhân hoà” Nhân hoà là quan trọng hơn hết Nhân dân là lực lượng cơ bảncủa cách mạng Nước lấy dân làm gốc

“Gốc có vững cây mới bền

Xây lầu thắng lợi trên nền nhân dân”2.Nước ta là nước dân chủ Dân chủ tức là dân là chủ, dân làm chủ, mọiquyền hành và lực lượng đều ở nơi dân Nhân dân có đoàn kết thì mới có sứcmạnh để cách mạng đi tới thắng lợi

Kinh nghiệm trong nước và các nước đều chứng tỏ cho chúng ta biết: Cólực lượng của dân chúng, việc to tát mấy, khó khăn mấy cũng làm được, không

có dân thì việc gì làm cũng không xong Dân chúng biết giải quyết nhiều vấn đềmột cách đơn giản, mau chóng, đầy đủ, mà những người tài giỏi, những đoàn thể

to lớn, nghĩ mãi không ra

11

Hồ Chí Minh: Toàn tập, Tập 8, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1996, tr 276.

22 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Tập 5, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, tr 410.

“Dễ mười lần không dân cũng chịu.

Khó trăm lần dân liệu cũng xong”1

Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhân dân, về vị trí, vai trò sức mạnh to lớn củanhân dân trong cách mạng và xã hội đặt nền tảng tư tưởng, là kim chỉ nam choviệc xây dựng, đổi mới nội dung, phương pháp công tác dân vận của Đảng tahiện nay

2 Mối quan hệ giữa Đảng với nhân dân

a- Đảng là người lãnh đạo, đồng thời là người đầy tớ của nhân dân

Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng nhân dân, nhưng quần chúng nhândân không được tổ chức và giác ngộ thì chỉ là một đám đông không có sứcmạnh Quần chúng nhân dân có sức mạnh vô địch khi được giác ngộ, tập hợplại, đoàn kết dưới sự lãnh đạo theo một đường lối đúng đắn của Đảng Chủ tịch

Hồ Chí Minh khẳng định: Cách mạng trước hết cần phải có Đảng Đảng là nhân

tố quyết định thắng lợi của cách mạng Đảng là người lãnh đạo, đồng thời, phải

là đầy tớ thật trung thành của nhân dân Điều này không hề có mâu thuẫn.

Hai mặt lãnh đạo và đầy tớ không tách rời nhau, không đối lập nhau, mà cóquan hệ biện chứng thống nhất trong mối quan hệ Đảng lãnh đạo và nhân dânlàm chủ Nhân dân chịu sự lãnh đạo của Đảng nhưng có quyền làm chủ xã hội.Đảng lãnh đạo nhưng phải trung thành với lợi ích của giai cấp, của nhân dân vàdân tộc Cho nên, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định đối với Đảng ta và mỗi cán

bộ, đảng viên, không có gì cao cả hơn là phục vụ nhân dân.

Toàn Đảng cũng như mỗi đảng viên phải lắng nghe ý kiến của nhân dân,hiểu rõ tâm tư nguyện vọng của nhân dân

Đảng cũng như mỗi đảng viên có sự thống nhất giữa tư tưởng và hànhđộng, nói đi đôi với làm, bằng chính sách và hành động cụ thể làm cho dân tin,dân phục, dân yêu

Đảng cần thường xuyên vận động nhân dân tham gia xây dựng Đảng Đảngcần có dân để có sức mạnh về vật chất và tinh thần, trí tuệ, có dân là có tất cả,

11 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Tập 12, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1996, tr 212.

mất dân là mất tất cả Vì mục đích, lợi ích của Đảng là mục đích, lợi ích của giaicấp, của nhân dân, của dân tộc Đảng không có mục đích và lợi ích nào khác.

Sự ra đời, tồn tại và phát triển của Đảng ta là để lãnh đạo sự nghiệp giảiphóng dân tộc, đem lại ấm no, tự do, hạnh phúc cho nhân dân Sự gắn bó máuthịt giữa Đảng với dân là điều kiện quan trọng đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng

b- Nhân dân là người chịu sự lãnh đạo, đồng thời là người chủ xã hội

Trong mỗi thời điểm lịch sử, nhân dân luôn cần có người giác ngộ, đưađường chỉ lối, cần có người lãnh đạo, quản lý Song, trong suốt chiều dài lịch sửdân tộc cũng như lịch sử mỗi quốc gia, quần chúng nhân dân là người sáng tạo

ra lịch sử, là chủ thể xã hội Nhân dân là người sáng tạo ra mọi của cải vật chất

và giá trị tinh thần, những nhân tố quyết định sự tồn tại và phát triển của xã hội.Vai trò của nhân dân ngày càng tăng lên trong quá trình lịch sử phát triển xã hộiloài người cũng như sự phát triển của mỗi quốc gia dân tộc Trong quá trình đóquyền làm chủ của nhân dân ngày càng tăng

Hồ Chí Minh khẳng định: Chế độ xã hội chủ nghĩa là chế độ do nhân dânlàm chủ

“ Nước ta là nước dân chủ

Bao nhiêu lợi ích đều vì dân

Công việc đổi mới, xây dựng là trách nhiệm của dân

Sự nghiệp kháng chiến kiến quốc là công việc của dân

Chính quyền từ xã đến chính phủ Trung ương do dân cử ra

Đoàn thể (Tức là Đảng năm 1949 chưa ra hoạt động công khai) từ Trungương đến xã do dân tổ chức nên

Nói tóm lại, quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân”1

Dân là chủ và dân làm chủ, cũng có nghĩa là dân có quyền lợi nhưng đồngthời có nghĩa vụ thực hiện đường lối chính sách của Đảng, góp phần xây dựngĐảng, làm cho Đảng trong sạch vững mạnh, xứng đáng là người lãnh đạo đồngthời là người đầy tớ trung thành của nhân dân

c- Không ngừng củng cố sự gắn bó mật thiết giữa Đảng với Dân trong

11 Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 5, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995, tr 698.

sự nghiệp đổi mới.

Sự liên hệ chặt chẽ giữa Đảng với nhân dân là đòi hỏi tự nhiên, kháchquan, là điều kiện tất yếu để cách mạng giành thắng lợi

Sức mạnh của Đảng là ở sự gắn bó giữa nhân dân với Đảng Khi chưagiành được chính quyền cũng như khi Đảng đã trở thành người lãnh đạo chínhquyền, mối liên hệ máu thịt của Đảng với nhân dân làm cho nguồn sức mạnhcủa Đảng, của cách mạng tăng lên gấp bội

Chính quan hệ gắn bó mật thiết giữa Đảng với Dân góp phần đảm bảo tínhđúng đắn của đường lối chính sách của Đảng Vì đường lối chính sách của Đảngphản ánh được nguyện vọng, lợi ích của nhân dân

Quần chúng nhân dân là người thực hiện đường lối chính sách của Đảng.Nếu không làm cho quần chúng tự giác, chủ động và sáng tạo thực hiện thìkhông một nhiệm vụ nào của cách mạng có thể hoàn thành tốt đẹp

Trong điều kiện Đảng cầm quyền, Đảng viên đồng thời là cán bộ, côngchức Nhà nước càng phải thực hiện đúng trách nhiệm vừa là người lãnh đạo,quản lý, vừa là người công bộc phục vụ nhân dân

Nếu cán bộ, công chức không làm tròn chức trách công bộc sẽ trở nên xadân, không tôn trọng quyền làm chủ của nhân dân, thành ra quan liêu, mệnhlệnh, cửa quyền, hách dịch Bệnh quan liêu và những biểu hiện đa dạng của nólàm cho giảm sút niềm tin của nhân dân với Đảng, Nhà nước, làm suy yếu sứcmạnh của Đảng, Nhà nước và của cả chế độ mới

Cho nên, việc tăng cường củng cố mối quan hệ mật thiết giữa Đảng vớiDân chính là thực chất của công tác dân vận của Đảng ta trong giai đoạn hiện nay

3- Dân vận và công tác dân vận

a- Dân vận

Theo nghĩa thông thường, Dân vận là công tác dân vận của các tổ chức

dân vận của Đảng, chính quyền, đoàn thể trong hệ thống chính trị ở nước ta

Dân vận cũng còn có nghĩa là cán bộ, đảng viên phải làm gương trước

nhân dân, mọi hành động của cán bộ, đảng viên là vì dân, mang lại hiệu quảthiết thiết thực cho nhân dân

b- Công tác dân vận

Trong tác phẩm Dân vận, Chủ tịch Hồ Chí Minh định nghĩa công tác dânvận là: “Vận động tất cả lực lượng của mỗi một người dân không để bỏ sót mộtngười dân nào, góp thành lực lượng toàn dân, để thực hành những công việc nênlàm, những công việc Chính phủ và Đoàn thể (Đảng) đã giao cho”1

Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh vào sự nghiệp đổi mới hiện nay, có thể

định nghĩa công tác dân vận là công tác tuyên truyền, giáo dục, vận động,

thuyết phục mọi người dân thực hiện tốt các chủ trương, đường lối của Đảng,chính sách, pháp luật của Nhà nước ta, nhằm xây dựng một xã hội dân giàu,nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

Hoặc nói một cách cụ thể hơn: Công tác dân vận là toàn bộ những hoạtđộng của Đảng và của các tổ chức khác trong hệ thống chính trị dưới sự lãnhđạo của Đảng nhằm tuyên truyền, giáo dục, vận động, thuyết phục và tổ chứcmọi người dân thực hiện tốt các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách,pháp luật của Nhà nước, phát huy vai trò, tiềm năng to lớn của nhân dân trong

sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thực hiện thắng lợi mục tiêu, lý tưởngcủa Đảng

II- ĐIỀU KIỆN MỚI VÀ NHỮNG THÀNH TỰU, HẠN CHẾCỦA CÔNG TÁC DÂN VẬN HIỆN NAY

1- Điều kiện mới của công tác dân vận hiện nay

a- Đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước là sự nghiệp của toàn dân, lấy việc phát huy nguồn lực con người làm yếu tố cơ bản cho sự phát triển bền vững

Sự nghiệp này đòi hỏi đẩy mạnh công tác dân vận để động viên toàn dâncần kiệm xây dựng đất nước, không ngừng tăng tích lũy cho đầu tư phát triển.Tăng cường kinh tế gắn với cải thiện đời sống nhân dân, phát triển văn hóa giáodục, thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội, bảo vệ môi trường

11 Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 5, s.đ.d, tr 698.

Công nghiệp hóa-hiện đại hóa tác động đến sự biến đổi cơ cấu kinh tế dẫnđến biến đổi cơ cấu xã hội-giai cấp, hình thành nên các giai tầng xã hội mới,phong phú, đa dạng, đồng thời, có sự biến đổi ngay trong mỗi giai cấp và tầnglớp xã hội.

Trong quá trình đó, công tác dân vận của Đảng cần đổi mới theo hướngphù hợp với sự biến đổi cơ cấu xã hội-giai cấp và vì sự công bằng giữa các giaitầng xã hội, các dân tộc, các tôn giáo, các giới trong toàn xã hội

Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đòi hỏi công tác dân

vận của Đảng phải góp phần vào việc giải quyết mối quan hệ giữa tăng trưởngkinh tế với phát triển văn hóa, thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội trong từngbước phát triển

Phải quan tâm đến lợi ích của các tầng lớp nhân dân, từ tầng lớp ưu trộicho đến tầng lớp yếu thế trong xã hội, thực hiện khuyến khích nhân dân làmgiàu chính đáng, đồng thời tích cực xóa đói giảm nghèo Coi việc có một bộphận dân cư giàu lên trước là cần thiết cho sự phát triển

b- Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của dân, do dân, vì dân và đi đôi với việc mở rộng, phát huy dân chủ

Trong quá trình đổi mới, vấn đề đổi mới tư duy về Nhà nước có tầm quantrọng đặc biệt Đảng ta khẳng định phải xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hộichủ nghĩa của dân, do dân, vì dân Tất cả quyền lực Nhà nước đều thuộc về nhândân Nhà nước bảo đảm quyền công dân, quyền con người, nâng cao tráchnhiệm pháp lý giữa Nhà nước và công dân Đội ngũ cán bộ công chức phải giỏiquản lý và biết làm công tác dân vận tốt

Công tác dân vận của Đảng trực tiếp góp phần vào việc phát huy dân chủ,bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân trong xây dựng Nhà nước và quản lý xãhội Cụ thể là:

Nhân dân tham gia bầu cử các đại biểu của mình vào Quốc hội, Hội đồngnhân dân các cấp

Nhân dân tham gia xây dựng, đánh giá chủ trương, chính sách của Nhà

nước ở Trung ương và chính quyền các cấp ở địa phương; góp ý kiến điềuchỉnh, bổ sung, sửa chữa các chủ trương chính sách cho phù hợp với thực tiễn.Nhân dân có quyền khiếu nại, tố cáo, phát hiện và đề nghị thanh tra, xử lýcác biểu hiện quan liêu tham nhũng, tiêu cực, các vụ việc vi phạm chính sách,luật pháp, đạo đức của cán bộ công chức.

Nhân dân có quyền đòi hỏi các cơ quan, tổ chức nhà nước và cán bộ côngchức phải công khai mọi hoạt động của mình, cung cấp thông tin kịp thời theoquy định để dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra

Nhân dân tham gia quản lý xã hội thông qua các tổ chức, thiết chế phi nhànước Đó là các Đoàn thể, tổ chức chính trị xã hội, tự nguyện, tự quản, tự quyếtđịnh với những hình thức hoạt động đa dạng, linh hoạt, hỗ trợ cho các công việcquản lý Nhà nước, giải quyết các vấn đề xã hội phát sinh trong đời sống cộngđồng v,v

c- Mở rộng quan hệ đối ngoại và chủ động hội nhập quốc tế

Hiện nay, nước ta chủ động và tích cực hội nhập kinh tế và hội nhập quốc

tế trên tất cả các lĩnh vực Chủ trương của Đảng là phát huy sức mạnh tổng hợptrong công tác đối ngoại Kết hợp chặt chẽ đối ngoại của Đảng, Ngoại giao củaNhà nước và đối ngoại nhân dân

Công tác dân vận có vai trò quan trọng trong lĩnh vực đối ngoại nhân dân.Mục đích nhằm làm cho dư luận thế giới, nhân dân các nước đồng tình, ủng hộ,đoàn kết, giúp đỡ Việt Nam, thúc đẩy quan hệ hữu nghị, hợp tác giữa nhân dâncác nước trên thế giới với nhân dân Việt Nam Lực lượng làm đối ngoại nhândân là tất cả các tổ chức, cá nhân có khả năng tác động vào các đối tác nướcngoài nhằm đạt mục tiêu trên

Trong đối ngoại nhân dân, công tác dân vận nhằm xử lý mối quan hệ giữangười với người nhằm chinh phục trái tim và khối óc của nhân dân thế giới,phương thức hoạt động đa dạng về hình thức, linh hoạt về cách ứng xử, phongphú về nội dung, bền vững về hiệu quả Cần kết hợp chính trị đối ngoại với kinh

tế đối ngoại, kết hợp đối ngoại với quốc phòng, an ninh, văn hóa

Đồng bào ta định cư ở nước ngoài là một bộ phận quan trọng không thể

tách rời của dân tộc Việt Nam, là một nguồn lực của cộng đồng dân tộc ViệtNam, là nhân tố quan trọng góp phần tăng cường quan hệ hữu nghị hợp tác giữanhân dân ta với nhân dân các nước.

Chúng ta coi trọng công tác vận động và bảo vệ quyền lợi chính đáng củađồng bào định cư ở nước ngoài, khuyến khích đồng bào hướng về quê hương,góp phần xây dựng đất nước

c- Nắm bắt cơ hội, vượt qua thách thức

Những thành tựu của công cuộc đổi mới đã và đang tạo ra thế và lực mới,

cả ở bên trong và bên ngoài để chúng ta bước vào một thời kỳ phát triển mới.Nhiều tiền đề cần thiết cho công nghiệp hóa-hiện đại hóa đã tạo được tạo ra.Quan hệ của nước ta với các nước trên thế giới mở rộng hơn bao giờ hết Khảnăng giữ vững độc lập tự chủ và hội nhập quốc tế ngày càng tăng thêm Đó làthời cơ lớn cho đất nước ta phát triển, cất cánh bay lên

Tuy nhiên, chúng ta cũng đang đứng trước những nguy cơ lớn

- Tụt hậu xa hơn về kinh tế so với ngay các nước trong khu vực và trên thếgiới

- Tình trạng suy thoái về chính trị, tư tưởng đạo đức, lối sống của một bộphận không nhỏ cán bộ đảng viên, tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí cònnghiêm trọng

- Những biểu hiện chệch hướng xã hội chủ nghĩa “Tự diễn biến” “Tựchuyển hóa” có diễn biến phức tạp

- Các thế lực thù địch tiếp tục thực hiện âm mưu diễn biến hòa bình, gâybạo loạn, lật đổ, sử dụng các chiêu bài “dân chủ”, “nhân quyền” hòng thay đổichế độ chính trị ở nước ta

Tình hình, bối cảnh trên tạo ra cả những thời cơ và thách thức đan xen, tạo

ra những thuận lợi và khó khăn đối với sự phát triển đất nước nói chung và đốivới công tác dân vận nói riêng Công tác dân vận phải chủ động nắm thời cơ vànhững thuận lợi để tạo ra sự đồng thuận trong xã hội - một động lực quan trọngthúc đẩy đất nước đi lên Đồng thời, công tác dân vận cũng luôn tỉnh táo, gópphần vào việc đẩy lùi và khắc phục các nguy cơ, khắc phục những khó khăn để

đất nước có thể bước vào một thời kỳ phát triển mạnh mẽ và bền vững.

2- Những thành tựu, hạn chế của công tác dân vận hiện nay

a- Những thành tựu của công tác dân vận trong sự nghiệp đổi mới vừa qua

Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta luôn xác định công tác dânvận là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược đối với sự nghiệp cách mạng của đấtnước; là điều kiện quan trọng bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng, củng cố và tăngcường mối quan hệ máu thịt giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân Ban Chấp hànhTrung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư các khóa đã ban hành nhiều chủ trương vềcông tác dân vận Trên cơ sở đó, công tác dân vận đã đạt được những kết quảquan trọng Nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nướcđối với công tác vận động nhân dân được đổi mới Đã có nhiều chủ trương,chính sách phát triển kinh tế của Đảng, Nhà nước, bảo đảm an sinh xã hội, xóađói, giảm nghèo, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, phát huy quyền làm chủcủa nhân dân

Hệ thống tổ chức Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị - xã hội đượckiện toàn, củng cố, đổi mới phương thức hoạt động; giữ vai trò nòng cốt trongxây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở Đã

có nhiều hình thức hoạt động vận động nhân dân, tích cực tham gia xây dựngĐảng, xây dựng Nhà nước trong sạch, vững mạnh, đẩy mạnh các phong trào thiđua yêu nước, thúc đẩy các hoạt động đối ngoại nhân dân và công tác vận độngngười Việt Nam ở nước ngoài Quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoànviên, hội viên được chăm lo, bảo vệ; công tác tập hợp, phát triển đoàn viên, hộiviên được chú trọng; công tác giáo dục thế hệ trẻ được quan tâm

Công tác dân vận thời gian qua đã góp phần tạo sự đồng thuận trong xãhội, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện thắng lợi công cuộcđổi mới, bảo đảm quốc phòng, an ninh, ổn định chính trị, nâng cao đời sống vậtchất và tinh thần của nhân dân

b- Những hạn chế, yéu kém của công tác dân vận trong thời gian qua.

Việc xây dựng và triển khai thực hiện các nghị quyết, chỉ thị của Đảng vềcông tác dân vận còn chưa kịp thời, kém hiệu quả; chưa đánh giá và dự báochính xác những diễn biến, thay đổi cơ cấu xã hội, thành phần dân cư, tâm tư,nguyện vọng của các tầng lớp nhân dân để có chủ trương, chính sách phù hợp Việc thể chế hoá chủ trương, quan điểm của Đảng về công tác dân vậnchưa kịp thời, nhất là cơ chế "Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làmchủ" Công tác kiểm tra, sơ kết, tổng kết việc thực hiện các nghị quyết, chỉ thịcủa Đảng về công tác dân vận chưa được quan tâm đúng mức Một số chínhsách chưa đáp ứng nguyện vọng, lợi ích của nhân dân, nhiều bức xúc chưa đượcgiải quyết; quyền làm chủ của nhân dân ở nhiều nơi bị vi phạm, làm giảm lòngtin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước

c- Nguyên nhân của những hạn chế và yếu kém trong công tác dân vận

Tình hình trên đây có nguyên nhân khách quan, nhưng chủ yếu do nhữngnguyên nhân chủ quan Một số cấp ủy đảng chưa nhận thức đầy đủ về vị trí, vaitrò của công tác dân vận; chưa thấy hết trách nhiệm và chưa quan tâm đúng mứclãnh đạo, chỉ đạo công tác này

Một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, trong đó có cán bộ lãnh đạo,quản lý còn thiếu gương mẫu, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống.Phương thức lãnh đạo của Đảng về công tác dân vận chậm được đổi mới, chưatheo kịp sự phát triển nhanh chóng của thực tiễn

Tổ chức đảng, chính quyền, mặt trận, đoàn thể chính trị - xã hội ở một số

cơ sở yếu kém, giảm sút vai trò lãnh đạo, phối hợp thiếu chặt chẽ, không sát dân,không làm tốt công tác tuyên truyền vận động nhân dân Chưa xác định rõ trọngtâm, trọng điểm và bố trí đủ nguồn lực cho việc triển khai, thực hiện chủ trương,chính sách công tác dân vận Phương pháp vận động, tập hợp quần chúng chưaphù hợp với từng đối tượng, đặc biệt là đối với đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ,thanh niên, người theo đạo Việc chăm lo, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộlàm công tác dân vận, đoàn thể chưa thực sự đáp ứng yêu cầu

Trong điều kiện Đảng cầm quyền, xây dựng Nhà nước pháp quyền, pháttriển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, hội nhập quốc tế, có rất

nhiều vấn đề mới đặt ra tác động đến tư tưởng, tình cảm, đời sống của cán bộ,đảng viên và nhân dân

Sự phân hóa giàu nghèo, phân tầng xã hội, cùng với tệ quan liêu, thamnhũng, xa dân, xâm phạm quyền làm chủ của nhân dân, làm giảm sút lòng tincủa nhân dân đối với Đảng, là thách thức đối với mối quan hệ giữa nhân dân với Đảng Thực tiễn đòi hỏi Đảng cần tăng cường và đổi mới sự lãnh đạo đối vớicông tác dân vận, củng cố vững chắc niềm tin của nhân dân đối với Đảng, tăngcường mối liên hệ giữa Đảng với dân cũng như khối đại đoàn kết toàn dân; pháthuy sức mạnh to lớn của toàn dân phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.III NHỮNG QUAN ĐIỂM CHỈ ĐẠO CỦA ĐẢNG VỀ ĐỔI MỚI CÔNG TÁC DÂN VẬN

1- Cách mạng là sự nghiệp của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân; nhân dân là chủ, nhân dân làm chủ

Tổng kết 25 năm tiến hành sự nghiệp đổi mới, trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH, (bổ sung và phát triển năm 2011),

Đảng ta tổng kết rút ra một bài học quan trọng có giá trị định hướng cho côngtác dân vận trong thời kỳ mới

“Sự nghiệp cách mạng là của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân.Chính nhân dân là người làm nên những thắng lợi lịch sử Toàn bộ hoạt độngcủa Đảng phải xuất phát từ lợi ích và nguyện vọng chính đáng của nhân dân.Sức mạnh của Đảng là ở sự gắn bó mật thiết với nhân dân Quan liêu, thamnhũng, xa rời nhân dân sẽ dẫn đến những tổn thất khôn lường đối với vận mệnhcủa đất nước, của chế độ xã hội chủ nghĩa và của Đảng”1

“Không ngừng củng cố, tăng cường đoàn kết: đoàn kết toàn Đảng, đoànkết toàn dân, đoàn kết dân tộc, đoàn kết quốc tế Đó là truyền thống quý báu và

là nguồn sức mạnh to lớn của cách mạng nước ta Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tổngkết: Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết - Thành công, thành công, đại thànhcông”2

11 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, tr 65;

65-66.

22 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, s.đ.d, tr 65-66

Quan điểm nói trên là sự tổng kết thực tiễn sự nghiệp đổi mới và cũng làtrực tiếp rút ra từ việc thực hiện quan điểm chỉ đạo công tác dân vận mà Đảng ta

đã nêu ra từ các Đại hội VIII, IX, X

Đảng phải gắn bó mật thiết với nhân dân, tôn trọng phát huy quyền làmchủ của nhân dân, dựa vào nhân dân để xây dựng Đảng Phải xây dựng các thiếtchế mở rộng và phát huy dân chủ, bảo đảm các chủ trương, chính sách của Đảng

và Nhà nước đều có sự tham gia xây dựng của nhân dân, phản ánh ý chí, lợi íchcủa nhân dân, của quốc gia, dân tộc Cán bộ, đảng viên và công chức phải thật

sự là công bộc của nhân dân

Tiếp tục, bổ sung, phát triển những quan điểm nói trên về Công tác dânvận, tại Đại hội XI năm 2011, Đảng ta nêu ra tư tưởng chỉ đạo cơ bản cho côngtác dân vận trong tình hình hiện nay Đó là:

Một là: Phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa

Nhân dân là người chủ xã hội Dân chủ xã hội chủ nghĩa, tôn trọng và pháthuy quyền làm chủ thực sự của nhân dân là bản chất và cũng là qui luật hìnhthành, phát triển và tự hoàn thiện của nhà nước ta Tiếp tục xây dựng và hoànthiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm tất cả quyền lực nhà nước thuộc vềnhân dân Mọi đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhànước đều vì lợi ích của nhân dân Cán bộ, công chức phải hoàn thành tốt chứctrách, nhiệm vụ được giao, tôn trọng nhân dân, tận tụy phục vụ nhân dân

Nâng cao ý thức về quyền và nghĩa vụ công dân, năng lực làm chủ, thamgia quản lý xã hội của nhân dân Cần xây dựng cơ chế cụ thể để nhân dân thựchiện trên thực tế quyền làm chủ trực tiếp

Thực hiện tốt hơn Quy chế dân chủ ở cơ sở và Pháp lệnh thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn Phát huy dân chủ, đề cao trách nhiệm công dân, kỷ

luật, kỷ cương xã hội

Phê phán và nghiêm trị những hành vi vi phạm quyền làm chủ của nhândân, những hành vi lợi dụng dân chủ để làm mất an ninh, trật tự, an toàn xã hội;chống tập trung quan liêu, khắc phục dân chủ hình thức

Quan tâm hơn nữa việc chăm lo hạnh phúc và sự phát triển tự do, toàndiện của con người Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con người, tôn trọng

và thực hiện các điều ước quốc tế về quyền con người mà Việt Nam ký kết

Hai là: Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc

Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân về phát huy sứcmạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong bối cảnh mới Lấy mục tiêu xây dựng mộtnước Việt Nam hoà bình, độc lập, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, dân giàu, nướcmạnh, dân chủ, công bằng, văn minh làm điểm tương đồng

Xoá bỏ mặc cảm, định kiến về quá khứ, thành phần giai cấp, chấp nhậnnhững điểm khác nhau không trái với lợi ích chung của dân tộc Đề cao tinhthần dân tộc, truyền thống nhân nghĩa, khoan dung, v,v, để tập hợp, đoàn kếtmọi người vào mặt trận chung, tăng cường đồng thuận xã hội

Đại đoàn kết toàn dân tộc phải dựa trên cơ sở giải quyết hài hoà quan hệlợi ích giữa các thành viên trong xã hội Đoàn kết trong Đảng là hạt nhân, là cơ

sở vững chắc để xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc

Các cấp uỷ đảng và chính quyền phải thường xuyên đối thoại, lắng nghe,học hỏi, tiếp thu ý kiến, giải quyết các khó khăn, vướng mắc của nhân dân; tindân, tôn trọng những người có ý kiến khác

Làm tốt công tác dân vận, có cơ chế, pháp luật để nhân dân bày tỏ chínhkiến, nguyện vọng và thực hiện quyền làm chủ của mình Mới đây, Nghị quyết

số 25-NQ/TW ngày 3-6-2013 Hội nghị Trung ương 7 khoá XI về tăng cường vàđổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác dân vận trong tình hình mới, đãkhẳng định rõ quan điểm chỉ đạo đầu tiên trong công tác dân vận của Đảng hiệnnay là:

“Cách mạng là sự nghiệp của nhân dân, do nhân dân; nhân dân là chủ, nhân dân làm chủ”1

Vận dụng quan điểm này trong giai đoạn hiện nay, Tất cả các chủ trươngchính sách của Đảng, Nhà nước ta đều phải nhằm vào mục tiêu làm cho dângiàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh

11 Nguồn Báo Điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam, http://123.30.190.43:8080/tiengviet/tulieuvankien/vankiendang/ details.asp?topic=191&subtopic=9&leader_topic=990&id=BT661331748

Thực hiện những mục tiêu đó không ai khác chính là nhân dân Nên côngtác dân vận của Đảng phải nhằm vào mục tiêu biến các chủ trương, đường lối,chính sách của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước thành các phong tràothi đua yêu nước, thành các hành động của nhân dân thực hiện tốt các nhiệm vụchính trị của địa phương, ngành và các đơn vị cơ sở Hồ Chí Minh khẳng địnhrõ: Thi đua là yêu nước, yêu nước thì phải thi đua Thông qua phát động cácphong trào thi đua yêu nước, nhiều hình thức, phương pháp dân vận dược ápdụng có hiệu quả trong thực tế, thúc đẩy các ngành, các cấp, các địa phươnghoàn thành nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội.

Để phát huy sức mạnh, trí tuệ, tính sáng tạo, quyền làm chủ của nhân dântrong quá trình thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước phải

thực hiện phương châm Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra Thực hiện tốt

các quy chế dân chủ ở cơ sở, làm tốt công tác dân tộc và công tác tôn giáo, đạiđoàn kết dân tộc trên cơ sở không ngừng củng cố, tăng cường khối liên minhcông nông trí thức trong tình hình mới

2- Động lực thúc đẩy phong trào nhân dân là phát huy quyền làm chủ, đáp ứng lợi ích thiết thực của nhân dân, kết hợp hài hòa các lợi ích, quyền lợi phải đi đôi với nghĩa vụ công dân.

Đã có một thời chúng ta đề cao thái quá lợi ích tập thể một cách chungchung, trìu tượng mà không quan tâm đúng mức đến lợi ích thiết thân của cánhân người lao động Đến nay, khuynh hướng này cũng vẫn chưa mất hẳn

Công tác dân vận cần quát triệt tinh thần kết hợp hài hòa lợi ích xã hội, tậpthể và cá nhân, quan tâm lợi ích thiết thân của người dân, chứ không chỉ hô hàochung chung

Bởi vì, lợi ích là cái thúc đẩy con người hoạt động Lợi ích chung của sựphát triển xã hội được thể hiện và thực hiện một phần quan trọng qua lợi íchchính đáng của mỗi cá nhân, mỗi cộng đồng

Công tác dân vận cần làm cho mỗi người quan tâm tới lợi ích chính đángcủa mình, lấy đó làm động lực trực tiếp thúc đẩy hoạt động của họ sẽ góp phầnthúc đẩy các phong trào thi đua yêu nước, thúc đẩy mạnh mẽ quá trình phát triển

kinh tế xã hội

Thực tiễn công cuộc đổi mới và công tác dân vận cho thấy nhất thiết phảikết hợp hài hòa lợi ích cá nhân với lợi ích chung, trong đó lợi ích thiết thân củangười dân là động lực phát triển trực tiếp và mạnh mẽ nhất

Công tác vận động và tổ chức nhân dân chỉ có thể thành công nếu trước hếtbảo vệ và đáp ứng được trên thực tế lợi ích thiết thân của người dân, kết hợp hàihòa các lợi ích, gắn chặt quyền lợi và nghĩa vụ công dân Đúng như Đảng ta

khẳng định trong công tác dân vận hiện nay cần: ”Chú trọng lợi ích trực tiếp của người dân; huy động sức dân phải đi đôi với bồi dưỡng sức dân; những

gì có lợi cho dân thì hết sức làm, những gì có hại cho dân thì hết sức tránh”1.Trong công tác dân vận, phát động các phong trào thi đua yêu nước cầnkhắc phục những lệch lạc theo hai hướng cực đoan

- Chỉ nhấn mạnh một chiều lợi ích tập thể, cộng đồng và nghĩa vụ côngdân, huy động sức dân mà coi nhẹ bồi dưỡng sức dân

- Chỉ chú ý vấn đề kinh tế, lợi nhuận kinh doanh đơn thuần, nhấn mạnh lợiích cá nhân và quyền lợi mà quên mất mặt văn hóa, tiến bộ, công bằng xã hội.Chỉ thấy quyền lợi mà quên nghĩa vụ, chỉ thấy lợi ích cá nhân và gia đình mà coinhẹ lợi ích của tập thể, của xã hội, của cộng đồng

3- Phương thức lãnh đạo công tác dân vận của Đảng phải gắn liền với công tác xây dựng Đảng, Nhà nước trong sạch, vững mạnh

Đó là một quan điểm chỉ đạo mới được đưa ra tại Hội nghị Trung ương 7khoá XI Công tác dân vận là một nội dung phương thức lãnh đạo của Đảng Đó

là Đảng lãnh đạo bằng công tác tuyên truyền, thuyết phục, vận động nhân dân

Để giữ được vai trò lãnh đạo, Đảng phải gắn bó mật thiết với nhân dân, tôntrọng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân, dựa vào nhân dân để xây dựngĐảng Và, Đảng cũng chịu sự giám sát của nhân dân Công tác dân vận phải điđôi với công tác xây dựng Đảng, Nhà nước trong sạch vững mạnh Đó chính là

sự cụ thể hoá yêu cầu về xây dựng Đảng cầm quyền mà Cương lĩnh của Đảng

11 Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 3-6-2013 Hội nghị Trung ương 7 khoá XI về tăng cường và đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác dân vận trong tình hình mới, nguồn Báo Điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam, http:// 123.30.190.43:8080/tiengviet/tulieuvankien/vankiendang/details.asp?

topic=191&subtopic=9&leader_topic=990&id=BT661331748

(bổ sung, phát triển năm 2011) đã vạch ra: “ Ðể đảm đương được vai trò lãnhđạo, Ðảng phải vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức; thường xuyên tựđổi mới, tự chỉnh đốn, ra sức nâng cao trình độ trí tuệ, bản lĩnh chính trị, phẩmchất đạo đức và năng lực lãnh đạo Giữ vững truyền thống đoàn kết thống nhấttrong Ðảng, tăng cường dân chủ và kỷ luật trong hoạt động của Ðảng Thườngxuyên tự phê bình và phê bình, đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân, chủ nghĩa cơhội, tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí và mọi hành động chia rẽ, bè phái Ðảngchăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên trong sạch, có phẩm chất, năng lực,

có sức chiến đấu cao theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; quan tâm bồidưỡng, đào tạo lớp người kế tục sự nghiệp cách mạng của Ðảng và dân tộc”1.Công tác dân vận đi đôi với xây dựng Đảng, Nhà nước, chính quyền trongsạch vững mạnh đòi hỏi: Mọi quan điểm, chủ trương của Đảng, pháp luật củaNhà nước phải phù hợp với lợi ích của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Mỗicán bộ, đảng viên, công chức, viên chức phải gương mẫu để nhân dân tin tưởng,noi theo

Trong thời gian tới, tiếp tục thực hiện tốt Nghị quyết Trung ương 4 khoá

XI ”Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay” Tập trung giải quyếtnhững vấn đưề bức xúc trong nhân dân, củng cố lòng tin, tăng cường quan hệgắn bó giữa nhân dân với Đảng, Nhà nước Cụ thể là: Tiếp tục thực hiện tốt đợt

tự phê bình và phê bình để làm chuyển biến công tác xây dựng chỉnh đốn Đảng.Sớm triển khai thực hiện nền nếp các quy chế, quy định về giám sát và phảnbiện xã hội của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị xã hội, Quy định vềthăm dò tín nhiệm cán bộ trong Đảng, trong Quốc hội, Hội đồng nhân dân cáccấp Nghiên cứu ban hành quy định về thăm dò tín nhiệm cán bộ lãnh đạo cáccấp trong nhân dân và sửa đổi luật pháp để nhân dân có quyền được bãi miễnnhững cán bộ lãnh đạo ở các cấp do mình bầu ra không còn xứng đáng Sớmnghiên cứu, ban hành Luật trưng cầu ý dân, Luật biểu tình Làm chuyển biến rõnét, đẩy lùi và ngăn chặn có hiệu quả tình trạng tham nhũng, tiêu cực Tập trunggiải quyết tốt những vấn đề bức xúc của nhân dân, tình hình tụt hậu, lạm phát,

11 Đảng C ng sản Vi t Nam: ộng sản Việt Nam: ệt Nam: Văn ki n Đại h i đại biểu toàn quốc lần thứ XI, ện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, ội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb Chính trị quốc gia, Hà N i, 2011, tr 89-90 ộng sản Việt Nam:

kinh tế suy thoái Thực hiện tốt hơn các chính sách an sinh xã hội, xoá đói, giảmnghèo, chính sách đối với người có công.

4- Công tác dân vận là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị

Công tác dân vận là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược đối với toàn bộ sựnghiệp cách mạng nước ta; là điều kiện quan trọng bảo đảm cho sự lãnh đạo củaĐảng và củng cố, tăng cường mối quan hệ máu thịt giữa Đảng, Nhà nước vớinhân dân Công tác dân vận là trách nhiệm của tất cả các tổ chức trong hệ thốngchính trị, của mọi cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, đoàn viên, hội viên

các đoàn thể nhân dân, cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang Trong đó, Đảng lãnh đạo, chính quyền tổ chức thực hiện, Mặt trận, đoàn thể làm tham mưu và nòng cốt

Dưới sự lãnh đạo của Đảng, các tổ chức trong hệ thống chính trị phối hợpchặt chẽ thực hiện đồng bộ, thống nhất, hiệu quả công tác dân vận; thườngxuyên quán triệt và thực hiện phong cách dân vận của Chủ tịch Hồ Chí Minh:

"Trọng dân, gần dân, hiểu dân, học dân và có trách nhiệm với dân", “nghe dânnói, nói dân hiểu, làm dân tin”; thường xuyên đi cơ sở

Công tác dân vận là công việc của toàn Đảng, toàn bộ máy nhà nước, củamặt trận và các đoàn thể nhân dân Đó không phải là việc riêng của một tổ chức,đoàn thể nào, mà là của cả hệ thống chính trị có sự phối hợp, đồng bộ dưới sựlãnh đạo của Đảng

Trong thực tế, quán triệt quan điểm này, cần tránh những khuynh hướnglệch lạc như khoán trắng công tác dân vận cho các đoàn thể hoặc cho cán bộchuyên trách dân vận

5- Nhà nước tiếp tục thể chế hóa cơ chế " Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản

lý, nhân dân làm chủ" Các hình thức tập hợp quần chúng phải đa dạng, thích hợp, hiệu quả

Để thực hiện tốt cơ chế "Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm

chủ" trong thời kỳ mới của đất nước cần nhận thức rõ nhân dân làm chủ là yếu

tố trung tâm của mối quan hệ giữa "Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý và nhândân làm chủ" Bởi vì mọi hoạt động của Đảng và Nhà nước đều từ nhân dân, và

vì nhân dân Người dân thực hiện quyền làm chủ của mình không chỉ thông qua

bộ máy nhà nước, mà họ còn tự mình thực hiện quyền ấy

Nguyên tắc ở đây là Nhà nước tồn tại để phục vụ nhân dân, chứ khôngphải nhân dân tồn tại để phục vụ Nhà nước Trong một xã hội dân chủ thì nhànước phải là người bảo vệ quyền công dân, quyền con người chứ không phải đểtước đoạt và ngăn cấm công dân thực hiện quyền dân chủ của mình Do vậy, sựlãnh đạo của Đảng; sự quản lý của Nhà nước đều xuất phát từ nhu cầu dân chủcủa người dân, phục vụ lợi ích của nhân dân và là những đảm bảo quan trọng đểnhân dân thật sự là chủ và thật sự làm chủ

"Tiếp tục thể chế hóa, cụ thể hóa mối quan hệ Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ" 1 Các quan hệ giữa Đảng, nhân dân, Nhà nước cần

được phân biệt rành mạch về quyền và trách nhiệm của mỗi chủ thể thông quamột hệ thống thể chế xác định Vai trò, trách nhiệm lãnh đạo của Đảng, vai trò,trách nhiệm quản lý của Nhà nước và địa vị làm chủ, hình thức, phương thứclàm chủ của nhân dân cần được thể chế hoá bằng một hệ thống các văn bản phápluật, các quy chế quan hệ cụ thể giữa Đảng với Nhà nước và nhân dân

Để bảo đảm được quyền làm chủ của người dân trong mối quan hệ vớiĐảng và Nhà nước, trong thời gian tới cần tập trung giải quyết một số vấn đềsau: Đổi mới công tác bầu cử; Thiết lập những giới hạn quyền lực của Nhànước trong Hiến pháp; Thiết kế một cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước ngaytrong bộ máy nhà nước; Xây dựng cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước củangười dân

Phương châm "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra" không chỉ làphương thức thực hiện dân chủ ở cơ sở, mà cần phải trở thành phương châmthực hành dân chủ ở mọi cấp Để có thể trở thành phương châm dân chủ có tínhphổ quát ở tất cả các cấp, nhiều nghiên cứu về dân chủ đã đề xuất thay "dânkiểm tra" bằng "dân giám sát" và bổ sung vào phương châm này nội dung: “dânquyết định”, “dân được hưởng” để hoàn thiện thành phương châm phát huy

11 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Văn phòng Trung ương Đảng, Hà

Nội, 2016, tr 210-211.

quyền làm chủ của người dân Đó là: dân biết, dân bàn, dân quyết định, dân làm,dân giám sát và dân được hưởng.

Các hình thức tập hợp nhân dân phải phong phú, đa dạng, khoa học, hiệu quả Bởi vì, trong giai đoạn mới của cách mạng nước ta, Cơ cấu xã hội-giai cấp,

dân cư, ngành nghề,v,v đều có sự phát triển mới cùng với quá trình đẩy mạnhcông nghiệp hóa và phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.Các thành phần dân cư, các các giai tầng xã hội trở nên đa dạng hơn Do vậy,đời sống tinh thần, tâm lý, nhu cầu, lợi ích của các tầng lớp nhân dân cũng hếtsức nhiều màu vẻ Trong các tầng lớp nhân dân trình độ giác ngộ chính trị, vănhóa, thu nhập và mức sống không đồng nhất mà phân hoá thành nhiều cấp độkhác nhau Do đó, các hình thức tổ chức, tập hợp các tầng lớp nhân dân đó cũngphải khác nhau và ngày càng đa dạng, thích hợp với từng thành phần dân cư, cácgiai tầng xã hội Các tổ chức quần chúng nhân dân đó phát triển theo nguyên tắc

tự nguyện, tự quản và tự trang trải, tạo môi trường và điều kiện để nhân dân pháthuy sức lực, trí tuệ sáng tạo theo nguyện vọng trên cơ sở pháp luật

IV NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG THỨC CÔNG TÁC DÂN VẬN CỦAĐẢNG TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

1 Nội dung công tác dân vận hiện nay

a- Củng cố vững chắc niềm tin của nhân dân đối với Đảng, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc và mối quan hệ máu thịt giữa Đảng với nhân dân 1

Đây là mục tiêu tổng hợp, là mục đích cao nhất của công tác dân vậntrong mọi thời kỳ Nghị quyết 25, khóa XI, Nghị quyết Đại hội XII của Đảng tatiếp tục xác lập một cách cụ thể mục tiêu này trong lĩnh vực công tác dân vận

Thực ra để đạt được mục tiêu tổng hợp này, phải đồng thời thực hiện tất

cả các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, đối ngoại, an ninh quốcphòng, chứ chỉ riêng công tác dân vận thì cũng không đạt được

Niềm tin của nhân dân đối với Đảng, với chế độ XHCN cũng như sứcmạnh của khối đại đoàn lết dân tộc, sự gắn bó mật thiết của nhân dân với Đảng

11 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, S.đ.d, tr 210.

phải được gây dựng, tạo lập bởi nhiều yếu tố Trong giai đoạn hiện nay, lòng tincủa nhân dân phụ thuộc nhiều vào tính đúng đắn trong các quyết sách của Đảng

và Nhà nước, sự trong sạch, năng lực lãnh đạo, năng lực cầm quyền của Đảng;

sự gương mẫu, liêm chính của cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo củaĐảng và chính quyền các cấp; các vấn đề về dân sinh, dân trí, dân chủ đượcquan tâm thực hiện, đem lại lợi ích thiết thực của nhân dân Thực hiện nhữngyêu cầu nói trên chính là mục đích của công tác dân vận và trách nhiệm của cáccấp ủy Đảng, chính quyền, Đoàn thể, của cán bộ Đảng viên để củng cố niềm tincủa nhân dân đối với Đảng và tăng cường mối quan hệ gắn bó Đảng với nhân dân

Một khi niềm tin của nhân dân với Đảng được củng cố, quan hệ gắn bóĐảng Dân được tăng cường,thì việc phát huy sức mạnh đại đoàn kết dân tộctrong việc thực hiện đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước sẽđược thực hiện tốt Công tác dân vận sẽ thuận lợi và có hiệu quả như mongmuốn của Đảng

b- Đội ngũ cán bộ, đảng viên phải thật sự tin dân, trọng dân, gần dân, hiểu dân, học dân, dựa vào dân, có trách nhiệm với dân 2

Đây là một trong những yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng

về công tác dân vận trong điều kiện Đảng cầm quyền, xây dựng Nhà nước phápquyền, phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhậpquốc tế Đội ngũ cán bộ, đảng viên phải thật sự tin dân, trọng dân, gần dân, hiểudân, học dân, dựa vào dân, có trách nhiệm với dân Giải quyết kịp thời, có hiệuquả những bức xúc, những kiến nghị chính đáng của nhân dân và khiếu nại, tốcáo của công dân

Mọi quan điểm, chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước phải phùhợp với lợi ích của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Đồng thời, tăng cườngxây dựng chỉnh đốn Đảng, ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị,đạo đức, lối sống, những biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ

Các ấp ủy đảng phải tổ chức thực hiện có hiệu quả Nghị quyết Trương 4,khóa XII Tăng cường giáo dục, rèn luyện đội ngũ cán bộ, đảng viên, quản lý

22 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, S.đ.d, tr 210.

đảng viên thực hiện tốt nguyên tắc Đảng, nhất là nguyên tắc tập trung dân chủ,

tự phê bình và phê bình Sống và làm việc gương mẫu, có trách nhiệm với dân,nói đi đôi với làm để nhân dân tin tưởng noi theo Nhân dân giảm sút niềm tinđối với Đảng chủ yếu vì những đảng viên phẩm chất đạo đức kém, những tổchức cơ sở đảng không trong sạch vững mạnh, mất sức chiến đấu

Phẩm chất, đạo đức lối sống của cán bộ, đảng viên là vấn đề quyết địnhảnh hưởng đến uy tín, danh dự của Đảng, tác động trực tiếp đến mối quan hệgiữa Đảng với nhân dân Các cấp ủy đảng phải tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo,kiểm tra, giám sát việc thực hiện các nghị quyết của Đảng, để thiết thực đưanghị quyết vào cuộc sống Đặc biệt, phải có cơ chế kiểm soát quyền lực, lãnh đạocác cơ quan nhà nước thực thi pháp luật nghiêm túc, có hiệu quả tăng cườnggiám sát những người có chức có quyền, nhất là người đứng đầu các ngành,cáccấp để ngăn ngừa, cảnh báo, phê phán những việc làm sai trái Đấu tranh mạnh

mẽ chống chủ nghĩa cá nhân, "lợi ích nhóm", vi phạm nguyên tắc Đảng Kiênquyết xử lý, thay thế kịp thời những cán bộ suy thoái về tư trưởng chính trị, đạođức lối sống, biểu hiện "tự diễn biến" "tự chuyển hóa" nêu gương xấu trướcquần chúng

c- Tập hợp, vận động nhân dân thực hiện tốt các chủ trương của Đảng

và chính sách, pháp luật của Nhà nước; phát huy sức mạnh to lớn của nhân dân, tạo thành phong trào cách mạng rộng lớn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Công tác dân vận phải góp phần vào việc thực hiện đồng bộ các giảipháp bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, phấn đấu tăng trưởng kinh tế cao hơn 5năm trước Đẩy mạnh thực hiện các đột phá chiến lược, cơ cấu lại nền kinh tếgắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, hiệu quả và sứccạnh tranh Phát triển văn hoá, thực hiện dân chủ, tiến bộ, công bằng xã hội,bảo đảm an sinh xã hội, tăng cường phúc lợi xã hội và cải thiện đời sống nhândân Chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, quản lý hiệu quả tài nguyên vàbảo vệ môi trường Tăng cường quốc phòng, an ninh, kiên quyết, kiên trì đấutranh bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ quốcgia và bảo đảm an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội

Trong bối cảnh hiện nay, công tác dân vận của Đảng cần bám sát diễnbiến tình hình, tiếp tục đổi mới nội dung và phương thức, nâng cao chất lượng,hiệu quả hoạt động Nhất là cần nắm bắt diễn biến tư tưởng của nhân dân vàđổi mới công tác dân vận Tăng cường công tác dân vận của chính quyền, lựclượng vũ trang, tạo sự đồng thuận trong các tầng lớp nhân dân, góp phần quantrọng thực hiện thắng lợi mục tiêu tổng quát trong kế hoạch 5 năm do Đại hộiXII của Đảng đề ra Phấn đấu sớm đưa nước ta cơ bản trở thành nước côngnghiệp theo hướng hiện đại Nâng cao vị thế của nước ta trên trường quốc tế.

d- Chăm lo đầy đủ và sâu sắc đến đời sống, lợi ích của nhân dân; thật

sự tôn trọng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân; giải quyết những bức xúc, nguyện vọng chính đáng của nhân dân

Ngày 27-5-2016, tại Hội nghị triển khai Chương trình hành động thựchiện Nghị quyết Đại hội XII của Đảng và các chỉ thị, kết luận của Bộ Chính trị,Ban Bí thư về công tác dân vận, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng khẳng định rõ:

"Hiện nay, vấn đề có ý nghĩa quyết định để tăng cường mối quan hệ giữaĐảng và nhân dân là Đảng phải chăm lo đầy đủ và sâu sắc đến đời sống, lợiích của nhân dân; thật sự tôn trọng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân"1.Chăm lo lợi ích, hạnh phúc của nhân dân là mục đích, là lý tưởng củaĐảng Trong điều kiện hoà bình, xây dựng, chăm lo đời sống nhân dân là mụcđích trực tiếp, là một nội dung quan trọng trong hoạt động của Đảng và các cơquan Nhà nước, là vấn đề quyết định sự tín nhiệm và sự gắn bó của nhân dânđối với Đảng, là một động lực to lớn tạo ra phong trào hành động cách mạngcủa quần chúng

Trong điều kiện ngày nay, nếu không chăm lo một cách cụ thể, thiết thựcđời sống vật chất và tinh thần của nhân dân thì dù có nói hay mấy đi chăng nữa

về chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước thì cũng đều là vônghĩa và không có sức thuyết phục

Công tác dân vận phải đi sâu nắm bắt tình hình tâm tư, nguyện vọng củanhân dân để kịp thời đề xuất với Đảng và Nhà nước có những giải pháp kịpthời, đảm bảo lợi ích thiết thực và hài hoà giữa các giai tầng xã hội, giữa cácvùng miền và các lĩnh vực của đất nước Các cấp, các ngành, các địa phương,đơn vị tập trung giải quyết những bức xúc, nguyện vọng chính đáng của nhândân, nhất là những vấn đề liên quan trực tiếp đến dời sống, việc làm, đề bù thuhồi đất đai, tai nạn giao thông, tệ nạn xã hội

Công tác dân vận phải thực sự tham gia, đóng góp vào quá trình pháttriển, đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo thêm công ăn việc làm, thực

1 1 http://baochinhphu.vn/Tin-noi-bat/Toan-van-phat-bieu-cua-Tong-Bi-thu-ve-cong-tac-dan-van/255067.vgp

hiện xóa đói giảm nghèo, bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao dân trí, cải thiệnđời sống vật chất và tinh thần của nhân dân.

Thật sự tôn trọng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân là một chủtrương chiến lược, một vấn đề cơ bản trong đường lối của Đảng ta Trong suốtquá trình cách mạng, Đảng ta luôn luôn kết hợp chặt chẽ sự lãnh đạo của Đảngvới việc phát huy nghị lực sáng tạo của nhân dân, tìm thấy sức mạnh của mình ởmối quan hệ mật thiết với nhân dân, tạo những điều kiện cần thiết để nhân dânsáng tạo ra lịch sử của mình một cách tự giác và có tổ chức Phát huy quyền làmchủ của nhân dân là bản chất của chế độ ta Đảng ta đang lãnh đạo xây dựng vàthực hiện các cơ chế tổ chức thích hợp để bảo đảm phát huy mạnh mẽ hơn nữaquyền làm chủ của nhân dân Với việc ban hành và thực hiện một số quy chếdân chủ, ở nhiều nơi đã hình thành nền nếp thường xuyên tổ chức để nhân dântham gia thảo luận xây dựng đường lối, chủ trương của Đảng, phương hướngnhiệm vụ công tác của đơn vị; phát động quần chúng phấn đấu thực hiện cácquyết định của Đảng; động viên nhân dân tham gia kiểm tra mọi hoạt động của

tổ chức Đảng, giám sát, phê bình cán bộ, đảng viên

Thực hiện quyền làm chủ của nhân dân thực chất là tôn trọng con người,phát huy sức sáng tạo của mọi tầng lớp nhân dân, hướng sự sáng tạo đó vào sựnghiệp xây dựng xã hội mới Cùng với việc chăm lo đời sống nhân dân, tôntrọng và bảo đảm những quyền công dân đã được Hiến pháp và pháp luật quyđịnh, các cấp uỷ đảng, các cơ quan nhà nước cần động viên, tổ chức nhân dântham gia rộng rãi và thường xuyên vào các công việc quản lý kinh tế, quản lý xãhội Xoá bỏ nhận thức sai lầm cho rằng công tác vận động quần chúng chỉ làbiện pháp tổ chức, động viên nhân dân thực hiện chính sách của Đảng Đối vớinhững chủ trương có quan hệ trực tiếp tới đời sống nhân dân, cấp uỷ Đảng cầnlắng nghe ý kiến nhân dân trước khi quyết định "Dân biết, dân bàn, dân làm,dân kiểm tra, giám sát" phải trở thành khẩu hiệu hành động, thành phương châmcông tác vận động quần chúng Phải thực hiện đúng nguyên tắc: Chính sách củaĐảng phải xuất phát từ lợi ích, nguyện vọng và trình độ của nhân dân Ngay cảtrường hợp chính sách đúng rồi mà dân chưa hiểu, chưa đồng tình thì phải ra sức

tuyên truyền, giải thích cho dân, biết chờ đợi dân; kịp thời điều chỉnh chính sáchcho phù hợp với thực tế cuộc sống.

Mặt khác, các cấp uỷ Đảng, các cơ quan chính quyền có biện pháp tíchcực giáo dục cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức nêu cao tinh thần phục vụnhân dân, có ý thức và thái độ đúng đắn với nhân dân, yêu thương, gần gũi, tôntrọng, lắng nghe nhân dân; có chương trình, kế hoạch tiếp dân, giải quyết tốt cácđơn, thư khiếu tố, các yêu cầu, nguyện vọng chính đáng của dân; trừng trịnghiêm minh, thích đáng những hiện tượng trù dập, ức hiếp quần chúng Cácđoàn thể nhân dân, nhất là Công đoàn, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, cần đổimới nội dung và phương thức hoạt động, đi sâu giáo dục, bồi dưỡng, động viênđoàn viên, hội viên phát huy quyền làm chủ, tích cực tham gia xây dựng Đảng,xây dựng chính quyền, tham gia các hoạt động chính trị, xã hội với đầy đủ ýthức trách nhiệm của người làm chủ

2- Phương thức tiến hành công tác dân vận của Đảng

a- Đảng làm công tác dân vận và đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng với công tác dân vận

Một là: Hệ thống tổ chức Đảng, thực hiện toàn Đảng làm công tác dân vận.

Đảng có bộ máy tham mưu giúp cấp ủy trong việc lãnh đạo công tác dân vận

Đó là Ban dân vận của các cấp ủy các cấp Công tác dân vận trực tiếp góp phầnvào công tác xây dựng, chỉnh đốn bản thân Đảng

Hai là: Hệ thống tổ chức Nhà nước dưới sự lãnh đạo của Đảng thực hiện

các chính sách kinh tế-xã hội quốc phòng và đối ngoại Đồng thời, Nhà nướcphải tổ chức thực hiện tốt mối quan hệ với nhân dân, phải thực hiện tốt công tácdân vận mới thực sự là nhà nước của dân do dân vì dân

Ba là: Hệ thống Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân dưới sự lãnh

đạo của Đảng, trực tiếp làm công tác dân vận, góp phần quan trọng vào việcphát huy dân chủ và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc

* Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng với công tác dân vận

Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng với công tác dân vận Nâng cao chất

lượng các định hướng của Đảng đối với công tác tổ chức quần chúng về chínhtrị, tư tưởng, nội dung và phương thức hoạt động, tổ chức và cán bộ Các địnhhướng đó được cụ thể hoá cho từng giai tầng xã hội Như: Công nhân, nông dân,trí thức, doanh nhân, thanh niên, phụ nữ, cựu chiến binh, người Việt Nam ởnước ngoài

Các định hướng đó được thể hiện qua các chỉ thị, nghị quyết của Đảng.

Đảng lãnh đạo nhân dân bằng công tác tuyên truyền, thuyết phục và chứng minhcho nhân dân thấy tính đúng đắn, tính khoa học trong đường lối, quyết sách củamình Do đó, các ấp ủy Đảng từ Trung ương đến cơ sở đều phải nắm vững vàlàm đúng chức năng lãnh đạo của mình bằng phương pháp dân chủ, khắc phụclối làm việc quan liêu, mệnh lệnh

Các tổ chức Đảng từ Trung ương đến cơ sở đều phải lấy công tác dân vận

chăm lo lợi ích của quần chúng nhân dân làm nội dung chủ yếu trong hoạt độngcủa mình Phải phân công đồng chí chủ chốt trong cấp ủy chuyên trách công tácdân vận Mỗi đảng viên đều làm công tác dân vận và gương mẫu trước quầnchúng nhân dân

Coi trọng lãnh đạo việc tổ chức thực hiện đôn đốc, kiểm tra, sơ kết, tổng kết các nghị quyết của Đảng về công tác dân vận Thường xuyên kiểm tra, 5

năm tiến hành sơ kết, 10 năm tổng kết việc thực hiện các nghị quyết đó

Tăng cường lãnh đạo sự phối hợp và thường xuyên đẩy mạnh việc thực

hiện các chương trình phối hợp công tác dân vận giữa các tổ chức, cá nhân; giữa

cơ quan chính quyền với các đoàn thể nhân dân; giữa lực lượng tham gia làm công tác dân vận trên địa bàn với già làng, trưởng bản, người có uy tín

Theo tinh thần đổi mới nói trên, ngày 25-2-2010, Bộ Chính trị đã ban hànhquy chế công tác dân vận của hệ thống chính trị Trong đó quy định một số lề lốilàm việc của các cấp bộ Đảng với công tác dân vận

Bộ Chính trị chịu trách nhiệm trước Ban Chấp hành Trung ương lãnh đạotoàn diện công tác dân vận trong hệ thống chính trị thực hiện Nghị quyết Đại hộitoàn quốc của Đảng và các nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương về lĩnhvực công tác dân vận

Ban Bí thư trực tiếp chịu trách nhiệm trước Bộ Chính trị, Ban Chấp hànhTrung ương lãnh đạo, chỉ đạo công tác dân vận

Thực hiện nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc và các nghị quyết của BanChấp hành Trung ương, trong từng nhiệm kỳ, căn cứ yêu cầu cụ thể, Ban Bí thưban hành hoặc chuẩn bị cho Bộ Chính trị ban hành chủ trương và lãnh đạo Nhànước, các cấp uỷ đảng, đảng đoàn, ban cán sự đảng triển khai thực hiện các nghịquyết, chỉ thị, quyết định, quy chế, quy định của Đảng về công tác dân vận

Văn phòng TW Đảng phối hợp với Ban Dân vận Trung ương tham mưu,

đề xuất với Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư về chủ trương,chính sách về công tác dân vận Chuẩn bị dự thảo nghị quyết đại hội, các nghịquyết, chỉ thị, quyết định thuộc lĩnh vực công tác dân vận của Ban Chấp hànhTrung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư Phối hợp với Ban Dân vận Trung ương

và các cơ quan liên quan tham mưu giúp Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chínhtrị, Ban Bí thư chỉ đạo kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết việc thực hiện nghịquyết, chỉ thị, quyết định, quy định, quy chế của Đảng về công tác dân vận theochức năng, nhiệm vụ được Bộ Chính trị quy định

Văn phòng Trung ương Đảng phối hợp với Ban Dân vận Trung ương theodõi, tổng hợp tình hình nhân dân, công tác dân vận của các tỉnh uỷ, thành uỷ,đảng uỷ trực thuộc Trung ương; phối hợp chuẩn bị dự thảo các nghị quyết, chỉthị về công tác dân vận

Ban Tổ chức Trung ương chủ trì, phối hợp với Ban Dân vận Trung ương,các tỉnh uỷ, thành uỷ, đảng uỷ trực thuộc Trung ương quy định về biên chế cán

bộ trong khối dân vận và hệ thống dân vận các cấp; xây dựng cơ chế, chính sách

và công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, bố trí, bổ nhiệm cán bộ dân vận.Ban Tuyên giáo Trung ương phối hợp với Ban Dân vận Trung ương hướngdẫn, kiểm tra việc tổ chức học tập, quán triệt các nghị quyết, chỉ thị, quyết địnhcủa Đảng về công tác dân vận; nắm tình hình nhân dân, dư luận xã hội BanTuyên giáo chỉ đạo, hướng dẫn các cơ quan thông tin đại chúng và đội ngũ báocáo viên, tuyên truyền viên thường xuyên tuyên truyền về công tác dân vận;hướng dẫn, chỉ đạo, theo dõi thực hiện các phong trào thi đua yêu nước, tuyêntruyền, cổ vũ các điển hình tiên tiến về công tác dân vận

Ban Dân vận Trung ương chủ trì, phối hợp với Uỷ ban Kiểm tra Trungương kiểm tra, giám sát các tỉnh uỷ, thành uỷ, đảng uỷ trực thuộc Trung ương,các đảng đoàn, ban cán sự đảng trong việc thực hiện các nghị quyết, chỉ thị củaĐảng về công tác dân vận và Quy chế này

Ban Đối ngoại Trung ương phối hợp với Ban Dân vận Trung ương thammưu, đề xuất các chủ trương, chính sách đối với người Việt Nam ở nước ngoài.Đồng thời, làm tốt công tác thông tin trong cộng đồng người Việt Nam ở nướcngoài về tình hình trong nước và các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhànước; bảo vệ quyền lợi chính đáng của đồng bào

Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh phối hợp với BanDân vận Trung ương giảng dạy bộ môn công tác dân vận cho các lớp đại họcchính trị chuyên ngành, cao cấp lý luận chính trị - hành chính, cao học và nghiêncứu sinh chuyên ngành xây dựng Đảng

Bản quy chế công tác dân vận của hệ thống chính trị này là căn cứ để cácđịa phương soạn thảo quy chế công tác dân vận trên địa bàn tỉnh, huyện phù hợpvới tình hình chung cả nước và đặc điểm địa phương mình Trong thời gian tới,Đảng tiếp tục thực hiện một số giải pháp sau đây:

Tăng cường lãnh đạo công tác thông tin, tuyên truyền, phát huy sức mạnh

tổng hợp của các cơ quan thông tin đại chúng Mở rộng các kênh thông tintruyền thông, đối thoại trực tiếp với nhân dân, góp phần giải tỏa bức xúc, hoàinghi trong xã hội Chú trọng việc định hướng và quản lý các phương tiện thông

tin đại chúng, nhất là các mạng xã hội Phát huy sức mạnh của dư luận xã hộilành mạnh hỗ trợ cho các biện pháp quản lý của Nhà nước và các biện pháptuyên truyền, giáo dục, vận động của Mặt trận và các đoàn thể nhân dân Chủđộng đấu tranh với các luận điệu xuyên tạc, kích động của các thế lực thù địchchống phá khối đại đoàn kết dân tộc, chia rẽ giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân.

Đẩy mạnh tuyên truyền, cổ vũ và nhân rộng các nhân tố mới, các điển hình tiên tiến, gương người tốt, việc tốt trên mọi lĩnh vực Phát huy tinh thần yêu

nước, thực hành dân chủ, tạo ra phong trào hành động cách mạng của toàn dânthực hiện thắng lợi công cuộc đổi mới và phát triển đất nước Thường xuyên tổchức học tập, quán triệt sâu sắc các quan điểm, giải pháp về công tác dân vậncủa Đảng để mỗi cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức là cán bộ dân vận củaĐảng Phát hiện, bồi dưỡng kỹ năng vận động nhân dân cho những người có uytín trong cộng đồng dân cư, tạo điều kiện để họ tham gia tuyên truyền đường lối,chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, tạo sự lan tỏa, sức

sống của công tác dân vận trong tình hình mới Đảng quan tâm phát hiện tuyển chọn, bồi dưỡng những cán bộ có phẩm chất đạo đức tốt, gương mẫu có kinh

nghiệm, kỹ năng vận động quần chúng để giới thiệu, phân công phụ trách côngtác dân vận

Đổi mới phương thức công tác dân vận thông qua hình thức giám sát cộng đồng cơ sở Tổ giám sát cộng đồng do dân trực tiếp bầu, thực hiện nhiệm

vụ giám sát các công trình cơ sở, nhằm góp phần nâng cao chất lượng côngtrình, chống thất thoát, chống lãng phí

Đổi mới phương thức, hình thức trực tiếp trao đổi, tiếp xúc với nhân dân.

Tổ chức đối thoại trực tuyến Tổ chức các diễn đàn, trao đổi, chất vấn Xây dựngtrang thông tin điện tử với các chuyên mục như: Dân hỏi-Chính quyền trả lời;dân hỏi-Bộ trưởng trả lời Tất cả các giải pháp nói trên đều góp phần củng cốtiềm tin của nhân dân với Đảng, Nhà nước ta

b- Phương thức Đảng lãnh đạo chính quyền Nhà nước tiến hành công tác dân vận

Đảng quan tâm hơn trong việc lãnh đạo Nhà nước thể chế hoá kịp thời cácchủ trương của Đảng về dân vận thành các văn bản pháp quy phù hợp với thựctiễn và đáp ứng lợi ích, nguyện vọng chính đáng của nhân dân, tổ chức đưa nghịquyết vào cuộc sống

Đảng đoàn Quốc hội Quán triệt các chủ trương, đường lối, nghị quyết, chỉthị của Đảng về công tác dân vận đối với đại biểu Quốc hội

Lãnh đạo Quốc hội thể chế hoá đường lối, chủ trương, nghị quyết, chỉ thịcủa Đảng về công tác dân vận bằng pháp luật và xem xét cho ý kiến, quyết địnhnhững vấn đề quan trọng của đất nước, bảo đảm đúng đường lối dân vận củaĐảng trong các hoạt động của Quốc hội

Cụ thể hoá các nội dung công tác dân vận của Đảng đối với đại biểu Quốchội trong quá trình tiếp xúc cử tri tại các cơ quan, đơn vị và địa phương

Ban cán sự đảng Chính phủ lãnh đạo Chính phủ thể chế hoá đường lối, chủtrương, nghị quyết, chỉ thị của Đảng về công tác dân vận bằng các văn bản quyphạm pháp luật, các chương trình, kế hoạch, giải pháp cụ thể để tổ chức thựchiện

Việc giải quyết đơn, thư khiếu nại, tố cáo của nhân dân và ý kiến, kiếnnghị của cử tri phải thực hiện theo đúng quy định của pháp luật về khiếu nại, tốcáo và giải quyết ý kiến, kiến nghị của cử tri

Chính quyền có trách nhiệm cung cấp thông tin liên quan đến khiếu nại, tốcáo của nhân dân và ý kiến, kiến nghị của cử tri cho ban dân vận, uỷ ban kiểmtra của cấp uỷ, mặt trận và các đoàn thể nhân dân cùng cấp để phối hợp giảiquyết, nhất là khi có khiếu nại, tố cáo đông người

Kết quả giải quyết các khiếu nại, tố cáo của công dân, ý kiến, kiến nghị của

cử tri phải được trả lời cho công dân hoặc cử tri và thông tin công khai trên cácphương tiện thông tin đại chúng để nhân dân, cử tri biết

Trường hợp vụ việc phức tạp, khi quyết định giải quyết khiếu nại, tố cáo đãđúng các quy định của pháp luật thì ban dân vận của cấp uỷ, Mặt trận Tổ quốc

và các đoàn thể nhân dân phối hợp với chính quyền để vận động, thuyết phụcquần chúng thực hiện quyết định đó.

Khi quyết định giải quyết khiếu nại, tố cáo chưa đúng với các quy địnhcủa pháp luật thì ban dân vận của cấp uỷ đề nghị với cấp có thẩm quyền xemxét, giải quyết theo đúng quy định của pháp luật

Khi xảy ra tình huống phức tạp liên quan đến an ninh chính trị, trật tự antoàn xã hội thì cơ quan chính quyền phải kịp thời báo cáo xin ý kiến chỉ đạo củacấp uỷ đảng Đồng thời, cơ quan chính quyền phối hợp với các ngành chức năng,Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân giải quyết theo thẩm quyền để sớm

Việc cử cán bộ của các ban, ngành, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân tham gia giải quyết tình huống phức tạp liên quan đến an ninh chính trị, trật

tự an toàn xã hội phải có sự lãnh đạo chặt chẽ, thống nhất của cấp uỷ Đảng và theo yêu cầu cụ thể của công việc mà phân công cán bộ hợp lý

Đối với những trường hợp lợi dụng dân chủ, kích động quần chúng gây rốilàm mất trật tự trị an thì cấp uỷ, chính quyền chỉ đạo các cơ quan chức năng xử

lý nghiêm minh, đúng pháp luật

c- Phương thức Đảng lãnh đạo Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các Đoàn thể nhân dân thực hành công tác dân vận

Đảng lãnh đạo, định hướng nội dung hoạt động của Mặt trận Tổ quốc vàcác đoàn thể nhân dân trong từng thời kỳ Phát huy vai trò và tạo điều kiện thuậnlợi để mặt trận và các đoàn thể nhân dân tham gia xây dựng đường lối, chủtrương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, thực hiện nhiệm vụgiám sát và phản biện xã hội

Đảng lãnh đạo về tổ chức, nhân sự; bố trí, giới thiệu cán bộ, đảng viên có năng lực phụ trách công tác dân vận, làm lãnh đạo chủ chốt của Mặt trận và các đoàn thể nhân dân.

Định kỳ sáu tháng, một năm và trong trường hợp cần thiết, Đảng nghe BanDân vận Trung ương, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể nhân dân và các cơ quan,

tổ chức liên quan báo cáo tình hình nhân dân Đảng chỉ đạo việc thực hiện côngtác dân vận của hệ thống chính trị trong phạm vi cả nước và đối với người ViệtNam ở nước ngoài

Đảng chỉ đạo Mặt trận kiểm tra, sơ kết, tổng kết việc thực hiện các nghị quyết, chỉ thị của Trung ương về công tác dân vận trong từng nhiệm kỳ

Những chủ trương, nghị quyết, chỉ thị của Đảng, các văn bản quy phạmpháp luật của Nhà nước về công tác dân vận và có liên quan đến quyền, lợi íchcủa các tầng lớp nhân dân phải được lấy ý kiến tham gia của ban dân vận, Mặttrận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân trước khi ban hành thực hiện

Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể nhân dân, đại diện các hội quần chúng cótrách nhiệm tham gia đóng góp ý kiến Đồng thời, tuyên truyền, vận động để cáctầng lớp nhân dân hiểu rõ, tích cực tham gia đóng góp ý kiến với Đảng, Nhànước về những vấn đề được lấy ý kiến

Ban dân vận cấp uỷ các cấp có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các cơquan hữu quan tổng hợp ý kiến của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể, của nhândân, báo cáo cấp uỷ cùng cấp

Về việc triển khai thực hiện chủ trương, chính sách, các quyết định hànhchính có liên quan đến quyền và lợi ích chính đáng, hợp pháp của nhân dân:

Một là: Các cấp, ngành, cơ quan, đơn vị được giao trách nhiệm tổ chức

thực hiện cần chủ động phối hợp với ban dân vận của cấp uỷ để phổ biến, triểnkhai tới Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân Mặt trận và các đoàn thểlàm nòng cốt vận động nhân dân thực hiện

Hai là: Các cơ quan hữu quan có trách nhiệm cung cấp thông tin về việc tổ

chức thực hiện các chủ trương, chính sách, quyết định hành chính liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân cho ban dân vận của cấp

uỷ, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân để có cơ sở tham mưu cho cấp

uỷ và phối hợp vận động quần chúng nhân dân thực hiện

CÂU HỎI ÔN TẬP

1- Đồng chí hãy cho biết cơ sở lý luận và bản chất của công tác dân vậncủa Đảng?

2- Đồng chí hãy làm rõ các quan điểm chỉ đạo đổi mới, nội dung đổi mới

và sự đổi mới phương thức công tác dân vận của Đảng trong tình hình mới ?

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1- Lê-nin: Toàn tập, Tập 11, NXB Tiến bộ, Mát-xcơ-va, 1977.

2- Lê-nin: Toàn tập, tập 39, NXB Tiến Bộ, Mát-xcơ-va, 1977.

3- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Tập 5, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995.

4- Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI,

NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011

5- Đảng Cộng sản Việt Nam: Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 3-6-2013 Hội nghị

Trung ương 7 khoá XI về tăng cường và đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác dân vận trong tình hình mới, nguồn Báo Điện tử Đảng Cộng sản Việt

Nam,

http://123.30.190.43:8080/tiengviet/tulieuvankien/vankiendang/details.asp?topic=191&subtopic=9&leader_topic=990&id=BT661331748

6- Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII,

Văn phòng Trung ương Đảng, Hà Nội, 2016

7- Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng về công tác dân vận

ngày 27-5-2016, tại Hội nghị triển khai Chương trình hành động thực hiệnNghị quyết Đại hội XII của Đảng và các chỉ thị, kết luận của Bộ Chính trị,Ban Bí thư về công tác dân vận http://baochinhphu.vn/Tin-noi-bat/Toan-van-phat-bieu-cua-Tong-Bi-thu-ve-cong-tac-dan-van/255067.vgp

8- Quy chế công tác dân vận của Hệ thống chính trị (ban hành kèm theo quyết

định số 290-QĐ?TW, ngày 25-02-2010 của Bộ Chính trị)

9- Đảng Cộng sản Việt Nam, Ban chấp hành Trung ương, Ban Chỉ đạo tổng kết

lý luận: Báo cáo tổng kết một số vấn đề lý luận thực tiễn qua 20 năm đổi mới (1986-2006), NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2005.

10- Ban dân vận Trung ương: Một số văn kiện của Đảng về công tác dân vận (1976-2000), NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000.

11- Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Vụ các trường chính trị; Ban dân

vận Trung ương, Vụ nghiên cứu: Giáo trình trung học chính trị Dân vận (lưu hành nội bộ), Hà Nội, 1997.

12- Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác dân vận thời kỳ đổi mới, NXB Lao động,

Hà Nội, 2011

13- Đảng Cộng sản Việt Nam vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về dân vận trong cuộc kháng chiến chống Pháp-Mỹ và thời kỳ mới, NXB Lao động-xã hội, Hà

Nội, 2010

Bài 2

TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA BAN DÂN VẬN

CẤP ỦY CÁC CẤP HIỆN NAY

I VỊ TRÍ, VAI TRÒ CỦA BAN DÂN VÂN TRONG HOẠT ĐỘNG CỦACẤP ỦY ĐẢNG

- Việc củng cố, kiện toàn các cơ quan tham mưu là nhiệm vụ thường xuyên,liên tục trong công tác xây dựng Đảng

- Trong hệ thống các cơ quan ban Đảng, ban Dân vận là cơ quan tham mưucủa cấp ủy Đảng về công tác dân vận giữ vị trí cực kỳ quan trọng, có vai trò tolớn, tác động đến hầu hết các lĩnh vực lãnh đạo của cấp ủy, đến các giai tầng,tầng lớp nhân dân, các cộng đồng dân cư trong xã hội

- Tiếp tục công cuộc đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đấtnước và hội nhập quốc tế, công tác dân vận của Đảng đặt ra nhiều vấn đề phứctạp, mới mẻ cần nhận thức đúng và có những giải pháp hiệu quả để thực hiện tốtcông tác vận động nhân dân

- Trong hoàn cảnh lịch sử hiện nay của Đảng và đất nước, Ban Dân vậntham mưu cho các cấp đề ra những chủ trương, biện pháp thực hiện công tác dânvận, xử lý kịp thời, chính xác những vấn đề phát sinh ở các đối tượng quầnchúng nhân dân khác nhau

- Ban Dân vận là một ban xây dựng Đảng và có vị trí không thể thiếu trongcông tác xây dựng Đảng, nhất là trong công cuộc xây dựng, chỉnh đốn Đảng vàthực hiện việc: “Lãnh đạo các cấp phải lắng nghe ý kiến của cấp dưới, của đảngviên và nhân dân Xây dựng quy chế ra quyết định của Đảng, đảm bảo phát huytrí tuệ tập thể; có cơ chế để nhân dân bày tỏ ý kiến đối với những quyết định lớn,tham gia các công việc của đảng; khắc phục lối làm việc quan liêu, xa dân”1

- Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng xác định rõ một trongnhững nhiệm vụ quan trọng của xây dựng Đảng trong điều kiện hiện nay là “tiếptục đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác dân vận, tăng cường quan hệ mật thiếtgiữa Đảng với nhân dân”2 Theo đó, nghị quyết đưa ra mục tiêu rất rõ của côngtác dân vận: “Tăng cường và đổi mới sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác dânvận trong tình hình mới nhằm củng cố vững chắc lòng tin của nhân dân đối với

1 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb Chính trị quốc gia, H.2006, tr.134.

2 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb Chính trị quốc gia, H.2016, tr.210.

Đảng; tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc và mối quan hệ máu thịt giữaĐảng với nhân dân; tập hợp, vận động nhân dân thực hiện tốt các chủ trương củaĐảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước; phát huy sức mạnh to lớn của nhândân, tạo thành phong trào cách mạng rộng lớn xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”1

II CHỨC NĂNG, NHIỆM VỤ, TỔ CHỨC BỘ MÁY CỦA BAN DÂNVẬN CÁC CẤP

1 Ban Dân vận Trung ương

a Chức năng

Ban Dân vận Trung ương là cơ quan tham mưu của Ban Chấp hành Trung

ương, trực tiếp và thường xuyên là Bộ Chính trị, Ban Bí thư về chủ trương,chính sách và giải pháp lớn về công tác dân vận

b Nhiệm vụ

* Nghiên cứu, đề xuất:

- Chủ trì hoặc tham gia, phối hợp nghiên cứu, tham mưu, đề xuất chủ trương,chính sách về công tác dân vận của Đảng; chuẩn bị hoặc tham gia chuẩn bị nghịquyết đại hội, các nghị quyết, chỉ thị, quyết định thuộc lĩnh vực nêu trên của BanChấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư

- Tham gia ý kiến với các cơ quan nhà nước trong việc thể chế hoá các nghịquyết, chỉ thị, quyết định của Đảng về công tác dân vận; phát huy quyền làm chủcủa nhân dân

- Phối hợp với các cơ quan liên quan theo dõi, tổng hợp tình hình nhân dân(tình hình dân tộc, tôn giáo, các giai tầng xã hội, các vấn đề bức xúc trong nhândân) để báo cáo và tham mưu cho Bộ Chính trị, Ban Bí thư

* Hướng dẫn, kiểm tra, giám sát

- Hướng dẫn, kiểm tra, giám sát việc thực hiện và sơ kết, tổng kết các nghịquyết, chỉ thị, quyết định của Đảng về công tác dân vận đối với các tỉnh uỷ,

1 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb Chính trị quốc gia, H.2016, tr.210 -211.