SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓATRƯỜNG THPT YÊN ĐỊNH I SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM VẬN DỤNG DẠY HỌC TÍCH HỢP TIẾNG ANH VÀO SINH HỌC 10 THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TRONG CHUYÊN ĐỀ TẾ BÀ
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT YÊN ĐỊNH I
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
VẬN DỤNG DẠY HỌC TÍCH HỢP TIẾNG ANH VÀO SINH HỌC 10 THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC
TRONG CHUYÊN ĐỀ TẾ BÀO NHÂN THỰC
Người thực hiện: Nguyễn Quốc Vương
Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc lĩnh vực môn: Sinh học
Trang 2THANH HÓA NĂM 2017
2.4 Hiệu quả của SKNKN đối với hoạt động giáo dục, với bản
thân, đồng nghiệp và nhà trường
Ngày nay, kiến thức về khoa học và công nghệ kĩ thuật tăng lên nhanhchóng đã đưa sự phát triển của xã hội sang một giai đoạn mới, đòi hỏi ngànhGiáo dục phải đào tạo ra lực lượng đội ngũ lao động có trình độ và kĩ năng phùhợp với yêu cầu thực tiễn Với sự phát triển của công nghệ thông tin, điện thoại
Trang 3thông minh kết nối Internet trong nước và toàn thế giới học sinh (HS) có thể tiếpnhận thông tin kiến thức từ nhiều kênh, nguồn khác nhau đã đặt giáo dục trướcyêu cầu cần phải đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục.
Giáo dục phổ thông nước ta đang thực hiện bước chuyển từ giáo dục tiếpcận nội dung sang tiếp cận năng lực người học còn gọi là dạy học định hướngkết quả đầu ra, đây cũng là xu hướng giáo dục quốc tế Giáo dục định hướngtheo năng lực sẽ thực hiện mục tiêu phát triển toàn diện phẩm chất, nhân cách,chú trọng năng lực vận dụng tri thức trong các tình huống thực tiễn, nhằm chuẩn
bị cho con người năng lực giải quyết các tình huống của cuộc sống và nghềnghiệp
Bởi vậy, giáo viên (GV) không chỉ là người mang kiến thức cho học sinh
mà cần hình thành năng lực tự tìm kiếm, chiếm lĩnh kiến thức để đảm bảo cho
sự học tập, sáng tạo và lao động suốt đời Nghĩa là phải vận dụng được kiến thứckhoa học và phải sử dụng được ngoại ngữ giao tiếp nói chung và ngoại ngữchuyên ngành riêng, trong đó Tiếng Anh là ngoại ngữ phổ thông quan trọng làmột trong những ngôn ngữ chung của thế giới, có như vậy mới đáp ứng đượcyêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế của đất nước
Vì lí do đó Tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài “Vận dụng dạy học tích hợp Tiếng Anh vào Sinh học 10 theo định hướng phát triển năng lực trong chuyên đề tế bào nhân thực”.
Chương trình Sinh học 10 hiện nay nội dung chủ yếu là sinh học tế bào màmột trong những nội dung trọng tâm là cấu trúc tế bào nên tôi chọn chủ đề tếbào nhân thực để nghiên cứu và thực hiện sáng kiến
1.2 Mục đích nghiên cứu.
1 Đối với giáo viên
- Vận dụng dạy học tích hợp, dạy học theo định hướng năng lực vào thựctiễn dạy học để thực hiện tốt mục tiêu, yêu cầu của ngành
- Góp phần khuyến khích việc tự học, tự bồi dưỡng và nâng cao trình độTiếng Anh
2 Đối với học sinh
- Thông qua các tiết học theo hình thức tích hợp Tiếng Anh và định hướngnăng lực của chuyên đề tế bào nhân thực, hình thành ở các em các năng lựcchung và kích thích phát triển năng lực riêng, giúp các em chiếm lĩnh kiến thứcmột cách chủ động, hiệu quả hơn
- Bước đầu làm quen với Tiếng Anh chuyên ngành Sinh học, bổ sung thêmvốn từ vựng Tiếng Anh, đồng thời qua đó giúp học sinh hứng thú học tập mônSinh học
1.3 Đối tượng nghiên cứu
1 Đối tượng: Học sinh lớp 10 A10 và học sinh lớp 10 A12
2 Địa điểm: Trường THPT Yên Định I Năm học 2016 -2017
1.4 Phương pháp nghiên cứu
1 Nghiên cứu lý luận :
Nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến đề tài
Trang 42 Nghiên cứu thực tiễn:
Soạn và thiết kế giáo án theo dạy học tích hợp Tiếng Anh theo định hướngnăng lực, tiến hành thực nghiệm tại 2 lớp 10 A10 và 10 A12
II NỘI DUNG 2.1 Cơ sở lí luận
Những quan điểm và đường lối chỉ đạo của nhà nước về đổi mới giáodục nói chung và giáo dục trung học nói riêng được thể hiện trong nhiều vănbản, đặc biệt như: “Luật Giáo dục số 38/2005/QH11, điều 28” [3]
Nghị quyết số 44/NQ-CP, ngày 09/6/2014 Ban hành chương trình hànhđộng của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 29- NQ/TW ngày 04/11/2013 Hộinghị lần thứ tám Ban chấp hành Trung ương khóa XI về đổi mới căn bản, toàndiện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trongđiều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”[3]*
Những quan điểm và đường hướng chỉ đạo trên của nhà nước đã được toànngành đang được thực hiện ở nhiều cơ sở giáo dục trong cả nước
Để thực hiện tốt nhiệm vụ đó mỗi giáo viên phải tích cực vận dụng cáchình thức tổ chức dạy học tích cực, các kĩ thuật dạy học tích cực, phương tiệnhiện đại mang lại hiệu quả cao nhất, trong đó sử dụng dạy học tích hợp và dạyhọc theo định hướng năng lực là phương thức tối ưu nhất
a Dạy học tích hợp
- Dạy học tích hợp có nghĩa là đưa những nội dung giáo dục có liên quanvào quá trình dạy các môn học như tích hợp giáo dục môi trường vào các mônSinh hoc, Địa lí, Công nghệ, tích hợp giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu vàophòng chống thiên tai vào môn Công nghệ
- “ Trong lĩnh vực khoa học giáo dục, khái niệm tích hợp dùng để chỉ tưtưởng giáo dục toàn diện, làm cho con người phát triển hài hòa, cân đối.” [4]*
Ở mức độ thông thường, tích hợp chỉ là lồng ghép các nội dung giáo dụcliên quan vào quá trình dạy một môn học, ở mức độ tích hợp cao hơn là phải xử
lí các nội dung kiến thức trong mối liên quan với nhau, đảm bảo cho học sinhvận dụng được tổng hợp các kiến thức một cách hợp lí để giải quyết vấn đềtrong học tập, trong cuộc sống, đồng thời tránh học sinh phải học lại cùng mộtnội dung kiến thức ở các bộ môn khác Nhưng không phải là nhồi nhét kiếnthức
- Dạy học tích hợp mang lại phát triển toàn diện năng lực của con người, làmột cách thức hữu hiệu trong việc truyền đạt được nhiều kiến thức mà không cóquá nhiều đầu môn học, phù hợp với xu thế tinh lọc kiến thức trong giáo dụcphổ thông hiện đại
b Dạy học theo định hướng phát triển năng lực:
- Chú trọng vào kết quả đầu ra, nhấn mạnh năng lực vận dụng kiến thứccủa học sinh
- Khái niệm năng lực được sử dụng như sau:
Trong trang này, mục 2.1 có trích từ TLTK [3] và TLTK [4].
Trang 5+ Năng lực liên quan đến bình diện mục tiêu của dạy học, mục tiêu dạy họcđược mô tả thông qua các năng lực được hình thành.
- Trong các môn học, những nội dung và hoạt động cơ bản được liên kếtvới nhau nhằm hình thành nên các năng lực
+ Các năng lực chung cùng với các năng lực chuyên môn tạo thành nềntảng chung cho công việc giáo dục và dạy học
+ Năng lực hành động bao gồm 4 thành phần năng lực: Năng lực chuyênmôn, năng lực phương pháp, năng lực xã hội, năng lực cá thể
+ Mô hình 4 thành phần năng lực trên phù hợp với bốn trụ cột giáo dụctheo UNESCO được mô tả như sau:
Các thành phần năng lực Phù hợp Các trụ cột giáo dục của UNESCONăng lực chuyên môn < ==== > Học để biết
kỹ thuật khăn trải bàn, kỹ thuật bể cá, kỹ thuật tranh luận - ủng hộ, kỹ thuật lược
đồ tư duy… mà trong đó dạy học tích hợp là một trong những hình thức có vaitrò quan trọng của chương trình dạy học theo định hướng năng lực
Như vậy ta thấy: Dạy học tích hợp theo định hướng phát triển năng lựcphát huy tính tích cực, sáng tạo, phát triển toàn diện cho học sinh đáp ứng yêucầu thực tiễn trong sự phát triển vận động của xã hội ngày nay và là xu thế giáodục tiến bộ của thế giới
Vận dụng vào chuyên đề “Tế bào nhân thực” chắc chắn đem lại cho học sinh sựchủ động chiếm lĩnh kiến thức và vận dụng sáng tạo kiến thức vào giải quyếtvấn đề học tập môn Sinh học, tăng vốn từ vựng về Tiếng Anh, tăng hứng thúhọc tập
2.2 Thực trạng của vấn đề.
Trong quá trình giảng dạy tôi nhận thấy:
- Một số lượng không nhỏ học sinh thường ngại học môn Sinh học, chưaquan tâm học thực sự, bởi các em nêu lí do rằng; môn Sinh học là môn khó học,
và ít trường thi, vì là các em học theo khối khoa học xã hội
- Môn Tiếng anh có vai trò quan trọng đối với học sinh, sinh viên và nhữngngười đã đi làm trong xu thế hội nhập quốc tế, trong nghiên cứu khoa học, trongtìm kiếm việc làm Tuy nhiên việc học tập tốt được môn học này và vận dụng rathực tế xã hội cũng là một vấn đề lớn cần phải có sự quan tâm của giáo viên bộmôn và nhiều giáo viên khác nữa trong mỗi nhà trường
Trong trang này, mục b có trích từ TLTK [3]
Trang 6Vì vậy, dạy học tích hợp Tiếng Anh, dạy học theo định hướng năng lực sẽgóp phần tạo hứng thú, giúp học sinh chủ động học tập, tìm hiểu môn Sinh học,môn Tiếng Anh tốt hơn.
2.3 Giải pháp và tổ chức thực hiện
Thiết kế xây dựng chuyên đề dạy - học tích hợp Tiếng Anh vào Sinh học
10 dựa trên sách giáo khoa (SGK) Sinh học 10 cơ bản của Bộ Giáo dục &Đào tạo và thuật ngữ Anh văn Sinh học từ các nguồn tài liệu tham khảo
Gồm các bước :
Bước 1 Xác định tên chuyên đề, thời lượng dạy - học, xác định nội dung
kiến thức môn học và kiến thức tích hợp
Bước 2 Xác định mục tiêu, định hướng năng lực.
Bước 3 Lập bảng mô tả các mức độ nhận thức kiến thức và biên soạn câu
hỏi, PHT dùng trong giảng dạy chuyên đề theo định hướng năng lực
Bước 4 Thiết kế tiến trình dạy - học và tiến hành thực nghiệm sư phạm Bước 5 Kiểm tra đánh giá hiệu quả quá trình dạy - học thực nghiệm
Các bước trên được tiến hành thực hiện cụ thể như sau:
TẾ BÀO NHÂN THỰC (EUKARYOTE)
Thời lượng: 2 tiết
I Nội dung chủ đề:
1.1 Nội dung 1
Cấu trúc tế bào nhân thực bao gồm:
Cấu trúc và chức năng các bào quan và thành phần cơ bản của tế bào:
I Nhân tế bào II Ri bô xôm
III Lưới nội chất
IV Bộ máy gôn gi
V Ti thể
VI Lục lạp
VII Một số bào quan khác
VIII Khung xương tế bào
IX Màng sinh chất
X Các cấu trúc bên ngoài màng sinh chất [1]
1.2 Nội dung 2
Thuật ngữ Anh văn Sinh học trong chuyên đề: T b o nhân th cế bào nhân thực ào nhân thực ực
Trong trong này mục 1.1 Nội dung 1 có trích từ TLTK [1]
Trang 79 TB đơn bội Haploid cell
10 TB chưa biệt hóa Unspecialized cell
21 Lưới nội chất hạt Rough endoplasmic reticulum
22 Lưới nội chất trơn Smooth endoplasmic reticulum
- Phân biệt được sự khác nhau giữa tế bào nhân thực và tế bào nhân sơ
- Biết được một số thuật ngữ Tiếng Anh chuyên ngành Sinh học
3.2 Kĩ năng: - Quan sát, làm việc với SGK, hợp tác làm việc theo nhóm 3.3 Thái độ: - Nghiêm túc trong quá trình học tập, tích cực trong học tập.
- Cũng cố thế giới quan khoa học khi biết tế bào là đơn vị cấu trúc, đơn vị chức năng của các cơ thể sinh vật, biết quý trọng sự sống
Trong trang này, mục 1.2 có trích từ TLTK [3] và TLTK [4].
Trang 8- Hình thành được các phẩm chất: Yêu gia đình, quê hương, Đất nước, sự
tự lập, tự tin, tự chủ và có tinh thần vượt khó vươn lên
3.4 Định hướng năng lực được hình thành:
- Năng lực chung: Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác, năng lực sử dụng ngôn ngữ
- Năng lực chuyên biệt: Năng lực sử dụng ngôn ngữ kỹ thuật chuyên ngành
III Bảng mô tả các mức độ nhận thức kiến thức và câu hỏi, PHT dùng trong giảng dạy chuyên đề theo định hướng năng lực.
- Nêu được hìnhdạng các bào quan
- Mô tả được cấu trúc, chứcnăng của cácthành phần cấu tạo tế bào
- Phân biệt được cấu trúc và cấu tạo là khác nhau
- Nêu rõ được chất khuếch tán
và không khuếch tán đượcqua màng sinh chất
- So sánh được những điểm khác với tế bào nhân sơ,
sự khác nhau giữa tế bào động vật và tế bào thực vật
- Giải thích thínghiệm nhân bản vô tính ếch(SGK)
- Giải thích hiện tượng nòng nọcđứt đuôi
- Nêu lên được các thành phần cấu tạo tế bào bằng Tiếng Anh
- Phân tích được Mối quan hệ giữaNhân, Ribôxôm,Lưới nội chất, Bộ máy gôngi
- Dịch được đoạn ngắn Tiếng Anh chuyên ngành Sinh học
3 Định hướng năng lực được hình thành
- Năng lực chung: Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác, năng lực sử dụng ngôn ngữ
- Năng lực chuyên biệt: Sử dụng ngôn ngữ kỹ thuật chuyên ngành ( Tiếng
- Anh chuyên ngành Sinh học)
2 Biên soạn câu hỏi, PHT minh họa từng mức độ nhận thức về kiến thức và kĩ năng, năng lực trong tiến trình giảng dạy chủ đề
2.1 Hệ thống câu hỏi dạy ở tiết 1
a Câu hỏi nhận biết Câu 1 Quan sát hình sau kết hợp SGK và hoàn thành bản đồ tư duy sau?
Các bào quan riêng của tế bào động vật, thực vật?
Trang 9Hình 1 Cấu tạo tế bào động vật và tế bào thực vật.
Các hình ảnh từ [4]
Bản đồ tư duy
Câu 2 Một loài có bộ NST 2n = 24 Giả sử có 1 mô sinh dưỡng loài đó có
900 tế bào thì có bao nhiêu NST?
b Mức độ thông hiểu
Câu 3 Quan sát hình ảnh sau kết hợp SGK hãy hoàn thành PHT sau:
PHIẾU HỌC TẬP số 1 (Thời gian: 15 phút)
Tìm hiểu cấu trúc và chức năng các bào quan của tế bào
I Nhân tế bào
II Ribôxôm
III Lưới nội chất
IV Bộ máy gôngi
Trang 10Hình 2 Cấu trúc nhân tế bào Hình 3 Cấu trúc Ribôxôm
Các hình ảnh từ [4]
Hình 4 Cấu trúc Ti thể Hình 5 Cấu trúc Lưới nội chất
Các hình ảnh từ [4]*
c Vận dụng thấp
Câu 4 Thí nghiệm nhân bản vô tính giữa 2 loài ếch A và B (SGK Sinh 10
cơ bản tr 37) tiến hành như thế nào, các ếch con mang đặc điểm loài nào? Thínghiệm cho biết chức năng của nhân tế bào là gì?
d Vận dụng cao
Câu 5 Hãy chỉ ra mối quan hệ giữa nhân tế bào, ribôxôm, lưới nội chất, bộ
máy gôngi ?
Câu 6 a Em hãy đọc tên các thành phần, bào quan sau bằng tiếng anh:
Nhân tế bào, Ti thể, Lưới nội chất, bộ máy gôngi?
b Dịch đoạn sau: “Eukayotes are the cells that have helped organismsadvance to new levels of specialization” [4]*
Gợi ý trả lời: (Các câu hỏi được thiết kế thành PHT số 2 và gợi ý trả lời
có ở hộp kiến thức phần VI Thiết kế tiến trình dạy học tiết 1)
2.2 Hệ thống câu hỏi, PHT dạy ở tiết 2
Các nội dung V, VI, VII, VIII, IX, X, SGK Sinh học 10 cơ bản
a Cấp độ thông hiểu
Câu 1 Quan sát hình ảnh sau và kết hợp với SGK, hoàn thành PHT sau:
PHIẾU HỌC TẬP số 3 ( Thời gian: 15 phút )
Tìm hi u c u trúc v ch c n ng các b o quan c a t b oểu cấu trúc và chức năng các bào quan của tế bào ấu trúc và chức năng các bào quan của tế bào ào nhân thực ức năng các bào quan của tế bào ăng các bào quan của tế bào ào nhân thực ủa tế bào ế bào nhân thực ào nhân thực
Trong trang này, hình 2 , 3 và mục d câu 6 có trích từ TLTK [4].
Trang 11Tên bào quan Cấu trúc Chức năng
Câu 2 Tại sao đa sô lá các loài cây có màu xanh? Khi lá già thì không còn
màu xanh nữa?
Câu 3 Làm thế nào mà nòng nọc của ếch có thể đứt đuôi để thành ếch
được?
Câu 4 Tại sao gọi màng sinh chất có cấu trúc theo mô hình khảm động? Câu 5 Tại sao nói màng sinh chất có tính bán thấm?
Câu 6 Em hãy đọc tên các thành phần, bào quan sau bằng tiếng anh: Lục
lạp, không bào, lizôxôm, màng sinh chất, thành tế bào?
Câu 7 Dịch đoạn sau: “(1)All organisms are made of cells, a cell is the
structural and functional unit of organs, and therefore cells are organisms; (2)and cell are capable of self- reproduction and come only from preexisting cells.”[4]*
Gợi ý trả lời: (Các câu hỏi được thiết kế thành PHT số 4, gợi ý trả lời có ở
hộp kiến thức phầnVI Thiết kế tiến trình dạy học tiết 2)
IV THIẾT KẾ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC CHUYÊN ĐỀ
1 Phương pháp và kĩ thuật dạy học
Trong trang này, hình 6, 7 và mục d câu 7 có trích từ TLTK [4]
Trang 12- Phương pháp dạy học: Theo nhóm, nêu vấn đề, nghiên cứu SGK tìm tòi
bộ phận, phân tích giảng giải
- Kĩ thuật dạy học: Động não, Bể cá, Lược đồ tư duy, Khăn trải bàn…
2 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh
Bản đồ tư duy cấu tạo tế bào nhân thực
- HS thảo luận và điền sơ đồ tư duy tương ứng như sau:
I Nhân tế bào; II Ri bô xôm; III Lưới nội chất; IV Bộ máy gôn gi; V Ti thể
VI Lục lạp; VII Một số bào quan khác; VIII.Khung xương tế bào
IX Màng sinh chất; X Các cấu trúc bên ngoài màng sinh chất
- Sau đó GV thông báo cho HS biết mục tiêu của chuyên đề, thời gian, cách thức dạy học và yêu cầu các em nghiêm túc, vui vẻ thực hiện
Hoạt động 1 Tìm hiểu cấu trúc và chức năng các bào quan của tế bào
(Hình thức tổ chức dạy học : Nhóm / Toàn lớp / Cá nhân)
GV: Chia lớp thành 4 nhóm theo mùa : Xuân, Hạ, Thu, Đông
Sau đó chiếu (Hình 3, 4, 5) giao nhiệm vụ học tâp cho các nhóm:
Quan sát hình ảnh (Hình 3, 4, 5) và kết hợp SGK và hoàn thành PHT sau:
PHIẾU HỌC TẬP số 1 (Thời gian: 15 phút)
Tìm hiểu cấu trúc và chức năng các bào quan của tế bào
