Kế toán chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp tại công ty cổ phần kết cấu thép BMF (tt)

Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Việc xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp hiện nayvẫn chịu sự chi phối trực tiếp của Luật thuế TNDN, các doanhnghiệp vẫn chưa phân biệt rõ r

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

Công trình được hoàn thành tại ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

- -Người hướng dẫn khoa học: PGS-TS Nguyễn Công Phương

Phản biện 1: PGS - TS NGÔ HÀ TẤN

Phản biện 2: PGS - TS NGUYỄN VIỆT

Luận văn sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp thạc sỹ Quản trị kinh doanh họp tại Đà Nẵng vào ngày 15 tháng 06 năm 2012

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng

Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Việc xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp hiện nayvẫn chịu sự chi phối trực tiếp của Luật thuế TNDN, các doanhnghiệp vẫn chưa phân biệt rõ ràng giữa việc xác định lợi nhuận theomục tiêu tài chính và việc xác định lợi nhuận theo mục tiêu tính thuế

Sự khác biệt giữa lợi nhuận kế toán và thu nhập chịu thuế đặt ra nhucầu và thách thức cho các doanh nghiệp trong việc tìm hiểu kế toánthuế TNDN Có nhiều nghiên cứu trên thế giới về sự khác biệt giữalợi nhuận kế toán và thu nhập chịu thuế (ví dụ Mihir A.Desai, năm2002; Celia Whitaker, năm 2005; James Poterba, năm 2007 ) Kếtquả nghiên cứu của James Poterba (2009) từ năm 1993 đến 2004 chothấy các khoảng chênh lệch tạm thời phát sinh thường xuyên và lànguyên nhân chính tạo ra khoảng cách giữa lợi nhuận kế toán và thunhập chịu thuế Cũng theo nghiên cứu này, những công ty có thuế thunhập hoãn lại lớn, một sự thay đổi thuế suất thuế thu nhập có ảnhhưởng đáng kể đến lợi nhuận sau thuế Nghiên cứu này cho thấy, sựcắt giảm thuế suất thuế TNDN từ 35% xuống còn 30% năm 2004 củachính quyền liên bang ở Mỹ dẫn đến kết quả thuế thu nhập hoãn lại

sẽ tăng tương ứng với mức thu nhập ròng của các công ty Mỹkhoảng 60 tỷ đôla (James Poterba, 2009)

Ở Việt Nam, Chuẩn mực kế toán số 17 - Thuế TNDN ra đời,nhiều doanh nghiệp đã áp dụng và thực hiện Tuy nhiên, việc thựchiện chuẩn mực trên ở các doanh nghiệp chưa đáp ứng được yêu cầucủa chuẩn mực đề ra, đặc biệt là việc hạch toán thuế thu nhập doanhnghiệp hoãn lại Nhiều doanh nghiệp bỏ qua thuế thu nhập doanhnhiệp hoãn lại trong kế toán chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp dovậy việc nghiên cứu kế toán thuế thu nhập doanh nghiệp sẽ giúp cho

các doanh nghiệp, cơ quan hoạch định chính sách, nhận thức đầy đủ

hơn về kế toán chi phí thuế

Để làm rõ vấn đề trên tác giả tập trung nghiên cứu chi phí

thuế tại một doanh nghiệp cụ thể Đó là lý do tác giả chọn đề tài "Kế toán chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp tại công ty cổ phần kết cấu thép BMF ” làm đề tài nghiên cứu của mình

2 Mục đích nghiên cứu đề tài

Với đặc điểm kinh doanh của công ty cổ phần kết cấu thépBMF là chuyên sản xuất kinh doanh các loại sắt thép xây dựng, vật

tư thiết bị công nghiệp, gia công kết cấu nhà tiền chế thì sản phẩmcủa doanh nghiệp có chu kỳ sống ngắn, giá cả ít biến động, thịtrường rộng nên việc xác định lợi nhuận kế toán và thu nhập chịuthuế sẽ có những khác biệt Luận văn đi vào tìm hiểu thực trạng xácđịnh lợi nhuận kế toán và thu nhập chịu thuế tại công ty cổ phần kếtcấu thép BMF thực tế qua các năm có sự khác nhau hay không Nếu

có thì nguyên nhân của sự khác nhau đó là gì Và nó có làm ảnhhưởng tới việc cung cấp thông tin về kế toán chi phí thuế thu nhậpdoanh nghiệp ở công ty không Từ đó, tác giả đưa ra một số ý kiến đểhoàn thiện công tác kế toán chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp tạicông ty

3 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu thực nghiệm, thuthập số liệu thực tế để phân tích đánh giá Số liệu được thu thập quabáo cáo tài chính của công ty Từ số liệu thu thập được, luận văn tiếnhành phân tích thực trạng công tác thuế thu nhập doanh nghiệp thôngqua xem xét chi phí thuế hiện hành, chi phí thuế hoãn lại

4 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

Nghiên cứu này được thực hiện trên cơ sở kết hợp kinhnghiệm thực tiễn với lý thuyết nhằm cụ thể hoá công tác kế toán chiphí thuế thu nhập doanh nghiệp giúp người làm công tác kế toán dễdàng hơn trong thực hành Ngoài ra, nghiên cứu này sẽ là tài liệu hữuích cho những sinh viên chuyên ngành khi tìm hiểu về mối liên hệ,ảnh hưởng qua lại giữa chuẩn mực kế toán và luật thuế

5 Cấu trúc của luận văn

Luận văn có kết cấu như sau:

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ KẾ TOÁN CHI PHÍ THUẾ THU

NHẬP DOANH NGHIỆP 1.1 THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP

Thuế suất thuế thu nhậpdoanh nghiệp hiện hành

Thu nhập

Thu nhậpchịu thuế -

Thu nhậpđược miễnthuế

+

Các khoản lỗ đượckết chuyển theoquy định

1.1.2.1 Thu nhập chịu thuế

Theo VAS 17 - “Thuế thu nhập doanh nghiệp” (đoạn 03), thunhập chịu thuế là thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp của một

kỳ, được xác định theo quy định của Luật thuế thu nhập doanhnghiệp hiện hành và là cơ sở để tính thuế thu nhập doanh nghiệp phảinộp (hoặc thu hồi được)

1.1.2.2 Doanh thu để tính thu nhập chịu thuế

Doanh thu để tính thu nhập chịu thuế là toàn bộ tiền bán hàng, tiềngia công, tiền cung ứng dịch vụ kể cả trợ giá, phụ thu, phụ trội mà

doanh nghiệp được hưởng, không phân biệt đã thu được tiền haychưa thu được tiền.

1.1.2.3 Chi phí được khấu trừ thuế

- Khoản chi thực tế phát sinh liên quan đến hoạt động sản xuất kinhdoanh của doanh nghiệp;

- Khoản chi có đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp theo quy định củapháp luật

1.1.2.4 Các khoản chi không được khấu trừ khi xác định thu nhập chịu thuế

Các khoản chi không đáp ứng đủ các điều kiện nêu trênkhông được khấu trừ khi xác định thu nhập chịu thuế

1.1.2.5 Các khoản thu nhập chịu thuế khác

Các khoản thu nhập chịu thuế khác trong kỳ tính thuế baogồm: thu nhập từ chuyển nhượng vốn; thu nhập từ chuyển nhượngbất động sản; thu nhập từ chuyển nhượng, thanh lý tài sản (trừ bấtđộng sản); giấy tờ có giá khác;

1.1.2.6 Thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp

Thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành áp dụng đốivới cơ sở kinh doanh là 25%

Thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp đối với hoạt động tìmkiếm, thăm dò, khai thác dầu khí và tài nguyên quí hiếm khác từ 32%đến 50% phù hợp với từng dự án, từng cơ sở kinh doanh

1.2 LỢI NHUẬN KẾ TOÁN

1.2.1 Nguyên tắc đo lường lợi nhuận kế toán

Các nguyên tắc kế toán cơ bản hướng dẫn xác định kết quả kinhdoanh gồm: cơ sở kế toán dồn tích, nguyên tắc ghi nhận doanh thu,nguyên tắc phù hợp

1.2.2 Đo lường lợi nhuận kế toán

Lợi nhuận kế toán = Doanh thu kế toán - Chi phí kế toán

1.2.2.1 Doanh thu kế toán

Mọi nghiệp vụ kinh tế liên quan đến doanh thu phải được ghi sổ kếtoán vào thời điểm phát sinh, không căn cứ vào thời điểm thực tế thuhoặc thực tế chi tiền hoặc tương đương tiền

1.2.2.2 Chi phí kế toán

Theo VAS 01, chi phí sản xuất, kinh doanh và chi phí khác được ghinhận trong Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh khi các khoản chiphí này làm giảm bớt lợi ích kinh tế trong tương lai có liên quan đếnviệc giảm bớt tài sản hoặc tăng nợ phải trả và chi phí này phải xácđịnh được một cách đáng tin cậy

1.3 SO SÁNH LỢI NHUẬN KẾ TOÁN VÀ THU NHẬP CHỊU THUẾ

1.3.1 Chênh lệch vĩnh viễn

Theo Chuẩn mực số 17, các khoản chênh lệch vĩnh viễn là chênhlệch giữa lợi nhuận kế toán và thu nhập chịu thuế phát sinh từ cáckhoản doanh thu, thu nhập khác, chi phí được ghi nhận vào lợi nhuận

kế toán nhưng lại không được tính vào thu nhập, chi phí khi xác địnhthu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp

1.4 PHẢN ÁNH VÀ CUNG CẤP THÔNG TIN VỀ CHI PHÍ THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP

1.4.1 Phản ánh chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp

Tài khoản 821 - Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp, với 02tài khoản cấp hai:

- Tài khoản 8211 - Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành

- Tài khoản 8212 - Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp hoãn lại

1.4.2 Báo cáo thuế thu nhập doanh nghiệp

Thứ nhất, Liên quan đến các Bảng và Sổ kế toán

Thứ hai, Trình bày Báo cáo tài chính

Thứ ba , tờ kê khai thuế thu nhập doanh nghiệp cho cơ quan thuế

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Kế toán chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp là một phần rấtquan trọng trong công tác kế toán tài chính của doanh nghiệp Việcxác định đúng doanh thu, chi phí kế toán để từ đó xác định đúng kếtquả hoạt động của doanh nghiệp Từ đó, việc nghiên cứu cơ sở lýluận về kế toán chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp, cung cấp nhữngkiến thức chuyên sâu là rất cần thiết

Chương này đã trình bày những nội dung cơ bản về kế toánchi phí thuế thu nhập doanh nghiệp Thứ nhất, luận văn nêu các vấn

đề về thuế thu nhập doanh nghiệp bao gồm các quy định về việc ghinhận, thời điểm xác định doanh thu tính thuế, chi phí khấu trừ thuế.Thứ hai, luận văn đã tổng hợp lý thuyết về việc đặc điểm ghi nhậndoanh thu, chi phí và xác định lợi nhuận kế toán trong doanh nghiệp

Từ đó so sánh để thấy được các khoản chênh lệch vĩnh viễn, chênhlệch giữa lợi nhuận kế toán và thu nhập chịu thuế

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN CHI PHÍ THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN KẾT

CẤU THÉP BMF 2.1 ĐẶC ĐIỂM HOẠT ĐỘNG KINH DOANH VÀ TỔ CHỨC QUẢN LÝ CÔNG TY

2.1.1 Đặc điểm hoạt động kinh doanh

Công ty cổ phần kết cấu thép BMF được chính thức thànhlập theo giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh số 3203002280 ngày05/01/2008 Do sở kế hoạch và đâu tư thanh phố Đà Nẵng cấp, vốnđiều lệ: 150.000.000.000đ

- Tên công ty: Công ty Cổ phần kết cấu thép BMF

- Tên tiếng Anh: Building Metal of Future

- Tên viết tắt: BMF

- Trụ sở chính: Đường số 10 KCN Hòa Khánh, Liên Chiểu,TPĐN

- Ngành nghề kinh doanh:

+ Thiết kế, gia công nhà kết cấu thép các loại

+ Gia công lắp ráp thiết bị máy công nghiệp;

2.1.2 Đặc điểm quản lý

2.1.2.1 Sơ đồ tổ chức bộ máy quản lý của công ty

Gồm ban giám đốc điều hành, các phòng kỹ thuật, kế toán, tổ chức,kiinh doanh và các xưởng đội

2.1.2.2 Nhiệm vụ và chức năng của các phòng.

1 Ban giám đốc điều hành:

2 Phòng kỹ thuật:

3 Phòng kinh doanh:

4 Phòng kế toán

5 Đội xây lắp:

6 Quản lý phần thi công M & E:

7 Đội tiếp thị

8 Đội đánh giá hiệu quả và phân tích thị trường

2.2 KẾ TOÁN CHI PHÍ THUẾ THU NHẬP Ở CÔNG TY

2.2.1 Xác định thu nhập chịu thuế ở công ty.

2.2.1.1 Doanh thu tính thuế

Doanh thu tính thế là toàn bộ doanh thu từ bán hàng, doanhthu cung cấp dịch vụ, doanh thu thành phẩm và doanh thu hoạt độngtài chính phát sinh trong kỳ có hóa đơn, chứng từ hợp lệ

2.2.1.2 Chi phí khấu trừ thuế

Đối với hoạt động kinh doanh bán sắt thép các loại thì chiphí bao gồm các chi phí cấu thành nên giá thành sản phẩm

Tại công ty chi phí kế toán có chứng từ hợp lệ, đúng theoquy định của luật thuế đều được ghi nhận là chi phí khấu trừ thuế

2.2.2 So sánh thu nhập chịu thuế với lợi nhuận kế toán ở công ty

- Xác định lợi nhuận kế toán tại công ty cổ phần kết cấu thép BMF

Lợi nhuận kế toán = Doanh thu – chi phí kinh doanh + Thu nhập

khác

- Xác định thu nhập chịu thuế tại công ty cổ phần kết cấu thép BMFDựa vào tờ kê khai quyết toán thuế từ năm 2008 đến năm 2011 thunhập chịu thuế như sau:

Tổng thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp đã trừ chuyển lỗ:

Trích thuyết minh báo cáo tài chính

Thuế thu nhập doanh nghiệp

Năm 2010 VNĐ

Năm 2009 VNĐ Lợi nhuận trước thuế 89.852.736.

407

79.045.239.5

25

Điều chỉnh thu nhập chịu thuế

Trừ: các khoản thu nhập không chịu

Chuyển lỗ năm trước 0 1.530.532.845

Cổ tức được thông báo từ công ty liên

Các khoản chi phí không đươc khấu trừ 188.439.861 239.107.359

Thu nhập chịu thuế 90.001.176.26

MST: 0400667084

Ngày 20/03/2006 của Bộ trưởng BTC)

BÁO CÁO KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT KINH

DOANH

(Kỳ hoạt động từ ngày 1/1/2011 đến 31/12/2011)

ĐVT: VNĐ

1 Doanh thu bán hàng và cung

cấp dịch vụ 1.043.002.017.653 749.446.207.080

2 Các khoản giảm trừ doanh 539.971.03 845.040.00

1

THUYẾT MINH BÁO CÁO TÀI CHÍNH

20 Thuế thu nhập doanh nghiệp

Năm 2011 VNĐ

Năm 2010 VNĐ Lợi nhuận trước thuế 59.825.798.44

1

89.852.736.4

07

Điều chỉnh thu nhập chịu thuế

Trừ: các khoản thu nhập không

Cổ tức được thông báo từ công ty liên

Thu nhập chịu thuế 60.701.996.129 90.001.176.268

Thu nhập từ hoạt động chính được ưu

đãi 57.062.975.546 89.281.315.028Thu nhập từ hoạt động khác

Chi phí thuế thu nhập hiện hành

Các nghiệp vụ liên quan đến thuế thu nhập doanh nghiệpcông ty phản ánh vào sổ cái TK 3334- “Thuế thu nhập doanh nghiệp,

Sổ cái TK 8211-“Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành”

Chi phí thuế thu nhập hoãn lại

Nếu như chi phí thuế thu nhập hiện hành được xác định vàhạch toán đầy đủ thì chi phí thuế hoãn lại không được quantâm.Công ty chưa hạch toán thuế thu nhập hoãn lại

2.2.3.3 Lập báo cáo thuế thu nhập doanh nghiệp ở công ty

Việc lập báo cáo thuế thu nhập ở công ty chủ yếu tập trung vào tờ kêkhai thuế thu nhập doanh nghiệp

Cụ thể chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2011 củaCông ty cổ phần kết cấu thép BMF được trình bày dưới đây.

BẢNG 2.3: TỜ KHAI QUYẾT TOÁN THUẾ NĂM 2011

Ký hiệ u Năm 2011 Năm 2010

1 Tổng lợi nhuận kế toán trước

thuế thu nhập doanh nghiệp

2 Điều chỉnh tăng tổng lợi nhuận

kế toán trước thuế thu nhập

nhuận trước thuế khác 120.000.000

3 Điều chỉnh giảm tổng lợi nhuận

kế toán trước thuế thu nhập

doanh nghiệp (C=C1+C2+

+C4)

C

0 160.000.000

3.1 Lợi nhuận từ hoạt động không

thuộc diện chịu thuế thu nhập

doanh nghiệp

C1

3.2 Giảm trừ các khoản doanh thu đã

tính thuế năm trước

C2

3.4 Lãi chênh lệch tỷ giá hối đoái do

đánh giá lại các khoản mục tiền tệ

có nguồn gốc ngoại tệ tại thời điểm

cuối năm tài chính

C3

3.5 Khác khoản điều chỉnh làm giảm

lợi nhuận trước thuế khác

C4

0160.000.000

4 Tổng thu nhập chịu thuế thu

nhập doanh nghiệp chưa trừ

chuyển lỗ( D=A + B-C)

D 60.701.996.129 90.001.176.268

4.1 Thu nhập từ hoạt động sản xuất

Thuế thu nhập từ hoạt động sản

xuất kinh doanh (F1x 25%) G1 7.587.749.516 179.965.310 7.2

Thuế thu nhập từ hoạt động chuyển

quyền sử dụng đất (F2 x 25%) G2 0

(Nguồn: BCTC năm 2011 của phòng kế toán công ty cổ phần kếtcấu thép BMF)

2.2.4 Đánh giá tổng hợp kế toán chi phí thuế TNDN ở công ty

Tại công ty cổ phần kết cấu thép BMF bộ máy kế toán phân công rõràng, tuy nhiên vẫn còn hiện tượng một người kiêm nhiệm nhiềucông việc, phần hành khác nhau

Trong công ty chưa có nhân viên chuyên trách về mảng thuế mà donhân viên kế toán tài chính kiêm nhiệm

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2

Kế toán chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp trong công ty cóvai trò rất quan trọng thể hiện qua hai nhiệm vụ chính: Xác định chiphí thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp nhà nước và vấn đề hạchtoán, trình bày trên báo cáo tài chính nhằm đảm bảo việc cung cấpthông tin về tình hình nộp thuế, các khoản thuế còn được khấu trừhoặc có thể phát sinh trong tương lai Việc xác định chi phí thuế thunhập rất phức tạp đòi hỏi công ty phải có phương pháp tổ chức bộmáy kế toán, quản lý hiệu quả nhằm cung cấp thông tin kế toán kịpthời, chính xác để có thể đo lường hợp lý kết quả hoạt động Bêncạnh đó là việc kiểm soát chứng từ kế toán nhằm đảm bảo tính hợp

lý, hợp pháp và được khấu trừ thuế khi xác định thu nhập chịu thuế.Thực tế cho thấy ở công ty vẫn chưa kiểm soát hết được chứng từđầu vào dẫn đến có nhiều khoản chi phí thực tế phát sinh liên quanđến hoạt động sản xuất kinh doanh nhưng không được khấu trừ thuế

Qua tìm hiểu công tác kế toán tại công ty thì thấy được thực

tế là công tác kế toán chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của pháp luật quản lýthuế làm hạn chế hết mức sự khác biệt giữa kế toán và thuế Tuychuẩn mực kế toán Thuế thu nhập doanh nghiệp ra đời đã lâu nhưngcông tác kế toán thuế thu nhập hiện nay vẫn chịu ảnh hưởng của thóiquen chỉ hạch toán thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành và có quanniệm cho rằng việc hạch toán thuế thu nhập doanh nghiệp hoãn lại làkhông cần thiết