Sử dụng phương pháp học trải nghiệm kết hợp với lời nói sinh động của giáo viên nhằm nâng cao chất lượng giờ học lịch sử ở trường THPT

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP HỌC TRẢI NGHIỆM KẾT HỢP VỚI LỜI NÓI SINH ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIỜ HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG THPT... Sử dụng phương pháp học tr

SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT LƯƠNG ĐẮC BẰNG

……….

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP HỌC TRẢI NGHIỆM KẾT HỢP VỚI LỜI NÓI SINH ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIỜ HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG THPT

I Phần mở đầu 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Đối tượng nghiên cứu 2

4 Phương pháp nghiên cứu 2

II Sử dụng phương pháp học trải nghiệm kết hợp lời nói sinh động của giáo viên nhằm nâng cao giờ học lịch sử ở trường THPT………2

1 Cơ sở lý luận……….2

1.1 Cơ sở xuất phát……… 2

1.1.1 Mục tiêu bộ môn 2

1.1.2 Đặc trưng bộ môn lịch sử ở trường THPT……… 3

1.1.3 Đặc điểm nhận thức của học sinh trong học tập lịch sử ở trường THPT.4 1.2 Cơ sở lý luận sử dụng phương pháp trải nghiệm kết hợp với lời nói sinh động của giáo viên………4

2 Thực trạng của việc sử dụng phương pháp học trải nghiệm kết hợp lời nói sinh động của giáo viên nhằm nâng cao giờ học lịch sử ở trường THPT………5

2.1 Về phía giáo viên……….5

2.2 Về phía học sinh……… 5

3 Một số hình thức sử dụng phương pháp học trải nghiệm kết hợp với lời nói sinh động của giáo viên nhằm nâng cao giờ học lịch sử ở trường THPT………6

3.1 Sử dụng phương pháp học trải nghiệm kết hợp với lời nói sinh động của giáo viên nhằm nâng cao giờ học lịch sử ở trường THPT bằng các trò chơi 6

3.2.Sử dụng phương pháp học trải nghiệm kết hợp với lời nói sinh động của giáo viên nhằm nâng cao giờ học lịch sử ở trường THPT qua hoạt động “đóng vai” 9

3.3 Sử dụng phương pháp học trải nghiệm kết hợp với lời nói sinh động của giáo viên nhằm nâng cao giờ học lịch sử ở trường THPT qua hoạt động “tham quan dã ngoại học tập tại các khu di tích” 11

3.4 Sử dụng phương pháp học trải nghiệm kết hợp với lời nói sinh động của giáo viên nhằm nâng cao giờ học lịch sử ở trường THPT qua hoạt động “sinh hoạt văn hóa, văn nghệ”………14

4 Thực nghiệm sư phạm……… 16

III Kết luận, kiến nghị……… 19

Còn ở Việt Nam, cha ông ta từ xưa cũng đúc rút kinh nghiệm, hình thành nênnhững khẩu quyết, ca dao, tục ngữ “Trăm hay không bằng tay quen”; “Học đi đôivới hành”; “Đi một ngày đàng học một sàng khôn”…

Những quan niệm trên đã nhấn mạnh yếu tố quan trọng trong giáo dục xưa

và nay là giáo dục thực hành, thực tế cuộc sống và hoạt động trải nghiệm Đâychính là nguồn gốc tư tưởng đầu tiên của phương pháp giáo dục trải nghiệm, là cơ

sở quan trọng để hình thành nền giáo dục và đổi mới giáo dục của nhân loại nóichung và Việt Nam nói riêng trong giai đoạn hiện nay

Tại Nghị quyết Hội nghị trung ương 8 khóa VI của BCHTW, đã xác địnhquan điểm đổi mới giáo dục hiện nay là “Tiếp tục đổi mới phương pháp dạy và họctheo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiếnthức, kĩ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớmáy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở đểngười học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kĩ năng, phát triển năng lực Chuyển từhọc chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động

xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học…”

Theo dự thảo Đề án đổi mới chương trình và sách giáo khoa giáo dục saunăm 2015 đã nêu “hoạt động trải nghiệm bản chất là những hoạt động giáo dụcnhằm hình thành và phát triển cho học sinh những phẩm chất tư tưởng, ý chí tìnhcảm, giá trị kĩ năng sống và những năng lực cần có của con người trong xã hội hiệnđại…”

Để đáp ứng được tình hình giáo dục mới, các môn học nói chung, lịch sử nóiriêng ở trường phổ thông phải không ngừng đổi mới phương pháp dạy học, nângcao tính tích cực, tự giác chủ động sáng tạo của học sinh, phù hợp với đặc điểm lớphọc, môn học, vận dụng kỹ năng rèn luyện kiến thức vào thực tiễn, tác động đếntình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh

Bộ môn lịch sử ở trường THPT là môn khoa học có tầm quan trọng to lớntrong việc giáo dục toàn diện cho học sinh Trên cơ sở thực tiễn giáo dục, ưu thế bộmôn lịch sử đặt ra, trải qua nhiều năm công tác giảng dạy bộ môn lịch sử ở trườngTHPT, đã hình thành lý luận và thực tế tổ chức hoạt động “trải nghiệm” và lấy làm

đề tài sáng kiến kinh nghiệm: “Sử dụng phương pháp học trải nghiệm kết hợp lời

nói sinh động của giáo viên nhằm nâng cao giờ học lịch sử ở trường THPT”, với

mong muốn góp phần nhỏ vào việc nâng cao chất lượng dạy học lịch sử ở trườngTHPT

2 Mục đích nghiên cứu.

Trên cơ sở tìm hiểu về lý luận, vai trò của đề tài “Sử dụng phương pháp

học trải nghiệm kết hợp lời nói sinh động của giáo viên nhằm nâng cao giờ học lịch sử ở trường THPT”, thực tiễn dạy học lịch sử ở trường THPT, đề tài đi sâu

vào việc tổ chức tham quan ngoại khóa, kết hợp lời nói của giáo viên, tư liệu lịch

sử Việt Nam, tư liệu trực quan các di tích lịch sử địa phương, tiến hành dạy họclịch sử địa phương để khẳng định tính khả thi của đề tài, giúp học sinh hiểu toàndiện hơn lịch sử dân tộc, gây hứng thú học tập bộ môn lịch sử THPT

3 Đối tượng nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là học sinh THPT

4 Phương pháp nghiên cứu.

- Cơ sở phương pháp luận: dựa trên cơ sở Chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng về nhận thức và giáo dục

- Phương pháp nghiên cứu:

Về lý thuyết: Nghiên cứu các văn bản, nghị quyết của Đảng, Nhà nước, Bộgiáo dục – đào tạo liên quan đến đề tài; nghiên cứu các tài liệu về giáo dục học, tâm

lý học, phương pháp dạy học lịch sử, các vấn đề lịch sử liên quan đến đề tài; nghiêncứu chương trình sách giáo khoa Lịch sử THPT, tài liệu lịch sử địa phương,phương tiện trực quan địa phương…

Nghiên cứu thực tế: đánh giá thực tế nắm vững kiến thức của học sinh saukhi hoàn thành giờ học thực địa; tiến hành thực nghiệm để đánh giá tính khả thi củagiờ học ngoại khóa

II Sử dụng phương pháp học trải nghiệm kết hợp lời nói sinh động của giáo viên nhằm nâng cao giờ học lịch sử ở trường THPT.

mà đòi hỏi phải có nội dung sinh động, sử dụng phương tiện trực quan và phân tích

để làm sáng tỏ được sự kiện, hiện tượng lịch sử Sử dụng phương pháp học trải

nghiệm kết hợp lời nói sinh động của giáo viên nhằm nâng cao giờ học lịch sử ở trường THPT, sẽ giúp cho bài học hấp dẫn, bức tranh của quá khứ được khôi phục

lại một cách chân thực và chính xác Qua đó phát triển các năng lực quan sát, đọc,viết, hình thành năng lực tư duy, nắm vững kiến thức

Kết hợp lời nói của giáo viên với hoạt động học trải nghiệm trực quan trongdạy học lịch sử có tác dụng to lớn đối với học sinh ở THPT Giáo viên, với ngônngữ rõ ràng khúc chiết, dễ hiểu, gợi cảm sẽ thu hút được sự theo dõi, tích cực hoạt

động độc lập tư duy của học sinh Các em hăng hái xây dựng bài, trao đổi đàmthoại, trả lời câu hỏi hay trình bày sự kiện trên phương tiện trực quan, đặt ra nhữngvấn đề băn khoăn…, để lĩnh hội kiến thức Lời nói của giáo viên kết hợp với họctrải nghiệm qua các phương tiện trực quan (tranh, ảnh, lược đồ, sơ đồ…) sẽ pháthuy được tối đa các năng nhận thức của học sinh: quan sát, hình dung, tưởng tượng,nhớ, tư duy, để nắm vững kiến thức.

Với vai trò lớn đó, “kết hợp lời nói của giáo viên với hoạt động trải nghiệm”trực quan có ý nghĩa quan trọng trong việc giáo dục toàn diện học sinh trên cả bamặt: Giáo dưỡng (cung cấp kiến thức), giáo dục (tư tưởng, tình cảm, đạo đức), pháttriển (Rèn luyện năng lực nghe, nói, đọc, viết, hình thành kĩ năng, kĩ xảo của họcsinh)

1.1.2 Đặc trưng bộ môn lịch sử ở trường THPT

Tri thức lịch sử ở trường THPT nói chung là những cơ sở lịch sử mang tínhquá khứ, bởi vậy học sinh không thể trực tiếp quan sát quá khứ mà chỉ nhận thứcmột cách gián tiếp Với đặc trưng này, học sinh rất khó nắm vững kiến thức, pháttriển toàn diện, bồi dưỡng trí tưởng tượng của học sinh

Với những đặc trưng trên, trong giờ học lịch sử trong lớp nói chung, giờ họclịch sử địa phương ngoại khóa trải nghiệm nói riêng, giáo viên không chỉ dừng lại ởviệc tạo biểu tượng cụ thể chính xác về sự kiện, hiện tượng lịch sử mà còn giúp họcsinh hình thành khái niệm, rút ra quy luật, bài học kinh nghiệm trong cuộc sống

1.1.3 Đặc điểm nhận thức của học sinh trong học tập lịch sử ở trường THPT.

Nhận thức của học sinh THPT mang tính quy luật của quá trình nhận thứcbao gồm: từ nhận thức cảm tính đến nhận thức lý tính, từ nhận thức lý tính đến hoạtđộng thực tiễn, như luận điểm của Lênin “từ trực quan sinh động đến tư duy trừutượng, từ tư duy trừu tượng đến thực tiễn, đó là con đường nhận thức chân lý, nhậnthức hiện thực khách quan”

Dạy học lịch sử phải bắt đầu bằng sự kiện, những sự kiện đã xảy ra trong quákhứ, học sinh không thể trực tiếp quan sát “trực quan sinh động”, muốn học sinhnắm được kiến thức lịch sử, bài giảng lịch sử cần phải có biểu tượng sinh động(hình ảnh sự kiện, nhân vật, điều kiện địa lý…) Dạy học “trải nghiệm kết hợp lờinói sinh động của giáo viên” sẽ giúp cho học sinh có được biểu tượng chân thậtchính xác, học sinh dễ dàng tái hiện lịch sử thông qua các giai đoạn tư duy để nắmvững kiến thức

1.2 Cơ sở lý luận sử dụng phương pháp trải nghiệm kết hợp với lời nói sinh động của giáo viên.

Học tập trải nghiệm là một phương pháp dạy học bộ môn nói chung, lịch sửnói riêng một cách hiệu quả hơn thông qua việc làm, với quan niệm học là quá trìnhtạo ra tri thức mới trên cơ sở trải nghiệm thực tế, dựa trên những đánh giá, phântích kinh nghiệm, kiến thức có sẵn

Có quan điểm cho rằng “Phương pháp học trải nghiệm xảy ra khi một ngườitham gia trải nghiệm nhìn lại và đánh giá, xác định cái gì là hiểu ích, hoặc quan

trọng cần nhớ, và sử dụng những điều này để thực hiện các hoạt động khác trongtương lai”.

Học tập trải nghiệm là quá trình hàm chứa nhiều mối liên hệ phức tạp gồm

sự cân bằng chú ý của người học đối với vấn đề môn học nói chúng và lịch sử nóiriêng, vừa cân bằng khả năng phản tỉnh về ý nghĩa sâu xa về quan niệm với kĩ năng

áp dụng chúng

Để giúp học sinh học tập tốt thông qua hoạt động trải nghiệm, giáo viên phảiđảm bảo được nhiều chức năng: Chuyên gia môn học, người tổ chức và đánh giátiêu chuẩn, người huấn luyện, bác sĩ tâm lý… vai trò của thầy (cô) giáo góp phần

to lớn giúp học sinh trải nghiệm và lĩnh hội kiến thức

Phương pháp học trải nghiệm kết hợp với lời nói sinh động của giáo viêntrong dạy học bộ môn nói riêng, môn lịch sử nói chung ở nhà trường THPT:

Lý thuyết của học tập trải nghiệm chỉ ra rằng, việc dạy học không phải làtiến hành công việc đến người học thông qua hàng loạt kĩ thuật, mà phải đượcthông qua ngôn ngữ của người dạy “kết hợp lời nói sinh động của giáo viên” Ngônngữ của giáo viên, với sự quyết đoán hay thân thiện hoặc ấm áp sẽ giúp học sinhyêu thích môn học lịch sử, tạo động lực bên trong và kiến thức của bản thân bằnghội thoại nhóm nhỏ, tạo ra mối quan hệ với cá nhân, áp dụng kiến thức, những trảinghiệm trong mỗi sự kiện, giúp học sinh lập ra các kế hoạch phát triển cá nhân và

GV và học sinh trường THPT Lương Đắc Bằng học trải nghiệm lịch sử

cung cấp cách thức nhận phản hồi từ phần vừa mới thực hiện, trên cơ sở học sinh sẽnắm được lịch sử một cách chân thực, sinh động và hấp dẫn, học sinh sẽ yêu thíchmôn học lịch sử hơn.

2 Thực trạng của việc sử dụng phương pháp học trải nghiệm kết hợp với lời nói sinh động của giáo viên nhằm nâng cao giờ học lịch sử ở trường THPT

Phương pháp học trải nghiệm kết hợp lời nói sinh động của giáo viên trongdạy học Lịch sử ở trường THPT nhằm hình thành và phát triển phẩm chất nhâncách, năng lực chung và năng lực đặc thù cho học sinh Nhưng lâu nay vấn đề nàychưa được giáo và học sinh quan tâm đúng mức

2.1 Về phía giáo viên:

Hầu hết giáo viên hiện nay đều cho rằng biện pháp này sẽ góp phần tạo hứngthú cho học sinh trong học tập, tăng cường khả năng tự nghiên cứu, tự học của họcsinh, bồi dưỡng kiến thức cho học sinh một cách chân thực, sâu sắc nhất, gắn líthuyết trong sách vở với thực tiễn, giáo dục tư tưởng tình cảm cho học sinh

Tuy nhiên các thầy cô đều thấy khó khăn trong việc thực hiện, do không cóthời gian trên lớp, không có kinh phí cho học sinh đi tham quan thực tế, chưa biếtcách tổ chức hình thức trải nghiệm phù hợp với nội dung lịch sử và khó khăn trongviệc quản lí, tổ chức học sinh……

2.2 Về phía học sinh:

Hầu hết học sinh đều cho rằng “Việc tổ chức phương pháp học trải nghiệmkết hợp lời nói sinh động của giáo viên nhằm nâng cao giờ học lịch sử ở trườngTHPT” là cần thiết, các em “rất hứng thú” và “hứng thú” khi được khi được thamgia các hoạt động học tập trải nghiệm trong học tập Lịch sử để nắm sự kiện, tạobiểu tượng Lịch sử, phát triển óc quan sát, ngôn ngữ, giáo dục tư tưởng tình cảmcủa mình Tuy nhiên các trường THPT hiện nay học sinh không được học tậpphương pháp trải nghiệm, hoặc được học một cách qua loa, không thiết thực

Như vậy, việc tổ chức hoạt động học tập trải nghiệm là cần thiết trong dạyhọc Lịch sử Nó góp phần đổi mới phương pháp dạy học để nâng cao chất lượngdạy học Đặc biệt khi vận dụng phương pháp này góp phần thay đổi thái độ học tập

của học sinh, hứng thú và yêu thích môn học hơn Tuy nhiên do nhiều nguyên nhânnên những tiết học vận dụng phương pháp dạy học trải nghiệm còn hạn chế.

Xuất phát từ những khó khăn nói trên, trải qua nhiều năm trau dồi kiến thứccủa bản thân và sự góp ý chân thành từ các đồng nghiệp, đã kích thích bản thân tôi

đi sâu tìm hiểu cả về lý luận và thực tiễn của việc “Sử dụng phương pháp học

trải nghiệm kết hợp lời nói sinh động của giáo viên nhằm nâng cao giờ học lịch

sử ở trường THPT”, mong muốn nó trở thành một nguồn tư liệu quan trọng nhằm

nâng cao chất lượng dạy và học môn lịch sử ở trường THPT hiện nay

3 Một số hình thức sử dụng phương pháp học trải nghiệm kết hợp lời nói sinh động của giáo viên nhằm nâng cao giờ học lịch sử ở trường THPT.

3.1 Sử dụng phương pháp học trải nghiệm kết hợp lời nói sinh động của giáo viên nhằm nâng cao giờ học lịch sử ở trường THPT bằng các trò chơi

Vui chơi là một dạng hoạt động nhằm thoả mãn sở thích hứng thú và nhu cầuphát triển thể chất, trí tuệ, ý chí, tình cảm của cá nhân, cùng với các hoạt động khácnhư lao động, học tập , đặc biệt là để phát triển tính cộng đồng trách nhiệm, tìnhthương yêu đồng loại, qua đó có thể rèn luyện các kĩ năng giao tiếp và hoạt động,phát triển tình cảm, niềm tin đạo đức, xúc cảm thẩm mĩ của cá nhân Vui chơi hợp

lí, khoa học sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng thời gian nhàn rỗi của các em.Vui chơi trong và ngoài nhà trường góp phần hỗ trợ, nâng cao chất lượng học tậptrong các giờ học chính khoá trên lớp

Từ thực tế giảng dạy trên lớp đến những tiết thao giảng, hội giảng tôi nhận rarằng “Trò chơi học tập” là một vấn đề không thể thiếu được để tạo nên không khí sôinổi, hào hứng đem lại một tiết học “nhẹ nhàng, tự nhiên, hiệu quả” Dưới sự tổ chứccủa thầy (cô), với lời nói sinh động của mình, tiếng cười, tiếng vỗ tay của các em sẽxoá đi sự gò bó, khuôn khổ Ấn tượng thật đẹp đẽ, “Trò chơi học tập” được sử dụngnhư một hình thức, một phương pháp, một biện pháp dạy học cho học sinh

Bộ môn lịch sử ở trường THPT trò chơi Lịch sử mang đầy đủ các đặc điểmcủa trò chơi Nhưng trò chơi này khác hẳn với những trò chơi khác ở chỗ ít nhiềuphải chứa đựng trong đó một yếu tố lịch sử Trò chơi có thể phân loại theo số ngườichơi (Trò chơi tập thể, trò chơi cá nhân) Trò chơi có thể là trò chơi vận động, có thể

là trò chơi trí tuệ cũng có thể kết hợp vận động và trí tuệ

Thực tế cho thấy hình thức tổ chức của trò chơi lịch sử rất dễ được học sinhhưởng ứng và tham gia

- Xét về mục đích phục vụ dạy học nói chung, trò chơi sử nói riêng có thể là:

+ Trò chơi nhằm dẫn dắt hình thành tri thức mới

+ Trò chơi nhằm củng cố kiến thức, luyện tập kĩ năng

+ Trò chơi nhằm ôn tập, rèn luyện tư duy trong ngoại khoá

- Nếu phân loại theo các mạch kiến thức của Lịch sử ta có thể nói tới, chẳng hạn:

+ Trò chơi về trí nhớ thời gian lịch sử.

Giúp học sinh rèn luyện củng cố tiếp thu tri thức đồng thời phát triển vốnkinh nghiệm mà các em đã được tích luỹ thông qua hoạt động chơi

Rèn luyện kĩ năng, kĩ xảo thúc đẩy hoạt động trí tuệ Nhờ sử dụng trò chơihọc tập mà quá trình dạy và học trở thành một hoạt động vui và hấp dẫn hơn, các

cơ hội học tập đa dạng hơn

Đối với học sinh, không có phương tiện nào giúp các em phát triển một cách

tự nhiên, có hiệu quả, rèn luyện tính tự chủ bằng trò chơi học tập

Qua chơi, các em biết tự kiềm chế, được tham gia hoạt động tích cực Tròchơi không chỉ là phương tiện mà còn là phương pháp giáo dục

Tóm lại, trò chơi nói chung, trò chơi học tập nói riêng giúp cho học sinh pháttriển toàn diện các năng lực một cách tự nhiên, giúp cho các em trao đổi kinh nghiệm,tương tác lẫn nhau, từ đó các em tiếp thu kiến thức một cách dễ dàng

Ví dụ: Trò chơi “ Ô chữ kì diệu”

- Mục đích

- Dùng để dạy các bài ôn tập, và các hoạt động củng cố cuối bài

- Có thể sử dụng trong hoạt động khởi động

- Phát triển óc thông minh, sự nhanh nhẹn, có khả năng phân tích, phán đoán

- Kích thích hứng thú học tập của học sinh

- Chuẩn bị

- Giáo viên thiết kế trò chơi này trên giáo án điện tử với các Slide có các ô chữ

mà mỗi ô chữ có một câu hỏi

- Nội dung câu hỏi, câu trả lời

- Quá trình thực hiện: Khi dạy bài bài 21, SGK lịch sử (lớp 11 cơ bản) “Phong

trào yêu nước chổng Pháp cuổi thế kỉ XIX” Kết thúc bài học, giáo viên tổ chức tròchơi cho học sinh, mục đích củng cố kiến thức

- Câu 1 Có 7 chữ cái, khái niệm chỉ những người tri thức đổ đạt thời khong kiến

- Câu 2 Có 7 chữ cái, tên của Hiệp ước 1884?

- Câu 3 Có 8 chữ cái, tên phong trào yêu nước VN chống Pháp cuối thế kỉ XIX?

- Câu 4 Có 6 chữ cái, nơi Đơ Cuốc xi tổ chức yến tiệc

- Câu 5 Có 7 chữ cái, là nơi thực dân Pháp đày ải vua Hàm nghi.

- Câu 6 Có 6 chữ cái, nơi phái chủ chiến phản công quân Pháp tại kinh thànhHuế?

- Câu 7 Có 13 chữ cái, tên người đứng đầu phái chủ chiến tại kinh thành Huế

- Câu chủ điểm, Có 7 chữ cái, tên thật của vua Hàm Nghi

- Cách thực hiện

- Giáo viên chia lớp thành 2 – 4 đội ( tùy vào số lượng học sinh) Giáo viên đưa

ra ô chữ gồm hàng ngang và hàng dọc Mỗi ô chữ hàng ngang là nội dung kiến thức

đã học kèm theo lời gợi ý

Ví dụ khi giáo viên nêu “ô số 1 hàng ngang có 7 chữ cái” kèm theo lời gợi ý:khái niệm chỉ những người tri thức đổ đạt thời khong kiến

+ Mỗi nhóm chơi sau khi nghe lời gợi ý xong suy nghĩ hội ý và phất cờ để giànhquyền trả lời Nhóm nào phất cờ trước, trả lời nhanh, đúng được thưởng 1 tấm thẻmàu đỏ Nhóm nào sai nhường quyền trả lời cho nhóm khác Trong khi các nhómtrả lời giáo viên bật phần trình chiếu để học sinh dưới lớp đối chiếu từ đó với ô chữ

đã có và kiến thức đã học xem đã đúng chưa, nếu học sinh và giáo viên nhận xétđúng thì giáo viên ghi đáp án đó vào “Ô chữ kỳ diệu”

+ Nhóm thắng cuộc là nhóm ghi được nhiều tấm thẻ màu đỏ nhất

+ Tìm được từ hàng dọc được 2 tấm thẻ màu đỏ

+ Giáo viên cho điểm 10, 9, 8 tùy theo thẻ mà cho điểm

+ Trò chơi kết thúc khi các ô chữ hàng ngang và ô chữ hàng dọc được đoán ra Khi đó, giáo viên tuyên dương khen ngợi đội nào thắng cuộc, động viên, khích lệ đội còn lại

3.2 Sử dụng phương pháp học trải nghiệm kết hợp lời nói sinh động của giáo viên nhằm nâng cao giờ học lịch sử ở trường THPT qua hoạt động “đóng vai”.

Đóng vai là thế thân vào một người để giới thiệu hay trình bày, miêu tả, trựctiếp làm về một sự kiện hiện tượng hay một lĩnh vực cụ thể nào đó, nó sẽ giúp chohọc sinh khả năng tưởng tượng và tư duy cao, đồng thời còn rèn luyện kĩ năngthuyết trình, kĩ năng giao tiếp trước đám đông, không còn ngại ngùng mà học sinh

sẽ tự tin hơn Song phương pháp trải nghiệm đóng vai phải được thầy (cô) giáo tổchức, với sự chuẩn bị, đặc biệt bằng lời nói sinh động của mình (gợi mở, tổ chức,sắp xếp, nhận xét…) hoạt động trải nghiệm đóng vai sẽ hiệu quả, sẽ gây được sựhứng thú và hấp dẫn cho học sinh

Có hai loại đóng vai: Thứ nhất đó là đóng làm các nhân vật lịch sử sau đótường thuât lại, kể lại, làm lại những kỉ niệm đã từng trải qua trong quá khứ Thứhai đó là đóng làm một hướng dẫn viên du lịch để mô tả cho khách du lịch hay chocác em học sinh thông qua sự hiểu biết của mình về bảo tàng, di tích nào đó

Ví dụ: Khi dạy bài 26 “Đất nước trên đường đổi mới”SGK cơ bản lớp 12.

Giáo viên nên cho học sinh đóng vai tham quan nhà máy trên địa bàn nhà trường

Bước 1: Giáo viên chia lớp làm 2 nhóm, giao nhiệm vụ cho từng nhóm, quyđịnh thời gian chuẩn bị, thời gian đóng vai, các tiêu chí để đánh giá kết quả, gợi ý

và cung cấp tài liệu cho học sinh Cụ thể:

- Nhóm 1: Đóng vai làm quản lý (Giám đốc) công ty, giới thiệu cho các vị khách vềcông ty của mình

GV và HS trường THPT Lương Đắc Bằng học trải nghiệm lịch sử

- Nhóm 2: Đóng vai làm công nhân xản xuất ở công ty giới thiệu cho các vị khách

về công việc, tính kỉ luật, hiệu quả của công ty

- Thời gian chuẩn bị: giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh từ tiết học trước do vậy

cả hai nhóm có thời gian là 1 tuần để chuẩn bị và tìm hiểu các thông tin ở nhà trướckhi thuyết trình

- Thời gian đóng vai quy định là 15 phút để các nhóm thực hiện

- GV nhận xét và cho điểm dựa trên các tiêu chí mà mình đưa ra Để đạt được điểmtuyệt đối là 10 điểm thì các nhóm phải đáp ứng được các tiêu chí sau:

Thời gian (không được vượt quá thời gian quy định) 1

- GV đưa cho học sinh một số kênh thông tin như sách, báo, tài liệu internet để họcsinh có thể lấy được những thông tin có giá trị, chính xác, tin cậy

Bước 2: Các nhóm thảo luận, phân công công việc cụ thể cho từng thànhviên của mình Cụ thể:

Nhóm 1 và nhóm 2 cử ra nhóm trưởng, thư kí Nhóm trưởng của cả 2 nhóm cónhiệm vụ phân chia công việc cho các thành viên trong nhóm mình bằng cách lập rabiên bản họp nhóm và ghi rõ công việc của các thành viên trong nhóm cần phải làmnhư thống nhất kịch bản, nội dung, cách diễn xuất Từ đó mà theo dõi và đôn đốc cácthành viên trong nhóm hoàn thành nhiệm vụ

Bước 3: Các nhóm trình bày phần đóng vai

Bước 4: Các thành viên khác thảo luận, nhận xét

Bước 5: Giáo viên nhận xét, kết luận

GV nhận xét, đánh giá cho điểm dựa theo các tiêu chí mà mình đã đưa ra Thông qua hoạt động học tập trải nghiệm bằng hình thức đóng vai giúp choviệc học không còn khô khan, nhàm chán như trước nữa, “học đi đôi với hành” Việc

học sinh tham gia trực tiếp là một người chuyên sâu để giới thiệu cho bạn bè về ditích này, nó góp phần phát huy cao tính tích cực và chủ động và tạo hứng thú chohọc sinh

3.3 Sử dụng phương pháp học trải nghiệm kết hợp lời nói sinh động của giáo viên nhằm nâng cao giờ học lịch sử ở trường THPT qua hoạt động “tham quan

dã ngoại học tập tại các khu di tích”.

Tham quan, dã ngoại là một hình thức tổ chức học tập thực tế hấp dẫn đốivới học sinh Mục đích của tham quan, dã ngoại là để các em học sinh được đithăm, tìm hiểu và học hỏi kiến thức, tiếp xúc với các di tích lịch sử, văn hóa, côngtrình, nhà máy,… ở xa nơi các em đang sống, học tập, giúp các em có được kinhnghiệm thực thế, từ đó áp dụng vào cuộc sống của chính các em Góp phần bồi đắptình yêu quê hương, phấn đấu xây dựng quê hương giàu đẹp

Hằng năm các nhà trường THPT cũng đã tổ chức trung bình 1 buổi thamquan, dã ngoại tại các bảo tàng, di tích lịch sử cho học sinh Mặc dù còn ít nhưng

nó đánh dấu bước tiến lớn trong việc đổi mới phương pháp dạy và học Sau buổitrải nghiệm thực tế đã thu được ý kiến phản hồi rất tích cực từ phía học sinh, bướcđầu khẳng định biện pháp học tập trải nghiệm sáng tạo kết hợp với lời nói sinhđộng của giáo viên bằng hình thức tham quan, dã ngoại đã tạo ra môi trường họctập mới mẻ, kích thích sự hứng thú cho học sinh

Ví dụ: Khi tiết 34 “lịch sử địa phương”SGK lớp 11 (cơ Bản) Đối tượng là

học sinh THPT Lương Đắc Bằng

GV và HS trường THPT Lương Đắc Bằng học trải nghiệm lịch sử

GV tổ chức buổi học tập trải nghiệm sáng tạo cho HS tại “bảo tàng HoằngHóa” tỉnh Thanh Hóa.

Bước 1: Giáo viên lên kế hoạch, tìm địa điểm tham quan: “ bảo tàng HoằngHoa”

Giáo viên lên kế hoạch:

+ Mục tiêu: Giúp học sinh hiểu rõ hơn về con người, lịch sử văn hóa, nhữngcuộc đấu tranh bảo vệ quê hương đất nước…từ đó giáo dục cho các em yêu lịch sử,quê hương, đất nước

+ Thời gian: 1 buổi sáng

+ Đối tượng: học sinh lớp 11

+ Giáo viên liên hệ với trung tâm

+ Thành phần tham gia tham quan: ban giám hiệu, giáo viên chủ nhiệm,giáo viên bộ môn, phụ huynh học sinh và học sinh

+ Cách thức báo cáo của các nhóm sau chuyến đi: viết cảm nhận, thuyết trìnhtrên Power Point,…

Hình thức tổ chức:

+ Tổ chức cho học sinh tham quan toàn bộ bảo tàng

+ Nghe báo cáo của cán bộ tại trung tâm bảo tàng

+ Hướng dẫn học sinh nghe, ghi chép

+ Giáo viên chia nhóm, giao nhiệm vụ

GV và HS trường THPT Lương Đắc Bằng học trải nghiệm lịch sử

Giáo viên đưa ra nguyên tắc khi tham quan

Bước 2: Xin phép ý kiến nhà trường và phụ huynh học sinh

Bước 3: Gửi giấy mời tới các thành phần

Bước 4: Yêu cầu học sinh tìm hiểu trước về địa điểm tham quan, đưa ra một

“học đi đôi với hành”, được đến nơi thực địa, được tận mắt trông thấy và sờ vàocác hiện vật lịch sử, được nghe những người hướng dẫn viên thuyết trình về nhữngcâu chuyện lịch sử Qua đó giúp các em hiểu và có cái nhìn khách quan về các sựkiện lịch sử do vậy mà thêm yêu mến và trân trọng những giá trị lịch sử

3.4 Sử dụng phương pháp học trải nghiệm kết hợp lời nói sinh động của giáo viên nhằm nâng cao giờ học lịch sử ở trường THPT qua hoạt động “sinh hoạt văn hóa, văn nghệ”.

GV và HS trường THPT Lương Đắc Bằng học trải nghiệm lịch sử

Sinh hoạt tập thể là một yếu tố chính để duy trì và phát triển các phong trào

và đoàn thể thanh thiếu niên Sinh hoạt tập thể giúp các em được thư giãn saunhững giờ học mệt mỏi với những bài vở và lí thuyết ở trong nhà trường Sinh hoạttập thể là hình thức chuyển tải những bài học về đạo đức, nhân bản, luân lí, giá trị,

Vì ca nhạc mang tính đa diện như hùng tráng, bi thương, vui vẻ, trầm buồn,kích động,… tùy theo bài hát cũng như tâm trạng người hát và người nghe Chonên chỉ cần nghe một cá nhân hay tập thể hát lên một vài bài hát, thì chúng ta cũng

có thể đánh giá được tâm trạng và “trình độ” sinh hoạt của cá nhân hay tập thể đó

Ví dụ: Khi dạy tiết 46 “lịch sử địa phương thăm viếng, tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ tại nghĩa trang Hoằng Hóa”, SGK lớp 12 hệ cơ bản

Giáo viên tổ chức buổi học tập trải nghiệm sáng tạo cho học sinh thăm viếng,

vệ sinh, diễn văn nghệ Mục đích của hoạt động này giúp học sinh tri ân các anhhùng dân tộc của quê hương, bằng những hành động thiết thực “văn nghệ”, từ đó

GV và HS trường THPT Lương Đắc Bằng học trải nghiệm lịch sử tại nghĩa

trang liệt sĩ Hoằng Hóa

hình thành trong các em truyền thống đấu tranh của cha ông, bồi dưỡng niếm tin và

ý chí trong học tập và lao động, xây dựng và bảo vệ tổ quốc

Bước 1: Giáo viên đưa ra chủ đề, chia nhóm sau đó phân công nhiệm vụ chotừng nhóm, quy định về thời gian chuẩn bị, thời gian thi hát, đưa ra các tiêu chíđánh giá, cho điểm Cụ thể:

- Chủ đề thi: Hát ca khúc quê hương, cách mạng

- Hình thức hát: + Nhóm 1: Ca khúc ca ngợi quê hương

+ Nhóm 2: hát ca khúc cách mạng

- Thời gian chuẩn bị: giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh từ tiết học trước do vậy

cả hai nhóm có thời gian là 1 tuần để chuẩn bị và tìm hiểu các thông tin ở nhà trướckhi thuyết trình

+ Thời gian thi hát: 15 phút

- Giáo viên nhận xét và cho điểm dựa trên các tiêu chí mà mình đưa ra Để đạtđược điểm tuyệt đối là 10 điểm thì các nhóm phải đáp ứng được các tiêu chí sau:

GV và HS trường THPT Lương Đắc Bằng học trải nghiệm lịch sử