Sử dụng tiếng anh một cách có hiệu quả trong việc tìm phương tiện dạy học trực quan phục vụ các bài giảng sinh học THPT

Cơ sở lí luận: Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học giúp giáo viên nâng cao tínhsáng tạo và trở nên linh hoạt hơn trong quá trình giảng dạy của mình, không chỉgiúp học sinh dễ hiểu

Phần I : MỞ ĐẦU

I Lý do chọn đề tài

Ngày 04 tháng 11 năm 2013, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã kí banhành nghị quyết số 29-NQ/TW “về đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục và Đàotạo” Nghị quyết nêu rõ “Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệpcủa Đảng, Nhà nước và của toàn dân Đầu tư cho giáo dục là đầu tư phát triển,được ưu tiên đi trước trong các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xãhội” Một trong các mục tiêu của giáo dục phổ thông là “tập trung phát triển trítuệ, thể chất, hình thành phẩm chất, năng lực công dân, phát hiện và bồi dưỡngnăng khiếu, định hướng nghề nghiệp cho học sinh”

Để có thể góp phần vào việc thực hiện thành công nghị quyết số NQ/TW thì vai trò của người giáo viên là rất quan trọng Giáo viên phải biết đadạng hoá các phương pháp dạy học, lựa chọn được phương pháp dạy học phù hợpvới từng nội dung, từng chuyên đề, làm sao tạo ra được sự tương tác cao giữangười dạy và người học, khuyến khích tư duy độc lập sáng tạo của học sinh.Trong mục tiêu dạy học phải chú trọng phát triển kỹ năng và xây dựng thái độlàm việc tích cực cho người học

29-Một trong số các biện pháp đổi mới phương pháp dạy học hướng tới mụctiêu dạy và học tích cực là: tăng cường sử dụng phương tiện dạy học và côngnghệ thông tin hợp lý hỗ trợ dạy học Và để sử dụng công nghệ thông tin mộtcách hợp lí, đa dạng hoá phương tiện dạy học, tôi xin chia sẻ sáng kiến kinh

nghiệm: “Sử dụng tiếng Anh một cách có hiệu quả nhằm tìm kiếm phương

tiện dạy học trực quan phục vụ các bài giảng sinh học THPT”

II Mục đích nghiên cứu

Bổ sung nguồn tư liệu dưới dạng hình ảnh, video để sử dụng làmphương tiện dạy học trong các bài giảng sinh học

III Đối tượng nghiên cứu

Nguồn thông tin trên mạng xã hội

IV Phương pháp nghiên cứu

Dựa trên cơ sở lý thuyết và khảo sát thực tế

Phần II : NỘI DUNG

I Thực trạng

Trong số các môn học hiện nay trong nhóm các môn tự nhiên, môn Sinhhọc thường ít được học sinh quan tâm hơn các môn khác Không hẳn là vì mônSinh không hấp dẫn bằng các môn khác mà chủ yếu do tâm lí học để thi, mà khốithi có môn Sinh cơ hội chọn trường không nhiều Điều đó dẫn đến việc nguồn tưliệu phục vụ cho môn Sinh trên mạng ( nếu tìm kiếm bằng tiếng Việt ) khôngphong phú so với các môn khác

Nội dung kiến thức Sinh học từ lớp 10 đến 12 xuyên suốt từ cấp độ tế bàođến sinh quyển Khi hướng dẫn học sinh nghiên cứu tôi nhận thấy có những nộidung kiến thức sẽ dễ hiểu hơn, sinh động hơn nếu có tranh vẽ bổ sung ( mà hiệntại sách giáo khoa không có ) Thậm chí nhiều phần kiến thức có tranh vẽ bổ sungrồi nhưng nếu trình bày dưới dạng video ngắn sẽ hay hơn rất nhiều ( như phầncấu trúc của nhiễm sắc thể, điều hoà hoạt động của gen, tạo giống bằng côngnghệ gen ) Hoặc rất nhiều phần khó, không thể quan sát thực tế hay suy luậntưởng tượng ra được như các cơ chế di truyền ở cấp độ phân tử ( nhân đôi, phiên

mã, dịch mã ) hay các quá trình sinh lí xảy ra trong cơ thể động, thực vật ( quanghợp, hô hấp ) Những phần nội dung kiến thức này rất cần thiết có sơ đồ độngdưới dạng video, khái quát hoá lại cho học sinh dễ hiểu Việc thiết kế những hìnhđộng lại phải có phần mềm và kĩ thuật đồ hoạ mà trình độ tin học của hầu hếtgiáo viên chưa thực hiện được Nếu thuê làm bên ngoài thì vừa tốn kém, vừa dễxảy ra sai sót do người được thuê thiết kế không hiểu rõ bản chất vấn đề

II Cơ sở lí luận:

Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học giúp giáo viên nâng cao tínhsáng tạo và trở nên linh hoạt hơn trong quá trình giảng dạy của mình, không chỉgiúp học sinh dễ hiểu, nhớ lâu mà còn hình thành cho học sinh các phương pháphọc tập chủ động, tăng cường các kỹ năng cần thiết

Một trong những nội dung của ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học

mà giáo viên cần có là sử dụng internet để tìm các tài liệu cần thiết cho việc dạyhọc Mạng internet là ngân hàng dữ liệu khổng lồ và đa dạng kết nối toàn cầu Đối với môn Sinh học THPT, nguồn tư liệu trên internet ngoài kênh chữthông thường thì còn có rất nhiều nguồn tư liệu như kênh hình, video Những thínghiệm, quá trình sinh học được trình bày dưới dạng này giúp cho học sinh dễthấy, dễ tiếp thu; và bằng những suy luận có lý, học sinh có thể có những dự đoán

về các tính chất, những quy luật mới

Việc sử dụng tiếng Anh để tìm hình ảnh, video phong phú trên mạng phục

vụ cho các bài giảng sinh học sẽ giúp ích rất nhiều cho giáo viên trong quá trìnhgiảng dạy và nâng cao trình độ của mình

Cách 1: Sử dụng google dịch để chuyển đổi

Ví dụ : Giáo viên cần tìm phương tiện dạy học phục vụ cho nội dungHIV/AIDS ( Bài 30 – Sinh học lớp 10 cơ bản ) về chu trình nhân lên của virutVào google dịch, chọn hệ chuyển đổi từ tiếng Việt sang tiếng Anh, đánhcụm từ chu trình nhân lên của virut, click vào dịch

Cách 2: Sử dụng thuật ngữ Anh văn Sinh học

Một số cụm từ có tính chuyên ngành ( ví dụ như mạch gỗ, mạch rây ) thìnên sử dụng thuật ngữ Anh văn Sinh học để chuyển đổi

1 Active transport V n chuy n tích c c ậ ể ự

6 Antigen Kháng nguyên

9 Artificial selection Ch n l c nhân t o ọ ọ ạ

10 Asexual reproduction Sinh s n vô tính ả

25 Chromosome mutation Độ t bi n nhi m s c th ế ễ ắ ể

26 Circulation system H tu n hoàn ệ ầ

29 Complete dominance Tr i hoàn toàn ộ

33 Cytoskeleton B x ộ ươ ng t bào ế

34 Daughter cells T bào ch em (k t qu c a nguyên phân) ế ị ế ả ủ

47 Endoplasmic reticulum L ướ ộ i n i ch t ấ

55 Functional unit Đơ n v ch c n ng ị ứ ă

59 Gene mutation Độ t bi n gen ế

60 Genetic material V t ch t di truy n ậ ấ ề

63 Heterotrophic organism Sinh v t d d ậ ị ưỡ ng

70 Incomplete dominance Tr i không hoàn toàn ộ

73 Invertebrate Độ ng v t không x ậ ươ ng s ng ố

93 Natural selection Ch n l c t nhiên ọ ọ ự

108 Passive transport V n chuy n b ậ ể ị độ ng

109 Photoautotrophic organism Sinh v t t d ậ ự ưỡ ng

111 Phloem M ch rây ạ

115 Primary consumer Sinh v t tiêu th s c p ậ ụ ơ ấ

116 Primary producer Sinh v t s n xu t s c p ậ ả ấ ơ ấ

120 Recessive trait Tính tr ng l n ạ ă

121 Recombinant DNA ADN tái t h p ổ ợ

122 Recombinant DNA technology Công ngh ADN tái t h p ệ ổ ợ

125 Reproduction system H sinh s n ệ ả

126 Reproductive cell T bào sinh s n ế ả

127 Reproductive isolation Cách li sinh s n ả

128 Respiration system H hô h p ệ ấ

129 Restriction enzymes (RE) Enzym gi i h n ớ ạ

132 Rough endoplasmic reticulum L ướ ộ i n i ch t nhám ấ

133 Salivary glands Tuy n n ế ướ c b t ọ

134 Secondary consumer Sinh v t tiêu th th c p ậ ụ ứ ấ

135 Secondary structure C u trúc ấ b c hai, c u trúc th c p ậ ấ ứ ấ

136 Secretion system H bài ti t ệ ế

137 Segregation law Đị nh lu t phân li ậ

138 Semi conservative replication Nhân ôi theo c ch bán b o t n đ ơ ế ả ồ

139 Sex chromosome Nhi m s c th gi i tính ễ ắ ể ớ

141 Sexual reproduction Sinh s n h u tính ả ữ

143 Smooth endoplasmic reticulum L ướ ộ i n i ch t tr n ấ ơ

149 Structural unit Đơ n v c u trúc ị ấ

163 Vertebrate Độ ng v t có x ậ ươ ng s ng ố

(** Tài li u do tr ệ ườ ng Sài Gòn H p i m biên so n N u s d ng, vui lòng ghi rõ ngu n xu t x t Sài Gòn H p ợ Đ ể ạ ế ử ụ ồ ấ ứ ừ ợ

i m H p i m gi b n quy n tài li u này.)

Đ ể ợ Đ ể ữ ả ề ệ

Bước 2 : Copy cụm từ tìm được và tìm kiếm trên các trang mạng

Nếu cần tìm nguồn tư liệu dưới dạng video thì có thể tìm kiếm trên youtube

Nếu cần tìm nguồn tư liệu dưới dạng hình ảnh thì có thể tìm kiếm trên cáctrang mạng khác

Bước 3 : Lựa chọn nguồn tư liệu phù hợpvà sử dụng trực tiếp hoặc copy lại.

Bước này rất quan trọng, trong số rất nhiều nguồn tư liệu có thể tìm thấy,giáo viên phải lựa chọn ra nguồn tư liệu phù hợp với phương pháp và mục tiêudạy học của mình

Nguồn tư liệu được chú thích bằng tiếng nước ngoài sẽ kích thích trí tò mò

và khơi gợi mong muốn khám phá của học sinh, giáo viên có thể dịch hoặc khôngdịch được nhưng vì giáo viên đã nhuần nhuyễn nội dung bằng tiếng Việt rồi nên

có thể dễ dàng sử dụng trong bài dạy

2 Tìm trên youtube

Đây là một đoạn phim ngắn mô tả sinh động cơ chế vận chuyển các chất quamàng, có phụ đề tiếng Việt rất dễ hiểu tạo hứng thú cho học sinh Giáo viên cóthể cho học sinh xem video này trước khi dạy bài mới, sau đó vấn đáp dần dần đểhình thành kiến thức.

Ví dụ 2: Tìm đoạn phim để dạy bài quang hợp ở thực vật C3, C4 và CAM ( Sinh học 11 )

Đây là một đoạn video rất hay và sinh động, mô tả dưới dạng đồ hoạ vi tính.Dùng video này giáo viên có thể giúp học sinh hiểu quang hợp ở các nhóm thựcvật khác nhau như thế nào, tại sao lại xảy ra hô hấp sáng, tại sao hô hấp sángkhông xảy ra ở thực vật C4 và CAM Sử dụng phương pháp vấn đáp tư duy hìnhthành kiến thức dần dần hợp với video này.

Ví dụ 3: Tìm hình động mô tả dòng mạch gỗ và dòng mạch rây để dạy bài vận chuyển các chất trong cây ( Sinh học 11 )

Đoạn phim ngắn này mô tả song song dòng mạch gỗ và dòng mạch rây.Thích hợp cho việc so sánh 2 con đường vận chuyển các chất trong cây.

Ví dụ 4: Tìm đoạn phim mô tả hoạt động của tim để dạy phần hoạt động của tim

Đoạn phim ngắn này mô tả sơ lược cấu tạo của tim, hoạt động của hệ dẫntruyền tim dẫn đến sự co bóp của tim theo chu kỳ tự động Dù trong sách giáo

khoa cũng có hình vẽ nhưng sử dụng hình động như thế này sẽ giúp học sinh dễhiểu hơn rất nhiều.

Ví dụ 5: Tìm sơ đồ chu trình Cacbon để dạy bài chu trình sinh địa hoá

và sinh quyển.

V.Ưu điểm của sáng kiến.

Sử dụng phương pháp tìm phương tiện dạy học bằng tiếng Anh giúp giáoviên có thể tiếp cận được với nguồn video, hình ảnh vô cùng phong phú phục vụcho việc giảng dạy Nguồn tư liệu giáo viên tiếp cận được ngoài việc có số lượnglớn còn có có tính cập nhật, mang tính chất quốc tế giúp cho giáo viên có thể cậpnhật thường xuyên những thành tựu khoa học sinh học mới

Với nguồn tư liệu đa dạng tiếp cận được bằng phương pháp này, giáo viên

có thể có được lựa chọn tốt nhất, tối ưu nhất cho mỗi bài giảng, tạo điều kiện choviệc học tập của học sinh theo định hướng đổi mới

Sử dụng video, hình ảnh trong bài giảng được thuyết minh bằng tiếng Anh

có thể kích thích tư duy, kích thích sự tìm tòi khám phá của học sinh; nâng caokhả năng ngoại ngữ cho cả học sinh và giáo viên

Phần III : KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

I Kết luận

Việc học tập, tìm tòi sáng tạo gắn bó suốt đời một giáo viên cùng với côngtác giảng dạy Mỗi một thời kỳ, một giai đoạn, người giáo viên lại có một phươngpháp, một cách thức giảng dạy mới phù hợp với thực tiễn dạy học, phù hợp với

sự phát triển Sáng kiến kinh nghiệm chỉ là một trong số vô vàn phương pháp tìmkiếm phương tiện dạy học trực quan trên cơ sở kinh nghiệm của tác giả Vì vậy,rất mong sự đóng góp chân thành của các đồng nghiệp để SKKN này được hoànthiện hơn

II Kiến nghị

Kiến thức sinh học phát triển quá nhanh, mỗi ngày lại có những thành tựu

và phát hiện mới Nếu giáo viên không theo kịp sẽ gặp rất nhiều khó khăn trongviệc truyền thụ kiến thức và tình yêu sinh học đến với học sinh Vì vậy tôi mongmuốn nhà trường bổ sung thường xuyên hơn và nhiều hơn nữa những đầu sáchphục vụ chuyên môn trong đó có sách tham khảo bộ môn Sinh học vào nhàtrường, sưu tầm những SKKN đạt giải cấp tỉnh ( đặc biệt là những SKKN về mônSinh học ), đề và đáp án các cuộc thi học sinh giỏi để giáo viên có thể học hỏi vàrút kinh nghiệm