Triết lý trồng người của hồ chí minh với sự nghiệp xây dựng con người mới hiện nay ở huyệnhải lăng, tỉnh quảng tri

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của khóa luận. Chủ tịch Hồ Chí Minh là anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới; tư tưởng của Người là tài sản vô giá của Đảng và dân tộc ta, luôn là ngọn cờ đưa cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác ngày càng lớn hơn. Hơn 80 năm chiến đấu và xây dựng dưới ngọn cờ của chủ nghĩa Mác Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng Cộng sản Việt Nam đã lãnh đạo toàn Đảng, toàn dân giành được những thắng lợi vĩ đại, giành được độc lập tự do, đang từng bước tiến lên xây dựng chủ nghĩa xã hội. Trong tư tưởng của mình, Hồ Chí Minh đặc biệt rất coi trọng vấn đề xây dựng con người có đủ đạo đức và tài năng, Người đã xác định: “muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội thì trước hết cần có những con người chủ nghĩa xã hội”. Như vậy, sự thành công của chủ nghĩa xã hội là do những con người chủ nghĩa xã hội quyết định. Ngày nay, trong quá trình đổi mới của đất nước, chúng ta đã thu được những thành tựu bước đầu: nền kinh tế đang trên đà phát triển, đời sống người dân được nâng cao… Điều đó thể hiện tư duy kịp thời đổi mới của Đảng ta, sự vận dụng đúng đắn và sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Tuy nhiên, do tác động của nền kinh tế thị trường, một bộ phận cán bộ, đảng viên và người dân đã có những biểu hiện suy thoái về mặt đạo đức, chạy theo đồng tiền, xa rời lý tưởng cách mạng, coi thường pháp luật. Mặt khác, các thế lực thù địch ra sức thực hiện âm mưu cơ bản, lâu dài của chúng là xóa bỏ chế độ xã hội chủ nghĩa ở nước ta, xóa bỏ chủ nghĩa Mác Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, thủ tiêu sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Trong chiến lược Diễn biến hòa bình, tấn công trên mặt trận tư tưởng văn hóa được coi là mũi đột phá, các thế lực thù địch đang công kích chống phá một cách có hệ thống trên tất cả các luận điểm và nội dung cơ bản của chủ nghĩa Mác Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh hòng làm tan rã niềm tin, tạo sự hỗn loạn về lý luận và tư tưởng, gây ra sự dao động, hoài nghi về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, tạo ra khoảng trống trong nhận thức tư tưởng, nhằm đi tới xóa bỏ hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩa. Chính vì vậy bên cạnh việc xây dựng một nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, thì việc giáo dục, bồi dưỡng đạo đức, lý tưởng cách mạng cho con người, đặc biệt là đội ngũ cán bộ, đảng viên là yêu cầu cấp thiết đặt ra. Con người là trung tâm của mọi sự phát triển, để đưa đất nước Việt Nam phát triển di lên theo con đường chủ nghĩa xã hội thì cần phải có những con người có phẩm chất và năng lực, có lý tưởng cách mạng, đảm bảo cho sự thành công của sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội. Để có những con người có thể đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng đất nước, cần phải có chiến lược “trồng người”. Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây. Vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”. “Trồng người” là sự nghiệp chung của cả nước, tuy nhiên, các địa phương cần có chiến lược “trồng người” phù hợp với những đặc điểm riêng của địa phương mình, lấy tư tưởng Hồ Chí Minh về con người mới chủ nghĩa xã hội làm chuẩn mực. Chính vì những lý do trên, mà việc nghiên cứu những quan điểm của Đảng, tư tưởng Hồ Chí Minh về con người nói chung và triết lý “trồng người” nói riêng là rất quan trọng và cần thiết. Vì thế, tôi chọn đề tài: “Triết lý trồng người của Hồ Chí Minh với sự nghiệp xây dựng con người mới hiện nay ở huyệnHải Lăng, tỉnh Quảng Trị” làm đề tài nghiên cứu của mình.

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của khóa luận.

Chủ tịch Hồ Chí Minh là anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhânvăn hóa thế giới; tư tưởng của Người là tài sản vô giá của Đảng và dân tộc

ta, luôn là ngọn cờ đưa cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắnglợi khác ngày càng lớn hơn

Hơn 80 năm chiến đấu và xây dựng dưới ngọn cờ của chủ nghĩa Mác

- Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng Cộng sản Việt Nam đã lãnh đạotoàn Đảng, toàn dân giành được những thắng lợi vĩ đại, giành được độc lập

tự do, đang từng bước tiến lên xây dựng chủ nghĩa xã hội Trong tư tưởngcủa mình, Hồ Chí Minh đặc biệt rất coi trọng vấn đề xây dựng con người

có đủ đạo đức và tài năng, Người đã xác định: “muốn xây dựng chủ nghĩa

xã hội thì trước hết cần có những con người chủ nghĩa xã hội” Như vậy, sựthành công của chủ nghĩa xã hội là do những con người chủ nghĩa xã hộiquyết định

Ngày nay, trong quá trình đổi mới của đất nước, chúng ta đã thuđược những thành tựu bước đầu: nền kinh tế đang trên đà phát triển, đờisống người dân được nâng cao… Điều đó thể hiện tư duy kịp thời đổi mớicủa Đảng ta, sự vận dụng đúng đắn và sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh vào sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

Tuy nhiên, do tác động của nền kinh tế thị trường, một bộ phận cán

bộ, đảng viên và người dân đã có những biểu hiện suy thoái về mặt đạođức, chạy theo đồng tiền, xa rời lý tưởng cách mạng, coi thường pháp luật.Mặt khác, các thế lực thù địch ra sức thực hiện âm mưu cơ bản, lâu dài củachúng là xóa bỏ chế độ xã hội chủ nghĩa ở nước ta, xóa bỏ chủ nghĩa Mác -Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, thủ tiêu sự lãnh đạo của Đảng Cộng sảnViệt Nam Trong chiến lược Diễn biến hòa bình, tấn công trên mặt trận tư

tưởng - văn hóa được coi là mũi đột phá, các thế lực thù địch đang côngkích chống phá một cách có hệ thống trên tất cả các luận điểm và nội dung

cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh hòng làm tan

rã niềm tin, tạo sự hỗn loạn về lý luận và tư tưởng, gây ra sự dao động, hoàinghi về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, tạo ra khoảng trống trong nhậnthức tư tưởng, nhằm đi tới xóa bỏ hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩa

Chính vì vậy bên cạnh việc xây dựng một nguồn nhân lực chất lượngcao, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đấtnước, thì việc giáo dục, bồi dưỡng đạo đức, lý tưởng cách mạng cho conngười, đặc biệt là đội ngũ cán bộ, đảng viên là yêu cầu cấp thiết đặt ra Conngười là trung tâm của mọi sự phát triển, để đưa đất nước Việt Nam pháttriển di lên theo con đường chủ nghĩa xã hội thì cần phải có những conngười có phẩm chất và năng lực, có lý tưởng cách mạng, đảm bảo cho sựthành công của sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội

Để có những con người có thể đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xâydựng đất nước, cần phải có chiến lược “trồng người” Hồ Chí Minh đã chỉrõ: “vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây Vì lợi ích trăm năm thì phảitrồng người” “Trồng người” là sự nghiệp chung của cả nước, tuy nhiên,các địa phương cần có chiến lược “trồng người” phù hợp với những đặcđiểm riêng của địa phương mình, lấy tư tưởng Hồ Chí Minh về con ngườimới chủ nghĩa xã hội làm chuẩn mực

Chính vì những lý do trên, mà việc nghiên cứu những quan điểm củaĐảng, tư tưởng Hồ Chí Minh về con người nói chung và triết lý “trồngngười” nói riêng là rất quan trọng và cần thiết Vì thế, tôi chọn đề tài:

“Triết lý trồng người của Hồ Chí Minh với sự nghiệp xây dựng con người mới hiện nay ở huyệnHải Lăng, tỉnh Quảng Trị” làm đề tài

nghiên cứu của mình

Tuy nhiên, do hạn chế về mặt thời gian và điều kiện nghiên cứu nênkhông thể tránh khỏi những thiếu sót Rất mong nhận được sự đánh giá,góp ý của quý thầy cô và những ai quan tâm.

2 Tình hình nghiên cứu khóa luận.

Nghiên cứu về vấn đề con người trong tư tưởng Hồ Chí Minh đã cókhá nhiều các công trình của các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, như:

 Thành Duy, Tư tưởng Hồ Chí Minh với sự nghiệp xây dựng conngười Việt Nam phát triển toàn diện, Nxb Chính trị quốc gia, HàNội, 2002

 Đặng Xuân Kỳ, Tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển văn hóa và conngười, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2005

 Trần Xuân Trường, tư tưởng Hồ Chí Minh về con người xã hội chủnghĩa Việt Nam, Nxb Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2008

Ngoài ra, còn có những công trình của nhiều nhà nghiên cứu khác cónội dung liên quan đến khóa luận đã được đăng trên các báo, tạp chí khác,như: Vũ Thị Kim Dung với Tư tưởng Hồ Chí Minh về con người đăng trên

Tạp chí Khoa học chính trị, số 2-1998; Hoàng Đình Tỉnh với Giáo dục, bồi dưỡng thế hệ trẻ Việt Nam hiện nay theo Di chúc của chủ tịch Hồ Chí Minh đăng trên Tạp chí Lý luận chính trị, số 7-2009…

Vấn đề con người hiện nay rất được Đảng và Nhà nước ta quan tâm.Việc phát triển con người được xem là nhiệm vụ trọng điểm, chính vì vậy

mà đã có rất nhiều công trình nghiên cứu vấn đề này Các công trìnhnghiên cứu nói trên, nhìn chung, đã quan tâm nghiên cứu vấn đề con người,nghiên cứu bản chất và vai trò của con người và việc phát triển con ngườitrong tư tưởng Hồ Chí Minh, khái quát được tư tưởng Hồ Chí Minh về conngười Tuy nhiên, ít có công trình nào đề cập đến triết lý “trồng người”trong tư tưởng Hồ Chí Minh Khóa luận này cố gắng chỉ ra triết lý “trồng

người” của Chủ tịch Hồ Chí Minh và sự vận dụng triết lý ấy trong sựnghiệp xây dựng con người mới ở huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị hiệnnay.

3 Mục đích và nhiệm vụ của khóa luận.

Mục đích của khóa luận là: làm rõ “Triết lý trồng người của Hồ Chí Minh với sự nghiệp xây dựng con người mới hiện nay ở huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị”.

Nhiệm vụ của khóa luận là: Cố gắng chỉ ra triết lý “trồng người”của Hồ Chí Minh; khái quát thực trạng vấn đề con người hiện nay ở HảiLăng, Quảng Trị; đề xuất một số giải pháp vận dụng triết lý “trồng người”của Hồ Chí Minh nhằm đẩy mạnh sự nghiệp xây dựng con người mới hiệnnay ở huyện Hải Lăng, Quảng Trị

4 Cơ sở phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của khóa luận.

Cơ sở phương pháp luận của khóa luận là Phép biện chứng duy vật vàcác phướng pháp của Hồ Chí Minh

Phương pháp nghiên cứu của khóa luận là các phương pháp phân tích-tổng hợp, lôgíc - lịch sử Đề tài cũng vận dụng kết quả của một số côngtrình có liên quan của các nhà khoa học khác để làm rõ mục đích đề tài nêura

5 Giới hạn phạm vi nghiên cứu của khóa luận.

Về không gian là huyện Hải Lăng tỉnh Quảng Trị

Về thời gian là giai đoạn hiện nay (từ 1986 đến 2011)

Về nội dung là triết lý “trồng người” của Hồ Chí Minh; chiến lược

“trồng người” hiện nay ở huyện Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị

6 Đóng góp của khóa luận.

Trình bày một cách có hệ thống triết lý “trồng người” của Hồ ChíMinh với những giải pháp xây dựng con người xã hội chủ nghĩa hiện nay ởhuyện Hải Lăng, Quảng Trị

7 Kết cấu của khóa luận.

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, đề tài

có kết cấu thành hai chương:

Chương 1: Những nội dung cơ bản về triết lý “trồng người” của HồChí Minh

Chương 2: Vận dụng triết lý “trồng người” của Hồ Chí Minh vào sựnghiệp xây dựng con người mới hiện nay ở huyện Hải Lăng, tỉnh QuảngTrị

Triết lý nhân sinh đó thể hiện trong đời sống gia đình và xã hội,trong việc làm và nếp nghĩ của người dân Việt Nam Triết lý nhân sinh đóxuất phát từ con người, lấy con người làm trung tâm, “đặt con người ViệtNam trong quan hệ ruột thịt của cộng đồng, vốn sinh ra từ một gốc và quan

hệ sống còn với đất nước – nơi chôn nhau cắt rốn mà chính mình đã đổ mồhồi, xương máu dựng xây, bảo vệ”[26; 65]

Lòng nhân ái, yêu thương con người của nhân dân Việt Nam thể hiệntrong các mối quan hệ của con người trong gia đình, trong cộng đồng xãhội, dù ở đâu thì con người Việt Nam luôn thể hiện một tinh thần đoàn kếtchặt chẽ với nhau; Triết lý nhân sinh truyền thống của Việt Nam còn thểhiện ở lòng bao dung, vị tha, “đánh kẻ chạy đi không ai đánh kẻ chạy lại”

Triết lý nhân sinh của Việt Nam đặt con người ở vị trí trung tâm, conngười là vốn quý hơn cả mà không có bất cứ một điều gì có thể so sánhđược, bởi vì “người ta là hoa của đất” Quý trọng con người, thương yêucon người và giáo dục con người phải thường xuyên tu dưỡng là những giátrị đạo đức truyền thống, thể hiện triết lý nhân sinh sâu sắc của dân tộc ViệtNam

Hồ Chí Minh đã thấm đượm triết lý nhân sinh truyền thống của dântộc ngay từ những ngày còn bé Triết lý đó chính là tiền đề trực tiếp cho sự

ra đời của tư tưởng Hồ Chí Minh về con người, mà trước hết là triết lý

trong quan niệm về bản chất con người của các trường phái triết học trước

“Tính xã hội của con người biểu hiện trong hoạt động sản xuất vậtchất”[3; 388] Các giá trị vật chất và tinh thần cần thiết cho đời sống củamình, đã được con người sản xuất ra thông qua hoạt động sản xuất vật chất.Thông qua hoạt động sản xuất vật chất con người còn phát triển tư duy,ngôn ngữ và xác lập các quan hệ xã hội của mình

Chủ nghĩa Mác đã khẳng định, con người là một thực thể thống nhấtgiữa mặt sinh học với mặt xã hội Hai mặt này thống nhất biện chứng vớinhau, không thể tách rời nhau

Thứ hai, trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hòa những quan hệ xã hội.

Trong Luận cương về FeuerBach, C.Mác đã nêu lên một luận đề nổi tiếng: “Bản chất con người không phải là một cái trừu tượng cố hữu của cá nhân riêng biệt Trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hòa những quan hệ xã hội” Với luận đề này, triết học Mác–Lênin đã

làm nên bước ngoặt vĩ đại trong việc nghiên cứu bản chất của con người

Với luận đề trên, triết học Mác đã chỉ rõ, bản chất con người khôngphải là cái gì đó có sẵn, mà nó được hình thành nên và thể hiện ở nhữngcon người hiện thực Con người là con người hiện thực cụ thể, sống trongnhững điều kiện lịch sử cụ thể nhất định, một thời đại nhất định, chứ không

phải là những con người trừu tượng Trong những điều kiện lịch sử cụ thể,thông qua những hoạt động thực tiễn của mình, con người tạo ra nhữngđiều kiện vật chất và tinh thần để tồn tại và phát triển về cả thể lực lẫn trílực Và trong quá trình đó, con người chịu sự tác động của các quan hệ xãhội, cũng từ đó mà bản chất của con người được hình thành Bản chất conngười chỉ bộc lộ ra trong các quan hệ xã hội (quan hệ kinh tế, xã hội; quan

hệ cá nhân, gia đình, xã hội; quan hệ giai cấp, dân tộc )

Luận đề trên đồng thời cũng cho thấy, bản chất của con người có thểthay đổi được, nhưng nếu muốn thay đổi bản chất của con người thì khôngthể không thay đổi những quan hệ xã hội, tức là cái gốc rễ sâu xa tạo nênbản chất của con người

Thứ ba, con người là chủ thể và đồng thời là sản phẩm của lịch sử.

“Không có giới tự nhiên, không có lịch sử xã hội thì không có sự tồntại của con người”[3; 391] Như vậy, con người là sản phẩm của lịch sử,sản phẩm của quá trình tiến hóa lâu dài của tự nhiên Nhưng con ngườikhông chỉ là sản phẩm, mà nó còn là chủ thể của lịch sử

Con người là một thực thể xã hội, thông qua các hoạt động thực tiễncủa mình con người tác động vào tự nhiên và cải biến thế giới, đồng thờithông qua hoạt động thực tiễn đó con người cũng thúc đẩy sự vận động vàphát triển của lịch sử xã hội Chính nhờ các hoạt động thực tiễn đó mà lịch

sử xã hội không ngừng vận động và biến đổi Tuy nhiên, các hoạt động nàykhông thể đi ngược lại quy luật khách quan của lịch sử xã hội, con ngườitrên cơ sở nắm bắt được các quy luật khách quan, bằng hoạt động của mình

đã thúc đẩy lịch sử xã hội vận động từ thấp đến cao, từ hình thái kinh tế-xãhội này sang hình thái kinh tế-xã hội khác

1.2 Tính triết lý trong chiến lược “trồng người” của Hồ Chí Minh

1.2.1 Triết lý Hồ Chí Minh về bản chất và vai trò của con người

1.2.1.1 Về bản chất của con người

Trên cơ sở tiếp thu những quan niệm của triết học Mác–Lênin, HồChí Minh đã có những quan niệm đúng đắn về bản chất con người

Hồ Chí Minh từng nêu lên một định nghĩa vô cùng sâu sắc về con

người: “Chữ người, nghĩa hẹp là gia đình, anh em, họ hàng, bầu bạn Nghĩa rộng là đồng bào cả nước Rộng hơn nữa là cả loài người”[14;

644] Đối với Hồ Chí Minh không có con người trừu tượng, chung chung

mà chỉ có những con người cụ thể, cũng không có những con người cánhân tồn tại biệt lập Con người, với tư cách là những cá nhân, không tồntại biệt lập mà tồn tại trong mối quan hệ biện chứng với cộng đồng dân tộc

và với các loài người trên toàn thế giới

Đối với Hồ Chí Minh con người là một thực thể sinh vật – xã hội;con người còn được nhìn nhận trong sự thống nhất giữa các mặt đối lập.Hồ

Chí Minh từng nói: “Trong xã hội có thiện và cũng có ác Theo nghĩa rộng thì cả thế giới và trong một nước có thiện và có ác Theo nghĩa hẹp thì trong bản thân và tư tưởng của mỗi một người cũng có thiện và có ác”[16;

276] Các mặt đối lập trong mỗi một con người luôn luôn đấu tranh vàchuyển hóa lẫn nhau

Theo Hồ Chí Minh, bản chất con người mang tính xã hội Ngaytrong định nghĩa con người của Hồ Chí Minh đã chứng minh cho điều này.Quán triệt quan điểm lịch sử-cụ thể, Hồ Chí Minh đặt con người, mỗi cánhân con người trong mối quan hệ nhiều chiều: “quan hệ với một cộngđồng xã hội nhất định, trong đó mỗi con người là một thành viên; quan hệvới một chế độ xã hội nhất định, trong đó con người được làm chủ hay bị

áp bức, bóc lột; quan hệ với tự nhiên, mà con người là một bộ phận khôngtách rời, nhưng lại luôn luôn “người hóa” tự nhiên trong những cộng đồng

xã hội nhất định và bị quy định bởi những chế độ xã hội nhất định”[9; 268]

Thấy được bản chất con người mang tính xã hội, Hồ Chí Minh đồngthời cũng thấy được các quan hệ xã hội không phải là nhất thành bất biến

mà các quan hệ xã hội cũng biến đổi Có loại thay đổi nhanh, có loại thayđổi chậm; có loại tồn tại lâu dài, có loại bị thay thế bởi những cái khác khinhững điều kiện lịch sử cụ thể cho chúng tồn tại không còn nữa (quan hệsản xuất, quan hệ giai cấp ) Các quan hệ xã hội thay đổi kéo theo sự thayđổi của bản chất con người

1.2.1.2 Về vai trò của con người

Trước hết, Hồ Chí Minh thấy được “con người là vốn quý nhất, nhân

tố quyết định thành công của sự nghiệp cách mạng”[3; 276]

Tấm lòng Hồ Chí Minh luôn hướng về nhân dân, luôn mong mỏiđem lại hạnh phúc cho nhân dân Cũng chính vì lòng yêu thương conngười, yêu thương nhân dân, Hồ Chí Minh đã thấy được sức mạnh của conngười, của khối đại đoàn kết toàn dân Con người là trung tâm của mọi vấn

đề, là nhân tố quyết định thành công của cách mạng, “vô luận việc gì đều

do con người làm ra, và từ nhỏ đến to, từ gần đến xa, đều thế cả”[14; 241].Tất cả mọi việc nếu có bàn tay của con người với sức mạnh của khối đại

đoàn kết toàn dân đều dễ dàng thực hiện, Hồ Chí Minh từng nói: “…việc gì

có quần chúng tham gia bàn bạc, khó mấy cũng trở nên dễ dàng và làm được tốt Các đồng chí ở Quảng Bình nói rất đúng:

Dễ mười lần không dân cũng chịu,

Khó trăm lần dân liệu cũng xong.”[10; 14]

Theo Hồ Chí Minh, nhân dân là chủ thể sáng tạo ra mọi giá trị vậtchất và tinh thần Người dân Việt Nam, với những đức tính tốt đẹp đã được

đúc kết từ ngàn xưa, như lòng trung thành, không ngại khó, ngại khổ, ngại

tù đày, hy sinh là nhân tố hàng đầu, quyết định thành công của cách mạng

Trong tư tưởng của Hồ Chí Minh thì nhân dân là gốc, không cónhân dân với sự đoàn kết vững chắc, thì cho dù có tài giỏi đến mấy thì cũngkhông thể làm được điều gì, Người xác định:

“Gốc có vững thì cây mới bền.

Xây lầu thắng lợi trên nền nhân dân.”[14; 410]

Hồ Chí Minh luôn có niềm tin vững chắc rằng, “với tinh thần quậtcường và lực lượng vô tận của dân tộc ta, với lòng yêu nước và chí kiênquyết của nhân dân ta và quân đội ta, chẳng những chúng ta có thể thắnglợi mà chúng ta nhất định thắng lợi”[4; 277]

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, con người còn thể hiện vai trò vừa là mục tiêu, vừa là động lực của cách mạng.

Xuất phát từ tấm lòng yêu thương con người, thấu hiểu được nổi khổcủa nhân dân đang lầm than, Hồ Chí Minh đã thấy được cách mạng là sựnghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội và giải phóng con người, bamục tiêu này gắn bó chặt chẽ với nhau, trong cái này có đã có cái kia,nhưng chung quy lại thì mục tiêu tối cao của cách mạng là giải phóng conngười khỏi những áp bức, bóc lột, làm cho con người được tự do, hạnhphúc và được tạo mọi điều kiện để phát huy hết khả năng của bản thân

Xác định con người là mục tiêu của cách mạng, Hồ Chí Minh đã xácđịnh trách nhiệm của Đảng, của Chính phủ và của chính bản thân Người là

“làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do,đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành”

Quán triệt quan điểm lịch sử-cụ thể, Hồ Chí Minh xác định conngười là mục tiêu của cách mạng theo từng giai đoạn cụ thể Mỗi giai đoạn

cách mạng cần thực hiện các mục tiêu khác nhau, phù hợp với hoàn cảnh

cụ thể

“Con người là mục tiêu của cách mạng, nên mọi chủ trương, đường

lối, chính sách của Đảng, Chính phủ đều vì lợi ích chính đáng của con

người”[4; 278] Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Chúng ta phải hiểu rằng, các cơ quan Chính phủ từ toàn quốc cho đến làng, đều là công bộc của dân, nghĩa

là để gánh vác việc chung cho dân, chứ không phải đè đầu dân như trong thời kỳ dưới quyền thống trị của Pháp, Nhật”[13; 56] Tất cả mọi công việc

của cách mạng đều phải vì mục tiêu giải phóng con người

Sự nghiệp cách mạng là sự nghiệp giải phóng con người, nhưng để sựnghiệp cách mạng đó đi đến thành công lại phải do con người Hay nóicách khác, con người không chỉ là mục tiêu, mà còn là động lực của sựnghiệp cách mạng Hồ Chí Minh luôn có niềm tin mãnh liệt vào sức mạnhcủa quần chúng nhân dân, ngay từ đầu Người đã nhìn thấy “đằng sau sựphục tùng tiêu cực, người Đông Dương giấu một cái gì đang sôi sục, đanggào thét và sẽ bùng nổ một cách ghê gớm, khi thời cơ đến”[11; 28] Và sau

này, Hồ Chí Minh càng khẳng định sức mạnh đó, Người viết: “Lực lượng toàn dân là lực lượng vĩ đại hơn hết Không ai chiến thắng được lực lượng đó” và “không có lực lượng nhân dân, thì việc nhỏ mấy, dễ mấy, làm cũng không xong; có lực lượng nhân dân, thì việc khó mấy, to mấy làm cũng được”[10; 11–12]

Theo Hồ Chí Minh, không phải tất cả mọi người đều là động lực củacách mạng, mà phải là những con người được thức tỉnh, được giác ngộ vàđược tổ chức Con người động lực phải là những con người có trí tuệ vàbản lĩnh, văn hóa, đạo đức, được nuôi dưỡng trên nền truyền thống lịch sử

và văn hóa hàng ngàn năm của dân tộc Việt Nam Sự nghiệp giải phóng

dân tộc hay xây dựng xã hội chủ nghĩa, tất cả đều do nhân dân thực hiện,

Hồ Chí Minh chỉ rõ:

“Công cuộc đổi mới, xây dựng là trách nhiệm của dân.

Sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc là công việc của dân.

Chính quyền từ xã đến Chính phủ trung ương do dân cử ra.

Đoàn thể từ Trung ương đến xã do dân tổ chức nên.

Nói tóm lại, quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân”[14; 698].

1.2.2 Tính triết lí trong chiến lược “trồng người” của Hồ Chí Minh

“Trồng người” là yêu cầu khách quan, vừa lâu dài vừa cấp bách củacách mạng Hồ Chí Minh khẳng định, con người luôn vừa là mục tiêu, vừa

là động lực của cách mạng; bản chất con người mang tính xã hội Chính vìvậy, Người luôn coi việc “trồng người”, “bồi dưỡng thế hệ cách mạng chođời sau” là công việc vô cùng quan trọng và cần thiết Hồ Chí Minh nói đến

“lợi ích trăm năm” và mục tiêu xây dựng chủ nghĩa xã hội là những quanđiểm mang tầm vóc chiến lược, cơ bản lâu dài nhưng cũng rất cấp bách Nóliên quan đến nhiệm vụ “trước hết cần phải có những con người xã hội chủnghĩa” và “trồng người” Tất cả những điều này phản ánh tư tưởng lớn vềtầm quan trọng có tính quyết định của nhân tố con người trong sự nghiệp

cách mạng; tất cả vì con người, do con người Hồ Chí Minh từng nói: “vì lợi ích mười năm phải trồng cây Vì lợi ích trăm năm phải trồng người”[17; 222].

Triết lý “trồng người” trong tư tưởng Hồ Chí Minh thể hiện rất rõtrong sự nghiệp xây dựng con người mới – con người xã hội chủ nghĩa Hồ

Chí Minh chỉ rõ: “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, trước hết cần có những con người xã hội chủ nghĩa”[18; 310]

Theo Hồ Chí Minh, chủ nghĩa xã hội sẽ tạo ra những con người xã hộichủ nghĩa, nhưng những con người xã hội chủ nghĩa lại là chủ thể của toàn

bộ sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội Công việc “trồng người” phảiđược tiến hành thường xuyên trong suốt tiến trình đi lên chủ nghĩa xã hội

và đồng thời phải đạt được những kết quả cụ thể qua từng bước đi lên củađất nước Phải khẳng định những cái tốt và phát huy nó lên, đồng thời phảithấy được những điều chưa tốt, chưa được để khắc phục và làm tốt hơn

“Mỗi bước xây dựng con người như vậy là một nấc thang xây dựng chủnghĩa xã hội”[4; 282] Đây chính là biện chứng giữa chủ nghĩa xã hội vàcon người xã hội chủ nghĩa “Trồng người”, xây dựng con người mới xãhội chủ nghĩa là công việc phải được đặt ra trong suốt cuộc đời mỗi conngười Đây vừa là quyền lợi, vừa là nghĩa vụ, trách nhiệm của mỗi ngườiđối với sự nghiệp cách mạng Đó là quá trình trưởng thành, nâng cao khôngngừng của mỗi người

Triết lý “trồng người” trong tư tưởng Hồ Chí Minh có nội dụng rấttoàn diện, điều này thể hiện trong những chuẩn mực của con người mới xãhội chủ nghĩa Chuẩn mực đó theo quan điểm của Hồ Chí Minh bao gồm:Một là, con người mới xã hội chủ nghĩa phải có tư tưởng xã hội chủnghĩa: có ý thức làm chủ Nhà nước; có tinh thần tập thể xã hội chủ nghĩa

và tư tưởng “mình vì mọi người, mọi người vì mình”; có tinh thần “tiếnnhanh, tiến mạnh, tiến vững chắc lên chủ nghĩa xã hội”; có tinh thần dámnghĩ, dám làm, luôn cố gắng vươn lên

Hai là, con người mới xã hội chủ nghĩa phải có đạo đức và lối sống xãhội chủ nghĩa

Ba là, con người mới phải có tác phong xã hội chủ nghĩa

Bốn là, con người mới xã hội chủ nghĩa phải có năng lực đề làm chủbản thân, gia đình và công việc mà mình đảm nhiệm, để từ đó làm chủ Nhànước và xã hội

Đó là những tiêu chuẩn chung của con người mới xã hội chủ nghĩatheo tư tưởng Hồ Chí Minh Có đầy đủ những phẩm chất như vậy chính làcon người phát triển toàn diện, là chủ thể của toàn bộ sự nghiệp xây dựngchủ nghĩa xã hội Qua đó, có thể khẳng định rằng, trong sự nghiệp cáchmạng thì việc “trồng người” là một chiến lược hàng đầu, có ý nghĩa quyếtđịnh Để “trồng người”, xây dựng những con người có đầy đủ phẩm chất vànăng lực đáp ứng yêu cầu của cách mạng thì phải sử dụng nhiều biện pháp,trong đó, giáo dục luôn là biện pháp chiếm giữ vị trí hàng đầu trong sựnghiệp xây dựng con người của Hồ Chí Minh Người viết:

“Ngủ thì ai cũng như lương thiện,

Tỉnh dậy phân ra kẻ dữ, hiền;

Hiền, dữ đâu phải là tính sẵn,

Phần nhiều do giáo dục mà nên”.

Người dạy: “óc những người tuổi trẻ trong sạch như một tấm lụa trắng Nhuộm xanh thì nó sẽ xanh Nhuộm đỏ thì nó sẽ đỏ”[14; 102].

“Nhuộm” ở đây chính là chức năng của giáo dục thông qua dạy và học Trong quan điểm của Hồ Chí Minh, nội dung và phương pháp giáodục phải toàn diện, cả tất cả các mặt đức, trí, thể, mỹ Giáo dục phải đàotạo ra những con người toàn đức toàn tài, vừa “hồng” vừa “chuyên”, nhưngphải đặt đạo đức lên hàng đầu Giáo dục toàn diện nhưng nội dung phảiphù hợp với từng đối tượng, từng cấp học, cụ thể: đại học cần kết hợp lýluận khoa học với thực hành, tiếp thu tiến bộ khoa học kỹ thuật để áp dụngvào thực tiễn nước ta; trung học thì cần dạy cho học sinh những kiến thức

cơ bản, phù hợp, loại bỏ những kiến thức không cần thiết; còn tiểu học nêndạy cho các cháu thiếu nhi yêu tổ quốc, yêu lao động, yêu khoa học, trọngcủa công và biết giữ gìn sức khỏe Trong giáo dục phải thực hiện học đi đôivới hành, lý luận gắn liền với thực tiễn

Như vậy, trong sự nghiệp “trồng người”, xây dựng con người mới,giáo dục luôn chiếm giữ vị trí hàng đầu, có ý nghĩa quyết định “Trồngngười” không phải công việc có thể làm một lúc là xong, không thể nóngvội, mà đó là công việc “trăm năm” Công việc này có thành công haykhông thì nhân tố quyết định hàng đầu chính là giáo dục

Triết lý “trồng người” trong tư tưởng Hồ Chí Minh đã trở thành cơ sởphương pháp luận cho việc xây dựng con người Việt Nam phát triển toàndiện

Tiểu kết chương 1

Trên cơ sở kế thừa triết lý nhân sinh truyền thống của dân tộc và quanđiểm của triết học Mác-Lênin về con người, Hồ Chí Minh đã nêu lên mộttriết lý “trồng người” vô cùng độc đáo và sâu sắc Triết lý đó đã chỉ ra rằng,bản chất của con người không phải là cái gì có sẵn, nó cũng không cố hữubất biến, mà bản chất đó được hình thành thông qua những quan hệ xã hội

và thay đổi khi những quan hệ xã hội đó thay đổi Vì thế, muốn có một conngười với một bản chất tốt đẹp thì phải “trồng người”

“Trồng người”, xây dựng con người mới chính là sự nghiệp của toàn

xã hội và của chính bản thân mỗi con người “Trồng người”, xây dựngthành công những con người mới là công việc thường xuyên và liên tục.Nhất là trong giai đoạn hiện nay, khi mà đất nước chúng ta đang đẩy mạnh

sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước thì “trồng người” càngthể hiện tầm quan trọng của nó “Trồng người”, xây dựng con người mới

xã hội chủ nghĩa chính là xây dựng nguồn nhân lực cho công nghiệp hóa,hiện đại hóa, đưa đất nước tiến lên chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản

Chương 2:

SỰ VẬN DỤNG TRIẾT LÝ “TRỒNG NGƯỜI” CỦA HỒ CHÍ MINH VÀO SỰ NGHIỆP XÂY DỰNG CON NGƯỜI MỚI HIỆN NAY

Ở HUYỆN HẢI LĂNG, TỈNH QUẢNG TRỊ 2.1 Khái quát về thực trạng con người hiện nay ở huyện Hải Lăng tỉnh Quảng Trị

2.1.1 Những điểm tích cực

Tinh thần yêu quê hương, đất nước.

Lòng yêu nước nồng nàn là đặc điểm nổi bật nhất của con người ViệtNam nói chung và con người Hải Lăng nói riêng Lòng yêu nước đó đãđược thể hiện rất rõ ràng trong lịch sử đấu tranh của Đảng bộ và nhân dânHải Lăng Nhân dân Hải Lăng đã một dạ trung kiên với sự nghiệp cáchmạng vẻ vang của Đảng :

Lao động cần cù, sáng tạo.

Hải Lăng là mảnh đất có điều kiện thiên nhiên vô cùng khắc nghiệt,con người nơi đây đã rất vất vả để chống chọi với điều này Quá trình đó đãrèn luyện cho người lao động đức tính cần cù “một nắng, hai sương” Đó làmột phẩm chất cố hữu trong mỗi con người Hải Lăng

Truyền thống cộng đồng, lòng nhân ái, những tình cảm vị tha và bao dung, những giá trị nhân văn truyền thống vẫn được con người Hải Lăng tiếp tục giữ vững và phát huy.

Đó là nét đặc trưng cho đời sống tinh thần, cho phẩm giá của conngười Hải Lăng, là nền tảng để từ đó mỗi con người phát triển vươn tới cácgiá trị Chân–Thiện–Mỹ Từ xưa, họ chung sống với nhau với tinh thần

“thương người như thể thương thân”, và ngày nay tinh thần đó đang đượcphát huy Trong một địa phương, người dân giúp đỡ nhau vượt qua khókhăn, cùng nhau phát triển kinh tế; các phong trào hiến máu nhân đạo,