Mục đích nghiên cứu Xây dựng và sử dụng thí nghiệm kết nối máy tính trong dạy học chương “Dao động cơ” nhằm tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh, góp phần nâng cao chất lượng dạ
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
NGHỆ AN, 2017
Trang 2TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Mai Văn Trinh
Có thể tìm hiểu luận án tại:
1 Thư viện Quốc gia Việt Nam
2 Trung tâm Thông tin &Thư viện Nguyễn Thúc Hào, Đại học Vinh
Trang 3Vật lí là môn khoa học thực nghiệm, các tri thức vật lí là nền tảng cho
sự phát triển của khoa học và công nghệ, nhất là các công nghệ hiện đại, hỗ trợ sản xuất và đời sống, vì vậy có vai trò quan trọng trong tổng thể quá trình giáo dục, đào tạo con người mới Điều này cũng dẫn đến yêu cầu cần thiết phải cải tiến các thí nghiệm, tăng cường vai trò của thí nghiệm (TN) trong từng đơn vị của kiến thức Với sự xuất hiện của máy vi tính, các thiết bị đo đạc cảm biến và các bộ kết nối đã mở ra một hướng đi mới, nâng cao chất lượng của các thí nghiệm nói chung và thí nghiệm vật lí trong dạy học nói riêng Các thiết bị cảm biến cho các kết quả đo tức thời với độ chính xác cao, đồng thời thông qua các bộ kết nối và phần mềm chuyên dụng cài đặt trên máy tính, dữ liệu được xử lí ngay lập tức, cho kết quả liên tục, thể hiện rõ bản chất của hiện tượng, nhất là những hiện tượng vật lí xảy ra nhanh, khó quan sát quy luật Các bộ thí nghiệm mà số liệu thu được nhờ cảm biến, thiết
bị kết nối và được xử lí dữ liệu trên máy tính như vậy được gọi là thí nghiệm kết nối máy tính (TNKNMT)
Chương “Dao động cơ” lớp 12 vật lí trung học phổ thông đề cập đến những hiện tượng dao động gần gũi nhưng thường lại xảy ra rất nhanh, khó quan sát và rất khó hình dung về bản chất Vì vậy nếu đưa vào sử dụng các
bộ TNKNMT, sẽ làm cho các hiện tượng được quan sát một cách dễ dàng hơn và dễ hiểu hơn về mặt bản chất, tạo hứng thú và tích cực hoá hoạt động nhận thức của học sinh Vì vậy, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Xây dựng và sử dụng thí nghiệm kết nối máy tính trong dạy học chương “Dao động cơ” vật lí 12 trung học phổ thông”
2 Mục đích nghiên cứu
Xây dựng và sử dụng thí nghiệm kết nối máy tính trong dạy học chương “Dao động cơ” nhằm tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh, góp phần nâng cao chất lượng dạy học vật lí ở trường trung học phổ thông
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu:
+ Quá trình dạy học vật lý ở trường THPT
Trang 4+ Các bộ thí nghiệm kết nối máy tính và khả năng ứng dụng của nó trong dạy học Vật lý
- Phạm vi nghiên cứu: Phần “Dao động cơ” vật lý 12 THPT (ban cơ bản)
4 Giả thuyết khoa học
Nếu xây dựng và sử dụng thí nghiệm kết nối máy tính trong dạy học chương “Dao động cơ” một cách hợp lí thì sẽ tích cực hoá hoạt động nhận thức của học sinh, góp phần nâng cao chất lượng dạy học vật lí ở trường trung học phổ thông
5 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về việc xây dựng và sử dụng thí nghiệm kết nối máy tính trong dạy học vật lí ở trường trung học phổ thông nhằm tích cực hóa hoạt động nhận thức của HS
- Tìm hiểu thực trạng dạy học chương “Dao động cơ” với thí nghiệm kết nối máy tính nhằm tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh
- Xây dựng một số thí nghiệm kết nối máy tính phục vụ dạy học chương
“Dao động cơ” nhằm tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh
- Soạn thảo tiến trình dạy học một số kiến thức chương “Dao động cơ” với các TNKNMT đã xây dựng nhằm tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh
- Thực nghiệm sư phạm để đánh giá tính khả thi và hiệu quả của các tiến trình dạy học với TNKNMT đã soạn thảo
6 Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Nghiên cứu tài liệu giáo dục học, tâm lí học, lý luận dạy học, các nghiên cứu khoa học liên quan đến đề tài nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Xây dựng và sử dụng các phiếu khảo sát, phỏng vấn GV và HS để tìm hiểu về thực trạng dạy học chương
“Dao động cơ” với thí nghiệm kết nối máy tính nhằm tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh
- Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm:
+ Xây dựng một số TNKNMT phục vụ cho việc tổ chức dạy học chương “Dao động cơ” – Vật lí 12 THPT
+ Thiết kế tiến trình dạy học một số kiến thức chương “Dao động cơ” với TNKNMT nhằm tích cực hoá hoạt động nhận thức của học sinh
- Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tổ chức thực nghiệm sư phạm
có đối chứng để đánh giá tính khả thi của đề tài
Trang 5- Phương pháp thống kê toán học: Xử lí kết quả khảo sát thực trạng và
xử lí thống kê kết quả thực nghiệm sư phạm để kiểm định giả thuyết khoa học bằng phần mềm Microsoft Excel phiên bản năm 2013
7 Kết quả và những đóng góp của luận án
Luận án đã góp phần làm sáng tỏ cơ sở lý luận của việc xây dựng và
sử dụng thí nghiệm kết nối máy tính trong dạy học vật lí ở trường trung học phổ thông nhằm tích cực hóa hoạt động nhận thức của HS
Luận án đã chỉ ra được thực trạng dạy học chương “Dao động cơ” với thí nghiệm kết nối máy tính nhằm tích cực hóa hoạt động nhận thức của HS Luận án đã chế tạo thành công bộ thiết bị kết nối máy tính (lấy tên là ViLabs), đồng thời xây dựng được 6 TNKNMT dùng dạy học chương “Dao động cơ”
Luận án đã soạn thảo 7 tiến trình dạy học chương “Dao động cơ” với các TNKNMT đã xây dựng nhằm tích cực hoá hoạt động nhận thức của HS
Chương 3: Xây dựng và sử dụng thí nghiệm kết nối máy tính trong dạy học chương “Dao động cơ” vật lí 12 trung học phổ thông nhằm tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh
Chương 4: Thực nghiệm sư phạm
Trang 6CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Các nghiên cứu ở nước ngoài
Trên thế giới, các nghiên cứu về việc phát triển học tập với sự hỗ trợ của máy vi tính và các thiết bị công nghệ đã có từ những năm 70, 80 của thế
kỉ trước Vấn đề sử dụng máy vi tính và cảm biến như là công cụ hỗ trợ thí nghiệm dạy học cũng bắt đầu được thảo luận trong khoa học từ khoảng thời gian này Có nhiều nghiên cứu đã đề cập đến việc xây dựng và sử dụng TNKNMT trong dạy học vật lí, nhưng đáng kể nhất về mặt thiết bị là sự xuất hiện một số công ty thiết bị giáo dục chuyên về cảm biến và TNKNMT như Vernier, Pasco, Fourier, Addestation, Leybold,
Qua tìm hiểu, có thể thấy, các nghiên cứu đã xây dựng và sử dụng TNKNMT trong dạy học, theo cả hướng ứng dụng các TNKNMT sẵn có của các hãng trên, lẫn tìm các phương án kết nối máy tính khác để dạy học vật lí được tích cực hơn và khả thi hơn trong điều kiện của các trường Tuy nhiên, chưa có các nghiên cứu cụ thể phân tích và đánh giá các thiết bị TNKNMT sẵn có, đặc biệt là không có nghiên cứu nào đề cập đến xây dựng và sử dụng TNKNMT trong dạy học chương “Dao động cơ” ở Việt Nam nhằm tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh
1.2 Các nghiên cứu ở trong nước
Từ những năm 90 của thế kỉ trước, các nghiên cứu ở Việt Nam đã bắt nhịp với thế giới, quan tâm và nghiên cứu các ứng dụng của máy vi tính vào dạy học nói chung và vào hỗ trợ thí nghiệm vật lí trong dạy học nói riêng Các nghiên cứu cũng đã xây dựng được hệ thống cơ sở lý luận của việc sử dụng máy vi tính vào hỗ trợ dạy học và bước đầu đề cập đến việc sử dụng máy vi tính hỗ trợ thí nghiệm trong dạy học vật lí
Do đặc thù chương trình dạy học ở Việt Nam, đồng thời do muốn khắc phục những hạn chế của các bộ TNKNMT sẵn có của nước ngoài, những năm gần đây đã bắt đầu xuất hiện các nghiên cứu theo hướng cải tiến hoặc chế tạo mới các thiết bị TNKNMT, nhằm gia tăng hiệu quả sử dụng trong dạy học ở Việt Nam như của các tác giả Cao Tiến Khoa (2014), Phạm Xuân Quế, Nguyễn Hoàng Phương Error! Reference source not found., Chương “Dao động cơ”, đề cập đến dao động của con lắc lò xo và con lắc đơn, dao động tắt dần, dao động cưỡng bức, cộng hưởng cơ, là những hiện tượng vật lí không trực quan quy luật (dao động điều hòa), do đó rất cần những nghiên cứu giúp học sinh dễ dàng nhận thức trực quan các quy luật Trước kia, các nghiên cứu thường dùng bút lông hoặc thiết bị đánh tia lửa điện để ghi lại đồ thị dao động Năm 2011, luận án tiến sĩ của tác giả Dương Xuân Quý đã chế tạo bộ ghi nhận đồ thị dao động bằng tương tác từ, giúp
Trang 7học sinh nhận thức trực quan quy luật điều hòa của dao động con lắc lò xo
và con lắc đơn, sau đó tác giả Dương Xuân Quý sử dụng phần mềm Excel tạo ra một hàm chuẩn, điều chỉnh khớp với hình ảnh đồ thị ghi nhận được để phát hiện hàm quy luật dao động Tuy vậy, phương án này mới giảm một ít ảnh hưởng của ma sát và phức tạp khi phân tích dự liệu Bên cạnh đó, các nghiên cứu ở Việt Nam, khi sử dụng các bộ có sẵn của nước ngoài, dù chưa trực tiếp nghiên cứu chương “Dao động cơ”, nhưng khi mô tả các chức năng của các bộ TNKNMT, đã đề cập đến sử dụng bộ TNKNMT khảo sát dao động điều hòa của con lắc lò xo hoặc con lắc đơn, như nghiên cứu tác giả Lê Hoàng Anh Linh với thiết bị của hãng Vernier Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu nào trực tiếp nghiên cứu sử dụng ở chương “Dao động cơ”, đặc biệt là nghiên cứu ứng dụng vào tổ chức dạy học chương này, cũng như chưa có nghiên cứu nào đề cập đến vấn đề cải tiến hoặc xây dựng mới các thí nghiệm kết nối máy tính dùng dạy học chương này
1.3 Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu
Cần phân tích rõ thêm ưu, nhược điểm của các TNKNMT trong dạy học vật lí ở trường THPT Chỉ rõ ra các TNKNMT có vai trò như thế nào trong thực hiện các nhiệm vụ của dạy học vật lí ở trường THPT Đồng thời phân tích các TNKNMT có thể tích cực hóa hoạt động nhận thức của HS như thế nào trong dạy học vật lí, chiếm lĩnh tri thức, phát triển các kĩ năng, hình thành và phát triển các năng lực
Cần phân tích và nghiên cứu so sánh các TNKNMT sẵn có trên thị trường trong dạy học chương “Dao động cơ” Tập trung vào ưu, nhược điểm của từng thiết bị, khả năng đáp ứng yêu cầu giảng dạy ở bậc học phổ thông, chỉ ra những yếu tố cần khắc phục, phương hướng khắc phục, cải thiện hoặc cần chế tạo mới
Cần điều tra, đánh giá cụ thể thực trạng dạy học vật lí ở trường THPT hiện nay với TNKNMT nhằm làm cơ sở cho việc nghiên cứu ứng dụng TNKNMT vào tổ chức dạy học vật lí ở trường THPT
Trang 8Chương 2
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG THÍ NGHIỆM KẾT NỐI MÁY TÍNH TRONG DẠY HỌC VẬT LÍ NHẰM TÍCH CỰC HÓA HOẠT ĐỘNG NHẬN THỨC CỦA HỌC SINH2.1 Tổ chức hoạt động dạy học vật lí theo định hướng tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh
Tổ chức HĐDH là tổ hợp các hoạt động thiết kế, sắp xếp và thực hiện các HĐDH nhằm đạt được mục đích dạy học xác định
Tính tích cực nhận thức của HS, có thể được chia thành ba mức độ: Tích cực bắt chước, tái hiện; Tích cực tìm tòi; Tích cực sáng tạo
Sơ đồ 2.2 Sơ đồ các thành tố của HĐDH Sơ đồ 2.3 Sơ đồ các thành tố
của quá trình tổ chức HĐDH
Trang 92.1.3 Tổ chức dạy học vật lí như thế nào để tích cực hóa được hoạt động nhận thức của học sinh?
Ở khía cạnh này, các nghiên cứu chia làm hai hướng:
Ở hướng thứ nhất, một số nghiên cứu tìm cách tích cực hóa hoạt động nhận thức của HS bằng việc sử dụng các phương pháp/chiến lược dạy học tích cực Trong đó nổi trội hơn hết là bằng phương pháp dạy học “Nêu và giải quyết vấn đề” như nghiên cứu của các nhà khoa học như A.V Muraviep [1], I.Lêcne Error! Reference source not found., I.F Kharlamop Error! Reference source not found., N.M Zvereva Error! Reference source not found., Thái Duy Tuyên Error! Reference source not found.; Đỗ Hương Trà Error! Reference source not found.,
Ở hướng thứ hai, một số nghiên cứu lại tập trung vào việc tìm và phân tích các biện pháp cụ thể nhằm tích cực hóa hoạt động nhận thức của HS Theo hướng này, có thể kể đến các nghiên cứu của Đặng Thành Hưng Error! Reference source not found., Phạm Hữu Tòng Error! Reference source not found., Trần Bá Hoành Error! Reference source not found.; Nguyễn
Kỳ Error! Reference source not found.; … Ở đó, các tác giả cho rằng tính tích cực nhận thức của HS có thể được phát huy nhờ vào 3 biện pháp: Phân hóa nội dung học tập; Hình thành và duy trì cảm xúc học tập tích cực của
HS trong suốt giờ học; Sử dụng các PTDH đa dạng, hiện đại Hoặc ở một số nghiên cứu ứng dụng, các biện pháp được đề xuất một cách cụ thể hơn như của tác giả Cao Tiến Khoa Error! Reference source not found., bao gồm các biện pháp: Nói lên ý nghĩa lý thuyết và thực tiễn, tầm quan trọng của vấn
đề nghiên cứu; Phải kích thích hứng thú nội dung; Phải dùng các phương pháp dạy học đa dạng; Kiến thức phải được trình bày trong dạng động, phát triển và mâu thuẫn với nhau, tập trung vào những vấn đề then chốt, có lúc diễn ra một cách đột ngột, bất ngờ; Phải sử dụng phối hợp các phương tiện dạy học, tăng cường sử dụng các công cụ trực quan trong dạy học; Tăng cường sử dụng thí nghiệm trong dạy học, nhất là cho học sinh trực tiếp thao tác với thí nghiệm để chiếm lĩnh tri thức; Phải sử dụng các hình thức tổ chức dạy học khác nhau; Phải luyện tập, vận dụng kiến thức vào thực tiễn trong các tình huống mới, đưa HS tham gia vào quá trình thảo luận đánh giá” Trong luận án này, khi tổ chức dạy học nhằm tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh, chúng tôi sử dụng phối hợp các biện pháp tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh như đã được đề xuất bởi tác giả Cao Tiến Khoa ở trên Đặc biệt, chúng tôi tìm cách xây dựng và sử dụng hiệu quả TNKNMT trong dạy học sao cho có thể tích cực hóa hoạt động nhận thức của HS, sẽ được trình bày ở chương sau
Trang 102.2 Thí nghiệm kết nối máy tính trong dạy học vật lí
TNKNMT là các thí nghiệm vật lí được tiến hành trực tiếp và có sự kết nối với máy vi tính nhằm thu thập và xử lí số liệu
TNKNMT, theo chúng tôi gồm 3 thành phần: Đối tượng vật lí cần nghiên cứu (1); Các thao tác hoặc công cụ tác động lên đối tượng vật lí theo một trình tự nhất định và trong những điều kiện xác định (2); Thiết bị kết nối máy tính (3)
Sơ đồ 2.1 Sơ đồ các thành phần của một thí nghiệm kết nối máy tính
Bằng việc phân tích rõ các thành phần của TNKNMT như trên, chúng
ta thấy rằng, một TNKNMT chỉ khác thí nghiệm thông thường ở sự có mặt của thiết bị kết nối máy tính Chất lượng thí nghiệm và kết quả mang lại của thí nghiệm phụ thuộc rất nhiều vào khả năng và chất lượng của thiết bị kết nối Việc xây dựng TNKNMT vì vậy cũng tập trung nhiều nhất ở việc lựa chọn hoặc chế tạo thiết bị kết nối máy tính phù hợp với mục đích thí nghiệm
và đảm bảo tích cực hóa hoạt động nhận thức của HS
TNKNMT về bản chất cũng là một TN thực, vì vậy cũng đảm bảo các vai trò và chức năng của TN nói chung, nhưng có nhiều ưu điểm như sau:
Ưu điểm trong thực hiện mục đích thí nghiệm:
- Trực quan cao hơn trong việc trình bày số liệu đo, hiển thị kết quả;
- Tiết kiệm thời gian do thu thập, xử lí số liệu hoàn toàn tự động;
- Cho phép thu thập nhiều kiểu dữ liệu với số lượng lớn trong thời gian rất ngắn;
- Số liệu đo được có độ chính xác cao hơn;
- Tiết kiệm thời gian lắp đặt thí nghiệm;
Ưu điểm trong thực hiện mục đích dạy học
- Thí nghiệm kết nối máy tính mở ra khả năng tìm hiểu vấn đề nhanh
Trang 11- Thí nghiệm kết nối máy tính mở ra nhiều phương án tìm hiểu hiện tượng và quy luật vật lí
- Thí nghiệm kết nối máy tính tạo hứng thú với nhiệm vụ học tập Tuy nhiên, TNKNMT cũng có những hạn chế như: Đòi hỏi người
sử dụng có thời gian làm quen với máy vi tính và với việc sử dụng các phần mềm; Giá thành các thiết bị cảm biến và bộ kết nối hiện nay còn cao; Các bộ kết nối hiện nay đều chưa có tiếng Việt, phần nào gây khó khăn cho người
sử dụng ở Việt Nam; Hầu hết các TNKNMT sử dụng công nghệ hiện đại trong đo đạc và xử lí số liệu (cảm biến và lập trình), vượt quá kiến thức sẵn
có của HS, điều này đôi khi dẫn đến những khó khăn nhất định trong quá trình thuyết phục HS tin tưởng với kết quả TN; Mặc dù các TNKNMT với các thiết bị và công nghệ hiện đại, giúp thể hiện trực quan quy luật vật lí, nhưng nhiều trường hợp có thể làm phân tán sự tập trung của HS trong các hoạt động nhận thức; Và cuối cùng, TNKNMT có thể làm giảm tác dụng rèn luyện các thao tác đo đạc trong thí nghiệm, do các thao tác này đã được tự động hóa nhờ các cảm biến
Một TNKNMT cũng cần đáp ứng những yêu cầu nhất định để đảm bảo tổ chức dạy học tích cực hóa được nhận thức của HS
Trang 12Chương 3 XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG THÍ NGHIỆM KẾT NỐI MÁY TÍNH TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG “DAO ĐỘNG CƠ” NHẰM TÍCH CỰC HÓA HOẠT ĐỘNG NHẬN THỨC CỦA HỌC SINH 3.1 Khảo sát thực trạng của việc tổ chức HĐDH chương “Dao động cơ” với sự hỗ trợ của TNKNMT nhằm tích cực hóa HĐNT của HS
Mục đích khảo sát là để tìm hiểu và đánh giá thực trạng dạy học chương “Dao động cơ” với TNKNMT nhằm tích cực hóa hoạt động nhận thức của HS, tập trung trả lời các câu hỏi sau:
+ Các GV bộ môn vật lí, các nhà quản lí giáo dục có nhận thức được tầm quan trọng của việc tích cực hóa hoạt động nhận thức của HS trong tổ chức dạy học không?
+ Hoạt động nhận thức của HS khi học chương “Dao động cơ” tại các trường THPT hiện nay có tích cực không? Nếu không thì vì những lí do gì? + Chương “Dao động cơ” được tổ chức dạy học tại các trường THPT hiện nay diễn ra theo những hình thức nào? Theo các phương pháp nào? Có những khó khăn gì không?
+ GV khi tổ chức hoạt động dạy học chương “Dao động cơ” có sử dụng TN không? Sử dụng những TN nào? Có thường xuyên không? Có hiệu quả không?
+ Các trường THPT đã có và đã sử dụng TNKNMT vào tổ chức dạy học chương “Dao động cơ” chưa? Nếu đã có thì đã có những bộ nào? Có đáp ứng yêu cầu dạy học tích cực chương “Dao động cơ”?
Để đạt được mục đích đó, chúng tôi tiến hành phỏng vấn trực tiếp GV,
HS kết hợp với thực hiện 4 phiếu khảo sát trên mẫu 50 GV + 200 HS ở 10 trường THPT tại TP.HCM Kết quả thu được cho chúng tôi một số nhận xét như sau: Đa số các trường THPT đều có các thiết bị TN truyền thống và chưa
có trường nào trang bị TNKNMT mặc dù đã có các bộ thiết bị TNKNMT liên quan đến chương “Dao động cơ” trên thị trường; Các thiết bị TN truyền thống được GV sử dụng nhưng còn hạn chế và chưa đáp ứng được yêu cầu dạy học Mặc dù GV và các nhà quản lí đã nhận thức vai trò quan trọng của tích cực hóa HĐNT của HS trong việc tổ chức HĐDH, tuy nhiên, GV vẫn chưa sử dụng nhiều TN trong dạy học, trong khi đó HS lại hứng thú nhất với cách học này Đồng thời, GV vẫn chưa tìm nhiều cách tích cực hóa hoạt động nhận thức HS như sử dụng phương pháp dạy học tích cực hoặc tăng cường giao dự án, nhiệm vụ thực tế cho HS, đặc biệt là sử dụng TNKNMT
Trang 133.2 Quy trình xây dựng và sử dụng thí nghiệm kết nối máy tính trong dạy học vật lí nhằm tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh
Để có thể xây dựng và sử dụng TNKNMT trong dạy học chương “Dao động cơ” nhằm tích cực hóa hoạt động nhận thức của HS, chúng tôi đề xuất một quy trình gồm 4 bước như sau:
Bước 1: Phân tích nội dung dạy học và xác định những TNKNMT cần xây dựng
Bước 2: Phân tích một số TNKNMT hiện có liên quan đến các nội dung dạy học cần xây dựng TNKNMT
Bước 3: Cải tiến hoặc xây dựng mới TNKNMT nếu cần
Bước 4: Soạn thảo tiến trình dạy học cụ thể, với các chú ý sau: Thứ nhất, cần lựa chọn phương pháp và hình thức dạy học sao cho có thể tận dụng tối đa khả năng tích cực hóa hoạt động nhận thức của HS với TNKNMT; Thứ hai, cần tăng cường sử dụng TNKNMT trong các giai đoạn khác nhau của quá trình tổ chức hoạt động dạy học, nhất là giai đoạn giải quyết vấn đề; Thứ ba, cần tăng cường tổ chức cho HS trực tiếp thao tác với TNKNMT theo nhóm hoặc cá nhân
Sơ đồ 3.1 Sơ đồ mô tả quy trình xây dựng và sử dụng TNKNMT trong dạy học vật lí nhằm tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh 3.3 Phân tích nội dung dạy học chương “Dao động cơ” và xác định những thí nghiệm kết nối máy tính cần xây dựng
Chúng tôi đã tiến hành phân tích chi tiết từng nội dung dạy học trên
và xác định được các nội dung dạy học sau cần và có khả năng xây dựng và
sử dụng TNKNMT trong dạy học nhằm tích cực hóa hoạt động nhận thức của HS: Dao động điều hòa; Con lắc lò xo; Con lắc đơn; Bài tập con lắc lò
xo – con lắc đơn; Dao động tắt dần; Dao động duy trì; Dao động cưỡng bức; Dao động cộng hưởng; Thực hành khảo sát thực nghiệm các quy luật dao động của con lắc đơn
