- iii - TÓM TẮT Để thực hiện Đề tài: “Giải pháp phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Trà Vinh giai đoạn 2016-2020”, đề tài này được thực hiện từ 20/6/2016 đến 20/12/20
Trang 1- iii -
TÓM TẮT
Để thực hiện Đề tài: “Giải pháp phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa
bàn tỉnh Trà Vinh giai đoạn 2016-2020”, đề tài này được thực hiện từ 20/6/2016 đến
20/12/2016, nghiên cứu các DNNVV trên địa bàn tỉnh Trà Vinh, ngoài phần mở đầu, phần kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn được tác giả chia thành 03 chương cụ thể như sau:
Chương 1: Cơ sở lý thuyết về phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, tác giả trình bày cơ sở lý thuyết về Doanh nghiệp nhỏ và vừa, cơ sở xác định một doanh nghiệp là DNNVV căn cứ vào hai tiêu chí phổ biến là tiêu chí định tính và định lượng Bên cạnh đó, tác giả trình bày đặc điểm chung của Doanh nghiệp nhỏ và vừa, lợi thế của doanh nghiệp, bất lợi của DNNVV là gì, làm rõ sự phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa Ngoài
ra, tác giả cũng giới thiệu một số kinh nghiệm về phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa của các địa phương trong nước và ngoài nước để làm cơ sở tham khảo rút ra những giải pháp phát triển DNNVV của tỉnh Trà Vinh trong thời gian tới
Chương 2: Thực trạng phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Trà Vinh, tác giả đã trình bày những đặc điểm cơ bản có ảnh hưởng đến việc phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời đánh giá tình hình hoạt động để thấy được thực trạng phát triển về số lượng loại hình của doanh nghiệp nhỏ và vừa Qua đó, đánh giá thực trạng phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh để thấy được những thành công và hạn chế của doanh nghiệp nhỏ và vừa
Chương 3: Một số giải pháp để phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Trà Vinh trong thời gian tới, những hạn chế và khó khăn của sự phát triển DNNVV tác giả đề xuất 05 giải pháp nhằm phát triển DNNVV địa bàn tỉnh Trà Vinh trong trong giai đoạn 2016 – 2020, đánh giá tính về tính khả thi của các giải pháp Từ đó, tác giả
đã đưa ra những đề xuất kiến nghị đối với Chính phủ, Bộ ngành có liên quan, chính quyền địa phương và phía doanh nghiệp nhằm thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh giai đoạn đến năm 2020
Trang 2- iv -
ABSTRACT
Topic “Development Solutions small and medium-sized enterprises in the province of Tra Vinh period 2016-2020” was carried out from 20-6-2016 to
20-12-2016 to Research the small and medium enterprises in Tra Vinh province In addition
to introduce section, conclusions and reference list, authors thesis is divided into 03 chapters in which each chapter will perform the following content:
Chapter 1: The authors has present the small and medium enterprises theoretical basic, In other to regconize the small and medium enterprise based on two common criteria are qualitative and quantitative criteria And also present the general characteristic of small and medium enterprises, the advantage and disadvantage of small and medium is what To clarify the development of small and medium enterprises contribution of small and medium enterprises in the national economy, analyze the factors affecting the development of small and medium-sized enterprises
by survey experts method to analyze the factors affecting the development of SMEs The author also introduces some experience in developing small and medium-sized enterprises in domestic provinces and abroad are basis for reference made solutions for SME development of Tra Vinh province in future
Chapter 2: Statement of Development of small and medium-sized enterprises
in the province of Tra Vinh The author has presented the basic characteristics of the natural economy of the province and society that affect the development of small and medium enterprises at the same time evaluate the activity which shows the growth in the number types of small and medium enterprises contributed to the provincial economy in recent years
The assessment of the state of development of small and medium enterprises
in the province to identify the success factors as well as the limitations of small and medium enterprises Also the author conducted a survey opinions from experts to evaluate the factors affecting small and medium-sized enterprises 2011 2015 period and to clarify the relationship between the internal and external factors affecting the development of small and medium enterprises in Tra Vinh province
Trang 3- v -
Chapter 3: Some of solution to development the small and medium enterprises
in Tra Vinh province in near future on the basis of objective economic development
- society 2020 Tra Vinh province and the views of Ministries, Centrial Government and other relevant policies to support SME development in the province of Tra Vinh and the limitations and difficulties of the development of small and medium The author propose 05 solutions to SME development in Tra Vinh province in the period from 2016 to 2020 and assess the feasibility of the measures taken in the process to support SME development in the province of Tra Vinh phase 2020 Since then the author has taken the recommendations of the Government Ministries concerned and the Provincial enterprises to promote rapid and sustainable development of regional small and medium-sized enterprises in the province to phase 2020
Trang 4- vi -
MỤC LỤC
Trang tựa
Quyết định giao đề tài
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
TÓM TẮT iii
ABSTRACT iv
DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT x
DANH SÁCH CÁC BẢNG xi
DANH SÁCH CÁC HÌNH xii
PHẦN MỞ ĐẦU 1
1 Sự cần thiết của đề tài 1
2 Mục tiêu nghiên cứu 3
3 Đối tượng nghiên cứu của đề tài 3
4 Phạm vi giới hạn của đề tài 4
5 Phương pháp nghiên cứu 4
5.1 Phương pháp thu thập số liệu 4
5.2 Phương pháp phân tích 4
6 Tổng quan các tài liệu có liên quan 5
7 Kết cấu luận văn 8
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA 9
1.1 Khái niệm và tiêu chí xác định doanh nghiệp nhỏ và vừa 9
1.1.1 Khái niệm Doanh nghiệp nhỏ và vừa 9
1.1.2 Tiêu chí xác định Doanh nghiệp nhỏ và vừa 11
1.1.3 Đặc điểm của Doanh nghiệp nhỏ và vừa 12
1.1.4 Vai trò của Doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nền kinh tế quốc dân 14
1.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển DNNVV 18
Trang 5- vii -
1.2.1 Các nhân tố của điều kiện tự nhiên 18
1.2.2 Các nhân tố về kinh tế 18
1.2.3 Các nhân tố xã hội 20
1.2.4 Các chính sách ảnh hưởng đến phát triển DNNVV 20
1.3 Nội dung của phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa 22
1.3.1 Gia tăng số lượng doanh nghiệp 22
1.3.2 Gia tăng số lượng các nguồn lực trong các doanh nghiệp 23
1.3.3 Tăng chủng loại và chất lượng sản phẩm 26
1.3.4 Lựa chọn loại hình doanh nghiệp 26
1.3.5 Mở rộng thị trường 26
1.4 Một số kinh nghiệm về phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa tại các địa phương trong và ngoài nước 26
1.4.1 Kinh nghiệm phát triển DNNVV ở Đà Nẵng: 26
1.4.2 Kinh nghiệm phát triển DNNVV ở Đồng Tháp 27
1.4.3 Kinh nghiệm phát triển DNNVV ở Cần Thơ: Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đổi mới công nghệ 28
1.4.4 Kinh nghiệm phát triển DNNVV ở tỉnh OSAKA – Nhật Bản 30
1.4.5 Bài học kinh nghiệm rút ra cho Trà Vinh từ việc phát triển DNNVV ở các tỉnh trong và ngoài nước 31
1.5 Quy trình nghiên cứu 31
CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TRÀ VINH 33
2.1 Đặc điểm cơ bản của tỉnh ảnh hưởng đến việc phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa 33
2.1.1 Đặc điểm tự nhiên 33
2.1.2 Đặc điểm kinh tế 35
2.1.3 Đặc điểm xã hội 43
2.2 Thực trạng phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn tỉnh Trà Vinh giai đoạn 2011 – 2015 45
Trang 6- viii -
2.2.1 Thực trạng phát triển về số lượng DNNVV trong thời gian qua 45
2.2.2 Thực trạng sử dụng các nguồn lực Doanh nghiệp nhỏ và vừa 50
2.2.3 Thực trạng về tính đa dạng và chất lượng sản phẩm 54
2.2.4 Thực trạng về loại hình doanh nghiệp 57
2.2.5 Thực trạng về mở rộng thị trường 57
2.3 Đánh giá về phát triển DNNVV thời gian qua ở Trà Vinh 58
2.3.1 Căn cứ đánh giá 58
2.3.2 Những kết quả đạt được và nguyên nhân 58
2.3.3 Những hạn chế và nguyên nhân 60
CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỂ PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TRÀ VINH TRONG GIAI ĐOẠN 2016 – 2020 72
3.1 Quan điểm, định hướng, mục tiêu 72
3.1.1 Quan điểm đẩy mạnh phát triển DNNVV 72
3.1.2 Định hướng phát triển DNNVV 73
3.1.3 Mục tiêu phát triển về kinh tế - xã hội tỉnh Trà Vinh đến năm 2020 74
3.2 Giải pháp phát triển DNNVV trên địa bàn tỉnh Trà Vinh 75
3.2.1 Các giải pháp để phát triển số lượng DNNVV 75
3.2.2 Các giải pháp để phát triển nguồn lực DNNVV 79
3.2.3 Giải pháp về tính đa dạng sản phẩm và chất lượng sản phẩm 84
3.2.4 Giải pháp về loại hình doanh nghiệp 85
3.2.5 Giải pháp mở rộng thị trường 86
3.3 Đánh giá về tính khả thi của các giải pháp 87
3.3.1 Mô tả khái quát khảo sát 88
3.3.2 Tổng hợp kết quả khảo sát 89
3.3.3 Phân tích, đánh giá kết quả khảo sát 89
3.4 Kiến nghị 90
KẾT LUẬN 95
1 Kết luận chung 95
2 Hạn chế của đề tài 96
Trang 7- ix -
3 Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo 97 TÀI LIỆU THAM KHẢO 98 PHỤ LỤC 101
PHỤ LỤC 1: KHẢO SÁT TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN DNNVV TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH TRÀ VINH GIAI ĐOẠN 2011 - 2015 101 PHỤ LỤC 2: DANH SÁCH CHUYÊN GIA 103
Trang 8- x -
DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT
TTXTĐT-HTDN Trung tâm xúc tiến đầu tư – Hỗ trợ doanh nghiệp
Trang 9- xi -
DANH SÁCH CÁC BẢNG
Bảng 1.1 Định nghĩa DNNVV của các vùng, quốc gia khác nhau 9
Bảng 1.2 Tiêu chuẩn phân định doanh nghiệp nhỏ và vừa của một số
Bảng 1.3 Phân loại DNNVV theo Nghị định số 56/2009/NĐ-CP của
Bảng 2.1 Vốn đầu tư của Trà Vinh và vùng ĐBSCL theo giá hiện
Bảng 2.2 Tốc độ tăng trưởng và tỷ trọng xuất - nhập khẩu của Trà
Bảng 2.3 Thay đổi lực lượng DNNVV phân theo địa bàn giai đoạn
Bảng 2.4 Thay đổi lực lượng DNNVV phân theo nhóm ngành giai
Bảng 2.5 Thay đổi lực lượng DNNVV phân theo loại hình DN giai
Bảng 2.6 Tốc độ tăng trưởng và tỷ trọng xuất - nhập khẩu của Trà
Bảng 2.7 Số lượng sản phẩm công nghiệp chủ yếu của DNNVV 55
Bảng 2.8 Tốc độ tăng /giảm số lượng sản phẩm công nghiệp chủ yếu
Bảng 3.1 Kết quả xử lý số liệu tổng hợp về tính khả thi của các
Trang 10- xii -
DANH SÁCH CÁC HÌNH
Hình 2.1 Vị trí địa lý của tỉnh Trà Vinh trong vùng ĐBSCL 33
Hình 2.3 Tỷ trọng và chuyển dịch cơ cấu ngành tại Trà Vinh 36 Hình 2.4 Thu nhập bình quân đầu người các tỉnh ĐBSCL (giá hiện hành) 37 Hình 2.5 Tỷ trọng và chuyển dịch cơ cấu ngành tại Trà Vinh 40 Hình 2.6 Cơ cấu ngành nông nghiệp tại Trà Vinh 2010 – 2014 41 Hình 2.7 Cơ cấu kinh tế của tỉnh Trà Vinh theo thành phần sở hữu 42 Hình 2.8 Tỷ lệ lao động đã qua đào tạo tại các tỉnh trong vùng ĐBSCL 44
Hình 2.9 Số lượng DNNVV Trà Vinh thực tế so với mục tiêu dự kiến
Hình 2.10 Tỷ trọng doanh nghiệp tỉnh Trà Vinh theo quy mô lao động 51
Hình 2.11 Tỷ trọng doanh nghiệp tỉnh Trà Vinh và vùng ĐBSCL theo
Hình 2.12 Trình độ học vấn và chuyên môn của người đứng đầu
Trang 11- 1 -
PHẦN MỞ ĐẦU
1 Sự cần thiết của đề tài
Trong những năm qua, đặc biệt từ khi Luật Doanh nghiệp được ban hành, môi trường đầu tư của Việt Nam đã có nhiều chuyển biến theo hướng ngày càng thông thoáng, bình đẳng, hấp dẫn hơn đối với các nhà đầu tư Đã mở ra một sân chơi chung đối với tất cả các chủ đầu tư, không phân biệt nguồn vốn chủ sở hữu, thành phần kinh
tế, không phân biệt chủ đầu tư trong nước và nước ngoài đã tạo ra một khuôn khổ pháp lý bình đẳng cho các chủ đầu tư
Trên cơ sở đó, đã tạo điều kiện cho tỉnh Trà Vinh thu hút các nhà đầu tư và huy động khá tốt các nguồn lực của các thành phần kinh tế, phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Trong giai đoạn 2011 – 2015, tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân giai đoạn 2011-2015 ước 8,44%; trong đó, Khu vực I tăng 3,63%; Khu vực
II tăng 15,76% và Khu vực III tăng 13,5% Trong đó: Tổng huy động vốn đầu tư toàn
xã hội ước đạt 75.819 tỷ đồng, xấp xỉ theo Nghị quyết và ước cả giai đoạn 2011 -
2015, tăng gấp 3 lần giai đoạn trước; trong đó vốn ngân sách Nhà nước (Bao gồm: Vốn cân đối NSNN, vốn hỗ trợ có mục tiêu từ NSTW, vốn TPCP, vốn XSKT) chiếm khoảng 19,54%; tín dụng đầu tư 51,87%; đầu tư trực tiếp nước ngoài 3,74%; vốn các doanh nghiệp Nhà nước 0,67%; vốn doanh nghiệp ngoài quốc doanh và dân cư 22,94% Các công trình đầu tư phát huy tác dụng tốt, tạo thêm năng lực sản xuất mới
và tăng đáng kể cơ sở hạ tầng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa đã đóng góp vào tăng trưởng kinh tế chung của tỉnh, góp phần giải quyết việc làm, cải thiện đời sống và nâng cao thu nhập cho người lao động và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá Mặc dù đã có những bước phát triển mạnh mẽ song về cơ bản tỉnh vẫn là một tỉnh nông nghiệp, quy mô kinh tế còn nhỏ bé, các cơ sở công nghiệp và trình độ kỹ thuật - công nghệ còn thấp,
cơ cấu kinh tế chuyển biến chậm, hiệu quả đầu tư chưa cao, kết cấu hạ tầng kinh tế -
xã hội chưa đáp ứng được các yêu cầu phát triển kinh tế
Để đạt được các mục tiêu phát triển của địa phương cần huy động một nguồn lực lớn của xã hội, trong đó việc huy động các nguồn vốn đầu tư từ khối doanh nghiệp
Trang 12- 2 -
nhỏ và vừa có vai trò hết sức quan trọng Tuy nhiên, với đặc điểm các doanh nghiệp dân doanh trên địa bàn của tỉnh hiện nay đều có quy mô nhỏ, thiếu vốn, khả năng tiếp cận đến tín dụng hạn chế, thiếu kỹ năng quản lý, thông tin,… Bên cạnh đó, các yếu
tố thuộc về môi trường kinh doanh trên địa bàn tỉnh vẫn chưa đáp ứng tốt Tất cả những vấn đề này đang làm cản trở sự phát triển của khu vực doanh nghiệp này, ảnh hưởng tới khả năng huy động các nguồn lực cho sự phát triển của tỉnh Trà Vinh
Tỉnh Trà Vinh đã tập trung phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Trà Vinh giai đoạn 2011 - 2015 với mục tiêu là đẩy nhanh tốc độ phát triển số lượng doanh nghiệp trên địa bàn, tạo môi trường đầu tư và kinh doanh thuận lợi, thông thoáng, minh bạch để doanh nghiệp có thể phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh Với định hướng như sau:
Số doanh nghiệp thành lập mới trong cả giai đoạn 2.500 doanh nghiệp, đến năm 2015, tổng số doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh là 3.500;
Tỷ lệ doanh nghiệp tham gia xuất khẩu đạt từ 1-2% (tương đương khoảng 35 – 70 doanh nghiệp tham gia hoạt động xuất khẩu);
Mỗi năm đào tạo thêm 20.000 việc làm mới cho người lao động;
Tỷ lệ lao động đã qua đào tạo đạt trên 45%
Để đạt được các mục tiêu đề ra, tỉnh đã đưa ra 7 nhóm giải pháp liên quan bao gồm: cải cách thủ tục hành chính; đào tạo và phát triển nhân lực; tạo điều kiện tiếp cận vốn cho doanh nghiệp; hoàn thiện cơ sở hạ tầng khu công nghiệp, các cụm công nghiệp và trang thiết bị cho doanh nghiệp; tạo điều kiện cho doanh nghiệp tham gia cung ứng dịch vụ công; tổ chức các chương trình đối thoại giữa cơ quan quản lý nhà
nước, hiệp hội và doanh nghiệp
Đánh giá các chỉ tiêu trên thì số lượng DNNVV đến cuối năm 2015 là 1.783 doanh nghiệp không đạt được mục tiêu là 3.500 doanh nghiệp và tốc độ tăng trưởng bình quân 26,7% Về quy mô vốn trung bình của DNNVV tính đến cuối năm 2015 ước đạt 3,3 tỷ đồng và thấp hơn so với quy mô vốn năm 2010 là 3,5 tỷ đồng Tính đến cuối năm 2015, toàn tỉnh có 27 doanh nghiệp tham gia xuất khẩu (chiếm 1,55% số doanh nghiệp cùng thời điểm) với các mặt hàng xuất khẩu chủ