MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Khi nói về chủ nghĩa Mác, chúng ta thường đề cập đến nhiều luận điểm, vấn đề quan trọng được coi là then chốt và có ý nghĩa lớn lao làm nền tảng tư tưởng, là cơ sở lý luận của học thuyết khoa học và cách mạng này. Một trong những vấn đề quan trọng đó là nhà nước, đó được xem là một trong những vấn đề lớn trong triết học xã hội nói chung và trong triết học Mác nói riêng. Để có những quan điểm đúng đắn về nhà nước thì cần phải tìm hiểu quan niệm về nhà nước trong di sản tác phẩm kinh điển của C.Mác và Ph.Ăngghen. Như tác phẩm “Chống Đuyrinh; Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tư hữu và của Nhà nước; Nhà nước và cách mạng…”. Các nhà kinh điển đã nghiên cứu một cách toàn diện và sâu sắc, đã vạch ra được nguồn gốc xuất phát, hình thành và phân chia giai cấp dẫn đến sự hình thành nhà nước, bản chất giai cấp nhà nước, tính chất bóc lột nhà nước… Và đặc biệt nghiên cứu vấn đề nhà nước theo phép biện chứng duy vật được bắt đầu từ Ph.Ăngghen trong tác phẩm “Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tư hữu và của nhà nước”. Đây là một trong những tác phẩm quan trọng của chủ nghĩa Mác, một trong những công trình đầu tiên viết về nguồn gốc nhân loại, sự hình thành và phân chia giai cấp dẫn đến sự hình thành nhà nước. Với tác phẩm này, Ăngghen đã trả lời một cách khoa học nhà nước là gì, nó xuất hiện trên cơ sở nào, và tại sao các thời kỳ lịch sử khác nhau nhà nước lại có những hình thức khác nhau và vai trò khác nhau. Với cách đặt vấn đề như vậy, Ăngghen chỉ rõ rằng: Chỉ ở đâu có giai cấp, mâu thuẫn giai cấp và đấu tranh giai cấp thì mới có nhà nước. Nhà nước xuất hiện là do những mâu thuẫn không thể điều hòa được. Nhà nước là cơ quan thống trị của một giai cấp này đối với giai cấp khác, nhà nước có bản chất giai cấp. Từ việc chỉ ra nguồn gốc xuất hiện nhà nước, bản chất giai cấp nhà nước và tính chất bóc lột, áp bức bóc lột của các kiểu nhà nước. Ăngghen đã nêu lên quan điểm của một kiểu nhà nước mới, nhà nước của giai cấp vô sản khác về chất so với nhà nước áp bức bóc lột và bác bỏ những luận điểm phản khoa học về nhà nước… Những luận điểm của Ăngghen về nhà nước trong tác phẩm này thể hiện sự phát triển và hoàn thiện về cơ bản và có hệ thống các quan điểm của chủ nghĩa Mác về nhà nước. Dựa trên các quan điểm về lịch sử vào các sự kiện về lịch sử Ăngghen đã chứng minh các luận điểm này trở thành cơ sở lý luận cho cuộc đấu tranh cách mạng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động ở các nước chống chủ nghĩa thực dân và đế quốc những năm cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX. Đặc biệt những quan điểm về nhà nước của Ăngghen đã có ý nghĩa ngày càng quan trọng trong quá trình cải cách bộ máy nhà nước và trong việc xóa bỏ chế độ tư hữu. Và từ đó nhận thức rõ bản chất chế độ tư hữu, muốn xóa bỏ chế độ tư hữu cần phát triển lực lượng sản xuất, nâng cao trình độ của người lao động… Với tất cả những lý do đó tôi đã chọn đề tài: Thực chất và ý nghĩa của quan điểm Ph.Ăngghen về nhà nước trong tác phẩm “Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tư hữu và của nhà nước” làm đề tài khóa luận tốt nghiệp của mình.
Trang 1MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Khi nói về chủ nghĩa Mác, chúng ta thường đề cập đến nhiều luậnđiểm, vấn đề quan trọng được coi là then chốt và có ý nghĩa lớn lao làmnền tảng tư tưởng, là cơ sở lý luận của học thuyết khoa học và cách mạngnày Một trong những vấn đề quan trọng đó là nhà nước, đó được xem làmột trong những vấn đề lớn trong triết học xã hội nói chung và trong triếthọc Mác nói riêng
Để có những quan điểm đúng đắn về nhà nước thì cần phải tìm hiểuquan niệm về nhà nước trong di sản tác phẩm kinh điển của C.Mác vàPh.Ăngghen Như tác phẩm “Chống Đuyrinh; Nguồn gốc của gia đình,của chế độ tư hữu và của Nhà nước; Nhà nước và cách mạng…” Các nhàkinh điển đã nghiên cứu một cách toàn diện và sâu sắc, đã vạch ra đượcnguồn gốc xuất phát, hình thành và phân chia giai cấp dẫn đến sự hìnhthành nhà nước bản chất giai cấp nhà nước, tính chất bóc lột nhà nước…
Và đặc biệt nghiên cứu vấn đề nhà nước theo phép biện chứng duyvật được bắt đầu từ Ph.Ăngghen trong tác phẩm “Nguồn gốc của giađình, của chế độ tư hữu và của nhà nước” Đây là một trong những tácphẩm quan trọng của chủ nghĩa Mác, một trong những công trình đầu tiênviết về nguồn gốc nhân loại, sự hình thành và phân chia giai cấp dẫn đến
sự hình thành nhà nước
Với tác phẩm này, Ăngghen đã trả lời một cách khoa học nhà nước
là gì, nó xuất hiện trên cơ sở nào, và tại sao các thời kỳ lịch sử khác nhaunhà nước lại có những hình thức khác nhau và vai trò khác nhau Vớicách đặt vấn đề như vậy, Ăngghen chỉ rõ rằng: Chỉ ở đâu có giai cấp,mâu thuẫn giai cấp và đấu tranh giai cấp thì mới có nhà nước Nhà nướcxuất hiện là do những mâu thuẫn không thể điều hòa được Nhà nước là
Trang 2cơ quan thống trị của một giai cấp này đối với giai cấp khác, nhà nước cóbản chất giai cấp.
Từ việc chỉ ra nguồn gốc xuất hiện nhà nước, bản chất giai cấp nhànước và tính chất bóc lột, áp bức bóc lột của các kiểu nhà nước Ăngghen
đã nêu lên quan điểm của một kiểu nhà nước mới, nhà nước của giai cấp
vô sản khác về chất so với nhà nước áp bức bóc lột và bác bỏ những luậnđiểm phản khoa học về nhà nước…
Những luận điểm của Ăngghen về nhà nước trong tác phẩm này thểhiện sự phát triển và hoàn thiện về cơ bản và có hệ thống các quan điểm củachủ nghĩa Mác về nhà nước Dựa trên các quan điểm về lịch sử vào các sựkiện về lịch sử Ăngghen đã chứng minh các luận điểm này trở thành cơ sở
lý luận cho cuộc đấu tranh cách mạng của giai cấp công nhân và nhân dânlao động ở các nước chống chủ nghĩa thực dân và đế quốc những năm cuốithế kỷ XIX đầu thế kỷ XX
Đặc biệt những quan điểm về nhà nước của Ăngghen đã có ý nghĩangày càng quan trọng trong quá trình cải cách bộ máy nhà nước và trongviệc xóa bỏ chế độ tư hữu Và từ đó nhận thức rõ bản chất chế độ tư hữu,muốn xóa bỏ chế độ tư hữu cần phất triển lực lượng sản xuất, nâng caotrình độ của người lao động…
Với tất cả những lý do đó tôi đã chọn đề tài: Thực chất và ý nghĩa quan điểm của Ph.Ăngghen về nhà nước trong tác phẩm “Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tư hữu và của nhà nước” làm đề tài khóa luận tốt
nghiệp của mình
2 Tổng quan nghiên cứu đề tài
Việc nghiên cứu quan điểm Nhà nước trong tác phẩm “Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tư hữu và của Nhà nước” đã được nhiều công
trình đề cập tới như: Nguyên văn tác phẩm được dịch sang tiếng Việt introng Mác – Ăngghen, Toàn tập 21, Nhà xuất bản chính trị Quốc gia Hà
Trang 3nội, 1995 Tác phẩm được in thành sách riêng do nhà xuất bản tiến bộMátxcơva 1987
Ngoài ra đã có nhiều bài viết của các tác giả viết về vấn đề về nhànước trong tác phẩm “Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tư hữu và của
nhà nước” Hội thảo khoa học được giới thiệu trong Tạp chí Triết học về tác phẩm “Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tư hữu và của nhà nước”
của Ph.Ăngghen Chủ đề của hội thảo tác phẩm này có rất nhiều nội dungphong phú như vấn đề gia đình, nguyên nhân xuất hiện chế độ tư hữu và
sự hình thành và phân chia giai cấp dẫn đến sự hình thành nhà nước và sựtiêu vong tất yếu của nhà nước trong xã hội cộng sản tương lai
Liên quan đến vấn đề này, có tác giả Th.s Võ Thị Hồng Loan với bài
viết: Ý nghĩa của văn hóa - xã hội trong tác phẩm “Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tư hữu và của nhà nước” trong Tạp chí Lý luận chính trị
tháng 8 năm 2006 Tác giả đã nêu bật ý nghĩa của quan niệm nhà nướctrong quan niệm của Ph.Ăngghen và việc xây dựng nhà nước của Việt
Nam Bài viết của PGS.TS Trần Thanh với bài viết “Nhận thức và vận dụng quan điểm của Mácxít về nhà nước” trong Tạp chí Lý luận chính trị
số 5 – 2005 Tác giả cũng nêu rõ những quan điểm chung về nhà nước vàphản bác lại những quan niệm sai lầm của các học giả tư sản muốn phủnhận tính giai cấp của nhà nước hòng che đậy bản chất bóc lột của nhànước tư sản Và sự vận dụng trong việc xây dựng nhà nước pháp quyền.Tuy nhiên để hiểu rõ một cách khái quát và toàn diện và sâu sắc vềquan điểm nhà nước cũng như ý nghĩa của nó thì cần đòi hỏi mỗi ngườichúng ta cần phải tiếp tục nghiên cứu
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
Đề tài có mục đích làm rõ những quan điểm cơ bản của Ph.Ăngghen
về nhà nước trong tác phẩm “Nguồn gốc của nhà nước, của chế độ tư hữu
và của nhà nước” Đề tài nhằm chỉ ra nguồn gốc xuất hiện nhà nước, bảnchất nhà nước và các chức năng nhà nước Từ đó thấy được nội dung
Trang 4phong phú của vấn đề… hiểu rõ đây là một cống hiến xuất sắc về chủnghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử của Ph.Ăngghen.Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài là làm rõ 2 chương:
Chương 1: Thực chất quan điểm của Ph.Ăngghen về nhà nước
trong tác phẩm “Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tư hữu và của nhànước”
Chương 2: Ý nghĩa của quan điểm Ph.Ăngghen về nhà nước trong
tác phẩm “Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tư hữu và của nhà nước”
4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của đề tài
- Cơ sở lý luận:
Khóa luận dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng
và chủ nghĩa duy vật lịch sử và phép biện chứng duy vật
- Phương pháp nghiên cứu:
-Phương pháp phân tích - tổng hợp
- Phương pháp so sánh - đối chiếu
- Phương pháp lịch sử - lôgic, khái quát trừu tượng hóa
5 Giới hạn phạm vi nghiên cứu của đề tài
Do thời gian cũng như lượng kiến thức còn hạn chế nên khóa luậnchỉ tìm hiểu thực chất và ý nghĩa quan niệm về nhà nước của Ph.Ăngghentrong tác phẩm “Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tư hữu và của nhànước”
6 Đóng góp của đề tài
- Hệ thống lại những quan điểm và khái quát một số quan điểm củaPh.Ăngghen về nhà nước trong tác phẩm “Nguồn gốc của gia đình, củachế độ tư hữu và của nhà nước”
- Khóa luận hoàn thành là nguồn tài liệu để các bạn sinh viên, cácđọc giả nghiên cứu tham gia nhằm phục vụ mục đích học tập để hiểu rõnhững đóng góp của Ph.Ănghen về quan điểm nhà nước trong tác phẩmkinh điển triết học
Trang 57 Kết cấu của đề tài
Khóa luận ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu thamkhảo đề tài gồm có 2 chương, (năm tiết)
Chương 1: Thực chất quan điểm của Ph.Ăngghen về nhà nước trong
tác phẩm “Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tư hữu và của nhà nước”
Chương 2: Ý nghĩa của quan điểm Ph.Ăngghen về nhà nước trong tác
phẩm “Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tư hữu và của nhà nước”
CHƯƠNG 1 THỰC CHẤT QUAN ĐIỂM CỦA PH.ĂNGGHEN VỀ NHÀ NƯỚC TRONG TÁC PHẨM “NGUỒN GỐC CỦA GIA ĐÌNH, CỦA CHẾ ĐỘ
TƯ HỮU VÀ CỦA NHÀ NƯỚC”
1.1.Nguồn gốc của nhà nước
Trong tác phẩm “ Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tư hữu và củanhà nước”, Ph.Ăngghen đã chứng minh rằng trong xã hội cộng sảnnguyên thủy không có nhà nước Phù hợp với tình trạng kinh tế còn thấpkém, chưa có sự phân hóa giai cấp, hình thức tổ chức đầu tiên của xã hộicộng sản nguyên thủy là thị tộc và bộ lạc Đứng đầu các thị tộc bộ lạc lànhững tù trưởng do nhân dân bầu ra Quyền lực của những nhười đứngđầu những cơ quan quản lý xã hội dựa vàosức mạnh đạo đức và uy tín.Quyền hành và chức năng của cơ quan lãnh đạo trong thời kỳ đó chưamang tính chính trị
Như vậy, thể chế xã hội trong thời kỳ cộng sản nguyên thủy là thểchế tự quản của nhân dân Mặc dù nhà nước chưa ra đời, xã hội vẫn còntồn tại trong vòng trật tự Ph.Ăngghen từng nhận xét rằng, với tất cả tínhchất ngây thơ và giản dị của nó, chế độ thị tộc đó quả là một tổ chức tốtđẹp biết bao Không có quân đội, hiến binh và cảnh sát, không có quý tộc,
Trang 6vua chúa, tổng đốc, trưởng quan và quan tòa, không có nhà tù, không cónhững vụ xử án, thế mà mọi việc đều trôi chảy.
Do sự phát triển của lực lượng sản xuất, sự ra đời của chế độ tư hữu
và phân chia xã hội thành giai cấp, chế độ cộng sản nguyên thủy đã tan
rã Ph.Ăngghen cho rằng sự tan rã của xã hội cộng sản nguyên thủy dẫntới sự ra đời của nhà nước
Thứ nhất, do sự phát triển của sản xuất ở cuối xã hội nguyên thủy đã
dẫn tới sự dư thừa tương đối của cải xã hội Đây là cơ sở khách quan làmnảy sinh khát vọng chiếm đoạt sản phẩm lao động của nhân dân ở nhữngngười đứng đầu thị tộc, bộ lạc, cũng là sự xuất hiện của sở hữu tư nhân về
tư liệu sản xuất và chế độ người bóc lột người
Thứ hai, việc các thủ lĩnh thị tộc, bộ lạc sử dụng quyền lực chiếm
đoạt của nhân dân đã thúc đẩy sự phân hóa giai cấp trong xã hội Sự đốikháng giai cấp ngày càng trở nên sâu sắc
Thứ ba, chiến tranh giữa các thị tộc, bộ lạc càng làm tăng quyền lưc
của thủ lĩnh quân sự, càng làm tăng thêm mâu thuẫn xã hội
Thứ tư, các tổ chức lãnh đạo thị tộc, bộ lạc dần dần thoát khỏi gốc rễ
trong nhân dân, từ chỗ là công cụ của nhân dân, trở thành đối lập củanhân dân
Toàn bộ những nguyên nhân ấy đã làm tăng thêm những mâu thuẫntrong xã hội Mâu thuẫn giai cấp lần đầu tiên xuất hiện là mâu thuẫn giữachủ nô và nô lệ Các giai cấp đó không ngừng phát triển, mâu thuẫn giaicấp ngày càng tăng dẫn tới nguy cơ chẳng những các giai cấp đó có thểtiêu diệt lẫn nhau mà còn có khả năng tiêu diệt luôn cả xã hội Để tránhnguy cơ đó cần có một cơ quan quyền lực đặc biệt ra đời là nhà nước.Như vậy, nhà nước chỉ xuất hiện ở nơi nào và lúc nào đã xuất hiện
sự phân chia xã hội thành giai cấp, đã xuất hiện những kẻ bóc lột vànhững người bị bóc lột Sự xuất hiện nhà nước không phải để giải quyếtcác mâu thuẫn giai cấp trong xã hội, cũng không phải để điều hòa mâu
Trang 7thuẫn giai cấp mà là để duy trì mâu thuẫn giai cấp mà là để duy trì mâuthuẫn giai cấp trong một giới hạn trật tự nhằm thực hiện được sự bóc lộtcủa giai cấp nắm giữ tư liệu sản xuất đối với người lao động.
1.2 Bản chất nhà nước
Trong tác phẩm “Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tư hữu và củanhà nước”, Ph.Ăngghen đã luận giải một cách rất đầy đủ về bản chất nhànước Nhà nước có thể biểu hiện như là quyền lực công cộng của xã hộinói chung nhưng xét về thực chất nhà nước chẳng qua chỉ là một bộ máyquyền lực của một giai cấp này dùng để trấn áp một giai cấp khác; là bộmáy quyền lực dùng để duy trì sự thống trị của giai cấp này đối với giaicấp khác; là một cơ quan quyền lực của một giai cấp đối với toàn xã hội;
là công cụ chuyên chính của giai cấp thống trị xã hội – tức là giai cấpnắm được những tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội trong điều kiện lịch
sử nhất định Bản chất giai cấp của nhà nước là bộ máy thống trị của giai
cấp thống trị, và trong mọi trường hợp, về căn bản vẫn là một bộ máydùng để đàn áp giai cấp bị áp bức và bị bóc lột Nhà nước là một bộ máy
để cho giai cấp này áp bức giai cấp khác, một bộ máy dùng để duy trìdưới sự thống trị của một giai cấp tất cả các giai cấp bị lệ thuộc khác.Nhànước đã tổ chức các biện pháp để thống trị của mình như: Nhà nước thựchiện việc quản lý dân cư theo lãnh thổ quốc gia, đồng thời trong phạm vilãnh thổ đó nhà nước quản lý dân cư theo các khu vực hành chính để thựchiện sự thống nhất quyền lực cai trị; Nhà nước củng cố bộ máy của mìnhbằng cách thành lập những đội vũ trang đặc biệt như: quân đội, cảnh sát,nhà tù; Nhà nước xác lập chế độ thuế khóa để duy trì và tăng cường bộmáy cai trị của mình
Như vậy, xét về bản chất, nhà nước không phải là một lực lượngđiều hòa các mâu thuẫn chính trị, xã hội trong điều kiện có đối kháng giaicấp mà là một lực lượng bạo lực của giai cấp thống trị về mặt kinh tế đểthực hiện sự thống trị của nó đối với các giai cấp khác và thực hiện được
Trang 8lợi ích của chính giai cấp đó trước sự phản kháng của giai cấp khác Theonghĩa đó, thực chất nhà nước là công cụ chuyên chính giai cấp trong điềukiện xã hội tồn tại những đối kháng giai cấp không thể điều hòa được
1.3 Chức năng nhà nước
Nhà nước là công cụ cơ bản của quyền lực chính trị trong xã hội cógiai cấp bởi nó có một bộ máy đặc biệt để cưỡng chế và thực hiện chứcnăng quản lý Nhà nước là ý chí của tất cả các thành viên thuộc giai cấpthống trị được hợp thành ý chí nhà nước Nhà nước tồn tại để bảo vệ lợiích chủ yếu của giai cấp thống trị, mặc dù trên phương diện chính thức nó
là đại diện cho toàn xã hội
Vì thế nhà nước có chức năng là công cụ thống trị chính trị của giaicấp và thực hiện chức năng xã hội mà giai cấp thống trị buộc phải làm.Chức năng thống trị chính trị của giai cấp nói lên rằng bất kỳ nhà nướcnào cũng là công cụ chuyên chính của một giai cấp Như vậy, nhà nước
có chức năng chính trị của giai cấp, chức năng giai cấp là chức năng nhànước làm công cụ chuyên chính của một giai cấp nhằm bảo vệ sự thốngtrị giai cấp đó đối với toàn xã hội
Ngoài thực hiện chức năng chính trị của giai cấp thì nhà nước cònphải giải quyết tất cả các vấn đề nãy sinh trong xã hội, nghĩa là phải thựchiện các chức năng xã hội Nhà nước là một hiện tượng phức tạp và đadạng của nó vừa mang bản chất giai cấp vừa mang tính xã hội Vì vậy,ngoài tư cách là công cụ duy trì, bảo vệ thống trị của giai cấp này đối vớigiai cấp khác, nhà nước còn là tổ chức chính trị - xã hội rộng lớn bào gồmmọi công dân thuộc mọi giai cấp, tầng lớp, dân tộc là phương diện tổchức đảm bảo trật tự, an toàn xã hội, ổn định và phát triển, thực hiện hoạtđộng này hay họat động khác phù hợp với yêu cầu phát triển xã hội Sựthống trị chính trị và thực hiện chức năng xã hội của nhà nước thể hiệntrong lĩnh vực đối nội cũng như trong đối ngoại Nhà nước thực hiện chứcnăng đối nội nhằm duy trì trật tự kinh tế - xã hội và trật tự khác hiện có
Trang 9trong xã hội theo lợi ích của giai cấp cầm quyền Nhà nước thực hiệnchức năng đối ngoại nhằm đảm bảo lãnh thổ, trong một số trường hợpnhằm mở mang lãnh thổ và quan hệ với nước khác vì lợi ích Sự thống trị
và thực hiện chức năng xã hội của nhà nước thể hiện trong lĩnh vực đốinội cũng như đối ngoại Nhà nước thực hiện chức năng đối nội nhằm duytrì trật tự kinh tế, xã hội, chính trị, kinh tế và những trật tự khác hiện cótrong xã hội theo lợi ích của giai cấp cầm quyền – dù lợi ích đó luật hóahay chưa Về bản chất giai cấp, pháp luật như C.Mác đã chỉ - chẳng qua
là ý chí đưa lên thành luật và thực hiện nhờ sự cưỡng bức của nhà nước.Ngoài ra, để củng cố địa vị thống trị của giai cấp thống trị, nhà nước còn
sử dụng nhiều phương tiện khác như cơ quan thông tin… để xác lập vàcủng cố tư tưởng, ý chí của giai cấp thống trị, làm cho chúng trở thành tưtưởng chính thống trong xã hội
Nhà nước thực hiện chức năng đối ngoại nhằm bảo vệ lãnh thổ quốcgia, trong một số trường hợp, nhằm “mở mang” lãnh thổ và quan hệ cácnước vì lợi ích của giai cấp thống trị cũng như quốc gia
Chức năng đối nội cũng như chức năng đối ngoại của nhà nước đềuxuất phát từ lợi ích của giai cấp thống trị Chức năng đối nội cũng nhưchức năng đối ngoại là hai mặt của một thể thống nhất Chức năng đối nội
là chủ yếu, bởi vì nhà nước ra đời tồn tại do cơ cấu giai cấp bên trong củamỗi quốc gia quy định; sự thống trị của mỗi giai cấp được thực hiện trướchết trên địa bàn quốc gia, dân tộc Lợi ích của giai cấp thống trị trước hết
và chủ yếu là duy trì địa vị cai trị nhân dân trong nước Tính chất chứcnăng đối nội quyết định tính chất của chức năng đối ngoại, ngược lại tínhchất và nhu cầu của chức năng đối ngoại có tác động mạnh mẽ trở lạichức năng đối nội của nhà nước
CHƯƠNG 2
Trang 10Ý NGHĨA CỦA QUAN ĐIỂM PH ĂNGGHEN VỀ NHÀ NƯỚC TRONG TÁC PHẨM “NGUỒN GỐC CỦA GIA ĐÌNH, CỦA CHẾ ĐỘ
TƯ HỮU VÀ CỦA NHÀ NƯỚC”
2.1 Ý nghĩa lý luận
Quan điểm về nhà nước của Ăngghen trong tác phẩm có ý nghĩa rấtlớn về mặt lý luận Quan điểm của Ph.Ăngghen về nhà nước trong tácphẩm này thể hiện sự phát triển và hoàn chỉnh về cơ bản và có hệ thốngcác quan điểm của chủ nghĩa Mác về vấn đề nhà nước Những luận điểmnày trở thành cơ sở lý luận cho cuộc đấu tranh cách mạng của giai cấpcông nhân và nhân dân lao động ở các nước trong cuộc đấu tranh chốngchủ nghĩa thực dân và đế quốc những năm cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ
XX đến nay
Chính những luận điểm này đã đập tan những luận điểm sai lầm vềnhà nước Họ xem nhà nước là một cái gì thần bí siêu tự nhiên, bởi cácluận điểm ấy gắn liền mật thiết với lợi ích của giai cấp, nó bào chữa cho
sự bóc lột của giai cấp thống trị, bào chữa cho sự tồn tại của chủ nghĩa tưbản Đa số họ khi xem xét sự ra đời của nhà nước đều tách khỏi nhữngđiều kiện vật chất của xã hội, tách rời những nguyên nhân kinh tế vàchứng minh rằng nhà nước là một thiết chế tồn tại trong xã hội, một lựclượng đứng trên xã hội, đứng ngoài xã hội để giải quyết tranh chấp, điềuhòa mâu thuẫn xã hội, nhằm đảm bảo sự ổn định và phồn vinh xã hội.Như vậy, qua tác phẩm với vấn đề nhà nước, Ph.Ăngghen đã bác bỏnhững luận điểm sai lầm của các học giả tư sản về sự tồn tại ngay từ đầucủa các gia đình phụ hệ, của chế độ tư hữu và của chính quyền nhà nước.Những tư tưởng đó nhằm đi đến kết luận sự bất bình đẳng, bóc lột trong
xã hội loài người là hiện tượng vĩnh hằng, không thể thay đổi được Bởi
đã có quan niệm cho rằng, nhà nước xuất hiện như là kết quả của sự pháttriển của gia đình Quyền lực của nhà nước là sự chuyển hóa quyền lực
Trang 11của người cha - gia trưởng Do vậy nhà nước không có tính giai cấp.Ph.Ăngghen chứng minh nhà nước không phải là một thế lực bên ngoàigán ghép vào xã hội nó là một sản phẩm của một xã hội phát triển tới mộtgiai đoạn nhất định Nhà nước - về bản chất là quyền lực chính trị củamột giai cấp, là công cụ để bảo vệ và thực hiện lợi ích của giai cấp thốngtrị.
Tác phẩm “Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tư hữu và của nhànước” là bằng chứng chứng tỏ mối quan tâm của Ph.Ăngghen không chỉtới việc hoàn thành những tác phẩm của Mác chưa viết xong mà ông còn
cố gắng để thực hiện những dự định về lý luận của Mác Tác phẩm này có
ý nghĩa vô cùng to lớn đối với việc tiếp tục phát triển và luận chứng chochủ nghĩa Mác
Nghiên cứu về nhà nước trong tác phẩm “Nguồn gốc của gia đình,của chế độ tư hữu và của nhà nước” của Ph.Ăngghen đã giúp cho chúng
ta có cái nhìn đích thực về quyền lực nhà nước Nó có ý nghĩa nhận thức,
lý luận rất lớn Nhà nước mang tính giai cấp Quyền lực nhà nước thựcchất là sự thống trị chính trị của một giai cấp thống trị về mặt kinh tế.Trong xã hội có giai cấp, giai cấp nào cũng muốn giành chính quyền, giữ
và sử dụng chính quyền để bảo vệ địa vị cũng như lợi ích cơ bản củamình Trong xã hội có sự phân chia giai cấp, theo quy luật chung, giai cấpnào làm chủ tư liệu sản xuất chủ yếu sẽ làm chủ tất cả các lĩnh vực củađời sống xã hội và nắm được chính quyền nhà nước
Quyền lực nhà nước mang tính giai cấp Đương nhiên, giai cấp nắmgiữ quyền lực này chỉ vững mạnh, thành công khi có chủ trương, đườnglối chính sách và tổ chức thực hiện đúng quy luật khách quan Tất cả cácchính sách đều nhằm phục vụ nhà nước tồn tại và suy cho cùng phản ánh
ý chí nguyện vọng, lợi ích của giai cấp thống trị về mặt kinh tế Nắmvững nhà nước luôn mang tính giai cấp sẽ tránh hiểu tính giai cấp nhànước một cách hẹp hòi Nhà nước - về bản chất là quyền lực chính trị của