Vận dụng phương pháp tính giá trên cơ sở hoạt động tại công ty cổ phần xi măng hải vân (tt)

Tuynhiên, ở mỗi phân xưởng việc tính toán phân bổ chi phí sản xuấtchung cho từng giai đoạn sản xuất theo tỷ lệ 9:1 và trong từng giaiđoạn phân bổ đều các sản phẩm được tiến hành theo số

MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Những thông tin kế toán quản trị chính xác, đầy đủ và linh hoạtgắn với nhu cầu quản lý của từng doanh nghiệp được coi là không thểthiếu, nhất trong là trong điều kiện kinh tế của Việt Nam Hiện nay,tại Công ty cổ phần xi măng Hải Vân có chi phí sản xuất chungchiếm tỷ trọng tương đối cao trong giá thành sản phẩm, tỷ trọng này

có xu hướng gia tăng bởi điều kiện sản xuất ngày được nâng cao Tuynhiên, ở mỗi phân xưởng việc tính toán phân bổ chi phí sản xuấtchung cho từng giai đoạn sản xuất theo tỷ lệ 9:1 và trong từng giaiđoạn phân bổ đều các sản phẩm được tiến hành theo số lượng sảnphẩm Sự phân bổ theo mô hình truyền thống như vậy là không chínhxác vì tiêu thức phân bổ đơn giản và ít có quan hệ nhân quả với mứcđộ hoạt động của các bộ phận Điều này sẽ ảnh hưởng lớn đến tínhchính xác của các quyết định quản trị

Trên cơ sở trên nên tôi chọn đề tài “Vận dụng phương pháp tínhgiá trên cơ sở hoạt động tại Công ty cổ phần xi măng Hải Vân’

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

- Hệ thống hóa lý thuyết về phương pháp tính giá ABC

- Mô tả hệ thống kế toán hiện tại ở Công ty cổ phần xi măng HảiVân

- Xác định và phân tích vấn đề liên quan đến phương pháp tínhgiá ở Công ty cổ phần xi măng Hải Vân

- Tổ chức vận dụng phương pháp tính giá ABC Công ty cổ phần

xi măng Hải Vân

- So sánh việc thực hiện giữa phương pháp tính giá truyền thống

và phương pháp tính giá ABC và hướng sử dụng thông tin từ phươngpháp ABC cho việc quản trị dựa trên hoạt động

1

3 PHẠM VI NGHIÊN CỨU

Công ty cổ phần xi măng Hải Vân

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng kết hợp phương pháp khảo sát, thực chứng,phân tích thống kê, tự luận, giải thích

Lựa chọn mô hình ABC

Luận văn vận dụng có cải tiến mô hình tính giá dựa trên hoạt độngcủa Narcyz Roztocki (1999), được chứng minh rất phù hợp với cácdoanh nghiệp sản xuất ở Việt Nam nói chung

SỞ HOẠT ĐỘNG

1.1.1 Lịch sử hình thành phương pháp tính giá theo hoạt động 1.1.2 Các khái niệm về phương pháp tính giá theo hoạt động

Theo Krumwiede và Roth (1997): phương pháp ABC là một hệthống kế toán quản trị tập trung đo lường chi phí, các hoạt động, sảnphẩm, khách hàng và các đối tượng chi phí

Kaplan (1987) cho rằng phương pháp ABC được thiết kế nhằmcung cấp một cách thức phân bổ chính xác chi phí gián tiếp cho cáchoạt động, quá trình kinh doanh, các sản phẩm và dịch vụ

Theo Narcyz Roztocki (1999): Để tiến hành tính giá theo phươngpháp ABC cần thực hiện hai giai đoạn: giai đoạn một phân bổ hoặckết chuyển chi phí cho các hoạt động, giai đoạn hai sẽ phân bổ chotừng sản phẩm, dịch vụ dựa trên các hoạt động mà sản phẩm hay dịch

vụ đã tiêu dùng

Theo Horngren (2000): Phương pháp ABC là sự cải tiến củaphương pháp tính giá truyền thống bằng việc tập trung vào các hoạtđộng cụ thể như là các đối tượng chi phí cơ bản

Maher (2001) cho rằng ABC là công cụ quản trị dựa trênhoạt động, trước hết, chi phí được phân bổ cho các hoạt động, sau đósẽ phân bổ cho từng sản phẩm, dịch vụ dựa trên các hoạt động màsản phẩm hay dịch vụ đã tiêu dùng

1.2 TRÌNH TỰ THỰC HIỆN PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ ABC

Trình tự thực hiện phương pháp ABC có thể chia thành 2 giaiđoạn với các bước nhỏ cụ thể sau:

1.2.1 Giai đoạn I: Phân chia chi phí vào các trung tâm hoạt động

1.2.1.1 Phân nhóm các chi phí

1.2.1.2 Xác định các hoạt động và trung tâm hoạt động

1.2.1.3 Liên hệ chi phí vào các trung tâm hoạt động

1.2.1.4 Tính toán giá trị bằng tiền của các hoạt động

1.2.2 Giai đoạn II:Phân bổ chi phí từ các hoạt động vào sản phẩm

1.2.2.1 Xác định nguồn phát sinh chi phí (kích tố chi phí)

1.2.2.2 Tính toán giá trị bằng tiền của các sản phẩm

3

1.3 SO SÁNH PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ ABC VÀ PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ TRUYỀN THỐNG, ƯU ĐIỂM, HẠN CHẾ VÀ ĐIỀU KIỆN VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ ABC

1.3.1 So sánh phương pháp tính giá ABC và phương pháp tính giá truyền thống

hay nơi phát sinh chi phí

Tập hợp dựa trên hoạt động

Nguồn

sinh phí

Có nhiều nguồn sinh phí

đối với đối tượng tập hợp

chi phí

 Nguồn sinh phí xác địnhrõ

 Thường chỉ có 1 nguồnsinh phí trong mỗi hoạtđộng

Tiêu thức

phân bổ

chi phí

Dựa trên một trong nhiều

tiêu thức phân bổ chi phí

như: giờ công, tiền lương,

giờ máy,… Tuy nhiên,

trong một số trường hợp,

tiêu thức này kém thuyết

phục làm cho việc phân bổ

chi phí không được chính

xác

 Dựa trên nhiều tiêu thứcphân bổ ở nhiều cấp độkhác nhau

 Tiêu thức lựa chọn thựcsự là nguồn sinh phí ởmỗi hoạt động

Tính hợp

lý và

chính xác

Giá thành được tính hoặc

quá cao hoặc quá thấp

Giá thành chính xác hơn, dovậy tin cậy trong việc raquyết định

Kiểm

soát chi

phí

Kiểm soát trên cơ sở trung

tâm chi phí, phân xưởng,

1.3.2 Ưu điểm của phương pháp ABC

Phương pháp ABC cung cấp thông tin giá thành chính xác và hợp

lý hơn so với phương pháp kế toán chi phí truyền thống Việc ápdụng ABC còn tạo điều kiện nâng cao hiệu quả công tác quản lýdoanh nghiệp Ngay đối với các hoạt động có mức đóng góp cao,ABC cũng cung cấp thông tin về quá trình phát sinh chi phí, nguyênnhân phát sinh chi phí cho các hoạt động, qua đó tạo cơ hội cắt giảmchi phí kinh doanh Ngoài ra,việc áp dụng phương pháp ABC còngóp phần hỗ trợ hoạt động marketing trong việc xác định cơ cấu sảnphẩm cũng như chính sách giá

1.3.3 Hạn chế của phương pháp ABC

- Hạn chế lớn nhất của phương pháp ABC là tiêu tốn về chi phí vàthời gian

- Khi áp dụng phương pháp ABC, vẫn có nhiều trường hợp khôngthể phân bổ chi phí sản xuất chung chính xác, bởi vì nguyên nhân gây

ra chi phí không thể tìm thấy hoặc rất khó để xác định, hoặc việc xácđịnh chính xác đòi hỏi chi phí thu thập thông tin quá lớn

- Phương pháp ABC đòi hỏi sự hợp tác của nhiều bộ phận trongdoanh nghiệp, sự ủng hộ của lãnh đạo doanh nghiệp cũng như nhânviên trong doanh nghiệp, nhất là bộ phận kế toán

1.3.4 Điều kiện vận dụng phương pháp ABC

- Sản phẩm, dịch vụ được sản xuất đa dạng về chủng loại, mẫu

mã, phức tạp về kỹ thuật Qui trình thực hiện sản phẩm dịch vụ trảiqua nhiều công đoạn, nhiều hoạt động

- Các sản phẩm phức tạp, khó sản xuất, được báo cáo có lợi nhuậncao, trong khi các sản phẩm đơn giản được xem là có lợi nhuận thấphoặc bị lỗ

- Doanh nghiệp chỉ sử dụng 1 hoặc 2 tiêu thức để phân bổ chi phígián tiếp

5

- Vài sản phẩm được báo cáo là có lợi nhuận cao trong khi khôngđược cung ứng bởi nhà cung cấp khác.

- Chi phí gián tiếp chiếm tỉ trọng lớn trong giá thành và tăng liêntục theo thời gian

- Hầu hết chi phí gián tiếp được xác định như chi phí cấp đơn vị

- Giá thành theo phương pháp truyền thống cung cấp không đủ độtin cậy trong việc định giá sản phẩm, dịch vụ

1.4 NHỮNG KHÓ KHĂN KHI ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP TÍNH GIÁ ABC Ở VIỆT NAM

- Cơ sở lý luận về phương pháp ABC chưa được nhiều người biếtđến Chế độ kế toán dành cho phương pháp ABC chưa có hoặc chưađầy đủ

- Các quy định của Bộ Tài Chính về phản ánh báo cáo chi phítheo phương pháp này chưa có

- Phương pháp ABC là phương pháp tính giá đòi hỏi có sự thamgia phối hợp của nhiều phòng ban, bộ phận trong doanh nghiệp,

1.5 PHƯƠNG PHÁP ABC VỚI VIỆC QUẢN TRỊ DỰA TRÊN HOẠT ĐỘNG (ABM – Activity Based Management)

Turney (1992) xác định mục tiêu của ABM là không ngừnggia tăng giá trị cho khách hàng và gia tăng lợi nhuận bởi việc gia tănggiá trị này Và ông đã đề xuất ra 3 bước để thực hiện Trước tiên,phân tích quá trình để xác định hoạt động không tạo ra giá trị hoặckhông cần thiết để loại bỏ Bước hai liên quan đến việc xác định vàloại bỏ nguồn phát sinh chi phí đã tạo ra sự lãng phí hoặc những hoạtđộng không cần thiết hoặc không hiệu quả Cuối cùng, đo lườngthành quả của từng hoạt động đóng góp vào mục tiêu chung củadoanh nghiệp Những bước này sẽ hỗ trợ cho việc ra quyết định chiếnlược và xác định hiệu quả tổng hợp ABM còn giúp cắt giảm chi phíbằng việc thực hiện kỹ thuật như giảm thời gian, loại bỏ các hoạt

động không cần thiết, chọn những hoạt động có chi phí thấp hơn,chia sẻ hoạt động và tái sử dụng nguồn lực không được sử dụng

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Qua chương I, luận văn đã nêu lên được các quan điểm khác nhaucủa các học giả kinh tế trên thế giới về phương pháp ABC Mặc dùcác học giả có những cách tiếp cận khác nhau về phương pháp nàynhưng nhìn chung tác giả đã tóm lược được trình tự của phương phápABC qua 2 giai đoạn:

Giai đoạn 1 cần xác định các hoạt động tạo ra chi phí, các trungtâm hoạt động và chi phí cho từng trung tâm hoạt động

Giai đoạn 2: Phân bổ chi phí từ hoạt động vào sản phẩm

Thông qua việc nghiên cứu khái niệm và trình tự thực hiệnphương pháp ABC, tác giả đã so sánh được sự giống và khác nhaucủa phương pháp ABC và phương pháp tính giá truyền thống, từ đónêu lên được ưu nhược điểm và điều kiện vận dụng của phương phápABC

Chương 2 THỰC TRẠNG KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN XI MĂNG

HẢI VÂN 2.1 QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CÔNG TY

2.1.1 Lịch sử hình thành của công ty

2.1.2 Phương hướng phát triển của công ty

2.1.3 Chức năng và nhiệm vụ của công ty

2.1.6.Tổ chức công tác kế toán của công ty

2.1.6.1 Tổ chức bộ máy kế toán

2.1.6.2 Tổ chức hình thức kế toán tại công ty

2.2 ĐẶC ĐIỂM KẾ TOÁN TẬP HỢP CHI PHÍ SẢN XUẤT

VÀ TÍNH GIÁ THÀNH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN XI MĂNG HẢI VÂN

2.2.1 Đặc điêm quy trình sản xuất tại công ty cổ phần xi măng Hải Vân

Sản phẩm chính của công ty bao gồm: xi măng bột, xi măng baoPCB30, PCB40, PC30… Ngoài ra, công ty còn gia công các loại ximăng cho các công ty khác như Bỉm Sơn, Hoàng Thạch, HoàngMai…

Tổ chức bộ máy sản xuất tại công ty gồm

+ Tổ phụ gia: Có nhiệm vụ kẹp phụ gia nhỏ theo kích cỡ quy

định

+ Tổ nghiền: Có nhiệm vụ nghiền clinker và các phụ gia khác

thành xi măng bột

+ Tổ đóng bao: Có nhiệm vụ đóng bao xi măng

+ Tổ cơ điện: Có nhiệm vụ sửa chữa máy móc thiết bị trong phân

xưởng

Tại công ty, sản phẩm sản xuất có ít chủng loại nên chi phíNVLTT, CP NCTT được tập hợp riêng cho từng loại sản phẩm sảnxuất Còn chi phí sản xuất chung được tập hợp chung sau đó phân bổcho từng loại sản phẩm

Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất là từng giai đoạn Đối tượngtính giá thành là từng loại xi măng

Phương pháp tính giá thành xi măng là phương pháp phân bước

2.2.2 Kế toán tập hợp chi phí sản xuất tại công ty cổ phần xi măng Hải Vân

2.2.3 Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp

Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp được tập hợp trực tiếp cho từngsản phẩm theo từng công đoạn sản xuất

2.2.4 Kế toán chi phí nhân công trực tiếp

Chi phí nhân công trực tiếp được tập hợp trực tiếp cho từng sảnphẩm theo từng công đoạn sản xuất

2.2.5 Kế toán chi phí sản xuất chung

Chi phí sản xuất chung được tập hợp chung cho toàn bộ phânxưởng Đến cuối tháng, kế toán tiến hành phân bổ chi phí này chotừng giai đoạn sản xuất theo tỷ lệ 9:1, nghĩa là 90% cho xi măng bột

và 10% cho xi măng bao Sau đó, chi phí sản xuất chung được phân

bổ cho từng loại sản phẩm theo khối lượng sản phẩm

2.2.6 Đánh giá sản phẩm dở dang và tính giá thành sản phẩm

2.2.6.1 Phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang

Tại công ty để đơn giản trong việc tính toán, hiện nay khôngxác định giá trị cho sản phẩm dở dang cuối kỳ Toàn bộ chi phí sảnxuất phát sinh trong kỳ tính hết cho sản phẩm hoàn thành trong kỳ

2.2.6.2 Tính giá thành sản phẩm

Giá thành sản phẩm của công ty được tính vào cuối tháng căncứ vào số liệu chi phí tập hợp trong kỳ Giá thành được tính theophương pháp phân bước cho từng loại sản phẩm Giá thành sản phẩm

là kết quả của quá trình tập hợp chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chiphí nhân công trực tiếp, và phân bổ chi phí sản xuất chung đến từngloại sản phẩm

9

Giá thành đơn vị (đồng/tấn)

Xuất đóng bao Xuất tiêu thụ

Chi phí bước 2

Cộng toàn

bộ chi phí

Số lượng hoàn thành (tấn)

Giá thành đơn vị

2.2.7 Đỏnh giỏ phương phỏp tớnh g4iỏ thành tại cụng ty xi măng Hải Võn

Nhìn chung, phương phỏp tớnh giỏ tại Cụng ty tuõn theo quytrình của kế toỏn tài chớnh Qui trình chung này cú thể được túm lượcnhư sau: Đối tượng tọ̃p hợp chi phớ được xỏc định là phõn xưởng, chiphớ sản xuất chung được tọ̃p hợp chung sau đú phõn bổ cho cỏc giaiđoạn theo tỷ lệ ước tớnh, sau đú phõn bổ cho từng loại sản phẩm theotiờu thức sản lượng

Tóm tắt chơng 2

Trong chương này, luọ̃n văn đó trình bày khỏ rừ về thực trạnghạch toỏn chi phớ sản xuất và tớnh giỏ thành sản phẩm tại Cụng ty ximăng Hải Võn Trờn cơ sở thực tế đú, tỏc giả cũng đó nờu ra đượcnhững ưu nhược điểm của cụng tỏc kế toỏn tại cụng ty núi chung vàcụng tỏc phõn bổ chi phớ chung tại Cụng ty núi riờng Đú chớnh là căncứ vọ̃n dụng phương phỏp tớnh giỏ ABC trong cụng tỏc tớnh giỏ thànhsản phẩm tại Cụng ty xi măng vicem Hải Võn trong Chương sau

CHƯƠNG 3 VậN DụNG phơng pháp TíNH GIá THEO Hoạt động tại CễNG TY CỔ PHẦN XI MĂNG HẢI VÂN

3.1 CƠ SỞ VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP ABC TẠI CễNG TY

CỔ PHẦN XI MĂNG HẢI VÂN

3.1.1 Sự cần thiết của việc vận dụng phương phỏp ABC tại Cụng

ty cổ phần xi măng Hải Võn

Qua nụ̣i dung chương 2 cho thấy việc hạch toỏn chi phớ sản xuất

và tớnh giỏ thành sản phẩm tại Cụng ty xi măng Hải Võn khỏ đơngiản, chỉ nhằm mục đớch tổng hợp chi phớ phục vụ cho việc lọ̃p bỏocỏo tài chớnh, giỏ bỏn sản phẩm hầu như được xỏc định dựa trờn giỏthành định mức, giỏ thành này được xõy dựng từ trước khi quỏ trình

11

sản xuất xảy ra Trong bối cảnh hiện nay, các công ty xi măng phảicạnh tranh với nhau rất mãnh liệt nhằm tăng thị phần tiêu thụ củamình Các nhà quản trị công ty cần xác định được sản phẩm mục tiêucủa mình để trở thành thương hiệu của mình, từ đó xác định chiếnlược kinh doanh cho Công ty

Hiện nay, công ty đang sản xuất nhiều loại sản phẩm như PC30,PCB40 và gia công thêm nhiều loại sản phẩm khác như Bỉm Sơn,Hoàng Thạch, Hoàng Mai… nhưng cách thức tính giá thành của cácsản phẩm này đều như nhau Đối với chi phí nguyên vật liệu trựctiếp, nhân công trực tiếp được tập hợp riêng cho từng sản phẩm Cònlại chi phí sản xuất chung được phân bổ cho các sản phẩm cùng mộttiêu thức là số lượng sản phẩm Chính vì vậy, giá thành từng loại sảnphẩm không được tính chính xác

Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, cần thiết phải vận dụng mộtphương pháp tính giá mới nhằm xác định chính xác giá thành sảnphẩm, cung cấp đầy đủ thông tin phục vụ cho quản trị tại Công ty từviệc định giá sản phẩm đến việc quản trị dựa trên hoạt động

3.1.2 Khả năng ứng dụng phương pháp ABC tại Công ty cổ phần

xi măng Hải Vân

- Về con người: lãnh đạo công ty là những người năng động, sẵnsàng chấp nhận cái mới và ủng hộ việc thực hiện một phương pháptính giá mới Bên cạnh đó, đội ngũ kế toán của Công ty là nhữngngười lâu năm, có kinh nghiệm, luôn muốn tìm hiểu cái mới

- Công tác hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành: trình tựtập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành theo một trình tự giốngnhau trong toàn công ty, đây cũng là một yếu tố thuận lợi để ứngdụng phương pháp ABC tại Công ty