Một số vấn đề trong văn hóa giao tiếp nơi công sở của nước ta hiện nay

MỞ ĐẦU Trải qua hàng ngàn năm lịch sử văn hiến, cách giao tiếp, ứng xử đã trở thành một nét đẹp văn hóa của mỗi người con đất Việt, được lưu giữ, phát huy và truyền đạt từ các bậc ông cha, tới con cháu, từ thế hệ này qua thế hệ khác. Văn hoá ứng xử của người việt đã được hình thành trong quá trình giao tiếp qua 4000 năm dựng nước và giữ nước. Cái đẹp trong văn hoá ứng xử được cha ông ta lưu giữ, truyền lại từ đời này sang đời khác. Ngày nay mặc dù xã hộ đã có nhiều thay đổi nhưng giao tiếp ứng xử vẫn có tầm quan trọng đặc biệt. Nó tạo nên các mối quan hệ đẹp có văn hóa, có đạo đức trong cộng đồng dân cư, trong tình bạn trong tình yêu, trong gia đình, trong nhà trường, trong kinh doanh, đàm phán thương lượng khi có những bất đồng có thể dẫn đến xung đột. Giao tiếp ứng xử có văn hoá, có đạo đức là cơ sở để có những mối quan hệ thân thiện trong cộng đồng, quan hệ tình nghĩa trong gia đình, quan hệ hợp tác trong kinh doanh là cơ sở để tạo ra mội trường xã hội có lơi cho sức khoẻ của con người. Trong cuộc sống hàng ngày người Việt Nam luôn quan tâm đến vấn đề giao tiếp, người Việt Nam do thiên về tình hơn về lý nên khi giao tiếp con người luôn đề cao vai trò của việc xử dụng ngôn ngữ đẻ đảm bảo cho sự đoàn kết nhất trí, cho cuộc sống vui vẻ hài hoà. Vì vậy ca dao Việt Nam có câu: “Lời nói chăng mất tiền mua Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau’’ Cũng chính vì vậy mà không chỉ trong cuộc sống hàng ngày mà ngay cả trong môi trường công sở người Việt Nam cũng như các nước trên thế giới rất coi trọng cách giao tiếp ứng xử khi làm việc. 1. Lí do chọn đề tài Ngày nay cùng với sự phát triển của xã hội, của nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, lĩnh hội kỹ năng giao tiếp trở thành đòi hỏi cấp thiết của nhiều ngành nghề, đặc biệt quan trọng nhất là những người làm công tác kinh doanh, nhân viên văn phòng, khách sạn, lễ tân kỹ năng giao tiếp tốt là điều kiện của sự thành đạt trong những lĩnh vực này. Hoạt động giao tiếp hết sức phức tạp, không đơn thuần chỉ là nói cho hay, giao tiếp còn bao gồm rất nhiều khía cạnh từ ngoại hình, phong thái đến cách xử sự trong nhiều tình huống và nhiều đối tượng khác nhau. Giao tiếp cũng có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hiệu quả hoạt động, hình thành phẩm chất, năng lực, kỹ năng nghề nghiệp. Nhờ giao tiếp mỗi cá nhân trở nên tích cực chủ động hơn trong công việc của mình. Theo nhiều kết quả khảo sát, thất bại trong giao tiếp thường không phải do khác biệt văn hóa hay bất đồng ngôn ngữ. Nhiều người gặp khó khăn trong giao tiếp với cấp trên hoặc cấp dưới của mình, dù rằng họ nói cùng thứ tiếng và có chung một nền văn hóa. Tuy nhiên, chúng ta vẫn có thể giao tiếp hiệu quả nếu cả hai phía đều biết lắng nghe và thấu hiểu lẫn nhau. Với những lý do trên chúng tôi chọn đề tài” Kỹ năng giao tiếp nơi công sở”. Với những mối quan hệ nơi công sở, thất bại trong giao tiếp thường là nguyên nhân của những bất đồng hoặc hiểu lầm giữa các đối tượng giao tiếp. Mục đích của bài đồ án này là giới thiệu về những kỹ năng cơ bản mà chúng ta không thể không có để thành công và hiểu thấu đáo hơn nghệ thuật giao tiếp trong môi trường làm việc của mìnhNgày nay cùng với sự phát triển của xã hội, của nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, lĩnh hội kỹ năng giao tiếp trở thành đòi hỏi cấp thiết của nhiều ngành nghề, đặc biệt quan trọng nhất là những người làm công tác kinh doanh, nhân viên văn phòng, khách sạn, lễ tân kỹ năng giao tiếp tốt là điều kiện của sự thành đạt trong những lĩnh vực này. Hoạt động giao tiếp hết sức phức tạp, không đơn thuần chỉ là nói cho hay, giao tiếp còn bao gồm rất nhiều khía cạnh từ ngoại hình, phong thái đến cách xử sự trong nhiều tình huống và nhiều đối tượng khác nhau. Giao tiếp cũng có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hiệu quả hoạt động, hình thành phẩm chất, năng lực, kỹ năng nghề nghiệp. Nhờ giao tiếp mỗi cá nhân trở nên tích cực chủ động hơn trong công việc của mình. Theo nhiều kết quả khảo sát, thất bại trong giao tiếp thường không phải do khác biệt văn hóa hay bất đồng ngôn ngữ. Nhiều người gặp khó khăn trong giao tiếp với cấp trên hoặc cấp dưới của mình, dù rằng họ nói cùng thứ tiếng và có chung một nền văn hóa. Tuy nhiên, chúng ta vẫn có thể giao tiếp hiệu quả nếu cả hai phía đều biết lắng nghe và thấu hiểu lẫn nhau. Với những lý do trên em chọn đề tài” Kỹ năng giao tiếp nơi công sở”. Với những mối quan hệ nơi công sở, thất bại trong giao tiếp thường là nguyên nhân của những bất đồng hoặc hiểu lầm giữa các đối tượng giao tiếp. Mục đích của tiểu luận này là giới thiệu về những kỹ năng cơ bản mà chúng ta không thể không có để thành công và hiểu thấu đáo hơn nghệ thuật giao tiếp trong môi trường làm việc của mình.

MỞ ĐẦU

Trải qua hàng ngàn năm lịch sử văn hiến, cách giao tiếp, ứng xử đã trởthành một nét đẹp văn hóa của mỗi người con đất Việt, được lưu giữ, phát huy

và truyền đạt từ các bậc ông cha, tới con cháu, từ thế hệ này qua thế hệ khác

Văn hoá ứng xử của người việt đã được hình thành trong quá trình giaotiếp qua 4000 năm dựng nước và giữ nước Cái đẹp trong văn hoá ứng xử đượccha ông ta lưu giữ, truyền lại từ đời này sang đời khác Ngày nay mặc dù xã hộ

đã có nhiều thay đổi nhưng giao tiếp ứng xử vẫn có tầm quan trọng đặc biệt Nótạo nên các mối quan hệ đẹp có văn hóa, có đạo đức trong cộng đồng dân cư,trong tình bạn trong tình yêu, trong gia đình, trong nhà trường, trong kinhdoanh, đàm phán- thương lượng khi có những bất đồng có thể dẫn đến xung đột

Giao tiếp ứng xử có văn hoá, có đạo đức là cơ sở để có những mối quan

hệ thân thiện trong cộng đồng, quan hệ tình nghĩa trong gia đình, quan hệ hợptác trong kinh doanh là cơ sở để tạo ra mội trường xã hội có lơi cho sức khoẻcủa con người Trong cuộc sống hàng ngày người Việt Nam luôn quan tâm đếnvấn đề giao tiếp, người Việt Nam do thiên về tình hơn về lý nên khi giao tiếpcon người luôn đề cao vai trò của việc xử dụng ngôn ngữ đẻ đảm bảo cho sựđoàn kết nhất trí, cho cuộc sống vui vẻ hài hoà Vì vậy ca dao Việt Nam có câu:

“Lời nói chăng mất tiền mua Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau’’

Cũng chính vì vậy mà không chỉ trong cuộc sống hàng ngày mà ngay cảtrong môi trường công sở người Việt Nam cũng như các nước trên thế giới rấtcoi trọng cách giao tiếp ứng xử khi làm việc

1 Lí do chọn đề tài

Ngày nay cùng với sự phát triển của xã hội, của nền kinh tế hàng hóanhiều thành phần, lĩnh hội kỹ năng giao tiếp trở thành đòi hỏi cấp thiết của nhiềungành nghề, đặc biệt quan trọng nhất là những người làm công tác kinh doanh,nhân viên văn phòng, khách sạn, lễ tân kỹ năng giao tiếp tốt là điều kiện của sựthành đạt trong những lĩnh vực này Hoạt động giao tiếp hết sức phức tạp, khôngđơn thuần chỉ là nói cho hay, giao tiếp còn bao gồm rất nhiều khía cạnh từ ngoạihình, phong thái đến cách xử sự trong nhiều tình huống và nhiều đối tượng khác

nhau Giao tiếp cũng có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hiệu quả hoạtđộng, hình thành phẩm chất, năng lực, kỹ năng nghề nghiệp Nhờ giao tiếp mỗi

cá nhân trở nên tích cực chủ động hơn trong công việc của mình

Theo nhiều kết quả khảo sát, thất bại trong giao tiếp thường không phải

do khác biệt văn hóa hay bất đồng ngôn ngữ Nhiều người gặp khó khăn tronggiao tiếp với cấp trên hoặc cấp dưới của mình, dù rằng họ nói cùng thứ tiếng và

có chung một nền văn hóa Tuy nhiên, chúng ta vẫn có thể giao tiếp hiệu quảnếu cả hai phía đều biết lắng nghe và thấu hiểu lẫn nhau Với những lý do trênchúng tôi chọn đề tài” Kỹ năng giao tiếp nơi công sở” Với những mối quan hệnơi công sở, thất bại trong giao tiếp thường là nguyên nhân của những bất đồnghoặc hiểu lầm giữa các đối tượng giao tiếp Mục đích của bài đồ án này là giớithiệu về những kỹ năng cơ bản mà chúng ta không thể không có để thành công

và hiểu thấu đáo hơn nghệ thuật giao tiếp trong môi trường làm việc củamìnhNgày nay cùng với sự phát triển của xã hội, của nền kinh tế hàng hóa nhiềuthành phần, lĩnh hội kỹ năng giao tiếp trở thành đòi hỏi cấp thiết của nhiềungành nghề, đặc biệt quan trọng nhất là những người làm công tác kinh doanh,nhân viên văn phòng, khách sạn, lễ tân kỹ năng giao tiếp tốt là điều kiện của sựthành đạt trong những lĩnh vực này Hoạt động giao tiếp hết sức phức tạp, khôngđơn thuần chỉ là nói cho hay, giao tiếp còn bao gồm rất nhiều khía cạnh từ ngoạihình, phong thái đến cách xử sự trong nhiều tình huống và nhiều đối tượng khácnhau Giao tiếp cũng có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hiệu quả hoạtđộng, hình thành phẩm chất, năng lực, kỹ năng nghề nghiệp Nhờ giao tiếp mỗi

cá nhân trở nên tích cực chủ động hơn trong công việc của mình Theo nhiều kếtquả khảo sát, thất bại trong giao tiếp thường không phải do khác biệt văn hóahay bất đồng ngôn ngữ Nhiều người gặp khó khăn trong giao tiếp với cấp trênhoặc cấp dưới của mình, dù rằng họ nói cùng thứ tiếng và có chung một nền vănhóa Tuy nhiên, chúng ta vẫn có thể giao tiếp hiệu quả nếu cả hai phía đều biếtlắng nghe và thấu hiểu lẫn nhau

Với những lý do trên em chọn đề tài” Kỹ năng giao tiếp nơi côngsở” Với những mối quan hệ nơi công sở, thất bại trong giao tiếp thường là

nguyên nhân của những bất đồng hoặc hiểu lầm giữa các đối tượng giao tiếp.Mục đích của tiểu luận này là giới thiệu về những kỹ năng cơ bản mà chúng takhông thể không có để thành công và hiểu thấu đáo hơn nghệ thuật giao tiếptrong môi trường làm việc của mình.

quan trọng của văn hóa giao tiếp đối với môi trường công sở

- Đánh giá thực trạng, tiềm năng, nêu lên các vấn đề, giải pháp vềvăn hóa giao tiếp đối với môi trường công sở

-3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu là văn hóa giao tiếp môi trường nơi công sở

- Phạm vi nghiên cứu: văn hóa giiao tiếp ở các môi trường công sởtại Việt Nam

- Thời gian được nghiên cứu là trong xã hội hiện đại

4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp thu thập và xử lý Tài liệu: Phương pháp thu thập và xử lýTài liệu là phương pháp thu thập các thông tin, tư liệu từ nhiều nguồn khác nhaunhư: sách báo, tạp chí, truyền hình, phát thanh, mạng Internet, bài giảng củagiảng viênvà từ nhiều nguồn khác để đảm bảo khối lượng thông tin thu thập đượcchính xác đáp ứng tốt cho nội dung nghiên cứu

- Phương pháp luận: Chủ nghĩa Mác- Lê nin, Tư tưởng Hồ ChíMinh

- Phương pháp cụ thể: Chứng minh + Phân tích

5 Kết cấu

Chương 1: Hệ thống các khái niệm

Định nghĩa các khái niệm liên quan đến văn hóa, công sở và văn hóa giaotiếp nơi công sở nhằm giúp ta hiểu rõ hơn về vấn đề đang nghiên cứu

Chương 2: Tổng quan về Văn hóa giao tiếp nơi công sở

Nội dung của chương 2 đi sâu vào tìm hiểu về văn hóa giao tiếp nơi công

sở cũng như tìm hiểu về kĩ thuật giao tiếp nơi công sở

Chương 3: Hiện trạng và giải pháp

CHƯƠNG I: HỆ THỐNG CÁC KHÁI NIỆM

có ở khắp nơi chín h là cách hiểu này Một cách hiểu thông thường khác: vănhóa là cách sống bao gồm phong cách ẩm thực, trang phục, cư xử và cả đức tin,tri thức được tiếp nhận Vì thế chúng ta nói một người nào đó là văn hóacao, có văn hóa hoặc văn hóa thấp, vô văn hóa

Trong nhân loại học và xã hội học, khái niệm văn hóa được đề cập đếntheo một nghĩa rộng nhất Văn hóa bao gồm tất cả mọi thứ vốn là một bộ phậntrong đời sống con người Văn hóa không chỉ là những gì liên quan đến tinhthần mà bao gồm cả vật chất

Văn hóa liên kết với sự tiến hóa sinh học của loài người và nó là sảnphẩm của người thông minh Trong quá trình phát triển, tác động sinh học haybản năng dần dần giảm bớt khi loài người đạt được trí thông minh để địnhdạng môi trường tự nhiên cho chính mình Đến lúc này, bản tính con ngườikhông không còn mang tính bản năng mà là văn hóa Khả năng sáng tạo của conngười trong việc định hình thế giới hơn hẳn bất kỳ loài động vật nào khác và chỉ

có con người dựa vào văn hóa hơn là bản năng để đảm bảo cho sự sống còn củachủng loài mình Con người có khả năng hình thành văn hóa và với tư cách làthành viên của một xã hội, con người tiếp thu văn hóa, bảo tồn nó đồng thờitruyền đạt nó từ thế hệ này sang thế hệ khác Việc cùng có chung một văn hóagiúp xác định nhóm người hay xã hội mà các cá thể là thành viên

Tóm lại, Văn hóa là hệ thống những giá trị vật chất và tinh thần dượcsáng tạo, tích lũy trong lịch sử nhờ quá trình hoạt động thức tiễn của con người.các giá trị này được cộng đồng chấp nhận, vận hành trong đời sống xã hội vàliên tiếp truyền lại cho thế hệ sau Văn hóa thể hiện trình độ phát triển và nhữngđặc tính riêng của mỗi dân tộc

1.2 Giao tiếp

Giao tiếp là một quá trình hoạt động trao đổi thông tin giữa ngườinói và người nghe nhằm đạt được một mục đích nào đó Thông thường, giao tiếptrải qua ba trạng thái: 1 Trao đổi thông tin, tiếp xúc tâm lý; 2 Hiểu biết lẫnnhau; 3 Tác động và ảnh hưởng lẫn nhau

Theo hoạt động, xét trên hoạt động giao tiếp trong xã hội ta có thể chiathành ba loại:

 Giao tiếp truyền thống là các mối quan hệ giữa người và người hìnhthành trong quá trình phát triển xã hội, đó là quan hệ giữa ông bà, cha me, concái, hàng xóm,…và cuối cùng trở thành văn hoá ứng xử riêng trong xã hội

 Giao tiếp chức năng xuất phát từ sự chuyên hoá trong xã hội, ngônngữ,…đó là những quy ước, những chuẩn mực, thông lệ chung trong xã hội chophép mọi người không quen biết nhau, rất khác nhau nhưng khi thực hiện những

vai trò xã hội đều sử dụng kiểu giao tiếp đó (như quan hệ giữa sếp và nhân viên,người bán và người mua, chánh án và bị cáo ).

 Giao tiếp tự do là những quy tắc và mục đích giao tiếp không quyđịnh trước như khuôn mẫu, nó xuất hiện trong quá trình tiếp xúc, tuỳ theo sựphát triển của các mối quan hệ Loại hình giao tiếp này trong cuộc sống thực tế

là vô cùng phong phú, trên cơ sở những thông tin có được và để giải toả xungđột mỗi cá nhân

Theo tính chất,xét về hình thức tính chất giao tiếp có 4 loại:

 Khoảng cách tiếp xúc có hai loại trực tiếp và gián tiếp Giao tiếptrực tiếp là phương thức mặt đối mặt sử dụng ngôn ngữ nói và phương thức phingôn ngữ (cử chỉ, hành động, ) trong quá trình giao tiếp Giao tiếp gián tiếp làphương thức thông qua một phương tiện trung gian khác như: thư từ, fax, email,

…

 Số người tham dự gồm các loại như giao tiếp song phương (haingười giao tiếp với nhau), giao tiếp nhóm (trong tập thể)và giao tiếp xã hội(quốc gia, quốc tế, )

 Tính chất giao tiếp gồm hai loại chính thức và không chính thức.Giao tiếp chính thức là loại hinh giao tiếp có sự ấn định của pháp luật, theo mộtquy trình đã được thể chế hoá Giao tiếp không chính thức không có tính ràngbuộc hay mang nặng tính cá nhân, nhưng vẫn phải tuân theo các thông lệ, quyước thông thường

Theo nghề nghiệp như giao tiếp sư phạm, giao tiếp ngoại giao, giao tiếpkinh doanh

Ngày này khi nói đến giao tiếp Quốc tế, chúng ta thường nghĩ đến giaotiếp bằng tiếng Anh Tiếng Anh là ngôn ngữ Quốc tế, được sử dụng rộng rãi cả

về mặt số người sử dụng cũng như các lĩnh vực sử dụng

1.3 Công sở

Khái niệm công sở được hiểu theo các nghĩa sau:-Theo nghĩa hẹp, công sở được hiểu là các cơ quan hành chính nhà nước, chỉbao gồm các cơ quan thuộc bộ máy hành chính nhà nước đứng đầu là Chính phủthực hiện chức năn g quản lý nhà nước.-Trong một phạm vi hẹp hơn nữa, công sở được dùng đồng nghĩa với thuật ngữ

“trụ sở” chỉ một địa điểm cụ thể, một thực thể hiện hữu về kiến trúc và cácphương tiện, thiết bị phục vụ cho hoạt động của mọt cơ quan nhà nước nóichung

Suy cho cùng, công sở là Công sở là một tổ chức đặt dưới sự quản lýtrực tiếp của nhà nước để tiến hành một công việc chuyên ngành của nhà nước.Công sở là một tổ chức thực hiện cơ chế điều hành, kiểm soát công việc hànhchính, là nơi soạn thảo văn bản để thực hiện công vụ, đảm bảo thông tin chohoạt động của bộ máy quản lý nhà nước, nơi phối hợp hoạt động thực hiện mộtnhiệm vụ được nhà nước giao Là nơi tiếp nhận yêu cầu, đề nghị, khiếu nại củacông dân Do đó, công sở là một bộ phận hợp thành tất yếu của thiết chế bộ máyquản lý Nhà nước

1.4 Văn hóa công sở

Văn hoá công sở là một hệ thống các chuẩn mực, quy tắc, giá trị được hìnhthành trong quá trình hoạt động của công sở, tạo nên niềm tin giá trị về thái độcủa cán bộ, công chức, viên chức làm việc trong công sở, ảnh hưởng đến cáchlàm việc trong công sở và hiệu quả hoạt động của công sở Xây dựng văn hoácông sở là xây dựng một nề nếp làm việc khoa học, có kỷ cương và dân chủ, đòihỏi các nhà lãnh đạo, quản lý cũng như cán bộ, công chức, viên chức của cơ quanphải quan tâm đến hiệu quả hoạt động chung của cơ quan Muốn như thế cán bộphải tôn trọng kỷ luật của cơ quan, phải chú ý đến danh dự của cơ quan trong cư

xử với mọi người, đoàn kết và hợp tác trên những nguyên tắc chung, chống lạibệnh quan liêu, hách dịch, cơ hội

Văn hóa công sở biểu hiện thông qua các quy chế, quy định, nội quy, điều

lệ hoạt động có tính chất bắt buộc mọi cán bộ, công chức, viên chức thực hiện,việc chuyển từ chỗ bắt buộc sang chỗ tự giác thực hiện, đồng thời còn được thể

hiện thông qua mối quan hệ qua lại giữa cán bộ, công chức, viên chức trong công

sở, chặt chẽ hay lỏng lẻo, đoàn kết hay cục bộ

Xây dựng văn hoá công sở là xây dựng một nề nếp làm việc khoa học, có

kỉ cương và dân chủ Nó đòi hỏi các nhà lãnh đạo, quản lý cũng như các thànhviên của cơ quan phải quan tâm đến hiệu quả hoạt động chung của cơ quanmình Muốn như thế cán bộ phải tôn trọng kĩ luật cơ quan, phải chú ý đến danh

dự của cơ quan trong cư xử với một người, đoàn kết và hợp tác trên nhữngnguyên tắc chung, chống lại bệnh quan liêu, hách dịch, cơ hội

1.5 Văn hóa giao tiếp

Văn hóa giao tiếp là toàn bộ các nhân tố văn hóa được người phát

và người nhận chọn lọc sử dụng và biểu hiện trong hoạt động giao tiếp nhằm tạonên những giá trị, những khuôn mẫu, những chuẩn mực nhằm duy trì và pháttriển xã hội tốt đẹp hơn

Trong cách hiểu về văn hóa giao tiếp như trên, có thể thấy văn hóagiao tiếp chính là một hệ thống được cấu trúc bới 7 nhân tố có mối quan hệ biệnchứng với nhau, đó là: người phát, người nhận, thông điệp, tiếp xúc, mã, ngữcảnh và các nhân tố văn hóa được vận dụng vào quá trình giao tiếp

Ở đó, ngữ cảnh giao tiếp quy định việc người phát chọn nhân tố văn hóa nào đểthể hiện vào lời nói, hành động, cứ chỉ của mình phản ánh trong thông điệp,trong mã giao tiếp tác động với người nhận thông điệp qua tiếp xúc gây chongười nhận một tình cảm thái độ, một hành động nào đó và đến lượt mình,người nhận lại tùy vào ngữ cảnh ấy và điều người phát truyền tới mình mà lựachọn những yếu tố văn hóa thích hợp trong vai trò là người phát thứ hai tác độnglại người phát ban đầu Cứ như thế, các mối quan hệ xã hội sẽ được duy trì vàvận hành theo chiều hướng tốt đẹp, tích cực

Các nhân tố văn hóa được chọn lọc, sử dụng và biểu hiện trong quátrình giao tiếp bao gồm cả những giá trị văn hóa dân tộc cũng như giá trị vănhóa nhân loại , cả những giá trị văn hóa vật chất cũng như giá trị văn hóa tinhthần, cụ thể là những tri thức, kiến thức, sự hiểu biết về khoa học, về xã hội và

về giao tiếp ứng xử, niềm tin, tín ngưỡng, tôn giáo, ngôn ngữ, các hoạt động vănhóa tinh thần, kể cả kiến trúc, nghệ thuật, trang phục,

Khi người phát biết khéo léo lựa chọn những yếu tố văn hóa nàytrong lời nói, hành vi để tác động tới người nhận trên thông điệp qua tiếp xúc và

mã ngược lại thì không những tạo nên đặc trưng văn hóa riêng cho bản thân, tạo

vị thế cho mình, tạo ấn tượng tốt đối với người nhận và còn tạo ra những khuônmẫu, những giá trị tốt đẹp cho xã hội, được xã hội chấp nhận, lưu truyền kế thừa

và phát huy từ đời này đến đời khác

1.6 Văn hóa giao tiếp nơi công sở

Căn cứ trên những tiêu chí khác nhau, có thể chia văn hóa giao tiếpthành các loại khác nhau Chẳng hạn, dựa vào mối quan hệ giữa những ngườitham gia vào hoạt động giao tiếp, ta có văn hóa giao tiếp thân tình và văn hóagiao tiếp xã giao Dựa vào phương tiện giao tiếp, ta có giao tiếp ngôn ngữ vàgiao tiếp phi ngôn ngữ Dựa vào tính chất tiếp xúc của người tham gia giao tiếp,

ta có văn hóa giao tiếp trực tiếp và văn hóa giao tiếp gián tiếp Dựa vào quy cáchgiao tiếp có văn hoa giao tiếp chính thức và không chính thức,…

Văn hóa giao tiếp công sở là một loại hình văn hóa giao tiếp đượcphân loại dựa vào ngữ cảnh giao tiếp Dựa vào ngữ cảnh giao tiếp, văn hóa giaotiếp có những biểu hiện khác nhau như: văn hóa giao tiếp trong gia đình, dòngtộc; làng xóm, láng giềng; văn hóa giao tiếp học đường; văn hóa giao tiếp nơicông sở, văn hóa giao tiếp nơi công cộng,… Trong gia đình dòng tộc đó là vănhóa giao tiếp giữa những người ruột thịt với nhau, trong làng xóm văn hóa giaotiếp biểu hiện giữa những người cùng làng xóm, sống gần nhau, trong môitrường học đường, văn hóa giao tiếp thể hiện giữa thầy và trò, trò với trò, Còn

ở nơi công sở văn hóa giao tiếp biểu hiện giữa thủ trưởng với nhân viên, nhânviên với thủ trưởng, giữa đồng nghiệp với nhau, giữa thủ trưởng, đồng nghiệpvới khách mời, khách hàng,…

Trên cơ sở định vị văn hóa giao tiếp như vậy, có thể hiểu văn hóagiao tiếp công sở chính là toàn bộ những nhân tố được người phát, người nhậnchọn lọc, tạo ra, sử dụng và biểu hiện trong hoạt động giao tiếp ở môi trường

công sở nhằm hình thành nên những giá trị, những khuôn mẫu, những chuẩnmực góp phần làm cho môi trường công sở phát triển tốt đẹp hơn.

Trong môi trường công sở, người công chức không chỉ có tráchnhiệm của một công dân mà còn là người đại diện quyền lực nhà nước Cho nên,không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho công dân khi đến cơ quan công sở, giúp họnhận biết đâu là công chức, đâu là công dân khác mà đặc biệt là để làm nổi bậtbản sắc văn hóa ở mỗi công sở, tạo mội trường làm việc lành mạnh, văn minh,hiệu quả, đáp ứng được công cuộc cải cách hành chính , giao lưu hội nhập quốctế, văn hóa giao tiếp công sở cần được biểu hiện qua những nghi thức mangtính chuẩn mực cao trên cả phương diện phi ngôn ngữ và ngôn ngữ

CHƯƠNG II: TỔNG QUAN VỀ VĂN HÓA GIAO TIẾP NƠI CÔNGSỞ

2.1 Một số nội dung cơ bản trong văn hóa giao tiếp nơi công sở

2.1.1 Các yếu tố cấu thành văn hóa gieo tiếp nơi công sở

Văn hóa giao tiếp nơi công sở được cấu thành từ các yếu tố sau:

Thứ nhất, các yếu tố hình thành hệ thống giá trị văn hóa giao tiếp nơicông sở Đó là các yếu tố truyền thống, hiện đại, trình độ học vấn, trình độ vănminh, giá trị cấu trúc, giá trị chức năng và giá trị vật chất Các giá trị này có thểđược bộc lộ chính thức hay không chính thức như: mọi thành viên trong công sở

đều phải biết cư xử với nhau, đi làm đúng giờ, tôn trọng nhân cách và đời tư củađồng nghiệp, … đem lại hiệu quả giao tiếp hành chính cao Có thể nói văn hóa

là nền tảng tinh thần của hoạt động công sở, nó biểu hiện sức mạnh tiềm tàng vàbản lĩnh của các thành viên trong công sở

Thứ hai, giá trị truyền thống và hiện đại Tất cả những hoạt động lưutruyền từ trong lịch sử của công sở và được lưu giữ tồn tại đến ngày nay đã tạo

ra những giá trị văn hóa mang tính truyền thống Tuy nhiên văn hóa công sởkhông phải là bất biến, nó được phát triển và thích ứng với hoàn cảnh và môitrường, vì vậy nó mang các giá trị hiện đại

Thứ ba, trình độ học vấn và trình độ văn minh Trình độ học vấn là mộtyếu tố cần và đủ cấu thành nên văn hóa công sở Trình độ học vấn là chìa khóa

để con người bước vào nền văn hóa tiên tiến hơn Không ngừng nâng cao trình

độ học vấn giúp cho con người vươn tới đỉnh cao của sự sáng tạo, góp phần nuôidưỡng con người phát triển toàn diện hơn Còn trình độ văn minh là sự đánh dấumỗi thời kỳ phát triển của lịch sử Thế giới đã trải qua ba giai đoạn lớn của nềnvăn minh nhân loại: nền văn minh nông nghiệp, nền văn minh công nghiệp vànền văn minh trí tuệ Nền văn minh nông nghiệp xuất hiện cùng với sự xuất hiệncủa nền văn minh lúa nước; nền văn minh công nghiệp xuất hiện khi có sự ra đờicủa máy hơi nước của James Watl; nền văn minh trí tuệ xuất hiện khi các “côngnhân cổ cồn” xuất hiện, lúc này các chú robot được thay cho sức lao động củacon người Con người được giải phóng sức lao động chân tay, bước vào đỉnhcao của khoa học và công nghệ, chiếm lĩnh tri thức, làm chủ tri thức, lấy tri thứccải tạo điều kiện tự nhiên, xã hội và con người Vai trò của văn hóa càng đượcphát huy nếu như nó được gắn liền với văn minh ngay trong hoạt động của cáccông sở

Thứ tư, giá trị của Chân - Thiện - Mỹ

Một trong những yếu tố cấu thành cơ bản của văn hóa công sở được thểhiện là nền tảng mang tính nhân bản - giá trị của “Chân”, nó được biểu hiện ở

ba khía cạnh là: giá trị của cái đúng, của chân lý; giá trị của nền tảng quy phạmđạo đức, quy phạm pháp luật; giá trị của tri thức khoa học

Vai trò của văn hóa còn thể hiện nền tảng mang tính nhân ái (cái Thiện),giá trị của “Thiện” biểu hiện ở các khía cạnh: giá trị của lương tâm; giá trị củađạo đức; giá trị của của cái tốt Sự vô cảm, thiếu “cái tâm” trong hoạt động công

vụ sẽ mất đi giá trị “cái thiện” trong mỗi con người “Cái Mỹ” thường gắn vớicác giá trị vật chất và hành động cụ thể trong thực tiễn hoạt động công sở Vănhóa thẩm mỹ công sở là vấn đề đem đến hiệu lực và hiệu quả cao trong hoạtđộng công sở Cái đẹp thể hiện qua phong thái, cử chỉ, hành vi, sắc thái tình cảmcủa người thừa hành công vụ, đồng thời cái đẹp còn thể hiện văn hóa công sởminh bạch, lịch sự, trang trọng Chân - Thiện - Mỹ qua thời gian luôn sàng lọc,nâng niu những giá trị tốt đẹp còn đọng lại ở mỗi thời đại, mỗi nền văn minh,mỗi quốc gia, dân tộc và đặc biệt ở mỗi con người, đem lại những giá trị tốt đẹpnhất cho con người

2.1.2 Mục tiêu của giao tiếp nơi công sở

 Giúp người nghe hiểu những dự định của chúng ta;

 Có được sự phản hồi từ người nghe;

 Duy trì mối quan hệ tốt đẹp với người nghe

 Truyển tải được những thông điệp Quá trình này có khả năng bịmắc lỗi do thông điệp thường được hiểu hoặc dịch sai đi bởi 1 hay nhiều hõnnhững thành phần khác tham gia vào quá trình này

 Khi không thành công, những suy nghĩ, ý tưởng của bạn sẽ khôngphản ánh được những cái đó của chính bạn, gây nên sự sụp đổ trong giao tiếp vànhững rào cản trên con đường đạt tới mục tiêu của bạn – cả trong đời tư và trong

sự nghiệp

2.1.3 Chức năng giao tiếp nơi công sở

Giao tiếp là sự truyền đạt điều muốn nói từ người này sang người khác đểđối tượng có thể hiểu những thông điệp được truyền đi

Giao tiếp không chỉ đơn thuần là việc truyền thụ ý muốn nói mà còn baohàm cả việc hiểu được những ý đó nữa Chẳng hạn, trong nhóm làm việc có mộtchuyên gia Chuyên gia này chỉ nói tiếng Anh Các thành viên khác trong nhóm

là người Việt và không ai biết tiếng Anh, vì vậy họ không thể hiểu những gì mà

chuyên gia nói Trong trường hợp đó, chưa thể có sự giao tiếp Quá trình giaotiếp chỉ xảy ra khi những người lao động Việt Nam trong nhóm hiểu đượcnhững gì mà chuyên gia muốn thông báo, giải thích hay truyền đạt.

Trên thực tế một ý tưởng dù lớn hay nhỏ cũng trở nên vô dụng nếu nókhông được chuyển đi và không được người khác hiểu Quá trình giao tiếp hoànhảo sẽ xảy ra khi ý nghĩ, hay ý tưởng của người nhận giống hệt với ý nghĩ hay ýtưởng của người gửi Tuy nhiên, điều này rất ít xảy ra trong thực tế

Như vậy, có ba điểm cần lưu ý trong khái niệm về giao tiếp, thứ nhất đó là

sự trao đổi hai chiều, thứ hai có ít nhất hai đối tượng tham gia vào quá trình giaotiếp, thứ ba thông tin phải được hai bên hiểu rõ Nếu thiếu một trong ba yếu tốnày thì việc giao tiếp chưa hoàn chỉnh

Giao tiếp trong một nhóm hay một tổ chức có 4 chức năng cơ bản sauđây: kiểm soát, tạo động lực, bày tỏ cảm xúc và thu nhận thông tin

Giao tiếp có thể thực hiện chức năng kiểm soát hành động của các thànhviên theo một số cách nhất định Chẳng hạn, các nhà lãnh đạo có thẩm quyền cóthể đưa ra một số yêu cầu mà các nhân viên dưới quyền phải tuân thủ; hoặc khingười quản lý giao nhiệm vụ cho nhân viên dưới quyền Khi đó, giao tiếp giữchức năng kiểm soát

Quá trình giao tiếp không chính thức cũng kiểm soát các hành vi Khi cácnhóm phê phán một thành viên nào đó không tuân thủ chuẩn mực nhóm (chẳnghạn cố tình tăng năng suất cá nhân để các thành viên ít khả năng hơn có thể bịphê bình hay đuổi việc) thì họ đã không chính thức giao tiếp với người đó nhưngvẫn kiểm soát hành vi của anh ta

Giao tiếp thúc đẩy động lực bằng cách giải thích rõ cho các nhân viêncách thức tiến hành công việc, thông báo kết quả công việc của họ trong mộtthời điểm nhất định, chỉ cho họ thấy họ cần phải làm gì để nâng cao hơn nữahiệu quả công việc Việc hình thành mục tiêu cụ thể, thông tin phản hồi về sựtiến bộ của cá nhân, tằng cường các hành vi mong muốn, tất cả đều tạo nên độnglực lao động và cần có giao tiếp

Đối với nhiều nhân viên, nhóm làm việc là môi trường chính để họ quan

hệ Quá trình giao tiếp diễn ra trong nhóm là môi trường chủ yếu để các thànhviên bày tỏ sự thất vọng, cảm giác mãn nguyện Vì vậy, giao tiếp cho phép cácthành viên bày tỏ cảm xúc và đáp ứng các nhu cầu xã hội

Chức năng cuối cùng của giao tiếp là cung cấp thông tin mà các cá nhân

và các nhóm cần để đưa ra quyết định

Trong 4 chức năng này, không có chức năng nào được xem quan trọnghơn các chức năng khác Để cho các nhóm hoạt động hiệu quả, các nhà quản lýcần duy trì một hình thức kiểm soát đối với các thành viên, khuyến khích cácthành viên hoạt động, tạo điều kiện để họ có thể bày tỏ cảm xúc và lựa chọn Cóthể khẳng định rằng mọi quá trình giao tiếp xảy ra trong một nhóm hay một tổchức đều là sự kết hợp của một hay nhiều chức năng trên

thuật giao tiếp nơi công sở

Phép ứng xử văn hóa là truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta, ngay từkhi dựng nước, các vua Hùng đã cùng “tắm chung một dòng sông, uống chungmột nguồn nước” với người dân Bác Hồ - là tấm gương lớn về ứng xử văn hóarất gần gũi với mọi người dân, không hề quan cách Bác dạy thiếu nhi: chămngoan, kính thầy, yêu bạn Bác dạy bộ đội: trung với Đảng, hiếu với dân Bácdạy công an: kính trọng dân Bác dạy cán bộ Nhà nước: đức độ với dân Tất cả

đều là lối ứng xử có văn hóa Ứng xử văn hóa của người Việt thường biểu hiện sự tế nhị, khoan hòa,nhường nhịn và thẳng thắn Tùy mỗi hoàn cảnh và mối quan hệ để ứng xử saocho phù hợp Trong phép ứng xử của người Việt Nam, bao giờ đối tượng ứng xửcũng được trân trọng, trừ kẻ thù xâm lược và cái ác “Có trước có sau” là thểhiện lối ứng xử cao đẹp Đối với thế giới tự nhiên cũng vậy, con người là mộtthực thể vừa mang tính xã hội, vừa mang tính tự nhiên Con người không thểtách rời thiên nhiên Việc bảo vệ giữ gìn môi trường sinh thái là cách ứng xửkhôn ngoan của con người với tự nhiên, cần phải được chú trọng thỏa đáng Cónhư vậy, con người mới tránh được “sự trả thù” của tự nhiên như bão, lũ, thiêntai

Thực hiện NQTW5 (khóa VIII) của Đảng về xây dựng nền văn hóa Việt Namtiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, trong đó có việc xây dựng tư tưởng đạo đứclối sống là nội dung căn bản bao trùm Văn hóa ứng xử và ứng xử có văn hóa sẽgóp phần tích cực vào việc giữ gìn bản sắc tốt đẹp và xây dựng lối sống văn hóa,bất kỳ ai, bất kỳ lĩnh vực nào cũng rất cần phải quan tâm và không ngừng hoànthiện

2.2.1 Yếu tố ngôn ngữ:

Ngôn ngữ là công cụ thể hiện văn hoá giao tiếp quan trọng nhất và cũng làthành tựu vĩ đại nhất của nền văn minh nhân loại Đó cũng là “cơ chế tín hiệu”của văn hoá giao tiếp mà phụ thuộc vào đó con người kiến tạo những lời nói đểthực hiện các mục tiêu giao tiếp Song việc giao tiếp bằng lời nói còn phụ thuộcrất nhiều vào những hoàn cảnh, điều kiện, mục tiêu và các tính chất khác nhaucủa giao tiếp Nghi thức lời nói là một bộ phận quan trọng cấu thành lên “Vănhóa công sở”

Lời nói nơi công sở phải đảm bảo có tính chính xác, tránh đưa tinđồn nhảm, thất thiệt, mơ hồ, hoặc không có thực Lời nói nơi công sở cần đảmbảo tính trang trọng vì nó đại diện cho biểu tượng văn hoá của doanh nhiệp đó.Trong giao tiếp giữa lãnh đạo với nhân viên, giữa các đồng nghiệp với nhauhoặc với khách hàng phải có thưa gửi đàng hoàng, có chủ ngữ rõ ràng, những

câu nói xã giao như: cám ơn, cảm tạ, xin lỗi, làm ơn…

Về chào hỏi: Thông thường, khi gặp nhau, người phải mở lời chào trước

là nam giới; cấp dưới phải chào cấp cấp trên; người trẻ phải chào người già;người mới đến chào người đến trước; người từ bên ngoài vào chào người trongphòng Chào hỏi thường đi đôi với cái bắt tay và nụ cười

Về cách thức xưng hô : Trong lời nói nơi công sở tuy yêu cầu đảm bảotính khách quan, trang trọng, song cũng tuỳ từng hoàn cảnh để chọn lựa cho phùhợp Với đồng nghiệp buổi sáng đầu tuần, hay bắt đầu ngày làm việc mới mở nụcười chào, chúc nhau một ngày vui vẻ Một cái bắt tay, một câu hỏi thăm saunhững ngày công tác dài trở về sẽ tạo nên một không khí thân thiện, sôi nổi đầysức sống trong cơ quan, đơn vị Và có thể nói, chào hỏi ở công sở trở thành công

cụ thể hiện tình cảm, sự gần gũi, nuôi dưỡng mối đoàn kết trong nội bộ tổ chức

và mỗi cá nhân

Trong thực hiện công vụ, giao tiếp với công dân chào hỏi và thái độ chàohỏi niềm nở thể hiện rất rõ trình độ, phẩm chất của người cán bộ; việc chào hỏithể hiện sự kính trọng, quan tâm và sẵn sàng phục vụ yêu cầu của công dân, gópphần xây dựng hình ảnh người cán bộ, công chức, viên chức gần dân và vì dân

Xưng hô đối với lãnh đạo: không nên gọi giám đốc, người giám sát bằngtên riêng trừ phi họ cho phép gọi như thế Nên dùng thêm từ xưng hô để gọi họkhi có khách

Trong quan hệ giữa các đồng nghiệp: không nên dùng cách xưng hô kiểu

“chú cháu” trong khi đang thi hành công việc Tuỳ theo hoàn cảnh, tình huống

có thể sử dụng các từ khác thay thế như: ông, bà, ngài…

Trong những trường hợp nhất định: ngày nay, hầu hết ở các văn phòng,việc gọi tên riêng với nhau trở thành tập quán bình thường Tuy nhiên bạn có thểdùng những từ xưng hô lịch sự như: ông, bà, bác, anh, chị, tiến sĩ… nhưng tuyệt

đối không dùng những từ như: tao, mày, thằng, chú (em), con ấy…

Các nước Âu Mỹ tiên tiến, hay ngay như Hàn Quốc, Đài Loan hiện nay,vào công sở, xưng hô là theo cấp bậc nghiêm chỉnh Thậm chí là anh em, chacon trong một gia đình nhưng khi đến công ty, phải xưng danh và cư xử, làmviệc đúng nội quy, phép tắc của công ty Còn ngồi trong hội nghị, hội thảo,người báo cáo chỉ cần rất ngắn gọn: “Thưa quý bà, quý ông” (Ladies andGentlemen!), Thưa các vị,… Chức vụ cơ quan của người ấy là gì phải nói đúngchức danh ấy Là giám đốc thì phải “Thưa giám đốc”, hay chủ tịch thì “Thưa chủtịch”, kèm theo tên của họ Điều này các nước tiên tiến đã làm tốt, kể cả các nướcchâu Á như Đài Loan, Hàn Quốc

Nói chung, nghi thức lời nói nơi công sở là một vấn đề mang tính thông

lệ, quy ước được tạo lập và khẳng định bởi những chuẩn mực truyền thống dântộc và tập quán Cán bộ nhân viên trong doanh nghiệp phải rèn luyện liên tục,đảm bảo những nguyên tắc bất thành văn về văn minh nơi công sở và coi đónrhư là một phần không thể thiếu trong những nền tảng để xây dựng một nềnvăn hoá doanh nghiệp hiện đại

Về phát ngôn, người xưa đã kết luận: “Ngôn là người” Ngôn ở đâykhông chỉ hiểu là giọng nói mà còn là cách nói, kiểu nói, cung cách trò chuyện

Đó còn là sự ứng xử tình huống, nghệ thuật giải quyết xung đột Thực tế cuộcsống cho thấy chính văn hóa hành vi trong giao tiếp sẽ nói lên thật nhiều sự

Lời ăn tiếng nói trong cuộc sống hằng ngày là những gì rất giản dị như cơm ăn

áo mặc hằng ngày Nhưng nói làm sao cho đẹp, có nghi lễ là điều cần có sự rènluyện và tu dưỡng của mỗi cá nhân Hiện nay có một vài trường hợp CBCC nóitục, chửi thề, chính từ sự dễ dãi trong lời ăn tiếng nói, dẫn đến sự buông thảtrong lối sống là một trong những nguyên nhân làm con người phát triển lệchlạc Khi đất nước xây dựng kinh tế tri thức thì những câu nói theo kiểu "xã hộiđen" hay những lời lẽ thô tục là không thể chấp nhận được Một xã hội văn minh

là một xã hội cần tránh những lời không hay Ông cha ta thường dạy "Tiên học lễ, hậu học văn", cho thấy lễ tiết là một