TÀI LIỆU LỚP BỒI DƯỠNG CÁN BỘ QUẢN LÝ PHỔ THÔNG chuyên đề 3 QUẢN LÝ sSỰ THAY ĐỔI

• Sự phát triển kinh tế - xã hội-Kinh tế thị trường, kinh tế tri thức, -Xu thế hội nhập, toàn cầu hóa, -Sự nghiệp công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước, -Nhu cầu học tập ngày càng tăn

CHUYÊN ĐỀ

QUẢN LÝ

SỰ THAY ĐỔI

1 Lớp CBQL nhà trường PT

Người thực hiện: Nguyễn Thị Thu Hương

(Change)“Thay đổi” và “Sự thay đổi”

* Thay đổi : là sự chuyển hóa từ trạng thái này sang trạng

thái khác của người, sự vật, sự việc, hiện tượng và nó

không còn như cũ, đã khác so với trước

VD: Thay đổi chương trình /Thay đổi nhân sự.

* Sự thay đổi: Chỉ những sự vật, sự việc, hiện tượng có

nhiều điểm mới, không giống với nó trước kia (thường

dùng cho sự vật, sự việc ở qui mô lớn)

•Là hình thức tồn tại, phổ biến nhất của tất cả các sự vật

hiện tượng Là thuộc tính chung của bất kì sự vật hiện

tượng nào

•Thể hiện quá trình vận động và tác động qua lại của sự

vật, hiện tượng;

VD: Sự thay đổi của nền kinh tế thế giới và khu vực đã tác động

đến kinh tế nước ta

2

• Sự thay đổi diễn ra ở nhiều khía cạnh, cả về lượng, về

chất và cơ cấu

• Các mức độ của thay đổi :

-Cải tiến (Transform) : tăng lên hay giảm đi những yếu tố

nào đó của sự vật để cho phù hợp hơn; không phải là sự

thay đổi về bản chất

-Đổi mới (Innovation): thay cái cũ bằng cái mới; làm nảy

sinh sự vật mới; còn được hiểu là cách tân; là sự thay

đổi về bản chất của sự vật

-Cải cách (Reform): vất bỏ cái cũ, bất hợp lý của sự vật

thành cái mới có thể phù hợp với tình hình khách quan;

là sự thay đổi về bản chất nhưng toàn diện và triết để

hơn so với đổi mới

-Cách mạng (Revolution): sự thay đổi trọng đại, biến đổi

tận gốc; là sự thay đổi căn bản

Sự thay đổi

3

Thay đổi và phát triển

Thay đổi Mối quan hệ Phát triển

1.2 Vì sao có sự thay đổi?

• Thay đổi là một quy luật

• Mỗi cá nhân, tập thể, tổ chức đang sống trong một thế

giới luôn thay đổi và phải đối mặt với nhiều vấn đề trong

cuộc sống hàng ngày đổi thay

• Để tồn tại, thích nghi và phát triển trong thế giới cạnh

tranh nhiều biến động

• Thay đổi là yếu tố quan trọng liên quan đến thành công.

5

T h ỏ

• Những yếu tố tác động đến sự thay đổi:

Vì sao có sự thay đổi

Sự thay đổi

Sự phát triển

kinh tế - xã hội

Sự phát triển của khoa học-công

nghệ

Toàn cầu

• Sự phát triển kinh tế - xã hội

-Kinh tế thị trường, kinh tế tri thức,

-Xu thế hội nhập, toàn cầu hóa,

-Sự nghiệp công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước,

-Nhu cầu học tập ngày càng tăng, mục tiêu học ngày càng

đa dạng…

Đặt ra yêu cầu mới cho giáo dục, cho nhà trường, cho

các nhà quản lý giáo dục, cho người thầy, người học …

Phản ứng của nhà trường với sự thay đổi của môi trường

kinh tế-xã hội

7

• Sự phát triển của khoa học-công nghệ với tốc độ ngày càng nhanh và mạnh; khả năng ứng dụng các thành tựu mới vào giáo dục và các lĩnh vực khác nhau của cuộc sống…

 Phản ứng với sự thay đổi khoa học-công nghệ của nhà trường

 Giáo dục phải thay đổi để thích ứng và đạt hiệu quả cao hơn

Vấn đề toàn cầu hóa

(TCH)

* Mối liên kết trao đổi giữa các quốc gia , các tổ chức,

cá nhân ở mọi lĩnh vực: kinh tế, văn hóa, khoa học kĩ

Toàn cầu hóa về giáo dục

(1)Phải chấp nhận “ cả cái này và cái kia” (Tr112)

(2) Nền móng giáo dục: học thường xuyên và học suốt đời

-Cải tiến GD trên cơ sở: thực tiễn, chính sách, các điều kiện

và yêu cầu của địa phương;

-GD phù hợp với từng vùng nhưng hướng tới giá trị chung

(Tr 113);

Nền giáo dục giữa các nước

Sự chiếm lĩnh thị phần

Sự phân cấp về trình độ cao – thấp

Phát huy những giá trị

truyền thống, tiếp thu chọn lọc

giá trị tích cực, tiên tiến

của các nền giáo dục khác

11

XU HƯỚNG ĐỔI MỚI CỦA GIÁO DỤC THẾ GIỚI

(1) Đại chúng hóa;

(2) Đa dạng hóa các loại hình và phương thức giáo dục: phát triển giáo dục đào tạo từ xa và qua mạng, thay đổi chức năng và mô hình của các cơ sở GD & ĐT;

(3) Đẩy mạnh toàn cầu hóa, khu vực hóa, hội nhập và hợp tác, cạnh tranh quốc tế;

(4) GD & ĐT gắn bó trực tiếp với sự phát triển kinh tế - xã hội, khoa học – công nghệ;

(5) Cơ chế phát triển GD & ĐT tương thích với cơ chế phát triển kinh tế - xã hội và cơ chế thị trường; tăng tính chất dịch vụ và cung ứng dịch vụ GD & ĐT; đổi mới phương thức thực hiện phúc lợi xã hội trong giáo dục;

12

(6) Đẩy mạnh xã hội hóa và kết hợp công tư trong phát

triển giáo dục;

(7) Đáp ứng nhu cầu học tập suốt đời cho người lớn;

(8) Xã hội và nhà nước tham gia và quản lý bảo đảm chất lượng giáo dục và kiểm định giáo dục;

XU HƯỚNG ĐỔI MỚI CỦA GIÁO DỤC THẾ GIỚI

13

 Giáo dục trong giai đoạn phát triển mới

Nền giáo dục giữa các nước

Giao thoa Đối thoại Hợp tác Cạnh tranh Đấu tranh

Giá trị dân tộc và giá trị quốc tế nhân loại

14

1.3 Sự cần thiết phải thay đổi

1.3.1 Nhận thức đúng về lợi ích của sự thay

đổi

15

Tạo niềm hứng khởi cho công việc

Mang đến một góc nhìn mới mẻ cho công việc

Tạo ra cơ hội tiếp thu những kỹ năng mới

Tạo ra cơ hội trao quyền cho nhân viên

Thay đổi cũng chính là một thử thách

1.3.2 Tư duy lại tương tai về xã hội và

nền giáo dục hiện đại

• - Dự báo xu hướng thay đổi: “ Các xu thế lớn” và “Mười

xu thế lớn năm 2000” (Jonh Naisbitt và Patricai

Aburdene) Tr 115

• - Dự báo thách thức;

• - Khả năng thích ứng với những thay đổi của xã hội;

16

1.3.3 Sự cần thiết phải thay

đổi của giáo dục Việt Nam

Giải quyết mối quan hệ giữa kì vọng về sức mạnh

của giáo dục và điều kiện thực tế của đất nước.

Giải quyết mối quan hệ giữa giáo dục với thị trường

lao động và xã hội nói chung

Giải quyết mối quan hệ giữa các mặt tích cực và tiêu

cực của cơ chế thị trường.

Giải quyết mối quan hệ giữa tập trung và phân cấp

* Bối cảnh:

• Trong quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế.

• GD nước ta đang đi sau nhiều nước.

• Nước ta là thành viên của WTO  giáo dục là một lĩnh vực

dịch vụ.

• Nhà nước đang đẩy mạnh hợp tác quốc tế và mở cửa thị

trường dịch vụ giáo dục.

 chức năng của giáo dục đã có sự thay đổi:

+ không thuần túy là đào tạo nhân lực và phúc lợi xã hội

+ có các chức năng như các lĩnh vực khác của đời sống xã

hội, cụ thể như chức năng: kinh tế, đầu tư, tạo lập giá trị xã

hội mới, kết nối xã hội, cạnh tranh quốc tế…

18

Giáo dục trong giai đoạn phát triển mới

Những đặc trưng của thay đổi

1.5 Phân loại sự thay đổi

Phân loại

sự thay đổi

Theo không gian

Theo tính khách quan, chủ quan

Theo tính liên tục

Bên

trong/Bên

ngoài

Khách quan/được hoạch định

Gia tăng/

gián đoạn

20

• Bên ngoài:

-Tình hình kinh tế-xã hội biến đổi

-Môi trường địa phương có sự biến đổi;

-Yêu cầu đầu ra (tốt nghiệp) thay đổi;

-Yêu cầu đổi mới nội dung chương trình, sách giáo khoa,

phương pháp, phương tiện giáo dục;

• Bên trong:

-Số lượng học sinh tăng hay giảm (việc duy trì hoặc Tuyển

sinh thay đổi);

-Chất lượng dạy học cao hay thấp so với yêu cầu và mong

muốn;

-Cơ sở vật chất, phương tiện thay đổi do xuống cấp hay có sự

đầu tư mới;

-Đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên có sự biến động; 21

Phân loại sự thay đổi

theo không gian

Phân loại sự thay đổi

theo quy mô

Lớn – nhỏ

Toàn diện – cục bộ

1.6.MỘT SỐ NỘI DUNG THAY ĐỔI TRONG

 Cơ sở vật chất, phương tiện thay đổi do xuống cấp hay có sự đầu

tư mới.

 Thay đổi về đầu tư tài chính của nhà nước cho trường.

MỘT SỐ NỘI DUNG THAY ĐỔI NGOÀI TRƯỜNG

PHỔ THÔNG

 Tình hình kinh tế xã hội biến đổi;

 Môi trường địa phương có sự biến đổi,

tác động;

 Sự tiến bộ của khoa học và công nghệ;

 Yêu cầu đầu ra của người học;

MỘT SỐ NỘI DUNG THAY ĐỔI TRONG

 Cơ sở vật chất, phương tiện thay đổi do xuống cấp hay có sự đầu tư mới.

 Thay đổi về đầu tư tài chính của nhà nước cho trường.

 …

MỘT SỐ NỘI DUNG THAY ĐỔI NGOÀI TRƯỜNG MN

 Tình hình kinh tế xã hội biến đổi;

 Môi trường địa phương có sự biến đổi, tác động;

 Sự tiến bộ của khoa học và công nghệ;

 Yêu cầu đầu ra của người học;

1.7 Phản kháng sự thay đổi

• Nguyên nhân sự phản kháng:

- Khách quan: quy định lỗi thời của khung pháp lý, hạn

chế yếu kém của nền kinh tế, cơ sở vật chất kĩ thuật lạc

hậu và thiếu thốn

- Chủ quan: hạn chế yếu kém của bản thân và tổ chức,

mối quan hệ tổ chức – nhân sự hạn chế, tâm lý hạn chế,

* Một số phản kháng sự thay đổi:

• Xem những thay đổi đó như mối đe dọa

• Lo lắng, hoài nghi kết quả.

• Sợ bị mất quyền lợi: vật chất, chức vụ, vị trí, triển vọng.

27

• Quản lý sự thay đổi trong nhà trường là sự tác động của

chủ thể quản lý vào sự thay đổi và các đối tượng quản lý

bằng các biện pháp quản lý có thể trực tiếp hoặc gián

tiếp để sự thay đổi được tiến hành đúng hướng góp phần phát triển nhà trường.

2 QUẢN LÝ SỰ THAY ĐỔI TRONG NHÀ TRƯỜNG

CHÚ Ý: Công tác quản lý của hiệu trưởng với STĐ được thực hiện linh hoạt tùy theo mức độ thay đổi khác nhau.

-Sự thay đổi lớn  quản lý bắt đầu bằng lập KH…

-Sự thay đổi nhỏ sử dụng các tác động quản lý, lồng ghép STĐ vào các kế hoạch khác.

2.2 Một số nguyên tắc quản lý sự

thay đổi trong nhà trường

• Đọc 11 nguyên tắc của G.E.hall và S.M.Hord trong

7, Yêu cầu gắn với ủy quyền

8, Hiểu được tính hệ thống của đơn vị

9, Tổ chức theo nhóm sẽ dễ dàng hơn

10, Tạo niềm tin

11, Chú ý sự ảnh hưởng cuả bối cảnh

2.1 ĐIỀU KIỆN ĐỂ QUẢN LÝ SỰ THAY

ĐỔI THÀNH CÔNG

Nhà trường chấp nhận sự thử nghiệm và thách thức, biết học hỏi

cái mới, mọi người được đặt vào vị thế sẵn sàng cho sự thay

2.3 VAI TRÒ CỦA NHÀ LÃNH ĐẠO, NHÀ QUẢN LÝ TRONG QUÁ TRÌNH THAY ĐỔI

Lãnh đạo

Là điểm tựa của mọi thành viên

Hành động làm gương biến kế hoạch thành hành động

31

Dẫn dắt sự thay đổi Trợ giúp cho thành viên nỗ lực nhất

Quản lý

Dự đoán, xác định nhu cầu

Lên kế hoạch thực hiện

Tạo ra môi trường và cơ hội cho sự thay đổi thành công

Chịu trách nhiệm về STĐ

(Ch đ ng) ủ động) ộng) VAI TRÒ LÃNH Đ O, QU N LÝ TRONG ẠO, QUẢN LÝ TRONG ẢN LÝ TRONG

QUÁ TRÌNH THAY Đ I ỔI

(2)Lên kế hoạch thực hiện

(3)Dẫn dắt, khuyến khích sự thay đổi

(3)Dẫn dắt, khuyến khích sự thay đổi

(8)Tạo ra môi trường và cơ hội sự cho thay đổi thành công

“Nhà quản trị phải là người tác động đến

sự thay đổi

để nó diễn ra một cách

có hiệu quả nhất

và ít bị xáo trộn nhất.”

“Nhà quản trị phải là người tác động đến

sự thay đổi

để nó diễn ra một cách

có hiệu quả nhất

và ít bị xáo trộn nhất.” (7)Duy trì sự ổn định trong sự thay đổi

(4)Trợ giúp cho thành viên nỗ lực nhất

(6)Điểm tựa của mọi thành viên

(9)Chịu trách nhiệm về STĐ

(B đ ng) ị động) ộng) VAI TRÒ LÃNH Đ O, QU N LÝ TRONG ẠO, QUẢN LÝ TRONG ẢN LÝ TRONG

QUÁ TRÌNH THAY Đ I ỔI

(2)Lên kế hoạch thực hiện

33

(1) Nhận chỉ đạo, nghiên cứu yêu cầu sự thay đổi

(5)Hành động làm gương biến kế hoạch thành hành động thay

đổi

(3)Dẫn dắt, khuyến khích sự thay đổi

(3)Dẫn dắt, khuyến khích sự thay đổi

(8)Tạo ra môi trường và cơ hội sự cho thay đổi thành công

(7)Duy trì sự ổn định trong sự thay đổi

(4)Trợ giúp cho thành viên nỗ lực nhất

(6)Điểm tựa của mọi thành viên

(9)Giám sát STĐ chặt chẽ, báo cáo kịp thời

2.4 CÁC BƯỚC QUẢN LÝ SỰ THAY ĐỔI

TRONG NHÀ TRƯỜNG

2.4.1.DỰ BÁO SỰ THAY ĐỔI

2.4.2 XÁC ĐỊNH NHU CẦU THAY ĐỔI 2.4.3.LẬP KẾ HOẠCH TIẾN HÀNH THAY ĐỔI

34

2.4.4.TỔ CHỨC TIẾN HÀNH SỰ THAY ĐỔI2.4.5.CHỈ ĐẠO TIẾN HÀNH SỰ THAY ĐỔI

2.4.6 KIỂM TRA/CỦNG CỐ SỰ THAY ĐỔI

2.4.7 Gắn chặt các phương thức mới vào

văn hóa tổ chức

KHÁI NIỆM DỰ BÁO

DỰ BÁO ĐỊNH LƯỢNG: Thu

TƯƠNG LAI

Dự báo là một khoa học và nghệ thuật tiên đoán

những sự việc sẽ xảy ra trong tương lai, trên cơ sở

phân tích khoa học về các dữ liệu đã thu thập được

35

DỰ BÁO SỰ THAY ĐỔI

PHƯƠNG PHÁP DỰ BÁO

8 Phương pháp dự báo của Gordon:

(1)Tiên đoán

(2)Ngoại suy xu hướng

(3)Phương pháp chuyên gia

Đặc điểm của dự báo

Thiếu

chắc

chắn

Không thể hoàn toàn chính xác

Chính sách ảnh hưởng đến dự báo

và ngược lại

37

DỰ BÁO SỰ THAY ĐỔI

• Nhu cầu là mong muốn, nguyện vọng của con người về

vật chất và tinh thần trong cuộc sống tồn tại và phát

triển

• Nhu cầu có đặc trưng:

- Không ổn định;

- Năng động;

- Biến đổi theo quy luật;

- Không bao giờ thỏa mãn cùng một lúc mọi nhu cầu;

- Ham muốn không có giới hạn;

- Một nhu cầu có thể đáp ứng một số đối tượng với mức

độ không giống nhau

38

XÁC ĐỊNH NHU CẦU THAY ĐỔI

Một số cách xác định nhu cầu thay đổi trong nhà trường:

•Sử dụng phương pháp nghiên cứu khoa học để xác định nhu

cầu:

-Lấy ý kiến bằng bảng hỏi đối với CBGV-NV, HS-PHHS

-Đo lường sự không hài lòng

-Lựa chọn những nhu cầu thay đổi bức thiết

-Sàng lọc, đánh giá sự phức tạp nếu thực hiện nhu cầu thay

đổi này

39

• Tiếp xúc và lắng nghe qua nhiều nguồn thông tin để tiếp

thu ý kiến, nguyện vọng của mọi người (CBGV-NV và

PHHS/HS) nghiêm túc.

- Chọn những nhu cầu thay đổi bức thiết.

- Sàng lọc, đánh giá sự phức tạp nếu thực hiện nhu cầu

thay đổi này.

-Kết quả xác định nhu cầu;

-Các cơ sở pháp lý: Yêu cầu của ngành và các cấp

Ủy Đảng trong kế hoạch phát triển kinh tế - xá hội -

giáo dục của địa phương Đường lối, chính sách

phát triển kinh tế - xá hội - giáo dục của Đảng và

nhà nước.

-Thực trạng của nhà trường;

* Xác định mục tiêu thay đổi: trạng thái mong đợi của tổ

chức gắn liền với sự mong đợi của cá nhân

* Hoạch định các công việc tiến hành thay đổi (Muốn đạt

được mục tiêu trên cần tiến hành các công việc gì?)

41

Hình dung công việc phải làm

TỔ CHỨC TIẾN HÀNH SỰ THAY ĐỔI

• Thành lập nhóm dẫn đầu:

XÁC ĐỊNH NHỮNG NGƯỜI THỰC HIỆN THAY ĐỔI

- Biết lắng nghe, có quyền chỉ đạo hoặc không có;

- Có cách nghĩ khác, không thỏa mãn với thực trạng;

- Nhân viên mới của tổ chức;

- Có khả năng và độ tin cậy cao

- Có kinh nghiệm chuyên môn tốt, được đào tạo chuyên sâu;

- Truyền đạt được nhu cầu thay đổi;;

- Nhìn nhận và phán đoán khó khăn từ quan điểm của người

nghe mình;

- Khuyến khích mọi người thay đổi;

- Chuyển ý tưởng thành hành động khi làm việc với mọi người;

- Sẵn sàng ổn định công việc trong khi thay đổi;

- Nuôi dưỡng những hành vi tự đổi mới của mọi người, khuyến

khích những việc làm thực hiện thay đổi;

42

• Quy định trách nhiệm, quyền hạn và giao nhiệm vụ bằng văn bản;

• Xác định lực lượng liên quan tác động đến sự thay đổi:

• Truyền đạt sự thay đổi

• Trao quyền

• Tạo ra những thắng lợi ngắn hạn

CHỈ ĐẠO TIẾN HÀNH SỰ THAY ĐỔI

* Truyền đạt như thế nào?

* Trao quyền như thế nào?

*Tạo ra những thắng lợi bằng cách nào?

 Chia sẻ kinh nghiệm.

-Theo dõi tiến độ thay đổi …

 Đúng hướng thay đổi.

 Lộ trình hợp lý theo kế hoạch

- Duy trì sự cân bằng, tránh khủng hoảng, hỗn loạn…

Hỗ trợ/ điều chỉnh khi cần thiết

- Xem xét lại các kết quả, thành công và thất bại

Động viên, tuyên dương

- Điều chỉnh mục tiêu và kế hoạch trong kì tới

KIỂM TRA/CỦNG CỐ SỰ THAY ĐỔI

- Đưa vấn đề thay đổi thành thói quen

cho tổ chức: truyền thông, thuyết phục, yêu cầu

- Điều chỉnh cho phù hợp

Gắn chặt các phương thức mới vào văn hóa tổ chức

Những sai lầm khi tiến hành thay đổi

(1) Chủ quan, thực hiện

quá nhanh

* Không tạo dựng ý thức cần thay đổi cho đội ngũ

* Đi quá nhanh

* Các thành viên

- Không nỗ lực hết mình

- Không chịu hy sinh

-Bám chặt lấy cái hiện tại, chống lại sáng kiến mới

 Tổ chức bộ máy trì trệ, chiến lược mới thất bại 48

Những sai lầm khi tiến hành thay đổi

(2) Nhóm làm mẫu không đủ mạnh

Người đứng đầu các đơn vị không ủng hộ sự đổi

mới  ảnh hưởng đến tâm lý của cá c thành viên

- Thành lập nhóm dẫn đầu sự thay đổi

- Triển khai theo nhóm tới các thành viên

- Tâm lý trì trệ lan tỏa

- Duy trì phương thức làm việc truyền thống

49

Những sai lầm khi tiến hành thay đổi

(3)Đánh giá thấp sức mạnh tầm

nhìn

- Tầm nhìn giữ vai trò chủ yếu định hướng hành

động thay đổi cho các thành viên.

- Không có tầm nhìn hợp lý, nỗ lực thay đổi sẽ thất

bại, gây tranh cãi, mọi người sẽ đi sai hướng

Gặp khó khăn trong quá trình thay đổi, che dấu khó khăn.

 Khó khăn vướng mắc tạo nên tranh luận phức tạp.

50