Tuy nhiên, trong giờ dạy tuy giáo viên cũng có đề cập đến tình yêu quê hương, đất nước nhưng còn mang nặng về lý thuyết, còn nói chung chung chưa lồng ghép cụ thể vào một bài hay mục nhấ
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
BÁO CÁO TÓM TẮT SÁNG KIẾN, CẢI TIẾN ĐỀ NGHỊ XÉT CÔNG NHẬN
DANH HIỆU CHIẾN SĨ THI ĐUA CẤP HUYỆN
I SƠ LƯỢC BẢN THÂN
- Họ và tên: Võ Nhật Bình Năm sinh: 1985
- Trình độ chuyên môn nghiệp vụ: ĐHSP Lịch sử
- Nhiệm vụ được phân công: Tổ trưởng, dạy lớp
- Đơn vị công tác: Trường THCS Thạnh Lợi
II NỘI DUNG
1 Thực trạng:
Con người sinh ra, lớn lên phải biết lịch sử nước nhà, yêu Tổ quốc một cách sáng suốt, phải làm tròn phận sự công dân đối với Tổ quốc … Đây là vấn
đề quan trọng để làm nảy nở lòng tự hào, tinh thần yêu quê hương, đất nước có trách nhiệm với xã hội với mọi người xung quanh
Thật vậy, môn Lịch sử có vai trò quan trọng trong việc giáo dục đạo đức, hình thành nhân cách của học sinh Đặc biệt là giáo dục cho học sinh lòng yêu quê hương đất nước, tự hào dân tộc, biết phát huy truyền thống tốt đẹp của ông cha ta Nhưng hiện nay vẫn còn một bộ phận không nhỏ giáo viên xem nhẹ việc giáo dục tình yêu quê hương, đất nước qua bài giảng môn Lịch sử
Qua các tiết dự giờ đồng nghiệp, bản thân thấy có một số tiết giáo viên chỉ truyền tải hết nội dung kiến thức sách giáo khoa là xong nội dung bài học Giáo viên ít liên hệ kiến thức, ít giáo dục tình yêu quê hương, đất nước qua bài giảng
Từ đó không những làm cho học sinh cảm thấy giờ học khô khan, thậm chí học sinh không thích học môn Lịch sử mà còn làm việc riêng hoặc gây mất trật tự
Thực tế thấy cảnh học sinh khi học mệt mỏi, thậm chí có những học sinh ngủ gật Qua đó, bản thân biết sở dĩ các em có tâm lý ngán ngại môn Lịch sử bởi
do giáo viên dạy chưa thu hút học sinh, chưa dẫn dắt học sinh tìm cái mới trong lịch sử qua các mẫu chuyện, qua các hình ảnh nhân vật lịch sử Đặc biệt là chưa tạo ra cái mới thông qua bài giảng của giáo viên, chỉ gối gọn trong sách giáo khoa
Tuy nhiên, trong giờ dạy tuy giáo viên cũng có đề cập đến tình yêu quê hương, đất nước nhưng còn mang nặng về lý thuyết, còn nói chung chung chưa lồng ghép cụ thể vào một bài hay mục nhất định của bài giảng, chưa liên hệ thực
tế để giáo dục học sinh Cho nên học sinh chưa hứng thú về cách truyền đạt của giáo viên Từ đó chất lượng giáo dục vẫn chưa cao Cụ thể như sau:
Trang 2Kết quả học tập môn Lịch sử của năm học 2015 – 2016:
Số lượng
Tỉ lệ
%
Số lượng
Tỉ lệ
%
Số lượng
Tỉ lệ
%
Số lượng
Tỉ lệ
%
Số lượng
Tỉ lệ
%
Kém Lớp
Tổng số học sinh
Yếu Giỏi Khá Trung bình
* Nguyên nhân:
Từ thực trạng của vấn đề này có thể giải thích ở những nguyên nhân cơ bản sau đây:
Giáo viên chưa thật sự cập nhật, khai thác tốt những nguồn tư liệu về lịch
sử bên ngoài sách giáo khoa nên khi lên tiết dạy thì giáo viên dạy cảm thấy khô khan còn học sinh thì không chú ý Dẫn đến việc học sinh chán học môn Lịch sử
Trong phương pháp dạy và học Lịch sử, giáo viên ít chú ý đến kênh hình,
ít giới thiệu nhân vật lịch sử, giáo viên thường giới thiệu qua loa chưa khai thác chi tiết, chỉ cho học sinh thấy chân dung nhân vật lịch sử mà không giới thiệu về đặc điểm, tính cách, hình dáng, quan điểm của nhân vật lịch sử Do giáo viên không chú ý đến nguồn tư liệu khác, đó là những nguồn tư liệu quý giá để giáo dục tinh thần yêu quê hương, đất nước, tinh thần tự hào của dân tộc
Việc kiểm tra đánh giá học sinh của giáo viên cũng ít chú ý đến nội dung kiểm tra về các nguồn tư liệu nhân vật lịch sử, mặc dù có một số tiết học vai trò các nhân vật lịch sử đó rất quan trọng là tâm điểm về nội dung bài giảng trong suốt một tiết học
Một số học sinh chưa thật sự say mê môn học, nhiều em chưa tự giác học tập, vẫn còn hiện tượng học sinh không chuẩn bị bài mới ở nhà, không làm bài tập lịch sử khi đến lớp, các em thiếu tập trung suy nghĩ Cho nên việc ghi nhớ các sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử … còn chưa rõ ràng Đa số các em chỉ dừng lại mức độ nhận biết sự kiện lịch sử chưa biết liên hệ, so sánh các sự kiện, các nhân vật lịch sử càng chưa biết vận dụng các môn học khác để giúp hiểu một bài học lịch sử nên tinh thần tự hào dân tộc của học sinh thể hiện chưa cao
Với những thực trạng trên, là giáo viên dạy Lịch sử tôi muốn học sinh mình học tốt, nắm kiến thức sâu hơn, học sinh phải thể hiện mình trước tinh thần dân tộc, phải học tập, phải noi gương, phải hành động cụ thể, phải thán phục sự
hy sinh của lớp người đi trước, phải có trách nhiệm với quê hương, đất nước ở hiện tại và tương lai Cho nên, việc tích hợp tình yêu quê hương, đất nước qua bài giảng môn Lịch sử lớp 9 là hết sức cần thiết
Trang 32 Tên sáng kiến và lĩnh vực áp dụng:
2.1 Tên sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp tích hợp tình yêu
quê hương, đất nước qua bài giảng môn Lịch sử 9 trường Trung học cơ sở Thạnh Lợi, huyện Tháp Mười”
2.2 Lĩnh vực áp dụng: Lịch sử lớp 9 ở trường trung học cơ sở
3 Mô tả nội dung, bản chất của sáng kiến:
3.1 Giáo dục cho học sinh những tấm gương hy sinh vì quê hương, đất nước của các Anh hùng dân tộc:
Lịch sử lớp 9 có nhiều tấm gương hy sinh cho tổ quốc như: Kim Đồng,
Võ Thị Sáu, Tô Vĩnh Diện, Phan Đình Giót, … Đó là các chiến sĩ ngoài mặt trân chịu đói, chịu rét, cái chết cận kề nhưng họ không quật ngã, họ vẫn kiên trì chiến đấu hy sinh để giành thắng lợi vẻ vang Còn dễ nhận ra hơn là ở hậu phương nhân dân phải lao động vất vả để phục vụ cho tuyền tuyến, cung cấp đạn dược, lương thực ra chiến trường Những tấm gương ấy thể hiện tinh thần yêu quê hương, đất nước
Thông qua hình ảnh các anh hùng giáo dục cho học sinh lòng yêu nước, tinh thần hy sinh đóng góp to lớn của nhân dân trong các cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ Từ những tấm gương ấy, giáo viên cần khơi dậy cho học sinh, giáo dục cho học sinh biết cách hành động để xứng đáng với những tấm gương vượt mọi khó khăn, với những trái tim kiên trì giành trọn thân mình cho quê hương, đất nước
Chẳng hạn như trong bài 27: Cuộc kháng chiến toàn quốc chống Thực dân Pháp xâm lược kết thúc (1953-1954) Giáo viên có thể khắc sâu tấm gương
hy sinh của anh hùng Tô Vĩnh Diện: “Khi quân ta kéo pháo lên trận địa, pháo
đang lên dốc, bỗng nhiên dây đứt cáp, khẩu pháo đang trên đà lao xuống vực Làm thế nào để ngăn khẩu pháo lại Trong phút nguy nan ấy, Tô Vĩnh Diện không ngại hy sinh đã lao mình vào bánh pháo …” Qua đó, học sinh rất thán
phục hình ảnh của người anh hùng dân tộc đã hy sinh vì quê hương, đất nước
3.2 Nội dung tích hợp tình yêu quê hương, đất nước cho học sinh:
Để tiết học Lịch sử đạt hiệu quả thì học sinh phải có sự rung cảm mạnh
mẽ về quá khứ qua các sự kiện lịch sử chân thật, qua những tấm gương hy sinh tuyệt vời của các anh hùng dân tộc, qua các trận đánh quyết tử Ngoài ra, giáo viên phải giáo dục cho học sinh hiểu rằng có được cuộc sống hạnh phúc, vui vẻ như hôm nay là nhờ biết bao người ngã xuống, biết bao mồ hôi nước mắt của đồng bào cả nước đấu tranh giành được Nội dung tích hợp rất nhiều bài chẳng hạn như:
Bài 24: Cuộc đấu tranh bảo vệ và xây dựng chính quyền dân chủ nhân dân (1945-1946) Giáo dục tinh thần yêu quê hương, đất nước qua việc đóng góp của nhân dân cả nước về tiền, vàng của cải vật chất cho buổi đầu của đất nước khi mới được nền độc lập
Bài 27: Cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp xâm lược kết thúc (1953-1954) Giáo dục tinh thần yêu quê hương đất nước qua việc đặt lợi
Trang 4ích của dân tộc, đất nước lên trên hết Quân và dân ta chiến đấu ngoan cường,
vượt khó khăn, gian khổ để làm nên chiến thắng “Lừng lẫy năm châu, chấn
động địa cầu”.
Bài 29: Cả nước trực tiếp đấu tranh chống Mỹ cứu nước (1965-1973)
Ca ngợi tinh thần Bắc – Nam một nhhà, tinh thần đóng góp tự nguyện sức người, sức của của nhân dân cả nước trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước ở miền Nam Ca ngợi tinh thần đồng lòng vượt khó, tinh thần hy sinh vì đất nước trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước
3.3 Cách tích hợp tinh thần yêu quê hương, đất nước cụ thể qua nội dung bài giảng:
Để thể hiện tinh thần yêu quê hương, đất nước trong giờ dạy giáo viên phải lôi cuống học sinh qua các hình ảnh trực quan, qua các đoạn tư liệu minh họa Nhất là qua lời nói sinh động từ giáo viên Chẳng hạn như:
Bài 24: Cuộc đấu tranh bảo vệ và xây dựng chính quyền dân chủ nhân dân (1945-1946) Tình hình nước ta sau Cách mạng Tháng Tám gặp muôn vàn khó
khăn “ngàn cân treo sợi tóc” Để giải quyết những khó khăn đó nhân dân cả
nước thực hiện phong trào “Ngày đồng tâm”, “Hủ gạo tiết kiệm”, “Tuần lễ vàng” … Giáo viên có thể cung cấp thêm cho học sinh: Trong hoàn cảnh khó khăn ấy, có cụ bà tặng cả đôi bông tai bằng vàng sắm từ thời con gái, có bà cụ
80 tuổi mang tới một gói lụa điều bên trong là nén vàng gia bảo nặng 17 lạng … Chỉ trong một thời gian ngắn nhân dân cả nước góp được 370 kg vàng … Nhờ
sự đóng góp ấy mà đất nước vượt qua khó khăn Qua các các thông tin ấy, học sinh đều tỏ vẻ thán phục tinh thần đóng góp của nhân dân cho đất nước Từ những tư liệu lịch sử ấy, giáo viên cho học sinh bày tỏ suy nghĩ của mình về những đóng góp của nhân dân trong hoàn cảnh đất nước khó khăn lúc bấy giờ Tiếp theo, giáo viên cho học sinh liên hệ với bản thân, gia đình học sinh trong việc đóng góp xây dựng địa phương, quê hương, đất nước nơi mà các em đang sinh sống
Bài 27: Cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp xâm lược kết thúc (1953-1954) Nhấn mạnh cho học sinh hiểu công tác chuẩn bị tấn công căn
cứ Điện Biên Phủ Qua những hình ảnh thanh niên xung phong mở đường vào trận địa, những đoàn dân công tải đạn, gánh lương thực ra chiến trường, hình ảnh bộ đội kéo pháo Đặc biệt là từ ngôn ngữ giáo viên kể cho học sinh nghe về hình ảnh của Phan Đình Giót, Bế Văn Đàn, Tô Vĩnh Diện, … Với những hình ảnh sinh động, những sự kiện chân thực, những tấm gương hy sinh tuyệt vời ấy
sẽ tác động mạnh đến tư tưởng tình cảm của học sinh, tạo cho các em cái nhìn toàn diện về quá khứ hào hùng của dân tộc trong cuộc đấu tranh bảo vệ quê hương, đất nước để học sinh thấy được rằng có cuộc sống ấm no, hạnh phúc như ngày hôm nay là có biết bao lớp người đã ngã xuống vì nền độc lập
Bài 29: Cả nước trực tiếp đấu tranh chống Mỹ cứu nước (1965-1973) Giáo dục tinh thần yêu nước, lòng thủy chung của nhân dân hai miền nam – Bắc Vì miền Nam mà thanh niên, học sinh miền Bắc dùng máu của mình để
Trang 5viết lên những lá đơn tình nguyện vào Nam chiến đấu, bỏ dở cả sự nghiệp của mình, hơn nữa là bỏ cả tuổi thanh xuân ở rừng Trường Sơn mở đường vì sự nghiệp chống Mỹ cứu nước Có thể nêu một vài hình ảnh của anh Nguyễn Văn Thạc, bác sỹ Đặng Thùy Trâm, sự hy sinh của 10 cô gái ở ngã ba Đồng Lộc …
để chứng minh được điều đó
Qua những tư liệu, hình ảnh ấy, giáo viên có thể liên hệ bản thân và gia đình học sinh cần làm gì để phát huy truyền thống tiếp tục xây dựng quê hương đất nước
3.4 Thảo luận, trao đổi 2 phút đầu giờ và 1 phút cuối giờ trong tiết học:
Qua thực tế giảng dạy có nhiều câu hỏi của học sinh làm bản thân bất ngờ
Chẳng hạn như: “Thầy ơi, giàn khoan Hải Dương 981 của Trung Quốc đã rút
khỏi nước ta chưa thầy? sao mình không nổ súng đánh đuổi?” hay “theo thầy nước ta có trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại trước năm 2020 không thầy?” … Từ những câu hỏi đơn giản của học sinh nhưng cũng đã chứng
minh rằng dù là nhỏ tuổi nhưng qua các phương tiện truyền thông học sinh có những suy nghĩ, quan tâm đến tình hình đất nước, tâm hồn các em đã nảy nở về tình yêu quê hương, đất nước
Từ những vấn đề ấy, giáo viên cùng với học sinh trao đổi thảo luận về tình hình địa phương, đất nước qua 2 phút đầu giờ Một mặt, lắng nghe về sự hiểu biết, nắm bắt của học sinh, giải thích những vấn đề các em thắc mắc, bàn về tình hình chính trị, xã hội đã diễn ra Mặt khác, thông tin đến học sinh những sự kiện trọng đại có liên quan đến đất nước nhằm cung cấp cho các em biết được những thành tựu mà quê hương, đất nước đạt được hàng ngày Còn đối với 1 phút cuối giờ, giáo viên gợi cho học sinh tìm hiểu những thông tin trên các phương tiện truyền thông những nội dung có liên quan đến bài học hoặc sưu tầm những nhân vật lịch sử hay những vấn đề nổi bật của xã hội Bởi vì, để trang bị cho học sinh có kiến thức vững vàng, có khả năng phân tích, nhận định, đánh giá
sự kiện lịch sử thì các nội dung trong sách giáo khoa chưa đủ mà còn phải nhờ vào các tài liệu khác mà tự học sinh tìm hiểu
4 Khả năng và phạm vi áp dụng sáng kiến:
4.1 Khả năng áp dụng:
Với Sáng kiến kinh nghiệm: “Một số biện pháp tích hợp tình yêu quê hương, đất nước qua bài giảng môn Lịch sử 9 trường Trung học cơ sở Thạnh Lợi, huyện Tháp Mười” tôi thấy có thể áp dụng rộng rãi và có thể nhân
rộng
4.2 Phạm vi áp dụng sáng kiến:
Áp dụng ở môn Lịch sử lớp 9 trường THCS Thạnh Lợi
Trang 65 Những lợi ích và hiệu quả mang lại khi nhân rộng sáng kiến:
5.1 Lợi ích:
* Đối với học sinh:
Xóa bỏ cảm giác khô khan trong các giờ học lịch sử để môn học này trở nên gần gũi với các em hơn Từ đó giúp cho học sinh yêu thích học môn Lịch sử nhiều hơn Tránh được tình trạng không thích học môn Lịch sử của một số học sinh
Kết quả thực tế cho thấy đa số các em học sinh đều tỏ ra hứng thú với cách dạy này, tạo ra sự thoải mái, vui vẻ, tập trung chú ý cao độ, giúp các em khắc sâu biểu tượng về sự kiện, nhân vật lịch sử, hiện tượng lịch sử, giúp các em
có thể nhớ bài ngay tại lớp Cho nên phương pháp này mang lại sự hứng thú cho học sinh Có thể áp dụng rộng rãi cho các đối tượng học sinh cấp trung học cơ sở
* Đối với giáo viên:
Việc “Tích hợp tình yêu quê hương, đất nước qua bài gảng” được vận dụng trong các tiết dạy sẽ đạt được kết quả học tập cao ở học sinh về tất cả các mặt giáo dưỡng, giáo dục và phát triển Đây là hoạt động tương hỗ giữa thầy và trò nhằm giúp cho học sinh độc lập lĩnh hội kiến thức một cách thông minh, am hiểu được nhiều vấn đề trong các lĩnh vực khác Điều này quan trọng và đòi hỏi nhiều công sức, lao động sáng tạo, ý thức tinh thần trách nhiệm cao của mỗi người giáo viên
Mỗi môn học đều nhằm giúp học sinh hiểu và vận dụng kiến thức vào thực tiễn cuộc sống Nhận thấy một số giải pháp nêu trên là cần thiết và hữu ích tuy chỉ mới thực hiện trên khối 9 nhưng mang lại hiệu quả tích cực Thời gian tới sẽ dần hoàn thiện, bổ sung để thực hiện trên tất cả các khối còn lại, các giải pháp có thể áp dụng ở toàn trường cũng như ở các nơi khác
5.2 Hiệu quả:
Qua việc áp dụng “Một số biện pháp tích hợp tình yêu quê hương, đất
nước qua bài giảng môn Lịch sử 9 trường Trung học cơ sở Thạnh Lợi, huyện Tháp Mười” tôi nhận thấy kết quả khả quan như sau:
Qua thời gian áp dụng các giải pháp trên vào thực tế trong giảng dạy ở khối lớp 9 học kỳ I, năm học 2016-2017, các em đã có thái độ tích cực hơn đối với bộ môn, nhiều em tự giác hăng say tham gia các hoạt động sưu tầm, nghiên cứu nhiều vấn đề do giáo viên phát động, các em thể hiện thái độ học tập hứng thú, đôi lúc còn đọc những câu thơ về cách mạng, photo những hình ảnh của các chiến sĩ cách mạng vào lớp cho các bạn xem
Quan trọng hơn là các em đã có ý thức học tập bộ môn và có phương pháp học tập tích cực Các em tự tìm hiểu đã hiểu rõ và nắm chắc các khái niệm, diễn biến của các sự kiện Các em đã hình thành được một số kỹ năng lịch sử đơn giản, hiểu, đọc, và trình bày diễn biến, sưu tầm nghiên cứu Các em biết quan sát tranh ảnh, hình vẽ để rút ra kiến thức cần nắm, biết phân tích, chủ động
Trang 7trong việc lĩnh hội các kiến thức lịch sử, giải thích được các sự kiện lịch sử, biết liên hệ thực tế
* Kết quả cụ thể:
Trong thời gian qua khi áp dụng một số kinh nghiệm tích hợp tình yêu quê hương, đất nước vào bài giảng thì học sinh ham thích học môn lịch sử nhiều hơn và chất lượng học tập của học sinh ngày càng tiến bộ kết quả cụ thể như sau:
* Chất lượng bộ môn ở học kì I năm học 2016 – 2017:
Số lượng
Tỉ lệ
%
Số lượng
Tỉ lệ
%
Số lượng
Tỉ lệ
%
Số lượng
Tỉ lệ
%
Số lượng
Tỉ lệ
%
Kém Lớp
Tổng
số học sinh
Yếu Giỏi Khá Trung bình
Như vậy so với trước kia thì hiệu quả của việc “Tích hợp tình yêu quê hương, đất nước” vào tiết dạy mang lại hiệu quả cao Khi chưa áp dụng sáng kiến thì tỉ lệ học sinh giỏi chỉ đạt 9.09%, tỉ lệ học sinh yếu là 23.6%, sau khi áp dụng sáng kiến thì tỉ lệ học sinh giỏi đạt 23.64%, số lượng học sinh yếu, kém không còn (0%)
Điều cuối cùng là muốn thực hiện có hiệu quả việc tích hợp trong bài giảng Lịch sử, đòi hỏi giáo viên ngoài năng lực chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm còn phải có cái tâm, ý thức trách nhiệm cao trong dạy học Bởi vì phương pháp
dù hay đến mấy nhưng người thầy không có trách nhiệm, không yêu nghề và thương yêu học sinh hết mực thì cũng không đem lại kết quả như mong muốn
Trên đây là những sáng kiến, cải tiến giải pháp mới, kỹ thuật mới của bản thân tôi trong năm 2017
Kính đề nghị Hội đồng xét duyệt sáng kiến xem xét, công nhận đề tài sáng kiến cấp huyện./
Thủ trưởng đơn vị
Thạnh Lợi, ngày 13 tháng 3 năm 2017
Người báo cáo
Võ Nhật Bình