LUẬN văn THẠC sĩ xây DỰNG môi TRƯỜNG văn hóa ở NÔNG THÔN TỈNH THÁI BÌNH HIỆN NAY

Môi trường văn hóa là môi trường tạo nên nhân cách con người, là điều kiện bên ngoài tác động đến sự hình thành hay tha hóa nhân cách, sự phát triển hay thụt lùi của cá nhân, sự tiến bộ hay lạc hậu của nhóm xã hội hoặc cộng đồng. Khi đời sống con người với các mặt như phong tục, tập quán, lối sống, xu hướng đạo đức, ý thức pháp quyền, mặt bằng dân trí, tính năng động hay mức độ bảo thủ của một xã hội được xem như điều kiện, cơ sở, hoàn cảnh cho sự hình thành nhân cách, phát triển cá nhân, phát triển nhóm hoặc cộng đồng thì đó chính là MTVH. Chính vì vậy, xét cả về phương diện lý luận và thực tiễn MTVH có vai trò to lớn đối với việc xây dựng con người mới, nền văn hóa mới.

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Môi trường văn hóa là môi trường tạo nên nhân cách con người, là điềukiện bên ngoài tác động đến sự hình thành hay tha hóa nhân cách, sự phát triểnhay thụt lùi của cá nhân, sự tiến bộ hay lạc hậu của nhóm xã hội hoặc cộng đồng.Khi đời sống con người với các mặt như phong tục, tập quán, lối sống, xu hướngđạo đức, ý thức pháp quyền, mặt bằng dân trí, tính năng động hay mức độ bảothủ của một xã hội được xem như điều kiện, cơ sở, hoàn cảnh cho sự hình thànhnhân cách, phát triển cá nhân, phát triển nhóm hoặc cộng đồng thì đó chính làMTVH Chính vì vậy, xét cả về phương diện lý luận và thực tiễn MTVH có vaitrò to lớn đối với việc xây dựng con người mới, nền văn hóa mới

Ở Việt Nam, từ khi tiến hành công cuộc đổi mới toàn diện đất nước,CNH, HĐH theo định hướng XHCN, vị trí, vai trò của MTVH càng trở nênquan trọng Xây dựng MTVH được coi là một nhiệm vụ quan trọng và cấp thiết

để góp phần nâng cao đời sống tinh thần của xã hội, đào tạo và phát triển nguồnnhân lực để phục vụ sự nghiệp CNH, HĐH đất nước Đảng ta chỉ rõ: “ tậptrung xây dựng đời sống, lối sống và MTVH lành mạnh; coi trọng trong lãnhđạo, quản lý, văn hóa trong kinh doanh và văn hóa trong ứng xử” [15 - tr.126]

Trong giai đoạn hiện nay, trước những tác động, ảnh hưởng từ mặt trái

xu thế toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế và kinh tế thị trường, vấn đề xây dựngMTVH càng trở thành vấn đề cấp thiết của toàn xã hội Đây là những nhân tốtác động hàng ngày, nếu chúng ta không nhận thức và hạn chế mặt trái củakinh tế thị trường thì dễ làm nhạt dần giá trị truyền thống, bản sắc văn hóadân tộc, lý tưởng và đạo đức cách mạng của nhân dân Vì thế, xây dựngMTVH trở thành yêu cầu thường xuyên, cấp bách trên cả nước nói chung vàtỉnh Thái Bình nói riêng

Thái Bình là một tỉnh đồng bằng ven biển, thuộc vùng đồng bằngchâu thổ sông Hồng, cách thủ đô Hà Nội 110 km về phía Đông Là một

tỉnh nhỏ, đất chật, người đông, sản xuất nông nghiệp là chủ yếu song cónăng suất chất lượng cao vào bậc nhất đồng bằng Bắc bộ; được thiênnhiên ưu đãi với 52 km bờ biển, hệ thống sông ngòi dày đặc, khí hậunhiệt đới ẩm, đất đai màu mỡ, rất thuận lợi cho việc sinh tr ưởng và pháttriển của cây trồng, vật nuôi

Là một tỉnh thuần nông, Thái Bình có những thành tựu cơ bản nhưngcũng có nhiều khó khăn, thách thức lớn Những năm gần đây, để phát triểnkinh tế - xã hội, Thái Bình đã quan tâm, đầu tư xây dựng toàn diện trên tất cảcác mặt, trong đó có xây dựng MTVH ở nông thôn, coi đó là tiền đề, điềukiện để phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Nhận thức về tầm quan trọng củaMTVH và xuất phát từ thực tiễn, Thái Bình đã bám sát các nội dung xây dựngMTVH bước đầu đạt được những kết quả tích cực Thiết chế văn hóa, một sốloại hình văn hóa nghệ thuật, môi trường cảnh quan của tỉnh ngày càng đượccủng cố đáp ứng sự phát triển của tỉnh và đời sống của nhân dân

Bên cạnh những kết quả đã đạt được trong xây dựng MTVH ở nôngthôn tỉnh Thái Bình cũng còn có những hạn chế, bất cập: ở một số địa phươngviệc xây dựng nếp sống văn hóa, văn minh chưa thực sự đi vào nền nếp; chấtlượng xây dựng gia đình văn hóa chưa cao; một số hoạt động phong trào vănhóa, văn nghệ, thể dục thể thao hiệu quả thực tế còn thấp chưa đáp ứng vớinhu cầu giải trí của nhân dân; cảnh quan môi trường ở một số địa phươngchưa được coi trọng đúng mức, còn có tình trạng vứt rác thải bừa bãi gây ônhiễm môi trường sinh thái; tệ nạn xã hội vẫn còn xảy ra làm ảnh hưởng đếntrật tự an toàn xã hội Yêu cầu, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh,đặc biệt là quá trình xây dựng nông thôn mới đang đặt ra phải quan tâm đếnnhiệm vụ xây dựng MTVH ở nông thôn tỉnh Thái Bình

Từ những lý do trên đây, tác giả lựa chọn vấn đề: “Xây dựng môi trường văn hóa ở nông thôn tỉnh Thái Bình hiện nay” làm luận văn thạc sĩ

chuyên ngành Chủ nghĩa xã hội khoa học

2 Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

Nghiên cứu về vấn đề văn hóa và xây dựng MTVH đã có nhiều nhàkhoa học quan tâm, nghiên cứu với nhiều công trình khoa học đề cập đến:

* Nhóm công trình khoa học liên quan đến văn hóa.

Trong thời gian qua, có rất nhiều công trình khoa học nghiên cứu vềvăn hóa nhưng nổi bật nhất là một số công trình sau:

Giáo sư Đinh Xuân Lâm và TS Bùi Đình Phong (1998), “Hồ Chí Minh văn hóa và đổi mới”, Nxb Lao động, Hà Nội Hai tác giả đã dày công nghiên

cứu có hệ thống về tư tưởng Hồ Chí Minh dưới góc độ văn hóa và đổi mới gắnvới sự phát triển của lịch sử dân tộc và xu thế phát triển của thời đại Đặc biệt,sách đã giới thiệu nhiều bài viết, nhiều lời nhận định, đánh giá của các học giả,các nhà khoa học nước ngoài nói về Hồ Chí Minh trong giữ gìn và phát huybản sắc văn hóa dân tộc; văn hóa Hồ Chí Minh trong giáo dục - đào tạo; trongthu phục lòng người; trong sử dụng cán bộ và trong giao tiếp, ứng xử

Phó giáo sư Trường Lưu (2002) Văn hóa - một số vấn đề lý luận, Nxb

Chính trị quốc gia, Hà Nội Tác giả đã xem xét MTVH trong mối quan hệthống nhất hữu cơ với môi trường tự nhiên và môi trường xã hội, từ đó đặt rayêu cầu trong hoạt động xây dựng MTVH cần có sự kết hợp hài hòa, đồng bộvới nhiệm vụ xây dựng môi trường tự nhiên và môi trường xã hội nhằm pháttriển toàn diện con người, qua đó tác động tới sự phát triển của văn hóa, xã hội

Nguyễn Chí Bền (2012) “Văn hóa Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh

tế quốc tế”, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội đã phác họa bức tranh toàn cảnh về

nền văn hóa Việt Nam theo dòng chảy lịch sử từ quá khứ đến hiện tại, đề cậpđến hiện trạng và những tác động của quá trình hội nhập kinh tế quốc tế đối vớicác thành tố của nền văn hóa dân tộc Từ đó, cuốn sách bước đầu đề xuất nhữnggiải pháp quan trọng nhằm phát triển văn hóa Việt Nam trong bối cảnh mới

Phó giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Thừa Hỷ (2012) “Văn hóa Việt Nam truyền thống: một góc nhìn”, Nxb Văn hóa thông tin và truyền thông, Hà Nội Sau khi

khái lược một cách trọn vẹn về văn hóa Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sửdựng nước và giữ nước; làm rõ những giá trị bền vững, gốc rễ của sự phát triển,tác giả cho rằng, ngày nay trong quá trình hội nhập và phát triển, trước cơn lốc

về tư tưởng, lối sống và nhiều hệ giá trị đan xen, lẫn lộn; chúng ta lại đang đứnggiữa những giao lộ của ngã rẽ chưa có biển chỉ đường rõ ràng Chúng ta vừa nhưđang được động viên, khích lệ lại vừa như đang bị đe dọa, dối lừa bởi văn hóa.Trong hoàn cảnh, tình huống đặc biệt như vậy, để có một sự phát triển bền vữngđòi hỏi phải quay về, nhận diện và suy ngẫm nghiêm túc về văn hóa Việt Namtruyền thống, nhất là về MTVH xã hội Đây sẽ là chìa khóa duy nhất để chúng ta

có những bước đi đúng hướng và vững chắc

* Nhóm công trình khoa học liên quan đến môi trường văn hóa và xây dựng môi trường văn hóa.

Giáo sư, tiến sĩ Đỗ Huy (2002) Xây dựng môi trường văn hóa ở nước

ta hiện nay từ góc nhìn giá trị học, Nxb Văn hóa thông tin, Hà Nội Đã tiếp

cận MTVH theo thước đo giá trị lịch sử - xã hội, làm hiện diện bản chất củaMTVH như một di sản có nhiều năng lượng quý hiếm mà tất cả các thế hệtiếp nối đều phải gìn giữ và sáng tạo tiếp Từ đó đề ra việc đánh giá MTVHphải được dựa vào một hệ chuẩn nhất định

PGS, TS Văn Đức Thanh (2001) “Xây dựng môi trường văn hóa cơ sở”,

Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, đã cung cấp cơ sở lý luận, phương pháp tiếp cậnMTVH hóa cơ sở, trong đó khẳng định cơ sở khoa học: Con người và những giátrị người bao giờ cũng là những giá trị trung tâm, cốt lõi của MTVH Xây dựngMTVH cơ sở thực chất là tiếp tục khẳng định và xây dựng những giá trị người,

đi sâu tìm hiểu và tiếp tục khẳng định những thuộc tính và bản chất tốt đẹp củacon người được biểu hiện thông qua mối quan hệ tương tác giữa môi trường vàchính bản thân con người trên các góc độ, các phương diện cụ thể

Nguyễn Hương Ly “Xây dựng môi trường văn hóa trong bối cảnh hiện nay”, Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật số 332, tháng 2-2012 đã đánh giá một cách

sâu sắc thực trạng về văn hóa và chất lượng xây dựng MTVH trong bối cảnhhội nhập kinh tế của nước ta hiện nay Tác giả khẳng định: để xây dựng và pháttriển MTVH, trên cơ sở thấu hiểu thực trạng, chúng ta phải hoạch định và đề rađược một chiến lược chăm lo xây dựng MTVH dài hạn và cụ thể Trong đó,chú trọng quản lý tốt hoạt động xây dựng MTVH trên phạm vi cả nước.

Mai Hải Oanh “Bàn về môi trường văn hóa” Tạp chí Văn hóa nghệ

thuật số 334, tháng 4-2012 đã khẳng định: Môi trường không những là mộtkhái niệm sinh thái học, nó còn là một phạm trù triết học, bao gồm môitrường tự nhiên, môi trường xã hội và MTVH Trong tình hình hiện nay, càngngày, người ta càng ý thức rõ hơn về tầm quan trọng của MTVH đối với sựphát triển Bởi vậy, tác giả đã đi sâu phân tích một cách hệ thống kết cấu củaMTVH, làm rõ nội hàm căn bản của MTVH Trên cơ sở phân tích, lý giải kếtcấu, vị trí, vai trò của MTVH, tác giả đã đi đến kết luận: Từ tầm nhìn vĩ mô,MTVH là một bộ phận hợp thành của môi trường xã hội, vì thế, nó có vai trò

to lớn đối với sự ổn định, phát triển và tiến bộ xã hội

Tóm lại, trong những năm gần đây, đã có khá nhiều công trình khoa học

đi vào nghiên cứu về MTVH ở các góc độ tiếp cận khác nhau Tuy nhiên, đếnnay chưa có công trình nào nghiên cứu một cách cơ bản, hệ thống về “xâydựng môi trường văn hóa ở nông thôn tỉnh Thái Bình hiện nay” Do đó, đề tài

mà tác giả lựa chọn là một công trình khoa học độc lập, không trùng lặp với bất

cứ công trình khoa học nào đã công bố Trên cơ sở kế thừa những kết quảnghiên cứu từ các công trình khoa học đã công bố, luận văn sẽ tập trung nghiêncứu toàn diện và sâu hơn về MTVH ở nông thôn tỉnh Thái Bình hiện nay

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

* Nhiệm vụ

- Làm rõ một số vấn đề lý luận về xây dựng MTVH ở nông thôn tỉnhThái Bình hiện nay

- Đánh giá thực trạng xây dựng MTVH ở nông thôn tỉnh Thái Bình hiện nay

- Đề xuất yêu cầu và một số giải pháp cơ bản xây dựng MTVH ở nôngthôn tỉnh Thái Bình hiện nay

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

* Đối tượng nghiên cứu

Hoạt động xây dựng MTVH ở nông thôn tỉnh Thái Bình hiện nay

* Cơ sở thực tiễn

Luận văn được hoàn thiện dựa trên khảo sát và đánh giá các hoạt động

về xây dựng MTVH ở Thái Bình thời gian qua

* Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu như lôgíc lịch sử, phân tích và tổng hợp, hệ thống, cấu trúc; thống kê, so sánh; phươngpháp chuyên gia và nghiên cứu điều tra, khảo sát thực tế ở nông thôn tỉnhThái Bình để làm rõ vấn đề nghiên cứu

-6 Ý nghĩa của đề tài

Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần làm rõ cơ sở lý luận và thựctiễn về xây dựng MTVH ở nông thôn tỉnh Thái Bình hiện nay Trên cơ sở đó,

đề tài giúp cho cấp ủy, chính quyền, các tổ chức chính trị - xã hội có cơ sởlãnh đạo chỉ đạo, tổ chức tốt các hoạt động xây dựng MTVH ở nông thôn tỉnhThái Bình ngày càng hiệu quả Đề tài có thể dùng làm tài liệu tham khảotrong nghiên cứu, thực hiện xây dựng MTVH ở nông thôn

7 Kết cấu của đề tài

Luận văn gồm có: Mở đầu, 2 chương (4 tiết), kết luận, danh mục tàiliệu tham khảo và Phụ lục

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG VĂN HÓA Ở NÔNG THÔN

TỈNH THÁI BÌNH HIỆN NAY 1.1 Một số vấn đề lý luận về xây dựng môi trường văn hóa ở nông thôn tỉnh Thái Bình hiện nay

1.1.1 Quan niệm về môi trường văn hóa và môi trường văn hóa ở nông thôn tỉnh Thái Bình

* Môi trường văn hóa

Môi trường, theo từ điển Anh - Việt, khái niệm môi trường (environment)

được hiểu là điều kiện, hoàn cảnh, những sự vật xung quanh, tác động đến đờisống của mọi người Từ điển văn hóa giáo dục Việt đã đưa ra khái niệm môitrường là toàn bộ những nhân tố bao quanh con người hay sinh vật và tác độnglên cuộc sống của nó Tại Ðiều 3, Luật bảo vệ môi trường của Việt Nam quyđịnh: “môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và các yếu tố vật chất nhân tạoquan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người có ảnh hưởng tới đời sống, sảnxuất, sự tồn tại, phát triển của con người và thiên nhiên” [49, tr 8]

Như vậy, chúng ta có thể coi môi trường là toàn bộ những điều kiện tựnhiên và xã hội bao quanh con người, ảnh hưởng đến sự tồn tại và phát triển củacon người Ðể phân loại môi trường, trong cuốn “Cơ sơ văn hóa Việt Nam” cóphân loại môi trường ra 2 loại: môi trường tự nhiên và môi trường nhân tạo.Trong cuốn “Con người, môi trường và văn hóa”, lại có cách phân loại khác,chia môi trường thành 3 loại: môi trường sinh thái tự nhiên; môi trường sinh tháinhân văn và môi trường xã hội Dựa vào chức năng để phân loại môi trường thìtrong cuốn “Cơ sở khoa học môi trường”, phân loại môi trường có 3 loại: môitrường tự nhiên; môi trường xã hội; môi trường nhân tạo

Văn hóa là sản phẩm của loài người, là sự phát triển những năng lực

bản chất của con người, đồng thời chính văn hóa lại tham gia vào việc tạo

dựng nên con người và duy trì sự bền vững của xã hội loài người Nói tớivăn hóa là nói tới con người, nói đến việc phát huy những năng lực bảnchất của con người nhằm hoàn thiện bản thân, thúc đẩy xã hội phát triển.Nghiên cứu MTVH trên cơ sở phương pháp luận mácxít thực chất lànghiên cứu mối quan hệ biện chứng giữa con người với hoàn cảnh Conngười là một thực thể xã hội được hình thành trong những điều kiện hoàncảnh tự nhiên và xã hội nhất định, trong đó con người không chỉ là sảnphẩm của hoàn cảnh mà còn là chủ thể sáng tạo, cải tạo hoàn cảnh Đúngnhư C.Mác và Ph.Ăngghen đã khẳng định: “Con người tạo ra hoàn cảnhđến mức nào thì hoàn cảnh cũng tạo ra con người đến mức ấy” [7, tr.55].

Văn hóa là một khái niệm đa nghĩa, khá phong phú và phức tạp, có

nguồn gốc cả ở phương Tây và phương Đông Ở phương Tây, từ văn hóa xuất

hiện rất sớm trong đời sống ngôn ngữ, ban đầu nó là một từ có căn gốc Latinh “colere”, sau trở thành “cultura” nghĩa là cày cấy, vun trồng

Từ điển Triết học đưa ra định nghĩa: “Văn hóa gồm toàn bộ nhữnggiá trị vật chất và tinh thần do con người tạo ra trong quá trình thực tiễn xãhội - lịch sử và tiêu biểu cho trình độ đạt được trong lịch sử phát triển xãhội Văn hóa là một hiện tượng lịch sử, phát triển phụ thuộc vào sự thaythế các hình thái kinh tế - xã hội” [54, tr.1329-1330]

Cho đến nay, theo thống kê của một nhà dân tộc học người Mỹ, cókhoảng hơn 400 định nghĩa về văn hóa Có thể nói, mỗi nhà nghiên cứu vềvăn hóa thì đều đưa ra một định nghĩa về văn hóa theo cách riêng, việc đưa

ra một khái niệm đầy đủ về văn hóa là vô cùng khó khăn Jacques Dérrida,nhà nghiên cứu văn hóa người Pháp đã phải thốt lên: Văn hóa chính là cáitên mà chúng ta đặt cho điều bí ẩn không cùng với những ai ngày nay đangtìm cách suy nghĩ về nó

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh văn hóa là toàn bộ những giá trị vật chất

và tinh thần do loài người sáng tạo ra Đó là sự tổng hợp của mọi phương thức

sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thíchứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn “Văn hóa có vị tríngang hàng các lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội, thích ứng những nhu cầu vàđòi hỏi của sự sinh tồn” [41, tr 43] Những thành tố trong cấu trúc văn hóanhư chủ nghĩa dân tộc mà hạt nhân là lòng yêu nước và tinh thần dân tộc, tinhthần độc lập tự cường, tự tôn dân tộc, ý thức cộng đồng, tinh thần đoàn kết,lòng nhân ái khoan dung, trọng nghĩa tình đạo lý, tạo ra sức mạnh to lớntrong sự nghiệp dựng nước và giữ nước, thắng giặc ngoại xâm và nội xâm Đóchính là sự thắng lợi của “văn minh đối với bạo tàn”

Thực tế cho thấy, có nhiều góc độ tiếp cận khác nhau nên cách giảithích, cách quan niệm cũng khác nhau về câu chữ song nhìn chung, đại đa sốcác nhà nghiên cứu đều quan niệm văn hóa gắn với con người, là hệ thống giátrị vật chất và tinh thần do con người tạo ra, trở thành bộ phận cơ bản trong xãhội Văn hóa đem lại cho con người khả năng suy xét về bản thân và hoạtđộng có hướng đích nhằm đạt tới một giá trị nào đó trong xã hội Văn hóa là

“thiên nhiên thứ hai”, là “cái nôi” nuôi dưỡng tâm hồn và hình thành nênphẩm giá con người Một không gian văn hóa lành mạnh bao gồm toàn bộnhững sản phẩm, hành động, khuôn mẫu ứng xử chứa đựng hệ thống giá trịnhân văn và vốn kinh nghiệm xã hội, sẽ tạo thành “môi trường văn hóa” lànhmạnh nuôi dưỡng đời sống tinh thần con người, phát triển con người ngàycàng hoàn thiện về mọi mặt Đây chính là cơ sở lý luận quan trọng để tiếpcận, nghiên cứu về MTVH

Môi trường văn hóa, khái niệm MTVH lần đầu tiên được đề cập đến

trong tác phẩm “Sinh thái nhân văn” năm 1975 của Giáo sư sinh - nhânchủng học người Pháp Georges Olivier, trong đó MTVH hay MTNV đượctạo nên bởi “sự tác động của con người tới con người” và “tổ chức xã hộicủa chúng ta”, còn “sự tác động của con người với tự nhiên cũng như sảnphẩm từ nền công nghiệp đương nhiên đã có và phải có” [20, tr.10] Theo

ý nghĩa này, MTVH là khái niệm mang tính đa phương, đa diện: MTVH

là không gian văn hóa chứa đựng các mối quan hệ giữa con người vớithiên nhiên, con người với xã hội, con người với con người

Giới nghiên cứu văn hóa Việt Nam cũng đã tiếp nhận lý luận về MTVHcủa các học giả nghiên cứu văn hóa dưới thời Liên Xô Năm 1981, cuốn sách

Cơ sở lý luận văn hóa Mác - Lênin do A.I Ác-môn-đốp chủ biên, dịch từ tiếng Nga và được Nhà xuất bản Văn hóa xuất bản đưa ra quan niệm: “Môi trường văn hóa là một tổng thể ổn định những yếu tố vật thể và nhân cách, nhờ đó các cá thể tác động lẫn nhau Chúng ảnh hưởng tới hoạt động khai thác và sáng tạo giá trị văn hóa, tới nhu cầu tinh thần, hứng thú và định hướng giá trị của họ Môi trường văn hóa không chỉ là tổng hợp những yếu tố văn hóa vật thể mà còn có những con người hiện diện văn hóa” [1, tr.75].

Ở Việt Nam cụm từ môi trường văn hóa lần đầu xuất hiện trong văn kiện

Đại hội VIII (1996) của Đảng: “Mọi hoạt động văn hóa, văn nghệ phải nhằmxây dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, xây dựngcon người Việt Nam về tư tưởng, đạo đức, tâm hồn, tình cảm, lối sống, xây

dựng môi trường văn hóa lành mạnh cho sự phát triển xã hội” [9, tr 63]

Theo Hồ Chí Minh “Môi trường văn hóa là điều kiện để hình thànhnhân cách con người văn hóa và lối sống văn hóa Trong môi trường vănhóa có môi trường văn hóa xã hội, môi trường văn hóa cộng đồng, môitrường văn hóa gia đình…” [42, tr 432] Ở một góc nhìn khác, tác giả Đỗ

Huy cho rằng “Môi trường văn hóa chính là môi trường nhân hóa” và từ góc nhìn giá trị học nhấn mạnh vai trò của con người: “Môi trường văn hóa chính là sự vận động của các quan hệ của con người trong các quá trình sáng tạo, tái tạo, đánh giá, lưu giữ và hưởng thụ các sản phẩm vật chất và tinh thần của mình” [27, tr 35-36]

Từ định hướng trong văn kiện Đại hội VIII của Đảng và từ thực tiễnsinh động của các phong trào văn hóa những năm đầu 90 (thế kỷ XX):

phong trào xây dựng gia đình văn hóa; làng, bản, ấp văn hóa; khu dân cưtiên tiến , Nghị quyết Trung ương 5, khóa VIII về xây dựng và phát triểnnền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc (1998) đã đề ra

10 nhiệm vụ cơ bản xây dựng nền văn hóa Việt Nam, xếp nhiệm vụ xâydựng MTVH ở vị trí thứ hai sau nhiệm vụ xây dựng con người Nghịquyết đặt ra mục tiêu của việc xây dựng MTVH là: “Tạo ra ở các đơn vị

cơ sở (gia đình, làng, bản, xã, phường, khu tập thể, cơ quan, xí nghiệp,nông trường, lâm trường, trường học, đơn vị bộ đội ), các vùng dân cư(đô thị, nông thôn, miền núi ) đời sống văn hóa lành mạnh, đáp ứngnhững nhu cầu văn hóa đa dạng và không ngừng tăng lên của các tầng lớpnhân dân” [12, tr 11] Đồng thời Nghị quyết trên cũng chỉ ra những vấn đềquan tâm cụ thể của xây dựng MTVH là: “Giữ gìn và phát huy những đạo

lý tốt đẹp của gia đình Việt Nam Nêu cao vai trò gương mẫu của các bậccha mẹ Coi trọng xây dựng gia đình văn hóa Xây dựng mối quan hệkhăng khít giữa gia đình, nhà trường và xã hội

Đẩy mạnh phong trào xây dựng làng, ấp, xã, phường văn hóa, nâng caotính tự quản của cộng đồng dân cư trong công cuộc xây dựng nếp sống văn minh

Thu hẹp dần khoảng cách đời sống văn hóa giữa các trung tâm đô thị

và nông thôn, giữa những vùng kinh tế phát triển với các vùng sâu, vùng xa,vùng núi, biên giới, hải đảo, giữa các tầng lớp nhân dân

Phát triển và không ngừng nâng cao chất lượng hoạt động của cácthiết chế văn hóa ở cơ sở; đầu tư xây dựng một số công trình văn hóa trọngđiểm tầm quốc gia Tăng cường hoạt động của các tổ chức văn hóa, nghệthuật chuyên nghiệp, phát triển phong trào quần chúng hoạt động văn hóa,nghệ thuật” [12, tr 11-12]

Khái niệm văn hóa và MTVH có những điểm tương đồng song khôngtrùng khít với nhau Nếu văn hóa được hiểu theo nghĩa rộng (bao hàm tất cảmọi hoạt động sáng tạo của con người) thì nội hàm khái niệm MTVH phải

được mở rộng tối đa Như thế sẽ rất khó phân biệt được tính đặc thù củaMTVH Còn nếu nhìn văn hóa trong tổng thể cấu trúc xã hội, thì MTVH là bộphận quan trọng, phản ánh chiều sâu của môi trường xã hội, thậm chí đồngnhất với môi trường xã hội, đời sống xã hội.

Cũng không thể theo ý kiến cho rằng nên co hẹp khái niệm MTVH.MTVH chính là tổng hòa các loại điều kiện văn hóa tinh thần (chủ yếu nhưgiáo dục, đạo đức, tôn giáo, tập tục ) tồn tại xung quanh chủ thể và tác độngtới hoạt động của chủ thể Nếu quan niệm như thế thì tất yếu sẽ gặp rào cảntrong thực tiễn MTVH Bởi những yếu tố tác động tới con người của MTVH -con người với tư cách vừa là sản phẩm và chủ thể - thì không chỉ có thuần tuý

là các điều kiện văn hóa tinh thần

Với cách tiếp cận: MTVH chỉ là một thành tố, một phương diện cấu thành của văn hóa và phát triển văn hóa MTVH là tổng hòa của các phương diện: thực tiễn sáng tạo văn hóa (sự ứng xử, thích nghi của con người với môi trường sống); hệ giá trị văn hóa (kết quả của hoạt động sáng tạo) và tâm lý văn hóa (kế

thừa, trao truyền, tiếp nhận) Quan niệm MTVH từ góc nhìn này phản ánh đượcnhững mối quan hệ nội tại của văn hóa Trong mối quan hệ với văn hóa: MTVHphản ánh văn hóa vừa là thuộc tính bản chất của xã hội, dạng hoạt động của đờisống xã hội, biểu hiện kết quả hệ thống giá trị sáng tạo; văn hóa vừa như là mộttiểu hệ thống của toàn bộ hệ thống xã hội - tiểu hệ thống văn hóa tinh thần

Tiếp cận từ góc nhìn này sẽ tránh được sự chồng chéo và sự mở rộngquá mức nội hàm khái niệm, đồng thời làm rõ được tính đặc thù của MTVH.Tiếp cận MTVH là một yếu tố cấu thành của văn hóa, sẽ có cơ sở để phân biệtcấu trúc và nội dung của xây dựng MTVH, tác động của MTVH đến các hoạtđộng sáng tạo văn hóa Còn nếu quá mở rộng phạm vi khái niệm “môi trườngvăn hóa” thì sẽ dẫn đến sự chồng chéo giữa các khái niệm và nội hàm của nó.Quá co hẹp trong quan niệm thì sẽ dẫn đến những giới hạn làm hạn chế phạm

vi ảnh hưởng và tác động của của “môi trường văn hóa” trong hoạt động xâydựng MTVH phát triển đời sống xã hội

Trên cơ sở những phân tích lý giải trên, có thể đưa ra quan niệm

chung về MTVH như sau: Môi trường văn hóa là tổng thể các yếu tố văn hóa vật thể và phi vật thể, chúng tác động lẫn nhau và có quan hệ tương tác đối với con người trong một không gian và thời gian xác định nhằm thúc đẩy con người phát triển hài hòa, toàn diện với tư cách vừa là chủ thể trung tâm,vừa là sản phẩm của MTVH.

Là sản phẩm hoạt động tinh thần của xã hội, MTVH không thể khôngphản ánh và chịu sự quy định của phương thức sản xuất vật chất Trongtiến trình lịch sử nhân loại, mỗi hình thái kinh tế - xã hội nhất định hìnhthành một kiểu MTVH nhất định tương ứng với nó Trong đó, hệ tư tưởng,

ý thức hệ của giai cấp thống trị luôn là hạt nhân cốt lõi của MTVH, giữ địa

vị thống trị và chi phối toàn bộ sự phát triển của văn hóa, định hướng việctạo lập và phát huy tác dụng của MTVH phù hợp với lợi ích của giai cấpthống trị trong xã hội đó Bởi vậy, thích ứng với đặc thù của mỗi quốc giadân tộc, mỗi vùng miền, mỗi đơn vị cơ sở là một hình thái MTVH mangsắc thái riêng biệt Tuy nhiên, đó chỉ là những nét khác biệt tương đối.Nhìn chung, MTVH nào cũng mang những đặc trưng cơ bản sau:

Thứ nhất, MTVH luôn có sự đan xen giữa giá trị truyền thống và giá trị hiện đại MTVH của mỗi cộng đồng người bao giờ cũng gắn với các giá trị

truyền thống trường tồn của cộng đồng ấy và với hệ thống các giá trị mớiđược toàn thể cộng đồng chấp nhận Vì truyền thống không phải là “nhấtthành bất biến” mà luôn luôn vận động không ngừng cùng với cuộc sống Chonên, đổi mới và chuyển đổi giá trị cho phù hợp với thời đại là một nhu cầu tấtyếu của sự phát triển Nguyên Tổng bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam ĐỗMười đã nhấn mạnh: Việc tạo ra MTVH của XHCN, trong đó có sự kết hợphài hòa giữa các giá trị truyền thống và giá trị hiện đại, thấm nhuần tinh thầndân tộc, nhân văn là trách nhiệm to lớn của toàn Đảng và toàn dân ta, đặc biệt

là của ngành văn hóa văn nghệ

Thứ hai, MTVH mang tính phong phú, đa dạng Tính đa dạng của

MTVH được thể hiện ở sự kết hợp các sắc thái văn hóa vùng, miền, sắc tộc.Việt Nam là quốc gia có nhiều dân tộc và do điều kiện địa lý, sinh thái ở mỗinơi khác nhau nên đã hình thành nhiều vùng văn hóa với những nét đặc trưngriêng, tạo nên tính phong phú và đa dạng của MTVH Việt Nam Đồng thờivới sự phát triển kinh tế xã hội qua các thời kỳ, quá trình chuyển đổi hệ thốnggiá trị cũng tạo ra tính pha tạp, đa dạng của MTVH

Qua các thời kỳ lịch sử, cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, sự giaolưu tiếp biến văn hóa và chuyển đổi hệ thống giá trị cho phù hợp với xu thếphát triển càng làm tăng thêm tính đa dạng, phức tạp của MTVH Tuy nhiên,

sự đa dạng, phong phú đó không tạo ra sự pha tạp hỗn độn mà luôn nằm trongtính thống nhất, tạo nên bản sắc văn hóa Việt Nam

Thứ ba, MTVH được tạo nên bởi sự kết hợp hai yếu tố: bên trong (nội sinh) và bên ngoài (ngoại sinh) MTVH của một cộng đồng, một quốc gia

trong quá trình tồn tại và phát triển luôn có sự tác động giữa những yếu tố nộisinh và ngoại sinh Cố thủ tướng Ấn Độ, danh nhân văn hóa thế giới Nêru đãkhẳng định: Không một nền văn hóa nào trên thế giới lại tuyệt đối cổ xưa,thuần khiết, không bị ảnh hưởng bởi một nền văn hóa khác Trong quá trìnhgiao lưu, tiếp biến văn hóa, những yếu tố ngoại sinh mang ý nghĩa tích cực sẽthúc đẩy MTVH của các cộng đồng, quốc gia và khu vực phát triển phongphú, đa dạng hơn Vì vậy, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam,toàn dân ta đang phấn đấu xây dựng một nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm

đà bản sắc dân tộc đồng thời tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại

Thứ tư, MTVH không tồn tại một cách biệt lập mà luôn nằm trong mối quan hệ tương tác hữu cơ với các môi trường khác như: môi trường sinh thái,

môi trường kinh tế, môi trường sản xuất MTVH hình thành và phát triển thôngqua hoạt động của con người, trong mối quan hệ giữa con người với môi trường

tự nhiên và xã hội Cho nên, MTVH có quan hệ mật thiết với môi trường tự

nhiên và không nằm ngoài môi trường xã hội, môi trường kinh tế, chính trị, Mối quan hệ giữa MTVH và các môi trường khác là mối quan hệ biện chứng.

Thứ năm, MTVH mang đậm dấu ấn thời gian và không gian Là kết quả

của một quá trình hình thành lâu dài, MTVH luôn chịu sự tác động của nhữngyếu tố theo chiều dọc của thời gian và theo chiều ngang của không gian.Những thành tố của MTVH luôn tồn tại như một chỉnh thể trong không gian

Tóm lại, từ thực tiễn các hoạt động xây dựng MTVH cho đến đúc kết nhữngvấn đề có tính lý luận về MTVH là một quá trình nghiên cứu lâu dài Những vấn đềnêu trên về MTVH là cơ sở cho việc nghiên cứu đầy đủ và sâu sắc hơn về MTVH

* Môi trường văn hóa ở nông thôn tỉnh Thái Bình

- Vài nét khái quát về tỉnh Thái Bình và nông thôn tỉnh Thái Bình

Về điều kiện tự nhiên: Thái Bình nằm ở vùng duyên hải Bắc Bộ, tiếp

giáp các tỉnh Nam Định, Hà Nam, Hải Dương, Hải Phòng, Hưng Yên, phíaĐông tiếp giáp với Biển Đông, Thái Bình có diện tích tự nhiên là 1.546,54

km2, mật độ dân số 1139 người/km2 [Phụ lục 3] Đất đai Thái Bình được chialàm 2 vùng rõ rệt: đất đồng bằng và đất ven biển Khí hậu Thái Bình thuận lợicho phát triển kinh tế nông - lâm - ngư nghiệp với các loại cây trồng vô cùngphong phú, nhiều nhất là lúa, ngô, đỗ, lạc, vừng, các loại rau, củ, quả TháiBình có bờ biển dài 52km, với nhiều hải sản quý theo thống kê có khoảng 746loài, hàng năm có thể khai thác được từ 100 đến 120 ngàn tấn hải sản

Về văn hóa: Thái Bình là địa phương có truyền thống văn hiến, yêu nước

và cách mạng, nơi phát tích của Vương triều Trần nổi tiếng Có gần 82 lễ hội đặc

sắc, 16 loại hát múa, trò chơi như: chiếu chèo “làng Khuốc”, múa rối nước làngNguyên Xá (Đông Hưng) và làng vườn Bách Thuận (Vũ Thư) v.v.

Phát triển du lịch văn hóa gắn với các lễ hội, giỗ tổ Đền thờ vương triềunhà Trần, tham quan chùa Keo, đền Mẫu Đợi xã Đông Hải huyện Quỳnh Phụ,đền Đồng Bằng xã An Lễ huyện Quỳnh Phụ, đền Tiên La, du lịch sinh thái gắnvới xây dựng Khu du lịch Cồn vành, Cồn Thủ, du lịch làng nghề (Đồng Xâm,Hồng Thái - Kiến Xương ), du lịch biển (Đồng Châu, Cồn Vành - Tiền Hải), đặcbiệt là khu resort Cồn Đen đang được xây dựng tại xã Thái Đô, huyện Thái Thụy

Kết thúc hai cuộc kháng chiến, Thái Bình có 2.178 Bà mẹ Việt NamAnh hùng, 51.140 liệt sĩ, 32.450 thương, bệnh binh; 88 tập thể và 50 cá nhânvinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang.Hòa bình lập lại, 30 nghìn bà mẹ và hơn 11 nghìn phụ nữ không được đónchồng, con trở về sum họp trong ngày vui chiến thắng của dân tộc

Về kinh tế - xã hội: Thái Bình có 01 thành phố trực thuộc tỉnh, 07

huyện với 265 xã Theo điều tra dân số năm 2009 Thái Bình có 1.868 ngànngười, với mật độ dân số 1.196,7 người/km2 [Phụ lục 3] Dân cư sống ởnông thôn chiếm 84%, ở thành thị chiếm 16%, thuộc các dân tộc Việt,Mường, Tày, Hoa Năm 2015 tổng sản phẩm GRDP trong tỉnh ước đạt42.816,5 tỷ đồng, tăng 9,76% so năm 2014

Với 265 xã trên địa bàn toàn tỉnh, được phân bố rộng khắp từ thành phốđến các huyện Nông thôn Thái Bình với đa số dân cư trong toàn tỉnh sinhsống, chủ yếu làm nghề sản xuất nông nghiệp và các nghề truyền thống thủcông Họ sống quây quần trong các làng, xã, chính vì thế nền văn hóa ở nôngthôn Thái Bình mang đậm chất văn hóa làng quê “tình làng, nghĩa xóm” Vớiđặc điểm sản xuất nông nghiệp là chủ yếu, độc canh cây lúa, tốc độ tăngtrưởng kinh tế chậm, cơ cấu kinh tế còn mất cân đối giữa nông nghiệp, côngnghiệp và dịch vụ, thu nhập bình quân đầu người mới bằng 59,69% mức bìnhquân của cả nước và bằng 68,59% của vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng

Từ thực tế đó, tất yếu đặt ra phải tiến hành CNH, HĐH nông nghiệp, nôngthôn ở tỉnh Trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội,lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn luôn được tỉnh đặc biệt quan tâm.

- Môi trường văn hóa ở nông thôn tỉnh Thái Bình

Từ cách tiếp cận về MTVH và những đặc điểm tỉnh Thái Bình tác giả

quan niệm: Môi trường văn hóa ở nông thôn tỉnh Thái Bình là toàn bộ không gian văn hóa, chất lượng hoạt động văn hóa của các thôn, các xã…để tạo nên các giá trị văn hóa cùng với hệ thống thiết chế văn hóa, bảo đảm cho quá trình sáng tạo, phổ biến, tiếp nhận và thưởng thức các giá trị văn hóa của nhân dân.

Khi nói đến MTVH ở nông thôn tỉnh Thái Bình thì đó là một môi trườnglành mạnh, thích hợp cho đời sống văn hóa của con người Điều này không thể tựnhiên mà có, mà phải do con người tạo lập nên Môi trường đó được tạo nên bởicác hoạt động văn hóa có chất lượng như: các hoạt động VHVN, TDTT, sinhhoạt, học tập của người dân… ở các thôn, các xã để tạo nên các giá trị về tinh thầnđảm bảo cho người dân sinh hoạt, lao động đạt hiệu quả, năng xuất cao hơn

Để các hoạt động văn hóa có hiệu quả cao đòi hỏi phải có một hệ thốngcác thiết chế văn hóa đảm bảo về số lượng và chất lượng, có như vậy conngười ở địa phương mới phát huy được khả năng sáng tạo, tiếp nhận vàthưởng thức các giá trị văn hóa

1.1.2 Quan niệm và vai trò xây dựng môi trường văn hóa ở nông thôn tỉnh Thái Bình hiện nay

* Quan niệm về xây dựng môi trường văn hóa ở nông thôn tỉnh Thái Bình hiện nay

Từ những quan niệm về môi trường, văn hóa, và MTVH cũng nhưnhững đặc điểm về tự nhiên, văn hóa, kinh tế - xã hội, công nghiệp hóa, hiệnđại hóa nông nghiệp, nông thôn và quá trình xây dựng nông thôn mới ở tỉnhThái Bình hiện nay Tác giả đưa ra quan niệm về xây dựng MTVH ở nôngthôn tỉnh Thái Bình như sau:

Xây dựng MTVH ở nông thôn tỉnh Thái Bình là hoạt động tự giác có mục đích của các cấp ủy, chính quyền, đoàn thể xã hội và nhân dân nhằm tạo nên các giá trị văn hóa, cùng với hệ thống thiết chế văn hóa đảm bảo cho quá trình sáng tạo, phổ biến, tiếp nhận, đánh giá và thưởng thức các giá trị văn hóa đáp ứng nhu cầu văn hoá đa dạng và không ngừng tăng lên của các tầng lớp nhân dân ở nông thôn tỉnh Thái Bình.

Thực chất xây dựng MTVH ở nông thôn tỉnh Thái Bình đó là: toàn

bộ việc xây dựng không gian văn hóa có chất lượng và tổ chức các hoạtđộng văn hóa của xã hội để tạo nên các giá trị văn hóa, cùng với hệ thốngthiết chế văn hóa đảm bảo cho quá trình sáng tạo, phổ biến, tiếp nhận,đánh giá và thưởng thức các giá trị văn hóa của con người Hay nói cáchkhác: xây dựng MTVH là xây dựng các điều kiện về vật chất và tinh thầnchứa đựng hệ thống các giá trị của hoạt động con người, tạo nên niềm tin,giá trị về thái độ của con người tham gia vào hoạt động và ảnh hưởng đếnquá trình phát triển của con người

Mục đích xây dựng MTVH ở nông thôn tỉnh Thái Bình là nhằm hiện

thực hóa các nội dung, các chương trình, mục tiêu về MTVH góp phần nângcao đời sống vật chất tinh thần, bồi dưỡng phẩm chất nhân cách cho cán bộ,nhân dân, tích cực đẩy lùi các hành vi phản văn hóa Xây dựng MTVH cònnhằm duy trì và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của địaphương, tạo lập môi trường sống trong sạch, lành mạnh, tạo điều kiện thuậnlợi cho sự phát triển nhân cách của mỗi cá nhân; làm cho những giá trị vănhóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc, của địa phương giữ vai trò chủ đạotrong mọi hoạt động, sinh hoạt, học tập và công tác của các đối tượng; làmphong phú hơn đời sống văn hóa tinh thần tạo cơ sở để bồi dưỡng, phát triểnnhân cách cán bộ, nhân dân Đồng thời, hạn chế đến mức thấp nhất ảnh hưởngcủa tư tưởng xấu, độc, và phản văn hóa, góp phần thực hiện mục tiêu chung

về xây dựng nông thôn mới ở tỉnh Thái Bình

Chủ thể tiến hành xây dựng MTVH ở nông thôn tỉnh Thái Bình là các

cấp ủy, tổ chức Đảng, chính quyền, các đoàn thể chính trị - xã hội trongtỉnh, trực tiếp là cấp ủy, tổ chức Đảng, chính quyền, các đoàn thể chính trị -

xã hội (mặt trận tổ quốc, đoàn thanh niên, hội phụ nữ, hội nông dân) vàngười dân ở nông thôn tỉnh Thái Bình

Nội dung xây dựng môi trường văn hóa ở nông thôn tỉnh Thái Bình

được xác định cụ thể như sau:

Xây dựng đời sống văn hóa, đó là xây dựng các giá trị chuẩn mực trong

các mối quan hệ, đối nhân xử thế giữa người với người; giữa cá nhân vớicộng đồng, cá nhân với xã hội và với cấp uỷ, chính quyền, địa phương Xâydựng các giá trị văn hóa trên cơ sở các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp củadân tộc, của địa phương có như vậy mới tạo lập nên đời sống văn hóa tinhthần lành mạnh, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển nhân cách của mỗi

cá nhân ở địa phương

Đây là nội dung quan trọng hàng đầu, vì những giá trị văn hóa truyềnthống tốt đẹp của dân tộc, của địa phương có vai trò định hướng trong mọihoạt động, sinh hoạt, học tập và làm việc của mọi người dân Các giá trị vănhóa của dân tộc đã được các thế hệ ông cha ta vun đắp nên rất đa dạng, phongphú, thể hiện phẩm giá của con người Việt Nam trong lịch sử dựng nước vàgiữ nước của dân tộc Việt Nam Hệ giá trị tiêu biểu của văn hóa dân tộc ViệtNam được thể hiện tập trung ở truyền thống yêu nước của nhân dân Thái Bìnhqua hai cuộc kháng chiến cứu nước Với tinh thần “thóc không thiếu một cân,quân không thiếu một người”, tinh thần thương yêu nhau “lá lành đùm lárách” và cần cù trong lao động, sản xuất…

Xây dựng gia đình, cộng đồng dân cư văn hóa.

Xây dựng gia đình, cộng đồng dân cư văn hóa ở nông thôn tỉnh TháiBình là xây dựng mối quan hệ, nguyên tắc ứng xử trong gia đình và đối vớicộng đồng Đây là nội dung có ý nghĩa rất quan trọng trong chiến lược xây

dựng con người, xây dựng xã hội văn minh hiện đại, giàu bản sắc văn hóadân tộc Khi mặt trái của cơ chế thị trường cùng những ảnh hưởng tiêu cực

từ bên ngoài tràn vào tác động đến con người, việc xây dựng gia đình hạnhphúc, gia đình văn hóa càng trở nên cấp bách

Gia đình là tế bào của xã hội, tế bào ấy có lành mạnh thì xã hội mớiphát triển tốt đẹp Nhận thức rõ vai trò to lớn của gia đình trong việc xâydựng con người, xây dựng xã hội mới, Ðảng và Nhà nước đã khẳng định xâydựng gia đình là vấn đề lớn, hết sức hệ trọng của dân tộc và của thời đại

Phong trào xây dựng gia đình, cộng đồng dân cư văn hóa đã có từ nhữngnăm 60 của thế kỷ 20, đến nay đã lan rộng khắp cả nước Từ thực tế phong tràocho thấy, chỉ có phát huy tốt những giá trị của gia đình truyền thống, phong tràomới đi vào chiều sâu có chất lượng, thật sự lôi cuốn nhiều gia đình tham gia Từđời này sang đời khác, ông cha ta đã tạo dựng một nền nếp gia phong như concháu hiếu thảo với ông bà, cha mẹ, vợ chồng chung thủy, anh em đoàn kết thuậnhòa Ðó có thể xem là tinh hoa văn hóa của dân tộc Gia phong đã trở thành nộidung cốt lõi của việc xây dựng gia đình văn hóa, từ đó gia đình mới trở thành một

tế bào xã hội khỏe khoắn, lành mạnh, thực hiện mọi chủ trương, chính sách củaÐảng và Nhà nước, đóng góp cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Xây dựng nếp sống văn hóa.

Nội dung chủ yếu của việc xây dựng nếp sống văn hóa nông thôn trên địabàn tỉnh Thái Bình thực chất là xây dựng văn hóa giao tiếp, ứng xử văn minh từtrong gia đình, dòng tộc, cộng đồng dân cư đến các cơ quan, đơn vị, tổ chức, Nhànước mà trọng tâm là xây dựng nếp sống văn hóa gia đình hiện đại trên cơ sở tiếpnối các giá trị văn hóa, đạo đức, nếp sống gia đình truyền thống tốt đẹp; chuẩnmực trong hoạt động công vụ của bán bộ, công chức, viên chức

Xây dựng MTVH gắn với hoạt động tích cực đấu tranh phòng, chống

sự thẩm thấu và ảnh hưởng của các tệ nạn, tiêu cực xã hội Đây là một nộidung rất cơ bản của MTVH, nếu xây dựng MTVH mà không gắn với đấu tranh

ngăn ngừa tác hại của tệ nạn xã hội và phản giá trị thì rất dễ làm cho ngườidân sa vào những tệ nạn xã hội, chạy theo lối sống thực dụng mà quên đi tìnhlàng, nghĩa xóm Chính vì vậy cần phải kiên quyết đấu tranh chống lại âmmưu, thủ đoạn chống phá của kẻ thù trên lĩnh vực tư tưởng, văn hóa; đấutranh chống lại những thói hư tật xấu, lối sống thực dụng, cơ hội, thấp hèn,các hiện tượng mê tín dị đoan, tự do, vô kỷ luật

Xây dựng môi trường xanh, sạch, đẹp.

Môi trường hiện nay là một trong những vấn đề nóng bỏng của toàn xãhội, nó có ảnh hưởng rất lớn đến cuộc sống con người Môi trường bị ô nhiễm

có ảnh hưởng xấu đến sức khỏe và mọi sinh hoạt của con người Môi trườngxanh sạch đẹp sẽ tạo hứng thú, tâm lý thoải mái cho con người khi làm việccũng như lúc nghỉ ngơi

Xác định việc cải tạo, xây dựng môi trường xanh, sạch, đẹp là mộttrong những tiêu chí quan trọng của nhiệm vụ xây dựng MTVH Bởi vì,xây dựng môi trường xanh, sạch, đẹp góp phần nâng cao chất lượng đờisống vật chất và đời sống tinh thần cho nhân dân ở nông thôn tỉnh TháiBình Để xây dựng môi trường xanh, sạch, đẹp cần phải trồng cây xanh, tusửa đường làng ngõ xóm, nạo vét kênh mương, sông ngòi khắc phục ônhiễm môi trường sinh thái…

Cách thức, biện pháp xây dựng MTVH ở nông thôn tỉnh Thái Bình Xây

dựng MTVH ở nông thôn tỉnh Thái Bình là một trong những nhiệm vụ quantrọng nhằm nâng cao đời sống tinh thần cho nhân dân Do đó, quá trình tiếnhành phải tích cực, chủ động, vận dụng linh hoạt, sáng tạo các hình thức, biệnpháp… Cụ thể như sau:

Tổ chức tuyên truyền, giáo dục cho mọi người dân ở nông thôn tỉnh

thấy được vai trò to lớn và tác dụng của MTVH đối với đời sống con ngườicũng như với sự phát triển của xã hội Qua đó mà họ có nhận thức và hànhđộng đúng đắn trong công tác xây dựng MTVH

Phát huy vai trò của cấp ủy đảng từ tỉnh đến xã và các tổ chức chính trị

-xã hội trong tỉnh, cần phải xây dựng và triển khai, tổ chức thực hiện các nội dung,

kế hoạch, chương trình về xây dựng MTVH Đồng thời phải phát huy được tinhthần, ý thức, trách nhiệm của mỗi người dân trên địa bàn trong thực hiện nhiệm vụxây dựng MTVH Đây là biện pháp cơ bản, quan trọng để xây dựng MTVH Căn

cứ vào tình hình thực tế và yêu cầu nhiệm vụ lãnh đạo, chính quyền xác định chủtrương, phương hướng và hoạch định kế hoạch, triển khai việc xây dựng củaMTVH sát với thực tế, có hiệu quả thiết thực với đời sống của nhân dân Trongquá trình thực hiện, chú ý bổ sung kế hoạch xây dựng MTVH với những điềuchỉnh cần thiết, hợp lý, có cơ chế, chính sách hợp lý trong xây dựng MTVH

* Vai trò của xây dựng môi trường văn hóa ở nông thôn tỉnh Thái Bình

Xây dựng MTVH ở nông thôn tỉnh Thái Bình có vai trò cực kỳ quantrọng đối với đời sống con người, làm cho văn hóa thực sự trở thành nhân

tố tích cực thúc đẩy con người hoàn thiện nhân cách, kế thừa và phát huynhững giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Văn kiện Đại hội đại biểuĐảng bộ tỉnh Thái Bình lần thứ XIX đã chỉ rõ: “Xây dựng MTVH, đời sốnglành mạnh trong hệ thống chính trị, trong mỗi địa phương, trong từng thôn,làng, khu phố, cơ quan, đơn vị, trường học, doanh nghiệp và mỗi gia đình,góp phần giáo dục, rèn luyện con người về nhân cách, đạo đức, lối sống”[18, tr 55 - 56] Bởi vậy, xây dựng MTVH ở nông thôn tỉnh Thái Bình là

nhiệm vụ hết sức quan trọng và cấp thiết, thể hiện ở tác động tích cực của

nó đối với các lĩnh vực chủ yếu sau đây:

Thứ nhất, xây dựng MTVH ở nông thôn tỉnh Thái Bình góp phần ổn

định chính trị và xây dựng tỉnh ngày càng giàu mạnh

Nhìn lại chặng đường hơn 30 năm đổi mới của cả nước nói chung vàThái Bình nói riêng vừa qua có thể thấy, đứng vững trên quan điểm của chủnghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng bộ, chính quyền tỉnhThái Bình luôn đề cao vai trò của văn hóa và MTVH Đặc biệt từ sau Đại

hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII, cả nước bước vào giai đoạn cách mạngmới: đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước theo định hướng XHCN, vị trí, vai tròcủa MTVH càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết Bởi vì, xây dựngMTVH là để “Xây dựng con người phát triển toàn diện về nhân cách, đạođức, năng lực sáng tạo, thể chất, tâm hồn, trách nhiệm xã hội, nghĩa vụ côngdân” [18, tr 56] Vì thế, xây dựng MTVH trở thành nhiệm vụ cấp thiết để ổnđịnh chính trị, trật tự và an toàn xã hội, kiên trì mục tiêu ĐLDT và CNXH,giữ vững định hướng XHCN.

Thứ hai, xây dựng MTVH có vai trò thúc đẩy sự phát triển KT-XH ở

nông thôn tỉnh Thái Bình

Khi xác định văn hóa là “mục tiêu”, đồng thời là “động lực” thúc đẩykinh tế - xã hội phát triển, các Đại hội VI, VII, VIII, XI, XII của Đảng đã chỉ

rõ mối quan hệ qua lại và vai trò động lực của văn hóa, MTVH đối với sựphát triển kinh tế

Tuy MTVH bao gồm những điều kiện thuộc đời sống tinh thần của xãhội, còn kinh tế là yếu tố thuộc đời sống vật chất của xã hội, nhưng hai yếu tốnày không tách rời nhau mà trái lại, giữa chúng có mối quan hệ hữu cơ khôngthể tách rời và cùng hướng tới mục tiêu phát triển MTVH được xây dựng nhằmhướng tới mục tiêu vì sự tiến bộ, công bằng xã hội, vì sự phồn vinh của đất nước

và hạnh phúc của nhân dân trong cả nước nói chung và nhân dân tỉnh Thái Bìnhnói riêng Đây là yếu tố chứa đựng những điều kiện thuận lợi cho sự phát triển,bảo đảm tốc độ và trình độ ngày càng cao của tăng trưởng kinh tế

Cũng cần nhận thấy rằng, MTVH trong sạch, lành mạnh sẽ tạo nên những

“chuẩn giá trị”, hướng đích cho con người phấn đấu và vươn tới Xây dựngMTVH trong sạch, bền vững cũng chính là tạo ra hành lang pháp lý - đạo lý đảmbảo quyền tự do cho con người Trong điều kiện phát triển kinh tế thị trườngtheo định hướng XHCN ở nước ta hiện nay, mỗi cá nhân, tập thể đều có quyền

tự do phát triển kinh tế trong khuôn khổ “cạnh tranh lành mạnh”, “làm giàu

chính đáng”, trong đó lấy thước đo “công bằng, dân chủ và văn minh” để điềutiết kế hoạch làm giàu Thước đo ấy chỉ có thể có được trong một MTVH lànhmạnh, định hướng XHCN.

Đại hội XII của Đảng đã đề ra nhiệm vụ đẩy mạnh CNH, HĐH trongđiều kiện mới nhằm phát triển kinh tế - xã hội Dưới sự tác động tích cực củaMTVH có bề dày truyền thống tốt đẹp, Thái Bình đang thực sự chuyển mìnhvươn tới giàu mạnh Xây dựng MTVH chính là hoạt động tích cực tạo ranhững “đòn bẩy” để phát triển kinh tế - xã hội

Thứ ba, xây dựng MTVH nhằm giải quyết tốt những vấn đề về an sinh

xã hội ở nông thôn tỉnh Thái Bình

Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã nói: “Văn hóa và xã hội gắn bó hữu cơvới nhau như hình với bóng Có thể nói xã hội là bộ mặt của văn hóa và văn hóaphải thông qua xã hội, làm nên môi trường xã hội để tác động vào các lĩnh vựckhác trong cuộc sống của con người và cộng đồng người” [19, tr 70] Điều đó

có nghĩa, muốn có xã hội tốt thì phải có con người tốt, và muốn có con người tốtthì phải có MTVH tốt, đó là quan hệ biện chứng giữa MTVH, môi trường xã hội

và con người Để xã hội và con người được phát huy hết khả năng của mình, cầnphải tạo dựng một MTVH trên nền tảng của một hệ tư tưởng tiến tiến thấmđượm những giá trị nhân văn, nhân bản Xây dựng MTVH ở nông thôn tỉnh TháiBình nhằm giải quyết những vấn đề xã hội chủ yếu sau đây:

Xây dựng MTVH nhằm giải quyết vấn đề đói nghèo ở nông thôn tỉnh Thái Bình Đây là vấn đề mà Đảng bộ, chính quyền tỉnh luôn chú trọng

tập trung giải quyết Bởi vì, muốn phát triển kinh tế - xã hội phải đặt vấn đề

“dân sinh” lên vị trí quan tâm hàng đầu

Hiện tại, tỷ lệ người thất nghiệp ở Việt Nam nói chung và ở Thái Bình nóiriêng còn khá cao Số lao động dư dôi trong quá trình tổ chức lại nền kinh tế - xãhội đang còn phải tiếp tục giải quyết Ở nông thôn tỉnh Thái Bình, với hơn 80%dân số sản xuất nông nghiệp và bán công nghiệp, trình độ công nghiệp hóa nông

nghiệp còn thấp kém, thủ công nghiệp và ngành nghề truyền thống chưa đượcchú trọng khôi phục mở mang, một số các hình thức làm ăn mới như phát triểntrang trại, nuôi cấy thủy hải sản theo lối sản xuất hàng hóa đã bắt đầu phát triểnsong vốn đầu tư ít, kỹ thuật chưa cao, vấn đề đầu ra còn nhiều ách tắc, thêm vào

đó là những rủi ro về điều kiện khí hậu, thời tiết là những nguyên nhân dẫn đếntình trạng mức sống của người dân ở nông thôn tỉnh Thái Bình không ổn định

Do vậy, Văn kiện Đại hội Đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XIX đã xác định: “Giảiquyết tốt lao động, việc làm và thu nhập cho người lao động trên cơ sở tạo cơ hội

để mọi người có việc làm và cải thiện thu nhập Khuyến khích đầu tư xã hội tạo

ra nhiều việc làm, đồng thời xây dựng quan hệ lao động hài hòa, bảo đảm antoàn lao động và chấp hành nghiêm pháp luật, các chế độ, chính sách với ngườilao động nâng cao chất lượng đào tạo nghề cho người lao động và hỗ trợ, tạođiều kiện thuận lợi cho các hoạt động xuất khẩu lao động.” [17, tr 95]

Môi trường văn hóa lành mạnh, ổn định sẽ tạo điều kiện đưa các yếu tốvăn hóa vào trong các chính sách xóa đói giảm nghèo: đầu tư có trọng tâm,trọng điểm cho từng vùng, từng địa phương, củng cố và hoàn thiện chính sáchphát triển kinh tế nhiều thành phần, khuyến khích tất cả các thành phần kinh

tế phát triển, thu hút thêm lao động, chủ động và linh hoạt giải quyết tốt việclàm cho số lao động dôi dư và điều chỉnh chỗ làm cho những người đang laođộng chưa đúng việc, đúng nghề được đào tạo

Xây dựng MTVH nhằm khắc phục sự tác động tiêu cực của mặt trái nền KTTT đến mọi mặt đời sống, xã hội ở nông thôn tỉnh Thái Bình Hiện nay ở nước

ta nói chung và Thái Bình nói riêng, TNXH đang là vấn đề rất đáng lo ngại Việcxây dựng MTVH ổn định bền vững hướng tới chân - thiện - mỹ sẽ tạo điều kiệnngăn chặn, đẩy lùi TNXH Bởi vậy, cần hết sức quan tâm đến việc xây dựng vàbảo vệ MTVH bằng những hoạt động thiết thực: tăng cường công tác giáo dụctruyền thông, tuyên truyền về tác hại của TNXH, những cách thức phòng tránh vàloại trừ chúng Nhà nước cần hoàn chỉnh hệ thống pháp luật, xử phạt nghiêm

minh những kẻ đầu cơ, chủ mưu, tham nhũng, những tên cầm đầu các băng nhómtội phạm, những kẻ buôn bán, dẫn mối hàng quốc cấm, những chủ chứa mại dâm,những động, ổ băng hình có nội dung phản động đồi trụy, kích động bạo lực,những tụ điểm tiêm chích ma túy Cần tổ chức các hoạt động vui chơi giải trílành mạnh, vừa tạo điều kiện phát triển toàn diện con người, vừa giảm thiểu đượcnhững hoạt động thiếu lành mạnh trong đời sống xã hội

Tất cả những hoạt động trên nhằm tạo ra những điều kiện cần thiết chocuộc đấu tranh phòng chống TNXH, giữ gìn thuần phong mỹ tục, phát huytruyền thống văn hóa dân tộc, đảm bảo cho tương lai của giống nòi

Xây dựng MTVH nhằm giải quyết vấn đề về y tế, chăm sóc sức khỏe cho nhân dân ở nông thôn tỉnh Thái Bình.

Sức khỏe là vốn quý nhất của mỗi con người và của toàn xã hội, lànhân tố quan trọng trong sự nghiệp đổi mới đất nước Vì vậy, chăm lo sứckhỏe là trách nhiệm của cộng đồng và của mỗi người dân, là trách nhiệmcủa các cấp ủy đảng và chính quyền, các tổ chức xã hội trong đó ngành y tếgiữ vai trò nòng cốt Vấn đề này phù hợp với mục tiêu xây dựng MTVH,đều nhằm mục tiêu tất cả vì con người, hướng tới phát triển con người toàndiện về thể chất và trí lực MTVH tốt đẹp sẽ giúp cho việc đa dạng hóa cáchình thức tổ chức chăm sóc sức khỏe toàn xã hội

Thứ tư, xây dựng MTVH ở nông thôn tỉnh Thái Bình là cơ sở để góp phần

thực hiện định hướng xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắcdân tộc, xây dựng và phát huy nhân tố con người trong sự nghiệp đổi mới đất nước

Nhận thức sâu sắc vai trò to lớn của văn hóa đối với sự phát triển

KT-XH của đất nước trong thời kỳ đổi mới, Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5(khóa VIII) đã đề ra nhiệm vụ: “Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Namtiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”, mà cái đích cuối cùng là nhằm mục tiêu tất

cả vì con người Theo đó, xây dựng MTVH - một trong những nhiệm vụ hàngđầu để thực hiện định hướng xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên

tiến, đậm đà bản sắc dân tộc - chính là nhằm xây dựng và phát huy nhân tố conngười trong sự nghiệp đổi mới đất nước.

Con người không chỉ là sản phẩm của sự phát triển tự nhiên và xã hội

mà còn là chủ thể tích cực cải biến tự nhiên và xã hội, chủ thể của sự vậnđộng và phát triển lịch sử Chủ tịch Hồ Chí Minh lúc sinh thời từng đề ranhiệm vụ: muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội cần phải có con người xã hội chủnghĩa, cho nên trong sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ, Người coi con người lànhân tố quyết định sự tồn vong của đất nước: “Vì lợi ích mười năm thì phảitrồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người” “Trồng người”, theo HồChí Minh là bồi dưỡng lý tưởng, đạo đức, tài năng và nhân cách cho thế hệ trẻ

để họ trở thành những con người “vừa hồng vừa chuyên” Đây là công việcđòi hỏi sự kiên trì, lâu dài, thường xuyên của toàn xã hội

Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta ngay từ Đại hội III đãnhận định: “Con người là vốn quý nhất” Ở Đại hội IV, Đảng đề ra nhiệm vụ

“xây dựng con người mới, con người làm chủ tập thể” có đủ phẩm chất vànăng lực để xây dựng chế độ xã hội mới Các kỳ Đại hội tiếp theo cũng khẳngđịnh về vai trò và giá trị của con người Đặc biệt, Đại hội Đảng toàn quốc lầnthứ XII đã xác định: “Xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện phảitrở thành một mục tiêu của chiến lược phát triển” [17, tr 126] Điều đó chứng

tỏ rằng, qua các chặng đường cách mạng, đặc biệt là trong thời kỳ đẩy mạnhCNH, HĐH ở nước ta hiện nay, vai trò của nhân tố con người và vấn đề “pháttriển người” càng được coi trọng hơn bao giờ hết Con người là “quả tim đíchthực của văn hóa” cho nên chiến lược văn hóa thực chất cũng là chiến lượccon người Theo ý nghĩa đó, MTVH đảm nhiệm chức năng “phát triển người”nhằm vươn tới các giá trị vĩnh hằng chân - thiện - mỹ Con người được đặt ở

vị trí trung tâm của sự phát triển, trở thành mục tiêu của hoạt động xây dựngMTVH của cộng đồng nhưng cũng chính con người là chủ thể vừa tạo dựngvừa cải biến và làm phong phú thêm MTVH, biến nó thành “thiên nhiên thứhai” nuôi dưỡng đời sống tinh thần của cộng đồng và của mỗi cá nhân

Trong giai đoạn hiện nay, con người mà chúng ta cần xây dựng là conngười đạt tiêu chuẩn nhân cách công dân Đó là con người có “nhân cách, đạođức, trí tuệ, năng lực sáng tạo, thể chất, tâm hồn, trách nhiệm xã hội, nghĩa vụcông dân, ý thức tuân thủ pháp luật” [17, tr 127] Con người Việt Nam là kếttinh của nền văn hóa Việt Nam Vì vậy, xây dựng MTVH nhằm thúc đẩy mụctiêu xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắcdân tộc cũng chính là định hướng cho sự phát triển con người phù hợp vớiyêu cầu phát triển của xã hội.

1.2 Thực trạng xây dựng môi trường văn hóa ở nông thôn tỉnh Thái Bình hiện nay

1.2.1 Ưu điểm trong xây dựng môi trường văn hóa ở nông thôn tỉnh Thái Bình hiện nay và nguyên nhân của ưu điểm

“Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắcdân tộc” - chiến lược phát triển văn hóa của Đảng thời kì công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước; Nghị quyết số 33-NQ/TW của Ban Chấp hành Trungương Đảng (Khóa XI) ngày 09/6/2014 về “Xây dựng và phát triển văn hóa,con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước” vàNghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, XII Để quán triệt, triểnkhai tổ chức thực hiện có hiệu quả việc xây dựng MTVH ở các địa phươngtrong tỉnh, Ủy Ban nhân dân tỉnh đã ban hành quy định về việc thực hiện

nếp sống văn hóa trên địa bàn tỉnh Thái Bình (Ban hành kèm theo quyếtđịnh số 17/2012/QĐ-UBND ngày 20 tháng 11 năm 2012 của UBND tỉnh),

để cụ thể hóa những nội dung về xây dựng nếp sống văn hóa ở cơ sở, SởVăn hóa, Thể thao và du lịch tỉnh đã soạn thảo tài liệu hỏi đáp về xây dựngnếp sống văn hóa ở cơ sở Đặc biệt, những nội dung này còn được Đảng ủytỉnh cụ thể hóa trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIX Nhữngnội dung cơ bản của các nghị quyết đã được cấp ủy, cán bộ đảng viên vàquần chúng nhân dân nhận thức đầy đủ thông qua các đợt học tập, tuyên

truyền Nhờ đó, có được sự thống nhất về nhận thức và hành động, giữ

vững ổn đinh tư tưởng và củng cố lòng tin của nhân dân đối với sự lãnhđạo của Đảng

Cấp ủy, chính quyền ở địa phương luôn quan tâm đến nhiệm vụ xâydựng MTVH và phát huy vai trò của MTVH Vì vậy, qua từng thời điểm, cácyếu tố cấu thành MTVH luôn được bổ sung, hoàn thiện để ngày càng đáp ứngnhu cầu văn hóa và các mặt đời sống, sinh hoạt tập thể của cán bộ, nhân dânđịa phương Trong nghị quyết lãnh đạo của các cấp ủy đảng đều quan tâm đếnnội dung xây dựng MTVH Các tổ chức chính trị địa phương như Hội nôngdân, Hội phụ nữ, đoàn thanh niên… đều quan tâm giáo dục nâng cao nhậnthức, trách nhiệm chính trị cho mỗi hội viên, đoàn viên của mình về ý thứctham gia xây dựng MTVH, theo chức năng nhiệm vụ, thế mạnh của tổ chứcmình Đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền, như tổ chức tuyên truyền bằngbiển bảng, panô, băng rôn, phát thanh… đã khơi dậy tinh thần trách nhiệmcủa mỗi cá nhân trong xây dựng MTVH

Với nội dung khảo sát về những nhân tố tác động đến hoạt động xâydựng MTVH thì có 96% cán bộ, đảng viên cho rằng hoạt động lãnh đạo, quản

lý của các cấp ủy đảng, chính quyền các cấp tác động đến việc xây dựngMTVH [Phụ lục 1] Nhận thức đúng đắn của các chủ thể đã tạo ra sự đồngthuận cho việc tổ chức xây dựng MTVH, bảo đảm sự thống nhất cao giữa các

hoạt động văn hóa với các hoạt động giáo dục nhằm nâng cao đời sống cả vềvật chất và tinh thần cho bà con nông dân.

Hai là, cơ sở vật chất, thiết chế văn hóa từng bước được quan tâm xây dựng, củng cố, hoàn thiện và phát huy tác dụng, phục vụ tích cực cho sinh hoạt của nhân dân

Cơ sở vật chất là yếu tố dễ thấy nhất trong hệ thống thiết chế văn hóa và

nó cũng có mối liên hệ biện chứng với những yếu tố phi vật thể Ngoài điện,đường, trường, trạm, còn có hệ thống nhà văn hóa - khu thể thao ở các thôn vàtương đương, trung tâm văn hóa - thể thao ở xã

Trong những năm qua, hệ thống thiết chế văn hóa đã được chú trọngđầu tư Cơ sở vật chất ngày càng đầy đủ, đồng bộ Phong trào xây dựng cácthiết chế văn hóa, nâng cao chất lượng các hoạt động văn hóa thể thao ngàycàng được tiến hành rộng khắp ở các địa phương Phong trào “Toàn dân đoànkết xây dựng đời sống văn hóa” đã thu được nhiều thành tựu; ngày càng pháttriển sâu rộng trên khắp các vùng, miền của đất nước; được các cấp ủy đảng,chính quyền quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo; được các ngành, các đoàn thể hưởngứng; được các tầng lớp nhân dân đồng tình thực hiện Do đó, phong trào đã cótác động tích cực, sâu sắc, toàn diện đến nhiều lĩnh vực của đời sống, thực sựtrở thành giải pháp quan trọng trong việc thực hiện Nghị quyết Hội nghịTrung ương 5 khóa VIII “Về xây dựng và phát triển văn hóa Việt Nam tiêntiến, đậm đà bản sắc dân tộc”, Nghị quyết Hội nghị Trung ương 9 khóa XI

“Về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầuphát triển bền vững đất nước” Cùng với đó, phong trào “Người tốt việc tốt”

đã góp phần tích cực vào việc hình thành nhân cách con người trong xây dựngđời sống văn hóa cơ sở

Xây dựng thiết chế văn hóa cơ sở đã tạo điều kiện để các tầng lớp nhândân được hưởng thụ và tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục - thểthao, là một trong những chủ trương, chính sách văn hóa lớn của Đảng và Nhà

nước; cũng là một trong những nội dung trọng tâm của phong trào “Toàn dânđoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” Với câu hỏi, thiết chế văn hóa có vai trònhư thế nào trong xây dựng MTVH Qua khảo sát cho thấy, có 88% cán bộ,đảng viên và 80% đoàn viên, nhân dân cho rằng các thiết chế văn hóa có vai tròrất quan trọng và quan trọng trong việc xây dựng MTVH [Phụ lục 1 và 2].

Ba là, các phong trào văn hóa văn nghệ, thể dục, thể thao được tổ chức khá tốt góp phần nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân.

Hàng năm, các phong trào thi đua, hoạt động VHVN, TDTT luôn đượccác địa phương quan tâm tổ chức Về phong trào văn hóa, văn nghệ đã có sựchuyển biến mạnh mẽ, lôi cuốn đông đảo nhân dân tham gia như giao lưu vănhóa, văn nghệ và thi đấu thể thao nhân các ngày lễ lớn của dân tộc, của các cấpcác ngành, các ngày kỉ niệm truyền thống “Từ năm 2011 đến nay, 3 đoàn nghệthuật đã dàn dựng thành công nhiều vở diễn, nhiều chương trình nghệ thuật đặcsắc phục vụ khán giả trong, ngoài tỉnh Bình quân mỗi năm biểu diễn khoảng

90 buổi với trên 7 vạn lượt người xem góp phần nâng cao đời sống văn hóa cơ

sở Trung tâm Phát hành phim và Chiếu bóng thường xuyên tổ chức nhiều đợtphim chuyên đề tuyên truyền kỷ niệm các ngày lễ lớn của dân tộc, phục vụđông đảo khán giả trong toàn tỉnh” [61, tr 10]

Các phong trào VHVN, TDTT được tổ chức thường xuyên đã góp phầnnâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho nhân dân, đồng thời ngăn ngừa vàkiềm chế sự gia tăng các tệ nạn xã hội Kết quả khảo sát, điều tra về chấtlượng các phong trào, hoạt động VHVN, TDTT cho thấy, có 86% cán bộ,đảng viên khẳng định địa phương đã tổ chức tốt các hoạt động văn hóa, vănnghệ, thể dục thể thao, trong những dịp kỉ niệm các ngày lễ lớn [Phụ lục 1].Với câu hỏi về đời sống tinh thần ở địa phương trong thời gian qua được quantâm như thế nào thì có 87% cán bộ, đảng viên và 76% đoàn viên, nhân dâncho rằng đời sống văn hóa tinh thần đã được quan tâm, nâng cao hơn trước,thể hiện vai trò của MTVH [Phụ lục 1 và 2]

Qua các hoạt động VHVN, TDTT đã tạo sân chơi bổ ích cho đoàn viên,thanh niên và bà con nông dân Giúp cho toàn thể nhân dân ở địa phương tránh

xa được các tệ nạn xã hội như: lô, đề, cờ bạc, ma túy, mại dâm…Qua khảo sátthực tế, có 93% cán bộ, đảng viên cho rằng tổ chức các hoạt động VHVN,TDTT kỷ niệm các ngày lễ lớn là một nội dung quan trọng trong xây dựngMTVH và 86% đoàn viên, nhân dân cho rằng các phong trào VHVN, TDTT cóvai trò rất lớn trong việc xây dựng MTVH ở địa phương [Phụ lục 1 và 2]

Bốn là, việc xây dựng các giá trị văn hóa, chuẩn mực quan hệ đã được chú trọng, có tác dụng lớn đến phẩm chất nhân cách người công dân.

Việc triển khai và thực hiện cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây

dựng đời sống văn hóa” trong toàn tỉnh có ý nghĩa vô cùng quan trọngtrong việc xây dựng đời sống văn hóa cơ sở nhằm giữ gìn và phát huynhững giá trị văn hóa truyền thống, xây dựng làng văn hóa, khu dân cư vănhóa, con người phù hợp với mục tiêu, yêu cầu của sự nghiệp CNH - HĐHđất nước Với các tiêu chí cụ thể sau:

Xây dựng gia đình văn hóa

Gia đình ấm no, hòa thuận, tiến bộ, hạnh phúc đó là những tiêuchuẩn trong xây dựng gia đình văn hóa Thời gian qua, cấp ủy, chính quyềncác cấp đã có kế hoạch phát triển kinh tế gia đình phù hợp với điều kiệnhiện có và làm giàu chính đáng Vợ chồng bình đẳng, tôn trọng lẫn nhau

Bố mẹ có trách nhiệm nuôi con khỏe, dạy con ngoan, đối xử công bằng vớicác con, con cháu trong gia đình đều được đi học Ông bà, cha mẹ sốngmẫu mực nêu gương tốt cho con cháu noi theo Con cháu phải hiếu thảo,chăm ngoan, lễ phép, làm tròn bổn phận chăm sóc chu đáo ông bà, cha mẹ

và những người thân Giáo dục mọi người trong gia đình chấp hành nghiêmpháp luật, phấn đấu không có người vi phạm pháp luật, không có người

mắc vào các tệ nạn xã hội Chăm lo, rèn luyện sức khỏe và phòng bệnh tốt.

Đoàn kết, tương thân, tương ái: giúp đỡ xóm giềng trong lúc hoạn nạn,khó khăn, giúp đỡ người nghèo và những gia đình neo đơn, chính sách, giúp

nhau xóa đói giảm nghèo Tích cực tham gia các hoạt động xã hội, từ thiện dođịa phương tổ chức Tham gia hòa giải các mâu thuẫn, xung đột, các mốiquan hệ bất đồng với ý thức xây dựng Tham gia đầy đủ các sinh hoạt, hộihọp của tổ dân phố, khu dân cư.

Theo báo cáo của Sở Văn hóa, thể thao và du lịch tỉnh Thái Bình thì

“năm 2001, toàn tỉnh chỉ có 265.000/501.000 hộ đạt chuẩn gia đình văn hóa(bằng 52,9%), đến năm 2005 đạt 62,37%; năm 2011 đạt 76% và đến năm

2015 toàn tỉnh 80.1% hộ gia đình đạt chuẩn văn hóa” [61, tr 10] Trongnhững năm 2010 - 2015 đã có 101 gia đình được Chủ tịch Ủy ban nhân dântỉnh tặng Bằng khen và 360 gia đình được Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và

Du lịch tặng Giấy khen tại Hội nghị tuyên dương Gia đình văn hóa tiêu biểuđược tổ chức hàng năm vào ngày 28/6 Những gia đình được tôn vinh đều đạtđược những kết quả đáng ghi nhận ở nhiều lĩnh vực, đại diện cho hàng nghìn

hộ gia đình văn hóa trong toàn tỉnh

Xây dựng thôn văn hóa, khu dân cư văn hóa

Phong trào xây dựng thôn văn hóa khẳng định chất lượng và chiều sâu củaphong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, tiêu chí đạt được củacác thôn làng từng bước đáp ứng được các yêu cầu xây dựng nông thôn mới

“Tính đến năm 2014, toàn tỉnh có trên 1194 lượt thôn làng, tổ dân phố (được côngnhận và công nhận lại) đạt tiêu chuẩn danh hiệu văn hóa (chiếm tỷ lệ 57,6%).Năm 2015, có 60% thôn, tổ được công nhận danh hiệu văn hóa” [61, tr 11]

Từ năm 2011 đến nay, Thái Bình luôn duy trì việc khen thưởng danhhiệu “Thôn văn hóa”, “Tổ dân phố”, “Khu phố văn hóa” vào Ngày hội vănhóa, Thể thao truyền thống của tỉnh (14/10) nhằm động viên khích lệ, khenthưởng kịp thời những tập thể có thành tích tiêu biểu trong phong trào xâydựng thôn, tổ dân phố, khu phố văn hóa Hàng năm, số “Thôn văn hóa”,

“Tổ dân phố”, “Khu phố văn hóa” tăng lên Cụ thể: Năm 2011 có 938 thôn,

tổ dân phố, khu phố văn hóa; Năm 2012 có 1036 thôn, tổ dân phố, khu phố

văn hóa; Năm 2013 có 1118 thôn, tổ dân phố, khu phố văn hóa; Năm 2014

có 1154 thôn, tổ dân phố, khu phố văn hóa; Năm 2015 là 1227 thôn, tổ dânphố, khu phố văn hóa [Phụ lục 6] Trong số những thôn, tổ văn hóa tiêubiểu trên toàn tỉnh đã có 04 thôn, làng được Ban Chỉ đạo Trung ương khenthưởng dịp tổng kết 10 năm phong trào xây dựng làng văn hóa các tỉnh khuvực phía Bắc được tổ chức tại Thái Bình năm 2009 Giai đoạn 2010 - 2015

đã có “57 thôn, tổ văn hóa tiêu biểu được Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnhtặng Bằng khen tại Ngày hội văn hóa, Thể thao truyền thống 14/10 hàngnăm của tỉnh, đã có trên 80 lượt thôn, tổ dân phố văn hóa được Sở Văn hóa,Thể thao và Du lịch trao tặng trang thiết bị âm thanh từ Chương trình mụctiêu Quốc gia về văn hóa” [61, tr 11]

Xây dựng nếp sống văn minh

Xây dựng và vận động thực hiện nội quy, quy tắc ứng xử văn minh,lành mạnh, phù hợp ở các cơ quan, xí nghiệp, trường học, đơn vị vũ trang, cácđịa điểm sinh hoạt công cộng và ở từng địa phương; xây dựng và thực hiệnnếp sống văn minh trong việc cưới, tang, lễ hội, và các sinh hoạt khác; xâydựng gia đình, tổ dân phố, khu tập thể, cơ quan, đơn vị, trường học văn hóadựa trên cơ sở và điều kiện tiên quyết là xây dựng con người có nếp sống vănhóa; đẩy mạnh phong trào xây dựng “người tốt việc tốt”

Đến nay, toàn tỉnh đã có trên “1.700 lượt cơ quan, trường học, doanhnghiệp, đơn vị lực lượng vũ trang được xét công nhận, khen thưởng danh hiệu

“Đơn vị văn hóa” Có 623/924 trường học có thư viện, tủ sách; 100% cơ

quan, đơn vị, doanh nghiệp đều có đặt báo hoặc nối mạng; 50% cơ quan, đơn

vị, doanh nghiệp có tủ sách pháp luật” [61, tr 13]

Năm là, xây dựng cảnh quan, môi trường xanh, sạch, đẹp; kết hợp chặt chẽ giữa truyền thống và hiện đại.

Trong thời gian qua, công tác xây dựng cơ bản được các cấp chínhquyền trong tỉnh rất quan tâm Đây là việc làm thiết thực nhằm hoàn thiện

mục tiêu xây dựng nông thôn mới, đồng thời cũng là tiền đề, nền tảng xâydựng MTVH ở nông thôn tỉnh Thái Bình Là một trong những tỉnh đi đầutrong công tác xây dựng điện, đường, trường, trạm, “trong 5 năm (2011 -2015) tỉnh đầu tư trên 140 tỷ đồng để phát triển cơ sở hạ tầng: 78% đườnggiao thông được bê tông hóa, hệ thống giao thông nội thị được sửa chữa,nâng cấp và xây mới nhiều, tạo sự thông thoáng, sạch đẹp, 100% số hộđược sử dụng điện, 89,7% số hộ được sử dụng nước hợp vệ sinh, trạm y tế,trường học được xây dựng theo tiêu chuẩn Quốc gia” [61, tr 12] Từ năm

2011 đến nay, cơ sở hạ tầng nông thôn vẫn liên tục được củng cố, cải tạotheo tiêu chí hiện đại hóa Năm 2011, “tỉnh đã cải tạo, nâng cấp 56 trạmnước sạch, 98 cơ quan trụ sở cấp xã, 72 chợ, 128 điểm vui chơi và nhà câulạc bộ thôn, làm mới và sửa chữa gần 100 km của 12 tuyến đường Đếnnay, 100% các xã đều có ít nhất một sân vận động, một trung tâm văn hóa,nhà văn hóa, những tụ điểm sinh hoạt tinh thần của đông đảo nhân dântrong những dịp lễ tết, hội hè, ngày cưới cũng như trong các sinh hoạt vănhóa thường nhật” [61, tr 12]

Trong những năm gần đây, với chủ trương chấn hưng văn hóa dân tộc,nhiều giá trị văn hóa truyền thống của tỉnh được sưu tầm, khôi phục, các di tíchvăn hóa được giữ gìn, tu bổ Giá trị của các di tích lịch sử văn hóa được phát huy

đã góp phần giáo dục truyền thống văn hóa, lịch sử, truyền thống cách mạng chocông chúng, nhất là thanh niên học sinh, đồng thời thu hút đông đảo du kháchđến tham quan Phát huy truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, “đền ơn đápnghĩa”, “từ năm 2000 đến năm 2016, toàn tỉnh đã sửa chữa, nâng cấp và xâydựng hàng ngàn ngôi nhà tình nghĩa, nhà đại đoàn kết Cụ thể: trên địa bànhuyện Hưng Hà 1.236 căn, huyện Tiền Hải 829 căn, huyện Vũ Thư 738 căn,huyện Thái Thụy 637 căn, huyện Quỳnh Phụ 572 căn, huyện Kiến Xương 689căn, huyện Đông Hưng 938 căn, Thành phố 325 căn và xây dựng bia tưởng niệm

ở các xã, thị trấn” [61, tr 8]

Tổ chức tốt việc chăm sóc đời sống vật chất, tinh thần cho các Bà mẹ ViệtNam anh hùng, đối tượng có công với cách mạng như: duyệt hồ sơ cho người cócông, cấp thẻ bảo hiểm y tế cho bố mẹ liệt sĩ và các cháu bị chất độc hóa học,tiếp nhận hài cốt liệt sĩ quy tập về các nghĩa trang, cấp các dụng cụ chỉnh hìnhcho thương, bệnh binh nặng, giải quyết cho con thương, bệnh binh, con liệt sĩ đihọc được hưởng trợ cấp học đường Ngoài ra, tỉnh còn triển khai kế hoạch vayvốn quỹ quốc gia hỗ trợ việc làm, xét duyệt cho vay các dự án, hàng năm đềuvượt kế hoạch được giao

Các hình thức sinh hoạt văn hóa dân gian, lễ hội truyền thống là điều kiệnthuận lợi để nhân dân thưởng thức và trực tiếp tham gia sáng tạo các giá trị vănhóa, nghệ thuật tạo ra không gian thẩm mỹ phong phú và đa dạng Hiện tượngbuôn thần, bán thánh, mê tín, dị đoan tại các công trình tín ngưỡng, tôn giáo,hiện tượng “thương mại hóa” hoạt động lễ hội, các tệ nạn ăn xin ở các khu ditích, danh thắng hầu như không còn tồn tại Các hoạt động văn hóa, nghệ thuậtluôn thấu suốt quan điểm kế thừa và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc và địa

phương gắn với yêu cầu hiện đại, phù hợp với cuộc sống mới góp phần định

hướng nhu cầu thưởng thức, đánh giá hưởng thụ và sáng tạo những giá tri thẩm

mỹ trong nghệ thuật và trong đời sống Đội ngũ những người làm công tác vănhóa đông đảo, có tâm huyết, được đào tạo cơ bản, vững vàng là vốn quý, là độnglực quan trọng để xây dựng một môi trường thẩm mỹ lành mạnh, tiên tiến

* Nguyên nhân của ưu điểm

Được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy các cấp trong công tác xây dựng môi trường văn hóa

Có được những thành tựu trong xây dựng MTVH ở nông thôn tỉnh TháiBình là do quá trình xây dựng và hoạt động ở địa phương luôn luôn đặt dưới sựlãnh đạo của Đảng, dựa chắc vào pháp luật của Nhà nước cũng như điều kiệnkinh tế - xã hội của đất nước trong 30 năm đổi mới, đây là tiền đề cho các địaphương trong cả nước nói chung và tỉnh Thái Bình nói riêng trong xây dựng

MTVH Sự nghiệp đổi mới đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa của Đảng

và nhân dân ta ngày càng thu được những thành tựu quan trọng trên tất cả mọimặt đời sống xã hội Tình hình chính trị của đất nước ổn định, đời sống nhân dânđược nâng lên, MTVH, đời sống văn hóa - xã hội được cải thiện đáng kể Sựlãnh đạo của Đảng, vai trò quản lý của Nhà nước về văn hóa đã trực tiếp gópphần định hướng đúng đắn cho sự phát triển của đời sống văn hóa - xã hội Đặcbiệt là thành tựu trong hơn 30 năm đổi mới đã tác động tích cực đến toàn bộ đờisống xã hội, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình xây dựng MTVH ở địaphương Đây chính là những điều kiện thuận lợi của quá trình xây dựng MTVHnông thôn tỉnh Thái Bình hiện nay Qua khảo sát, điều tra về sự quan tâm củacán bộ các cấp đối với nhiệm vụ xây dựng đời sống tinh thần cho nhân dân cótới 87% cán bộ, đảng viên và 76% đoàn viên và nhân dân cho rằng đã rất quantâm và quan tâm đến đời sống tinh thần của nhân dân [Phụ lục 1 và 2]

Quá trình xây dựng MTVH nông thôn tỉnh Thái Bình được thực hiệndựa trên các quy định, tiêu chí của phong trào xây dựng nông thôn mới Từcác quy định, chỉ thị đó Đảng ủy, UBND tỉnh đã đề ra các kế hoạch, nội dungxây dựng MTVH Qua việc thực hiện các nội dung xây dựng MTVH nhằmquan tâm, giáo dục nâng cao nhận thức cho cán bộ, nhân dân về nội dung, ýnghĩa của nhiệm vụ lâu dài này Trong quá trình tổ chức thực hiện, cấp uỷ,chính quyền các cấp đã bám sát Nghị quyết, Chỉ thị của Đảng, chính sách vàpháp luật của Nhà nước để đề ra các nội dung, chỉ tiêu, tiêu chuẩn trong việcxây dựng MTVH trong sạch, lành mạnh, đề ra những chủ trương, biện pháplãnh đạo, chỉ đạo phù hợp, sát đúng Chính quyền các cấp đã cụ thể hóa nghịquyết của cấp uỷ thành kế hoạch và chương trình hành động cụ thể về xâydựng MTVH, đã tiến hành xây dựng đồng bộ các thành tố cấu thành MTVHnhư phát huy các quan hệ ứng xử tốt đẹp, các thiết chế văn hóa, các hình thứchoạt động văn hóa và cảnh quan văn hóa ở nông thôn Đồng thời tích cựcđộng viên, hướng dẫn và phát huy vai trò các tổ chức, các lực lượng tham gia

xây dựng MTVH; kiểm tra, đôn đốc, giải quyết kịp thời những vấn đề nảysinh trong quá trình tổ chức thực hiện; làm tốt công tác sơ, tổng kết, đánh giákết quả, khen thưởng, xử phạt nghiêm minh, kịp thời Do đó đã khích lệ vàđộng viên cán bộ, nhân dân tích cực tham gia xây dựng MTVH ở địa phương.

Các tổ chức chính trị - xã hội đã có chủ động và tổ chức thực hiện nghiêm túc, đặc biệt là đoàn thanh niên, Hội nông dân và Hội phụ nữ

Thời gian qua, đoàn viên, thanh niên ở nông thôn tỉnh Thái Bình đãphát huy vai trò nòng cốt xung kích, sáng tạo là lực lượng trực tiếp thực hiệnnhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương nói chung và xây dựng MTVHnói riêng Điều đó được thể hiện rõ trong cả nhận thức và hành động của lãnhđạo, chính quyền cũng như trong mỗi đoàn viên, thanh niên Các cấp uỷ đảngluôn tôn trọng và đánh giá cao vai trò to lớn của tuổi trẻ, quan tâm tạo điều kiệnthuận lợi cả về vật chất lẫn tinh thần để họ học tập, rèn luyện, phấn đấu và cốnghiến Đoàn viên, thanh niên được sống trong một MTVH; được tự do thể hiện tàinăng, trí tuệ, sở trường năng khiếu của mình; tự giác tham gia vào các hoạt độngcủa địa phương; dân chủ trong việc tham gia đóng góp ý kiến của bản thân vàoxây dựng các đề án lãnh đạo, các chương trình kế hoạch hoạt động của địaphương cũng như đóng góp phê bình cán bộ, đảng viên Chính vì vậy mà tínhtích cực, năng động, sáng tạo của tuổi trẻ được phát huy Họ hăng hái tham giavào các phong trào thi đua của địa phương và thực sự trở thành động lực trựctiếp, là yếu tố căn bản quyết định chất lượng xây dựng MTVH

Kết quả điều tra khảo sát cho thấy, khi được hỏi về vai trò của đoànthanh niên trong xây dựng MTVH có tới 89% khẳng định đoàn viên, thanhniên đóng vai trò quan trọng và rất quan trọng trong xây dựng MTVH [Phụlục 2] Các hoạt động VHVN, TDTT, đọc sách báo, tạp chí, luôn được đoànviên tham gia hưởng ứng, tạo thành phong trào sôi nổi ở địa phương Hầuhết các đoàn viên được khảo sát đều yêu thích các hoạt động trên với tỷ lệrất cao từ 74% đến 100% [Phụ lục 2]

Từ năm 2011 đến năm 2016, đoàn thanh niên đã tổ chức hiến máunhân đạo với 12000 đoàn viên tham gia và hiến được gần 12000 đơn vịmáu Quyên góp, ủng hộ, tặng quà cho các gia đình chính sách trên địabàn Tặng quà cho nhiều gia đình chính sách, gia đình neo đơn có hoàncảnh khó khăn Đoàn thanh niên ở các xã đã duy trì tốt hội trại truyềnthống trong dịp trung thu để tạo sân chơi bổ ích cho ĐVTN và các cháuthiếu niên, nhi đồng

“Hội Nông dân tỉnh đã vận động các hội viên trong toàn tỉnh đã đónggóp trên 70 tỷ đồng, 425.510 ngày công, tu sửa làm mới 75 km đường giaothông nông thôn, 46 km kênh mương, một số phòng học, trạm y tế, xâydựng 650 ngôi nhà tình nghĩa” [61, tr 18] Các cấp hội tích cực tuyêntruyền, tổ chức cho hội viên đăng ký cam kết thực hiện nếp sống văn hóatrong việc cưới, việc tang, việc xây cất mộ Tổ chức cho các hội viên vayvốn ngân hàng để sản xuất, kinh doanh, giải quyết khó khăn trong cuộcsống, góp phần tăng thu nhập, xóa đói giảm nghèo

Nhận thức của người dân về tầm quan trọng của xây dựng MTVH

Nhìn chung, trong công tác xây dựng MTVH mỗi người dân đã nhậnthức ngày càng sâu sắc, đúng đắn và có trách nhiệm cao đối với nhiệm vụ xâydựng, MTVH ở địa phương; trên cơ sở đó phát huy nhân tố chủ quan của họtrong hoạt động thực tiễn xây dựng MTVH Qua khảo sát cho thấy, có 88%cán bộ, đảng viên và 76% đoàn viên, nhân dân cho rằng MTVH có vai tròquan trọng đối với đời sống của con người

Nhận thức được vị trí, vai trò, tầm quan trọng của MTVH nên trongnhững năm qua, cùng với việc đổi mới nội dung, chương trình hoạt động, cấp

ủy đảng và chính quyền các cấp đã có sự quan tâm đúng mức đến xây dựngMTVH, coi đó là một nội dung quan trọng nhằm nâng cao chất lượng sốngcủa mỗi người dân, giúp người dân phát triển về mọi mặt