Trong đề án đổi mới chương trình sách giáo khoa giáo dục phổ thông, cũng khẳng định, mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp họcsinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, t
Trang 1I MỞ ĐẦU.
1 Lí do chọn đề tài
Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa thế giới (UNESCO) xác định mục
tiêu của giáo dục thế kỉ XXI là: Học để biết, học để làm, học để chung sống, học
để tự khẳng định mình Trong đề án đổi mới chương trình sách giáo khoa giáo
dục phổ thông, cũng khẳng định, mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp họcsinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơbản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhâncách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệmcông dân, chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động,tham gia xây dựng bảo vệ Tổ Quốc [1] Đây chính là mục tiêu chiến lược mà BộGiáo dục đang hướng tới
Thực tế cho thấy hiện nay, nhiều học sinh vẫn học một cách thụ động, chưatích cực trong các hoạt động học Học sinh vẫn chưa bỏ thói quen chỉ chú trọngđến việc nghe thầy giảng, ghi chép, làm theo sự định hướng của thầy một cáchmáy móc, thiếu chủ động, sáng tạo Vì thế nhiều kĩ năng của học sinh khôngđược rèn luyện, dẫn đến học sinh thiếu tự tin, ngại suy nghĩ , ngại làm việc,không thích sự thay đổi, nhầm lẫn trong việc xác định giá trị, lúng túng trongviệc xử lí tình huống, thiếu kĩ năng ứng phó với hoàn cảnh…
Trong chương trình THPT, môn Ngữ văn là một môn học có vai trò quantrọng không chỉ giúp học sinh trau dồi kiến thức, rèn luyện tư duy mà còn gópphần vào quá trình hình thành nhân cách cho các em
Ngày nay khi việc đổi mới dạy học Ngữ Văn trong nhà trường THPT đangđược thực hiện khá đồng bộ và triệt để thì vấn đề tìm tòi sáng tạo những phươngthức mới mẻ để học sinh thêm hứng thú, say mê với bộ môn ngày càng được cácthầy cô giáo quan tâm
Văn học với vai trò giáo dục, nhận thức và thẩm mĩ cung cấp cho các em khotri thức phong phú về lịch sử phát triển của văn học Việt Nam cũng như cácquốc gia trên thế giới Chương trình Ngữ Văn lớp 10 giành phần lớn thời lượng
để truyền tải đến các em tri thức về văn học dân gian – nền văn học gắn bó vớinhiều truyền thống và những nét văn hóa của dân tộc ta từ ngàn đời xưa Songviệc học những tác phẩm văn học ra đời từ xa xưa, khoảng cách thời gian, lịch
sử, văn hóa, thời đại là rào cản lớn khiến học sinh không tha thiết với các bàihọc này
Vậy nên việc tìm phương pháp dạy học thích hợp nhằm lôi cuốn học sinh vàocác hoạt động học nhằm phát triển các năng lực giúp các em nhận thấy quá trìnhhọc bộ môn cũng là quá trình khám phá, đánh thức các năng lực của bản thân,đem tri thức trong sách vở ứng dụng vào thực tiễn phục vụ cho cuộc sống củachính mình là việc làm tối quan trọng, cần thiết của quá trình dạy học Trong đó
có việc rất quan trọng là giáo dục ý thức giữ gìn những giá trị văn hóa truyềnthống của dân tộc cũng như nghĩa vụ công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo
vệ Tổ Quốc qua từng bài học
Trang 2Với ý nghĩa đó, tôi chọn đề tài: Tích hợp giáo dục ý thức giữ gìn truyền thống văn hóa và trách nhiệm của công dân với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ
Tổ Quốc qua truyện “Truyện An Dương Vương và Mị Châu – Trọng Thủy”.
Trong đó tôi lựa chọn các giải pháp, phương pháp dạy học nhằm hướng học sinhvào hoạt động học tập, để học sinh thấy được ý nghĩa của các tác phẩm văn họcnói chung, văn học dân gian nói riêng trong việc xác định các giá trị sống Đồngthời làm tư liệu phục vụ thiết thực hơn nữa cho công tác giảng dạy của tôi ởtrường THPT trong những năm học tới Theo tôi, phương pháp này đáp ứngđược mục tiêu đổi mới dạy học mà sự nghiệp phát triển giáo dục nước nhà đangđòi hỏi
2 Mục đích nghiên cứu.
Nhằm cung cấp cho học sinh lớp 10 một hướng tiếp cận mới về tác phẩm
“truyện An Dương Vương và Mị Châu – Trọng Thủy” trên cơ sở tích hợp
nhiều môn học khác nhau Đồng thời hình thành ở các em những kĩ năng, thái độ
và việc xác định những giá trị sống đích thực cần thiết qua bài học, đáp ứng nhucầu đổi mới của việc học Văn ngày nay
3 Đối tượng nghiên cứu.
Với dung lượng của một đề tài nhỏ, để bài viết có sự tập trung, tôi sẽ đi sâu tìm
hiểu vấn đề liên quan đến việc giảng dạy bài Đọc văn “Truyện An Dương Vương
và Mị Châu – Trọng Thủy” trong chương trình Ngữ văn lớp 10 Qua đó giáo dục
cho học sinh lớp 10 ý thức giữ gìn truyền thống văn hóa của dân tộc và nghĩa vụcông dân với sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ Quốc
Cụ thể: Người viết sẽ xuất phát từ đặc trưng của thể loại truyền thuyết ViệtNam; sử dụng một số phương pháp dạy học và kĩ thuật dạy học, hướng dẫn họcsinh các hoạt động học để tìm hiểu nội dung, nghệ thuật và giá trị của tác
phẩm Truyện An Dương Vương và Mị Châu – Trọng Thủy.
Đặc biệt là giúp học sinh qua giờ học, tích hợp với kiến thức của một số môn học khác như Lịch sử, Địa lí, Giáo dục công dân,Giáo dục quốc phòng an ninh, Hoạt động ngoài giờ lên lớp để hiểu được bài học lịch sử mà tác giả dân gian
muốn nhắn nhủ cho muôn đời sau về ý thức gìn giữ những nét đẹp truyền thốngcủa dân tộc; đề cao cảnh giác với âm mưu kẻ thù xâm lược trong công cuộcdựng xây và bảo vệ đất nước Từ đó học sinh áp dụng vào thực tiễn cuộc sốngcủa cá nhân, của cộng đồng, nhận thức được ý thức trách nhiệm của mình trongviệc xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc
4 Phương pháp nghiên cứu.
Với bài nghiên cứu này, người viết sẽ sử dụng các phương pháp nghiên cứusau đây
Trang 3- Phương pháp so sánh đối chiếu.
II NỘI DUNG
1 Cơ sở lí luận.
Khái niệm Tích hợp được hiểu là sự kết hợp một cách hữu cơ, có hệthống, ở những mức độ khác nhau các kiến thức, kĩ năng thuộc các môn họckhác nhau hoặc các hợp phần của bộ môn thành một nội dung thống nhất, dựatrên cơ sở các mối liên hệ về lí luận và thực tiễn được đề cập đến trong các mônhọc hoặc các hợp phần của bộ môn đó
Dạy học tích hợp có nghĩa là đưa những nội dung giáo dục có liên quanvào quá trình dạy học các môn học như: tích hợp giáo dục đạo đức, lối sống;giáo dục pháp luật; giáo dục chủ quyền quốc gia về biên giới, biển, đảo; giáodục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, bảo vệ môi trường, an toàn giaothông
Tích hợp là một trong những xu thế dạy học hiện đại đang được quan tâmnghiên cứu và áp dụng trong chương trình giáo dục của nhiều nước trên thế giới
và ở Việt Nam trong những năm gần đây
Qua việc hoạt động tích hợp trong một tiết lên lớp, học sinh được rènluyện thói quen tư duy, nhận thức vấn đề một cách có hệ thống và lôgic, đồngthời thấy được mối quan hệ biện chứng giữa các kiến thức được học trongchương trình
Nhờ đó sẽ xóa bỏ lối dạy học theo kiểu khép kín, tách biệt giữa nhà trường vàcuộc sống; cô lập giữa những kiến thức và kĩ năng vốn có mối liên hệ, bổ sungcho nhau hay tách rời kiến thức với các tình huống có ý nghĩa, những tình huống
cụ thể mà HS sẽ gặp sau này
Dạy học tích hợp sẽ phát huy được tính tích cực chủ động và sáng tạo củaHS; buộc HS chủ động tự đọc, tự làm việc độc lập theo SGK, theo hướng dẫncủa giáo viên
Do đặc thù riêng của môn học, việc tích hợp trong giờ học Ngữ văn làhoạt động phức hợp đòi hỏi sự tích hợp các kĩ năng, năng lực liên môn để giảiquyết nội dung gắn với thực tiễn
Đó có thể là sự tích hợp tri thức, kĩ năng tiếng Việt và Làm văn để giúp
HS thực sự cảm được cái hay, cái đẹp, sự tinh tế, độc đáo của tiếng mẹ đẻ, bồidưỡng cho HS năng lực sử dụng tiếng Việt đúng và hay; chú trọng rèn luyện cho
HS cách diễn đạt giản dị, trong sáng, chính xác, lập luận chặt chẽ, có suy nghĩđộc lập
Đó cũng có thể là sự tích hợp những hiểu biết về lịch sử, văn hóa, xã hội,đạo đức, lối sống để đánh giá, lý giải một hiện tượng văn học, một chi tiết nghệthuật hay để đề xuất một thái độ, một quan điểm sống
Trang 4Như vậy có thể thấy, phạm vi tích hợp trong giờ dạy Ngữ văn rất phongphú: Có thể tích hợp nội môn (giữa ba phân môn Văn –Tiếng Việt – Làm vănhay giữa những bài học có cùng chủ đề);
Có thể tích hợp liên môn như: tích hợp Văn – Lịch sử (Tích hợp mở rộngtheo hướng vận dụng những kiến thức về hoàn cảnh lịch sử của từng thời kỳ, vềnhân vật lịch sử để lý giải và khai thác giá trị, thành công cũng như hạn chếcủa tác phẩm);
Tích hợp Văn – Địa lý (Tích hợp mở rộng theo hướng vận dụng kiến thứchiểu biết về các địa danh để lý giải rõ một số chi tiết hình ảnh nghệ thuật ); Tíchhợp Văn – Âm nhạc (hát, ngâm thơ, diễn kịch); Tích hợp Văn – Mỹ thuật (Khidạy học một tác phẩm văn chương GV có thể cho học sinh vẽ tranh minh họa
…)
Khi thiết kế giáo án giờ học Đọc hiểu tác phẩm theo quan điểm tích hợp,giáo viên cần phải chú trọng thiết kế các tình huống tích hợp và tương ứng là cáchoạt động phức hợp để HS vận dụng phối hợp các tri thức và kĩ năng của cácphân môn vào xử lí các tình huống đặt ra, qua đó học sinh chẳng những lĩnh hộiđược những tri thức và kĩ năng riêng rẽ của từng phân môn mà còn chiếm lĩnhtri thức và phát triển năng lực tích hợp
Trong quá trình soạn giáo án, GV cần xác định rõ :
- Mục tiêu bài dạy
- Những nội dung cần tích hợp
- Phương pháp tích hợp và các phương tiên dạy học cần thiết
- Thiết kế hệ thống câu hỏi theo trình tự hợp lý (định hướng phát triển nănglực HS)
Trong quá trình lên lớp GV có thể dạy học tích hợp theo nhiều cách khácnhau Việc lưa chọn cách thức nào là tùy thuộc vào nội dung cụ thể của từngphân môn và từng bài học.[2]
Trang 52 thực trạng vấn đề trước khi áp dụng đề tài
a Thực trạng:
- Học sinh trong các giờ học bài Đọc văn nói chung và đọc văn phần truyềnthuyết dân gian nói riêng còn thờ ơ, chưa thực sự hứng thú với giờ học;chủ yếu các em nghe giáo viên giảng bài và ghi chép
- Kiểm tra phần chuẩn bị bài trước khi đến lớp của học sinh, tôi thấy phầnlớn các em trả lời câu hỏi sách giáo khoa một cách chiếu lệ cốt cho đủ bài.Một số học sinh thì không chuẩn bị bài
- Trong giờ học, học sinh ít tham gia vào hoạt động học, giáo viên phát vấnthì có rất ít học sinh giơ tay xung phong phát biểu, chủ yếu là giáo viênphải chủ động gọi học sinh trình bày Phần trình bày của học sinh thường
là thể hiện sự thiếu tự tin, kém sức thuyết phục và mất nhiều thời gian.Học sinh còn lại thì nghe nhưng không có ý kiến phản đối hay bổ sung,chỉ khi giáo viên gọi thì mới trình bày ý kiến của mình, nhưng cũng lúngtúng
- Thực tế cuộc sống cũng cho thấy một vấn đề rất đáng lo ngại là ý thức củagiới trẻ hiện nay, (trong đó đa phần là học sinh) đối với truyền thống vănhóa dân tộc đang ngày càng sa sút Trách nhiệm của mỗi học sinh trướccộng đồng, dân tộc không được các em chú trọng Các em xem đó như làtrách nhiệm của ai khác chứ không phải của mình Với vai trò là môn họcgiáo dục nhân cách con người, môn Ngữ văn trong nhà trường cần nhận
rõ hơn nữa vai trò của bộ môn trong việc lồng ghép những giá trị của đờisống trong giáo dục học sinh
b Kết quả khảo sát tình hình thực tế:
b.1.Đối tượng khảo sát:
- 2 lớp thuộc khối 10 Đó là các lớp: 10G, 10M
- Sĩ số lớp 10G: 42 học sinh, 10 M: 42 học sinh
- Đặc điểm: Học chương trình chuẩn
- Điều kiện học tập như nhau
b.2.Hình thức khảo sát:
- Kiểm tra vở soạn văn
- Quan sát học sinh trong 1 giờ học bài đọc văn “Chiến thắng MtaoMxây”
b.3.Kết quả thống kê như sau:
Về việc soạn bài:
- Có 14/84 em chưa soạn bài
- Có 70/84 em đã soạn bài theo cách trả lời 4 câu hỏi trong sách giáo khoa.Trong đó có 38/84 em có nội dung trả lời giống nhau ( Giáo viên cho rằng
học sinh cùng tham khảo tài liệu Để học tốt Ngữ văn 10, hoặc có em chép
của nhau
Trong giờ học:
Trang 6- Giáo viên yêu cầu học sinh tóm tắt đoạn trích: Không có học sinh nàoxung phong trình bày Giáo viên gọi mỗi lớp 3 học sinh thì có 2/ 3 họcsinh đó trả lời là không tóm tắt được vì em chưa đọc hết đoạn trích.
- Quan sát lớp học, giáo viên thấy nhìn chung nhiều học sinh chỉ nghegiảng và ghi chép mà không muốn trình bày ý kiến của mình Thậm chí
có em không quan tâm đến bài học
- Số học sinh tích cực phát biểu xây dựng bài là rất ít
- Nếu giáo viên có chia nhóm hoạt động thì chỉ có số ít trong nhóm là làmviệc, số còn lại ngồi chờ bạn thực hiện; có nhóm chưa hoàn thành côngviệc thì hết thời gian Nhìn chung hiệu quả làm việc nhóm không cao, giờhọc vẫn chưa có nhiều thay đổi
c Nguyên nhân của thực trạng
Nguyên nhân của tình trạng học sinh chưa say mê với giờ đọc văn, đặcbiệt là đối với thể loại văn học dân gian, cách học chưa đạt hiệu quả cao:
- Học sinh nắm kiến thức chưa chắc chắn, chưa nhớ rõ bản chất của vấnđề
- Học sinh chưa tích cực tham gia vào các hoạt động học tập để khám phákiến thức, kĩ năng, đánh thức năng lực tiềm ẩn của bản thân
- Do ý thức học bộ môn của học sinh chưa tốt, việc chuẩn bị bài chưa chuđáo
- Trong giờ dạy đọc văn về thể loại văn học dân gian, giáo viên chưa thực
sự đổi mới phương pháp Vấn đề giao nhiệm vụ cụ thể cho học sinh trướckhi đến lớp và kiểm tra việc thực hiện của học sinh chưa được chú trọng
- Việc giảng dạy còn chưa chú trọng đến việc tích hợp các kiến thức thuộccác bộ môn liên quan nên sức hấp dẫn của bài học đối với học sinh chưacao
3 Giải pháp sử dụng để giải quyết vấn đề.
Trên cơ sở thực tế giảng dạy người viết đã mạnh dạn áp dụng những giải
pháp mới cho tiết học Giáo án bài “Truyện An Dương Vương và Mị Châu – Trọng Thủy” dựa trên tinh thần thay đổi theo hướng tích hợp là
một minh chứng
a Xác định mục tiêu bài dạy học:
a.1 Về kiến thức: Giúp học sinh
- Hiểu đặc trưng cơ bản của truyền thuyết
- Hiểu được giá trị ý nghĩa của Truyện An Dương Vương và Mị Châu Trọng Thuỷ:
Từ di tích Cổ Loa, lễ hội đền Cổ Loa hàng năm giúp các em hiểu đượcnhững giá trị truyền thống, văn hóa tốt đẹp của dân tộc
Từ bi kịch mất nước của hai cha con An Dương Vương và bi kich tìnhyêu của Mị Châu – Trọng Thuỷ, nhân dân muốn rút ra bài học lịch sử cho
Trang 7muôn đời về ý thức đề cao cảnh giác với âm mưu kẻ thù xâm lược trongcông cuộc dựng xây và bảo vệ đất nước.
a.2 Về kĩ năng : Rèn kĩ năng tóm tắt và đọc hiểu văn bản tự sự dân gian,
kĩ năng phân tích truyện dân gian theo đặc trưng thể loại để có thể hiểuđúng ý nghĩa của những hư cấu nghệ thuật trong truyền thuyết và dụng ýsâu xa mà các tác giả dân gian đã giử gắm trong truyện
a.3 Về thái độ :
- Bồi dưỡng cho học sinh niềm tự hào về truyền thống văn hoá của dân tộcqua di sản văn học các em được học Từ đó, học sinh có lòng say mê vớivăn học dân gian nói riêng, văn học Việt Nam nói chung, có ý thức giữgìn và sáng tạo làm phong phú thêm cho nền văn học của dân tộc
- Khắc sâu bài học giữ nước mà tác giả dân gian muốn nhắn nhủ cho đờisau Điều đáng lưu ý là bài học lịch sử đó cần được đặt trong bối cảnhhiện tại đất nước ta vừa cần mở rộng sự hội nhập cùng các nước trên thếgiới, vừa phải giữ vững an ninh, chủ quyền đất nước
a.4 Về phát triển các năng lực và kĩ năng sống cho học sinh:
- Bỗi dưỡng và phát triển các năng lực chung : năng lực tự học, năng lựcgiao tiếp, năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lực hợp tác,năng lực tự quản lí, năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực sử dụng côngnghệ thông tin và truyền thông…
- Bồi dưỡng năng lực chuyên biệt : năng lực giao tiếp tiếng Việt, năng lựcthưởng thức văn học, năng lực cảm thụ thẩm mỹ
- Bồi dưỡng các kĩ năng sống: kĩ năng tự nhận thức/ tự trọng, tự tin , kĩnăng suy nghĩ/ tư duy phê phán, kĩ năng giao tiếp hiệu quả, kĩ năng thểhiện sự cảm thông, kĩ năng ra quyết định, kĩ năng hợp tác, kĩ năng nêu vàgiải quyết vấn đề…
b Xác định nội dung tích hợp trong bài dạy học:
Nội dung tích hợp Mục đích
Trang 8Âu Lạc
Giúp học sinh thấy được vai tròcủa An Dương Vương trongviệc xây dựng nhà nước Âu Lạc,xây thành Cổ Loa, chế tạo vũkhí, và cả sự thất bại của AnDương Vương
Một số chínhchính sáchvăn hóa
Coi trọng nềnvăn hóa đậm
đà bản sắcdân tộc
Trách nhiệmgiữ gìn nềnvăn hóa dântộc
Giúp học sinh thực hiện quyền
và trách nhiệm công dân đối vớiviệc giữ gìn truyền thống vănhóa dân tộc
– Thế nào làtình yêu
– Bản chấtcủa tình yêuchân chính
Giúp học sinh hiểu rõ bi kịchcủa Mị Châu, biết cắt nghĩa,đánh giá thái độ của nhân dân vàbài học nhân dân gửi gắm trongtác phẩm
vệ Tổ Quốc
– Nguồn cộicủa lòng yêunước
– Biểu hiệncủa lòng yêunước
nhiệm xâydựng và bảo
vệ Tổ Quốccủa công dân
– Giúp học sinh thấy được ýnghĩa của tác phẩm
– Bồi dưỡng lòng yêu nước vàtinh thần tự hào dân tộc
– Giáo dục ý thức trách nhiệm
và hành động xây dựng, bảo vệ
Tổ Quốc ( học tập, lao độngsáng tạo, đấu tranh vì lợi ích củaquốc gia.)
Pháp lệnh vềbảo vệ bí mậtnhà nước
Học sinh ý thức được các cơquan, tổ chức và mọi công dânđều có nghĩa vụ, trách nhiệm
Trang 9(điều 2, điều5) bảo vệ bí mật Nhà nước.
Quốc
– Nhiệm vụbảo vệ anninh quốc gia– Bảo vệ anninh thông tin
Học sinh có ý thức sâu sắc vềviệc bảo vệ an ninh quốc giatrong đó có an ninh thông tin.Chống làm lộ, lọt thông tin bímật của nhà nước
12 Diễn đàn
thanh niên
Vai trò củathanh niênhọc sinh trong
sự nghiệp xâydựng và bảo
vệ Tổ Quốc
Học sinh có ý thức bồi dưỡngtình yêu quê hương đất nước vàtinh thần sẵn sàng đem hết khảnăng của mình phục vụ lợi íchcủa Tổ Quốc
c Xác định phương pháp, phương tiện thực hiện trong giờ dạy học :
* Phương pháp dạy học và kĩ thuật dạy học sử dụng trong bài [3]
- Kĩ thuật đặt câu hỏi: câu hỏi biết, câu hỏi hiểu, câu hỏi phân tích, câu hỏi
áp dụng,câu hỏi đánh giá, câu hỏi sáng tạo
- Kĩ thuật động não và kĩ thuật trình bày 1 phút
* Phương tiện sử dụng trong giờ dạy học:
Phấn, bảng, SGK
- Máy tính, máy chiếu, màn hình
- Giấy khổ lớn, bút dạ, nam châm…
d Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
Chuẩn bị của giáo viên
- Giáo án word, giáo án điện tử, phiếu học tập
- Phấn, bảng, SGK, giấy khổ A0, bút dạ, nam châm…
- Máy tính, máy chiếu, màn hình
Hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài trước khi học
- Học sinh đọc SGK
Trang 10- Tham khảo tài liệu về truyền thuyết, về di tích Cổ Loa (mạng
Hoạt động 1 Tìm hiểu chung
Trước hết giáo viên tổ chức hoạt động
để học sinh tìm hiểu khái quát về
truyền thuyết:
– GV kiểm tra việc sử dụng sơ đồ tư
duy nêu nội dung cơ bản của phần tiểu
dẫn trong SGK mà học sinh đã chuẩn
bị ở nhà Nhận xét và gọi HS trình chiếu
(nếu HS đã chuẩn bị trên máy tính)
? Nhắc lại định nghĩa thế nào là truyền
thuyết? Kể tên một số truyền thuyết của
Việt Nam? (học sinh trả lời, giáo viên
nhận xét và bổ sung nếu cần)
? Từ khái niệm trên, theo em đặc trưng
của truyền thuyết là gì (học sinh trả lời,
giáo viên nhận xét và bổ sung nếu cần,
đồng thời chiếu slaide sau lên màn hình
để học sinh trực quan)
Giáo viên tổ chức hoạt động giới
thiệu cụm di tích Cổ Loa:
Dựa vào phần học sinh đã chuẩn bị ở
nhà, giáo viên gọi học sinh trình bày, ưu
tiên phần trình bày có hình ảnh, có sơ đồ,
có nội dung trình chiếu
Tích hợp kiến thức bài 13 giáo dục công
dân lớp 11 về việc xây dựng và bảo vệ
nền văn hóa truyền thống qua các lễ hội
2 Giới thiệu Văn bản
I.Tìm hiểu chung
1 Khái niệm truyền thuyết là loại
truyện dân gian kể về sự kiện lịch sử vànhân vật lịch sử (hoặc liên quan đến lịchsử) theo xu hướng lí tưởng hóa Qua đóthể hiện sự ngưỡng mộ và tôn vinh củanhân dân đối với những người có côngvới đát nước, dân tộc hay cộng đồng cưdân một vùng
Đặc trưng của truyền thuyết : Có yếu
tố lịch sử và yếu tố tưởng tượng
Thể hiện quan điểm của nhân dân vàgắn liền với các lễ hội và tục thờ cúng
2.Cụm di tích Cổ Loa.
3.Giới thiệu Văn bản: - Xuất xứ của
VB Truyện An Dương Vương và Mị Châu – Trọng Thủy được trích
từ Truyện Rùa Vàng trong Lĩnh Nam chích quái – tập truyện dân gian được
sưu tập vào cuối thế kỉ XV
Hoạt động 2 Đọc hiểu văn bản
Giáo viên tổ chức hoạt động tóm
Trang 11– Nhóm 1: Thảo luận về vấn đề: Quá
trình xây thành của An Dương Vương
diễn ra như thế nào? Do đâu Vua được
thần linh giúp đỡ?
– Nhóm 2: Thảo luận về vấn đề: Xây
thành xong, An Dương Vương băn khoăn
về điều gì và được giúp đỡ ra sao? Ý
nghĩa của chi tiết này?
– Nhóm 3: Thảo luận về vấn đề: Kể về
việc xây thành, chế nỏ, dân gian sáng
tạo những yếu tố kì ảo nào? Qua đó tác
giả dân gian gửi gắm thái độ đối với nhà
vua như thế nào? (Câu hỏi 1 SGK Ngữ
văn 10, tập 1)
HS làm việc nhóm 5 đến 7 phút, ( trên cơ
sở nội dung cá nhân HS đã chuẩn bị ở
nhà trên phiếu học tập của mình, các
nhóm thảo luận, ghi nội dung thống nhất
vào tờ giấy khổ lớn, sau đó đính sản
phẩm lên bảng và cử đại diện từng nhóm
lần lượt trình bày.)
1.Quá trình xây thành, chế nỏ, thắng giặc ngoại xâm.
* An Dương Vương xây thành
– Hễ đắp tới đâu lại lở tới đấy.
– Vua lập đàn trai giới.
– Cầu đảo bách thần.
– Nhờ cụ già mách bảo, được Rùa Vàng giúp đỡ, thành xây nửa tháng thì xong, thành cao, đẹp, nổi tiếng, gọi là Loa Thành…
Đó là những khó khăn chồng chất với
những cố gắng của nhà vua và sự giúp
đỡ của các vị thần Điều ấy chứng tỏ:+ Dựng nước là việc vô cùng khó
+ Công việc này đòi hỏi nhà vua phải cótài, có đức, có ý chí, có lòng quyết tâm,
có sự sáng suốt, có tính kiên trì, biết sửdụng người tài, được nhân dân tintưởng, ủng hộ
* An Dương Vương chế nỏ, giữ nước
– Thành xây xong, vua băn khoăn hỏi Rùa vàng: “Có giặc lấy gì mà chống” – Rùa Vàng cho vuốt, Vua sai Cao Lỗ làm nỏ (Linh quang Kim Quy thần cơ) – An Dương Vương có nỏ thần, sức mạnh tăng, Triệu Đà chịu thất bại, không dám đối chiến, đành cầu hòa.
Các chi tiết này có ý nghĩa:
+ Nhà vua ý thức cao về việc dựngnước, gắn liền với giữ nước, lo lắng chovận mệnh của xã tắc, chủ động trongviệc phòng bị, chuẩn bị vũ khí, sẵn sàngchiến đấu bảo vệ đất nước
+ Vua có tài, có tâm, coi trọng hiền tài,một lòng chăm lo cho đất nước nên đấtnước vững mạnh, thanh bình