Tổ chức hoạt động dạy học tích hợp chuyên đề thành nhà hồ giá trị di sản và hướng bảo tồn nhằm phát triển năng lực học sinh

Nắm được vai trò và ý nghĩa củaphương pháp dạy học tích hợp trong giảng dạy Địa lí, đặc biệt là sau khi tham gia cuộc thi Dạy học theo chủ đề tích hợp dành cho giáo viên Trung học đạt gi

2.3 Xây dựng chủ đề dạy học tích hợp theo hình thức dự án: “Thành

nhà Hồ- giá trị di sản và hướng bảo tồn”

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC SKKN ĐÃ ĐƯỢC XẾP LOẠI

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lý do chọn đề tài

Địa lí là môn học có ưu thế lớn trong việc cung cấp những tri thức về tự

nhiên, xã hội và con người, từ đó giúp học sinh phát triển nhân cách Tuy nhiên,thực trạng của việc dạy và học Địa lí ở trường phổ thông còn những hạn chế nhưnội dung của một số bài chưa phù hợp với đặc điểm tâm lí lứa tuổi, vượt rangoài tầm hiểu biết và nhận thức, chưa chú ý đến rèn luyện kĩ năng nên khôngtạo được hứng thú với học sinh Học sinh còn hiểu rời rạc, không nắm được mốiquan hệ giữa các tri thức thuộc lĩnh vực đời sống xã hội, về kiến thức liên môn

Vì vậy, để nâng cao chất lượng dạy học bộ môn, kích thích hứng thú học tậpmôn Địa lí đòi hỏi giáo viên phải nghiên cứu và áp dụng những phương phápdạy học mới để phát triển năng lực học sinh

Qua thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy việc vận dụng phương pháp tích hợp liên môn trong dạy học Địa lí ở một bài, một chuyên đề dạy học là phương pháp rấthữu ích, không những giúp cho giáo viên có thêm kiến thức và phương pháp khácnhau trong dạy học, mà còn giúp học sinh chủ động trong hoạt động học tập, giảiquyết các tình huống trong thực tiễn Dạy học tích hợp đang là một trong nhữnghướng đi góp phần phát triển năng lực học sinh qua việc tổ chức các hoạt động học

Dạy học tích hợp “đã khắc phục, xoá bỏ được lối dạy học khép kín, táchbiệt nhà trường và cuộc sống, mà vốn dĩ có liên hệ, bổ sung cho nhau” [7] Vớiphương pháp dạy học truyền thống, học sinh học Địa lí chỉ biết mỗi kiến thứcthuộc lĩnh vực địa lí, còn với phương pháp dạy tích hợp, học sinh không chỉđược tiếp cận với môn Địa lí mà còn được tiếp cận với nhiều môn học khác,tránh sự nhàm chán trong quá trình tiếp thu, hình thành kiến thức, kĩ năng

Việc tổ chức hoạt động học theo hướng tích hợp không phủ định việc dạy

tri thức, kỹ năng riêng của từng môn Vấn đề là làm thế nào phối hợp các trithức, kĩ năng thuộc các môn học đó vào trong bài dạy một cách nhuần nhuyễnnhằm đạt mục tiêu chung của môn Địa lí Nắm được vai trò và ý nghĩa củaphương pháp dạy học tích hợp trong giảng dạy Địa lí, đặc biệt là sau khi tham

gia cuộc thi Dạy học theo chủ đề tích hợp dành cho giáo viên Trung học đạt giải

khuyến khích Quốc gia, tôi đã chọn đề tài: Tổ chức hoạt động dạy học tích hợp

chuyên đề “Thành nhà Hồ- giá trị di sản và hướng bảo tồn” nhằm phát triển năng lực học sinh làm sáng kiến kinh nghiệm

1.2 Mục đích nghiên cứu

- Góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Địa lí nói chung và dạy học cácchuyên đề địa lí có liên quan nói riêng

- Giúp học sinh nâng cao hứng thú học tập và phát triển năng lực

- Giúp học sinh vận dụng kiến thức đã học để giải quyết các tình huốngtrong thực tiễn

1.3 Đối tượng nghiên cứu

- Phương pháp dạy học tích hợp trong dạy học Địa lí

- Tổ chức dạy học tích hợp chuyên đề “Thành nhà Hồ- giá trị di sản và

hướng bảo tồn”

1.4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

- Phương pháp trực quan

- Phương pháp thống kê, phân loại

- Phương pháp so sánh

2 NỘI DUNG

2.1 Cơ sở lí luận

2.1.1 Dạy học tích hợp liên môn là dạy học những nội dung kiến thức

liên quan đến hai hay nhiều môn học “Tích hợp” là nói đến phương pháp vàmục tiêu của hoạt động dạy học, còn “liên môn” là đề cập tới nội dung dạyhọc “Ở mức độ thấp, dạy học tích hợp là lồng ghép nội dung giáo dục có liênquan vào quá trình dạy học một môn học như lồng ghép giáo dục đạo đức, lốisống; giáo dục pháp luật; giáo dục chủ quyền quốc gia biên giới, biển, đảo;giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, bảo vệ môi trường, an toàngiao thông” [2] Mức độ tích hợp cao hơn là “phải xử lí các nội dung kiến thứctrong mối liên quan với nhau, bảo đảm để học sinh vận dụng tổng hợp kiếnthức một cách hợp lí nhằm giải quyết các tình huống trong học tập cũng nhưcuộc sống, tránh việc học sinh học lại nhiều lần cùng một nội dung kiến thức ởcác môn học khác nhau” [2] Các chủ đề tích hợp liên môn có tính thực tiễnnên sinh động, hấp dẫn, tạo ra hứng thú học tập Học các chủ đề tích hợp, liênmôn, học sinh được tăng cường vận dụng kiến thức tổng hợp vào giải quyếtcác tình huống thực tiễn, ít phải ghi nhớ kiến thức máy móc, nhờ đó năng lực

và phẩm chất của học sinh được hình thành và phát triển

2.1.2 Trong chương trình hiện nay, những nội dung kiến thức được đề

cập đến ở hai hay nhiều môn học được điều chỉnh theo hai hướng chỉ dạy kiếnthức đó trong một môn học và bổ sung thêm những kiến thức liên quan đến cácmôn còn lại đối với những kiến thức liên môn nhưng có một môn học chiếm ưuthế, không dạy lại ở các môn khác; tách những kiến thức có liên quan ra khỏicác môn học, xây dựng thành các chủ đề liên môn để tổ chức dạy học riêng vàomột thời điểm phù hợp, song song với quá trình dạy học các bộ môn liên quan

2.1.3 Dạy học tích hợp là phương pháp dạy học tích cực góp phần quan

trọng để phát triển năng lực học sinh “Năng lực là khả năng làm chủ và vậndụng hợp lí các kiến thức, kinh nghiệm, kỹ năng, thái độ và hứng thú để hành

động một cách hiệu quả trong các tình huống đa dạng của cuộc sống” [1] Đó là

năng lực chung: Hợp tác (cùng tìm hiểu, thảo luận, giải quyết những vấn đề thực

tiễn đặt ra trong bài học; tương tác trong quá trình học tập; hỗ trợ nhau về kinh

nghiệm); Tự quản bản thân (điều chỉnh thái độ, cách ứng xử, hành vi của bản

thân trong và sau khi học; độc lập, chủ động khám phá)…và các năng lực đặc thù

của dạy học bộ môn Địa lí:Năng lực tư duy tổng hợp theo lãnh thổ, năng lực họctập ngoài thực địa, năng lực sử dụng bản đồ, năng lực sử dụng số liệu thống kê,năng lục sử dụng ảnh, hình vẽ, video, mô hình… Dạy học phát triển năng lực

chính là việc phát huy mạnh mẽ tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh;thực hiện “học đi đôi với hành” (vận dụng kiến thức vào thực tiễn); tăng cườngdạy cách giải quyết vấn đề; tổ chức các hoạt động học tập ở học sinh theo lýthuyết kiến tạo

2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm

2.2.1 Qua nhiều năm giảng dạy tôi nhận thấy phương pháp giảng dạy

truyền thống chưa đem lại hiệu quả cao, tách rời các nội dung kiến thức có liên

quan giữa các môn học Giáo viên được trang bị phương pháp để truyền thụ trithức cho học sinh theo quan hệ một chiều: thầy truyền đạt, trò tiếp nhận Ở mộtphương diện nào đó, khi sử dụng phương pháp này, học sinh- chủ thể của giờdạy đã “bị bỏ rơi”, gây nhàm chán cho cả người học và người dạy Bởi thế, dạyhọc theo phương pháp tích hợp đang trở thành xu hướng tất yếu của dạy họchiện đại để tích cực hoá hoạt động nhận thức của học sinh Học sinh được rènluyện khả năng tư duy, nhận thức vấn đề một cách hệ thống và lôgic Qua đóhọc sinh cũng thấy được mối quan hệ biện chứng giữa các kiến thức được họctrong chương trình, vận dụng các kiến thức lí thuyết và các kĩ năng vào thựctiễn Dạy học tích hợp liên môn trong giảng dạy Địa lí là hình thức liên kếtnhững kiến thức giao thoa với môn Địa lí như Lịch sử, Giáo dục công dân, Ngữvăn… rèn luyện kĩ năng sống, giáo dục bảo vệ di sản văn hóa địa phương đểhọc sinh tiếp thu kiến thức, biết vận dụng vào cuộc sống và ngược lại từ cuộcsống để giải quyết các vấn đề liên quan đến môn học…

2.2.2 Tuy có mối liên hệ với nhau nhưng chương trình các môn học trong

chương trình giáo dục trung học phổ thông hiện hành có tính độc lập tương đối,được thiết kế theo mạch kiến thức môn học trên nguyên tắc kiến thức được họctrước là cơ sở của những kiến thức được học sau Vì thế, một số nội dung kiếnthức có liên quan đến nhiều môn học đều được đưa vào chương trình của cácmôn học đó gây ra sự chồng chéo, quá tải Không những thế, thời điểm dạy họccác kiến thức đó các môn học khác nhau là khác nhau, đôi khi thuật ngữ đượcdùng cũng khác nhau, gây khó khăn cho học sinh Để khắc phục khó khăn đó,trong khi chưa có chương trình mới, cần phải rà soát chương trình môn học cóliên quan với nhau trong chương trình giáo dục phổ thông hiện hành, tìm ranhững kiến thức chung để xây dựng thành các chủ đề dạy học tích hợp liên môn.Các kiến thức liên môn có thể nằm ở chương trình của các lớp khác nhau và đều

có thể được lựa chọn để xây dựng thành các chủ đề dạy học tích hợp liên môn.Tuỳ vào điều kiện, hoàn cảnh cụ thể, giáo viên có thể xây dựng các chủ đề tíchhợp liên môn phù hợp Với bộ môn Địa lí giáo viên có thể biên soạn nhữngchuyên đề dạy học thiết thực

2.2.3 Xây dựng chuyên đề dạy học tích hợp “Thành nhà Hồ- giá trị di sản và hướng bảo tồn” bằng hình thức học tập theo dự án để học sinh vừa có

thể nắm vững những tri thức về di sản Thành nhà Hồ, vừa có thể giải quyếtnhững vấn đề của thực tiễn đời sống có liên quan như hướng bảo tồn và pháttriển di sản, những giải pháp thu hút khách du lịch…Đồng thời cũng từ chuyên

đề này giáo viên có thể xây dựng thêm những chuyên đề dạy học khác

2.3 Xây dựng chủ đề dạy học tích hợp theo hình thức dự án: “Thành nhà Hồ- giá trị di sản và hướng bảo tồn”

Từ giữa năm 2011, Thành nhà Hồ được Tổ chức UNESCO công nhận là

Di sản văn hoá thế giới Cũng từ đây “giá trị di sản Thành nhà Hồ mang lạinhiều cơ hội cho ngành du lịch của tỉnh Thanh Hoá nói riêng và cả nước nóichung nhưng đồng thời cũng đặt ra vấn đề trong việc phát huy và bảo tồn giá trị

di sản Thành nhà Hồ” [6] Tuy nhiên, phần đông học sinh chưa có hiểu biết sâu

sắc về giá trị của di sản này Trên cơ sở bài 44, SGK Địa lí 12 (Nâng cao): “Vấn

đề phát triển du lịch” có nội dung về phát triển du lịch bền vững, trong đó nổi

lên một số giải pháp chủ yếu như tạo ra các sản phẩm du lịch độc đáo, tôn tạo vàbảo vệ tài nguyên- môi trường gắn với lợi ích của cộng đồng, tổ chức thực hiệntheo quy hoạch, giáo dục và đào tạo về du lịch , chúng tôi mở rộng bài học

thành một dự án mang tên“Thành nhà Hồ- giá trị di sản và hướng bảo tồn”.

Ngoài kiến thức về tài nguyên du lịch nhân văn, học sinh có điều kiện tìm hiểu

cụ thể hơn về Di sản Thành nhà Hồ Dự án “Thành nhà Hồ- giá trị di sản và

hướng bảo tồn” sẽ giúp học sinh có những nhận thức đúng đắn về giá trị của di

sản và bản thân tự đề xuất được phương hướng bảo tồn di sản này

2.3.1 Mục tiêu dạy học/giáo dục

+ Hiểu được giá trị của di sản, từ đó đề xuất các giải pháp để bảo tồn

và phát huy giá trị của di sản

b Kĩ năng

- Phân tích tư liệu, số liệu thống kê về Thành nhà Hồ

- Tổ chức sự kiện, làm việc nhóm, thuyết trình và phản biện, nghiên cứukhoa học với sự hỗ trợ của máy tính và internet

- Xây dựng tinh thần hợp tác, ý thức nâng cao trình độ, kĩ năng để hànhđộng thực tế

d Định hướng phát triển năng lực

- Năng lực sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông

2.3.2 Đối tượng dạy học/giáo dục

- Đối tượng thực hiện dự án: các em học sinh lớp 12 Do các em có nềntảng kiến thức tốt về Địa lí, có kĩ năng tổ chức các hội thảo hơn học sinh lớp 10,

11 cũng như sắp trở thành chủ nhân tương lai của đất nước

- Đối tượng tham gia: Học sinh các khối lớp khác có thể tham gia khônggiới hạn về số lượng

2.3.3 Ý nghĩa của sản phẩm

Sản phẩm có ý nghĩa nhiều mặt cả trong giảng dạy và thực tiễn

a Trong phạm vi nhà trường

- Đổi mới phương pháp dạy học: biến bài học từ chỗ nghe giảng trên lớp

thành dự án do các em trực tiếp thực hiện từ khâu chọn chủ đề, lên ý tưởng thựchiện cho đến đánh giá kết quả Giáo viên là người khơi ngợi niềm yêu thích mônhọc và ý nghĩa của dự án cho học sinh, giám sát quá trình tư vấn và hỗ trợ họcsinh khi cần thiết

- Đổi mới phương pháp học

Dự án được xuất phát từ ý tưởng của các em nên học sinh hứng thú và cótrách nhiệm hơn Học sinh học tập thông qua các hoạt động thực tế giúp tăngkhả năng ghi nhớ, hiểu biết sâu sắc về vấn đề, rèn luyện tư duy lôgíc Khi hoànthành dự án, các em có thêm nhiều kĩ năng như: làm việc nhóm, lập kế hoạch, tổchức sự kiện, tổng hợp, chọn lọc tài liệu, ứng dụng công nghệ thông tin để hoànthành sản phẩm

- Đổi mới phương pháp đánh giá

Cả giáo viên và học sinh đều tham gia vào quá trình đánh giá với các tiêuchí rõ ràng được xây dựng từ đầu và bổ sung sau khi dự án kết thúc Đánh giákhông chỉ đưa ra các con số mà còn đưa ra bài học kinh nghiệm cho chính các

em khi thực hiện công việc tương tự

b Đối với thực tiễn

Do học sinh chưa có những hiểu biết sâu sắc về giá trị di sản Thành nhà Hồnên chưa có những hành động tích cực trong việc bảo tồn di sản Nếu khôngthường xuyên tuyên truyền, giáo dục các em về di sản Thành nhà Hồ thì các em

sẽ không thấy hết được những giá trị của di sản để lại cho thế hệ tương lai Từ đó,các em sẽ không chủ động, tích cực đóng góp sức mình vào việc bảo tồn di sản

Do vậy dự án có ý nghĩa thiết thực với việc:

- Tuyên truyền nâng cao nhận thức về giá trị của di sản Thành nhà Hồ đốivới sự nghiệp phát triển kinh tế- xã hội của quê hương, đất nước

- Tăng cường hiểu biết cho học sinh, từ đó các em sẽ là kênh truyền thôngđến cộng đồng và bạn bè quốc tế

- Học sinh sẽ có ý thức, trách nhiệm trong việc bảo vệ di sản

2.3.4 Nội dung sản phẩm

a Thời gian: Dự án tiến hành trong 3 tuần, trong đó tuần đầu tiên và tuần

cuối cùng được tiến hành trên lớp với sự dẫn dắt của giáo viên, tuần giữa thựchiện dự án hoàn toàn do các em phân công chịu trách nhiệm, giáo viên là ngườigiám sát, hỗ trợ

b Tiến trình dự án

Tuần 1: Ý tưởng

(Giáo viên tạo hứng thú với dự án, điều tra nhu cầu học sinh và xác nhận

ý tưởng chủ đề, chương trình của học sinh; phân công nhóm; hướng dẫn học sinh lập kế hoạch thực hiện)

Bước 1: Giáo viên và học sinh cùng nhau đề xuất chủ đề, mục đích dự án

- Giáo viên dành 5 phút của tiết học trước để đặt vấn đề cho dự án

+ Năm 2015, Thanh Hoá đăng cai tổ chức Năm Du lịch quốc gia với chủ

đề “Kết nối các di sản thế giới” Thành nhà Hồ trở thành cầu nối di sản của 3

miền đất nước

+ Giáo viên: Tại sao Thành nhà Hồ trở thành cầu nối di sản 3 miền?

+ HS trả lời lí do Thành nhà Hồ trở thành điểm kết nối

+ Từ câu trả lời của HS, giáo viên sẽ nêu vấn đề

Từ năm 2011, Thành nhà Hồ được Tổ chức UNESCO công nhận là di sảnvăn hoá thế giới Đó là bước ngoặt có ý nghĩa quan trọng đánh dấu sự phát triểncủa ngành du lịch Thanh Hoá Từ đây, vị thế của tỉnh Thanh Hoá đã được cả nước

và bạn bè quốc tế quan tâm nghiên cứu, đầu tư và có hướng bảo tồn Đặc biệt, khiThanh Hoá tổ chức Năm du lịch quốc gia thì Thành nhà Hồ trở thành địa điểm kếtnối di sản ba miền càng làm cho chúng ta thấy được giá trị và vị thế của nó trong hệthống các di sản quốc gia Vậy vấn đề của chúng ta là cần hiểu biết hơn về di sảnThành nhà Hồ để khai thác những giá trị của di sản phục vụ cho sự nghiệp pháttriển kinh tế- xã hội quê hương, đất nước Đồng thời có ý thức trách nhiệm bảo tồn

di sản trong tương lai

Trong tuần tới chúng ta sẽ học về “Vấn đề phát triển du lịch” Nội dung

chính của bài học sẽ đề cập đến tài nguyên du lịch trong đó có tài nguyên du lịchnhân văn, Thành nhà Hồ được xem là tài nguyên du lịch của quốc gia Các em cómuốn thực hiện một dự án nhỏ để tìm hiểu sâu hơn về giá trị Thành nhà Hồ không?

- Sau phần suy nghĩ về ý tưởng cho bài học HS và giáo viên thống nhất

thực hiện bài học với hình thức dự án mang tên “Thành nhà Hồ- giá trị di sản

và hướng bảo tồn”.

Bước 2: Điều tra nhu cầu của học sinh

- GV lập danh sách liên hệ học sinh qua gmail và group facebook

- Gửi phiếu điều tra online nhu cầu học sinh

Bước 3: Xác nhận nội dung chương trình, phân nhóm và nhiệm vụ củatừng nhóm qua Group facebook

Dựa trên nhu cầu của học sinh, tiến hành phân nhóm, giao nhiệm vụ cho các nhóm.Chia 2 ban

- Ban tổ chức: học sinh đứng ra làm chủ tịch tổ chức hội thảo “Thành

nhà Hồ- giá trị di sản và hướng bảo tồn”.

- Ban chuyên môn: Sưu tầm các tài liệu về nội dung dự án (bài báo, tạp chí,Video Clip, số liệu thống kê ) và đề xuất nội dung sẽ trình bày trong hội thảo

Nhiệm vụ cụ thể của từng nhóm

vụ

+ Báo cáo về di sản Thànhnhà Hồ (powerpoint, word).+ Kỉ yếu.

+ Tổ chức không gian hộithảo

+ Bản đồ chỉ dẫn Thành nhàHồ

- Lên lịch nhận báo cáo từ cácnhóm ban chuyên môn,thống nhất yêu cầu nội dung

- Lên danh sách đại biểu

- Gửi giấy mời và xác nhận

số lượng đại biểu

- Phương tiện loa đài, máytính

+ Poster các giá trị di sảnThành nhà Hồ

+ Bản đồ chỉ dẫn địa lýThành nhà Hồ

Làm

poster

Làm poster giới thiệu chung

về giá trị di sản Thành nhà hồtrên giấy A0.

(Mỗi ban phân nhóm thành viên phụ trách từng giá trị của di sản)

LỊCH THỰC HIỆN DỰ ÁN

nhật 1

- Duyệt báo cáo, poster.

- Chuẩn bị khác: in ấn, mời đại biểu, địa điểm, máy chiếu

- Trình bày và công bố các sản phẩm của dự án tới rộng rãi

học sinh trong trường

- Rút kinh nghiệm và đánh giá (Trên lớp)

Tổ chứchội thảo

“Thành nhà Hồ- giá trị

di sản và hướng bảo tồn”

(Trênlớp)Bước 4: Học sinh dựa vào bản hướng dẫn nhiệm vụ, lập kế hoạch của nhóm.Bước 5: Giáo viên giới thiệu các phần mền và ứng dụng hỗ trợ thực hiện dự án

+ Trong thời gian làm việc nhóm, các em sẽ làm báo cáo ở thư viện, nơi có đầy

đủ tư liệu và internet phục vụ tra cứu

+ Các việc khác liên quan đến công tác tổ chức được bàn bạc trên lớp

Nhiệm vụ của giáo viên và học sinh:

+ Giáo viên động viên và giải đáp thắc mắc thường xuyên thông qua làm việctrên thư viện cùng các em và thông qua email

+ Các em ngoài nhiệm vụ chính liên quan đến dự án được khuyến khích ghichép lại quá trình làm việc để rút kinh nghiệm sau dự án

Tuần 3: Tổ chức hội thảo và hoàn thành các ấn phẩm tuyên truyền, đánh giá

- GV hỗ trợ HS tổ chức hội thảo

- Sau khi hoàn thành hội thảo, các sản phẩm được hoàn thiện:

+ Các Poster treo lên các hành lang lớp học để tuyên truyền

+ Kỉ yếu phát trong trường học sau hội thảo

- Giáo viên tổ chức cho học sinh đánh giá rút kinh nghiệm và đưa ra góp ý quátrình làm việc của học sinh

HS thực hiện các đánh giá: tự đánh giá và đánh giá nhóm bạn

+ Đánh giá quá trình thực hiện dự án

+ Đánh giá ấn phẩm

+ Kiểm tra kiến thức bằng trả lời phiếu hỏi

+ Bài kiểm tra trên phiếu của học sinh về hiểu biết các giá trị và hướng bảo tồn

di sản Thành nhà Hồ đạt kết quả tốt: 90% học sinh đạt điểm khá giỏi, trong đó30% trên 8 điểm

Các em qua phần tìm hiểu của mình cũng bổ sung các câu hỏi hay, thú vị cho bàikiểm tra

b Kĩ năng

- Tổ chức một sự kiện: đạt mức thành thạo nhờ quá trình chuẩn bị chu đáo

- Sử dụng tốt các ứng dụng trên Gmail, google drive, facebook, powerpoint, word

c Hiệu ứng xã hội của dự án

- Học sinh trực tiếp tham gia dự án:

+ Hứng thú với bài học theo hình thức mới

+ Có thái độ tích cực đối với lựa chọn nghề nghiệp trong tương lai

+ Các em còn hăng hái chia sự hiểu biết của mình về các giá trị, hướng bảo tồn

và phát huy giá trị của di sản Thành nhà Hồ cho các bạn học sinh khác cũng nhưngười thân

- Học sinh trong trường:

+ Rất thích thú với dự án và muốn tham gia vào dự án năm tới

+ Hiểu biết hơn các giá trị di sản Thành nhà Hồ nhờ các sản phẩm của dự án như

kỉ yếu, poster

- Giáo viên chủ nhiệm, giáo viên làm công tác Đoàn và phụ huynh rất ủng hộ ýtưởng của dự án triển khai hàng năm

TÓM TẮT SẢN PHẨM CỦA CÁC NHÓM THÀNH NHÀ HỒ- GIÁ TRỊ DI SẢN VÀ HƯỚNG BẢO TỒN

Phía Bắc là cánh đồng thuộc xã Vĩnh Yên và Vĩnh Long

Phía Nam giáp khu dân cư của thôn Xuân Giai và thị trấn Vĩnh Lộc

Phía Đông là thôn Đông Môn thuộc xã Vĩnh Long

Phía Tây là thôn Tây Giai thuộc xã Vĩnh Tiến

Thành Tây Đô nằm ở khu đất tương đối bằng phẳng có độ cao trung bình

so với mặt biển là 12,5m, có hướng dốc từ Nam đến Bắc, vị trí cao nhất là chânnúi Đốn (phía Nam)

Thành Tây Đô có toạ độ trong khoảng 20046’06’’- 20005’01’’ độ vĩ Bắc và105026’23’’-105037’00’’độ kinh Đông

- Lịch sử hình thành (Phụ lục 12- Hình 3)

Thành Nhà Hồ được xây dựng vào năm 1397, theo lệnh của Phụ chính Thái

sư nhiếp chính nhà Trần là Hồ Quý Ly Cùng năm đó Hồ Quý Ly cho di chuyểnkinh đô từ thành Thăng Long (Hà Nội) vào Thành Nhà Hồ (Thanh Hoá) “Khu ditích Thành Nhà Hồ bao gồm một phức hợp các thành phần kiến trúc được xây dựng

có tính toán, kết hợp giữa các kiến trúc nhân tạo với hình thế tự nhiên, để đảm bảochức năng làm một kinh đô mới thay cho kinh đô Thăng Long” [6]

Năm 1400, Hồ Quý Ly lập ra triều đại Hồ, Thành Nhà Hồ trở thành quốc đô,nước Đại Việt được đổi tên thành Đại Ngu Đến năm 1407, Thành Nhà Hồ thất thủ,cha con Hồ Quý Ly và Hồ Hán Thương cùng triều đình Đại Ngu bị quân nhà Minhbắt Kể từ đó, Thành Nhà Hồ không còn vai trò là kinh đô nữa

* Vị thế và cấu trúc của Thành nhà Hồ

- Vị thế của Thành Tây Đô trong vùng đất Vĩnh Lộc (Phụ lục 12- Hình 4)

Thành Tây Đô được xây dựng ở phần đất phía Tây của huyện Vĩnh Lộc “Lựachọn vị thế này, chắc chắn Hồ Quý Ly đã có những tính toán về điều kiện tự nhiên,

vị trí quân sự, hệ thống giao thông thuỷ- bộ và cả cái nhìn theo thuật phong thuỷ”[6]

Phía Nam là núi Đốn mà theo quan niệm dân gian thì núi Đốn được coi là

“tiền án” của thành.

Phía Bắc nơi có hồ Mỹ Đàm cùng những dãy núi đá trùng điệp như núiRồng, núi Phượng, núi Rùa và núi Thổ Tượng (phía Tây Bắc) được xem là

“hậu chẩm” của thành Từ cổng Bắc đến Eo Lê và có thể thông ra sông Mã.

Phía Đông có núi Hắc Khuyển (chó Đen) và sông Bưởi chảy ra hợp vớisông Mã Chếch hướng Đông Bắc thành Tây Đô là hệ thống đồi thấp xen kẽ cácdãy núi đá vôi làm thành tường nối tự nhiên như một công sự kiên cố

Phía Tây là các làng thôn Hạ, thôn Thượng, Thọ Đồn nơi có hệ thốngnúi Kim Ngọ, Kim Ngưu, hệ thống đồi thấp án ngữ ở phía Tây thành và sông

Mã bao quanh tạo thành các cồn cát hình đầu ngựa

+ La thành (Phụ lục 12- Hình 5)

La Thành hiện còn là một tòa thành đất cao khoảng 6m, mặt cắt dạng hìnhthang với bề mặt rộng 9,20m, chân thành rộng khoảng 37m Mặt ngoài dốcđứng, phía trong thoai thoải kiểu bậc thang, mỗi bậc cao 1,50m, một số vị trí cótrộn thêm sạn sỏi gia cố.

Toàn bộ La Thành được đào đắp dựa theo địa hình tự nhiên, có đoạn thì nốiliền với núi đá, lấy núi đá làm bức tường thành thiên nhiên hùng vĩ, có đoạn thìnương theo các dòng sông Điều đó chứng tỏ Hồ Quý Ly đã tiếp thu được kinhnghiệm của các triều đại trước trong việc lợi dụng triệt để các địa hình địa vật

+ Hào thành (Phụ lục 12- Hình 6)

Hai khúc sông Mã và sông Bưởi uốn lượn, hợp lưu tại ngã ba cầu Công

mà theo cách nhìn phong thuỷ được gọi là “lưỡng xà uốn khúc” đã tạo thành

hào nước tự nhiên vừa sâu vừa rộng hình vòng cung vây bọc kinh thành

Để tăng cường sự kiên cố và hiểm trở cho thành nội, ngoài hệ thống hào tựnhiên, trước đây, Hồ Quý Ly đã cho đào một hệ thống hào sâu bao quanh và cốngngầm thông với bên trong Hào thành vừa là lớp bảo vệ, đồng thời vừa để ngăn cách

hai lớp thành ngoại (La thành) và thành nội (tường thành).

Nếu con hào tự nhiên có chức năng ngăn chặn sự tấn công của thuỷ binh,thì con sông và hào đào bao quanh thành đá lại là vật cản nguy hiểm đối với bộ

binh trước khi công thành Do vậy, hào thành “không chỉ có chức năng phòng vệ

mà còn có chức năng giao thông thuỷ và tiêu thoát nước cho toàn bộ kinh thành”

+ Thành nội

+> Hướng toà thành

Đối với việc xây dựng kinh thành, hướng của toà thành là vấn đề quantrọng hàng đầu Trong số các cổng của bốn cạnh thành, chỉ có cổng phía Nam làcổng ba vòm duy nhất, còn lại các cổng khác đều là cổng vòm đơn, có thể suyđoán được thành Tây Đô lấy phía Nam làm hướng chính diện

Như vậy, thành Tây Đô mở hướng Nam cũng không ngoài quy luật truyềnthống Đồng thời, với cấu trúc này yếu tố thành được xem là khu trung tâmtrong mối liên hệ với đàn tế Nam Giao trên núi Đốn, hướng dòng chảy sông Mã

và con đường thiên lý về phía Nam

+> Cấu trúc thành nội (Phụ lục 12- Hình 7, 8, 9)

Bên trong thành ngoại là thành nội có mặt bằng hình chữ nhật chiều Bắc Nam dài 870,5m, chiều Đông - Tây dài 883,5m Mặt ngoài của thành nội ghép thẳngđứng bằng đá khối kích thước trung bình 2 m x 1 m x 0,70 m, mặt trong đắp đất.Bốn cổng thành theo chính hướng Nam - Bắc - Tây - Đông gọi là các cổng tiền - hậu

tả hữu Các cổng đều xây kiểu vòm cuốn, đá xếp múi bưởi, trong đó to nhất là cửachính Nam, gồm 3 cửa cuốn dài 33,8 m, cao 9,5 m, rộng 15,17 m Các phiến đá xâyđặc biệt lớn (dài tới 7 m, cao 1,5 m, nặng chừng 15 tấn)

Các cung điện, dinh thự trong khu vực thành đã bị phá huỷ, di tích còn lạihiện nay là 4 cổng thành bằng đá cuốn vòm, tường thành và đặc biệt là Di tíchĐàn tế Nam Giao còn khá nguyên vẹn Trong các phế tích đáng chú ý có nềnchính điện chạm một đôi tượng rồng đá rất đẹp dài 3,62 m

Thành Tây Đô thể hiện một trình độ rất cao về kĩ thuật xây vòm đá thờibấy giờ Những phiến đá nặng từ 10 đến 20 tấn được nâng lên cao, ghép với

nhau một cách tự nhiên, hoàn toàn không có bất cứ một chất kết dính nào Trảiqua hơn 600 năm với những thăng trầm của lịch sử và tác động của thời tiết,những bức tường thành phía ngoài vẫn đứng vững.

* Giá trị của Thành nhà Hồ

- Với vai trò là kinh đô (Phụ lục 12- Hình 10)

Thành An Tôn xây dựng năm 1397, thì sau hơn một năm (15-3-1398) việcdời đô được thực hiện Mặc dù chỉ tồn tại với tư cách là kinh đô trong thời gianngắn nhưng Tây Đô chính thức là kinh đô, trung tâm chính trị của Đại Việt vàĐại Ngu qua hai vương triều Trần (2 năm cuối) và Hồ (1400-1407)

Tây Đô theo quy hoạch của một kinh đô phong kiến Không thuần tuý lànơi ở và hoạt động của bộ máy quân sự, chính trị trung ương mà còn bao gồm cảkhu vực rộng lớn dân cư sinh sống bao quanh, chắc chắn với đủ các thành phầndân cư theo một trật tự phong kiến (sĩ, nông, công, thương)

Khu vực dân cư chính là vành đai bảo vệ với chức năng đảm bảo cungứng mọi nhu cầu sinh hoạt cho Hoàng thành Bởi thế, ngoài các xưởng đúc tiền,

kho vũ khí, nơi tập luyện binh lính, các bãi “lò rèn”, các làng nghề thủ công gắn

với các cơ sở sản xuất còn là hệ thống chợ (chợ kinh thành và chợ quê)

Trong một thời gian ngắn, các phố phường, hệ thống chợ và đường giaothông đã kích thích mọi hoạt động kinh tế, văn hoá ở vùng đất kinh thành pháttriển, xứng đáng với tầm vóc của một kinh đô phong kiến Việc xây dựng Tây

Đô và thiết lập triều Hồ “đã đánh dấu như một nét vạch về sự chuyển biến của

chế độ chính trị Việt Nam từ thế kỉ XIV sang thế kỉ XV”.

- Thành Tây Đô là sản phẩm chống quân xâm lược nhà Minh

Mặc dù trong cuộc kháng chiến chống quân Minh, vương triều Hồ bị thấtbại và trên thực tế chưa có cuộc chiến nào diễn ra ở Tây Đô, nhưng toà thànhnày vẫn được xem là một công trình quân sự hơn là một kinh thành Giá trị quân

sự của toà thành Tây Đô được xét tới từ mục đích chống xâm lược, vị trí “hiểm

yếu” đến cấu trúc quân sự phòng thủ và cuối cùng là tính năng kiên cố.

Thành Tây Đô được xây dựng không chỉ với ý đồ thiết lập kinh đô mà còn

dùng thực hiện chiến lược phòng thủ trước nguy cơ “loạn trong” và “giặc

ngoài” Với mục đích đó Hồ Quý Ly không những dựa vào lợi thế tự nhiên

“hiểm yếu” mà còn tận dụng tối đa điều kiện tự nhiên để xây dựng một toà

thành với quy mô to lớn Nên thành Tây Đô vừa mang dáng dấp là một kinh đô,vừa là một pháo đài quân sự phòng thủ

Trong bối cảnh lịch sử và điều kiện vũ khí công thành của thế kỉ XIV, chủyếu dựa vào các loại vũ khí tầm ngắn như cung, nỏ, gươm, giáo và sức lực củacon người, để có được một công trình quân sự phòng thủ kiên cố, ngoài việc lợi

dụng vào vị trí quân sự “hiểm yếu” thì toà thành phải bảo đảm được hai yếu tố là

“thành cao” và “hào sâu”

Tổng thể cấu trúc cho thấy, thành Tây Đô đã đáp ứng được cả hai yêu cầunày Nếu cấu trúc hai lớp tường thành và hào thành không những có ý nghĩa về

sự phân biệt các thành phần dân cư ở một trung tâm chính trị, thì chính cấu trúc

và chức năng của từng lớp tường, hào thành đã chứng tỏ Tây Đô thực sự là mộtthành luỹ quân sự

- Giá trị văn hoá

+ Trình độ kĩ thuật (Phụ lục 12- Hình 11)

Thành Tây Đô là một công trình kiến trúc đồ sộ hiện còn lại tương đốinguyên vẹn là bốn bức tường và các cổng thành bằng đá còn mọi kiến trúc trongcung điện nội thành chỉ còn lại phần móng Thành Tây Đô có bốn cổng thành và

là hạng mục công trình đặc sắc nhất của toà thành thể hiện sự sáng tạo trong kĩthuật xây dựng

Tây Đô là kết tinh sức lao động và trí sáng tạo không chỉ người dân xứThanh mà của nhân dân cả nước Tây Đô được xây dựng trên bình đồ gầnvuông với hệ thống tường đá đồ sộ Với vị trí và kết cấu bốn bức tườngthành cùng các cổng cuốn vòm đồ sộ, Tây Đô không chỉ bảo đảm mỹ quancủa quốc đô mà quan trọng hơn còn phát huy được khả năng phòng thủ củatoà thành mang nặng mục đích quân sự Dù không hoàn thành xứ mệnh mộtkinh đô kháng chiến nhưng Tây Đô xứng đáng được đánh giá cao như mộtcông trình kiến trúc quân sự đặc sắc

Tây Đô là những mẫu mực về việc dùng các khối đá lớn xây ghép khôngcần đến chất kết dính, vừa đảm bảo được độ bền vững, vừa đạt trình độ kĩ thuật,

mỹ thuật cao Cấu tạo tường và cổng thành sử dụng đá xẻ rất to, kĩ thuật cao,giống như đài bia tưởng niệm tạo cho người ta cảm giác về sự uy nghi

Trong điều kiện cuối thế kỉ XIV, Tây Đô còn là bước đột phá về kĩ

thuật khai thác đá thủ công và phương pháp vận chuyển đá bằng “cộ” và

“bi”, phương pháp này chưa từng được sử dụng trong xây dựng thành ở Việt

Nam

+ Giá trị thẩm mỹ (Phụ lục 12- Hình 12)

Trong số các di sản kiến trúc thành lũy Việt Nam, thành Tây Đô là côngtrình kiến trúc có giá trị văn hoá đặc sắc, biểu hiện một giá trị thẩm mỹ đặc biệt,

một cảm quan nghệ thuật cao của dân tộc cuối thế kỉ XIV đầu thế kỉ XV

Nghệ thuật thẩm mỹ của thành Tây Đô ngoài việc toà thành đặt trongcảnh quan môi trường đẹp có sông, núi đăng đối nhau hài hoà, thể hiện vẻ đẹpthiên nhiên toà thành cổ đã để lại vương vấn cho các thi sĩ thời sau Các bứctường thành, đặc biệt là 4 cổng thành (6 vòm cuốn), là hạng mục công trình đặcsắc thể hiện mức độ tinh xảo của nghệ thuật thẩm mỹ vừa có giá trị kiến trúc,vừa có giá trị nghệ thuật

Trình độ thẩm mỹ của toà thành được thể hiện ở nghệ thuật tạo mặt phẳngphần ngoài cho tất cả các khối đá xây tường và cổng thành và được lắp ghép hếtsức cầu kì Kĩ thuật và lắp ghép các khối đá khít mít, mạch nhỏ như kẻ chỉ đã thểhiện mức độ tinh xảo cao Các khối đá chế tác, ghè đẽo tinh vi và hình dáng phùhợp, lắp ghép thành các vòm cuốn chính là một kì tích Đây rõ ràng thể hiện ýđịnh tạo vẻ thẩm mỹ cho toà thành

Thành Tây Đô là một công trình kiến trúc độc đáo không chỉ là một pháo đài quân sự mà còn là một kinh đô nên có những vẻ đẹp của một kinh thành phong kiến, vừa mang nét đẹp truyền thống vừa tiếp thu những yếu tố văn hoá thời đại Điều đó đã khẳng định thành Tây Đô là một di tích tiêu biểu không chỉ của Việt Nam mà cả thế giới đã ghi nhận

- Giá trị du lịch (Phụ lục 12- Hình 13, 14)

Di sản Văn hóa Thế giới Thành Nhà Hồ giữ vai trò quan trọng, là nguồntài nguyên vô hạn cho việc khai thác, phục vụ phát triển du lịch Gắn kết giữaThành Tây Đô với các di tích vệ tinh khu vực phụ cận Thành Nhà Hồ và các ditích vệ tinh (phủ, đền, nghè, chùa…) khai thác và phát huy có hiệu quả sẽ là mộtthế mạnh của loại hình du lịch tâm linh trên đất Vĩnh Lộc mà không phải địaphương nào trên đất tỉnh Thanh cũng có được lợi thế nổi trội ấy

Hoạt động du lịch chính là con đường đưa khách tham quan đến với Disản Văn hóa Thế giới Thành Nhà Hồ, để làm cho Di sản có giá trị đúng vớichính nó, làm cho di tích có hồn và sống lại với thời gian Du lịch trở thànhphương tiện để truyền tải và trình diễn các giá trị văn hoá của địa phương, dântộc để mọi khách du lịch trong nước và quốc tế khám phá, chiêm ngưỡng, họctập và thưởng thức Hiện nay Thành nhà Hồ đang là điểm đến hấp dẫn của dukhách trong và ngoài nước, đồng thời là cầu nối các di sản của ba miền Xácđịnh được các giá trị của di sản Thành nhà Hồ là tài nguyên du lịch quan trọngnên UBND tỉnh Thanh Hoá đã lập đề án quy hoạch xây dựng điểm du lịchThành nhà Hồ Theo đó, phạm vi lập quy hoạch xác định theo ranh giới di tíchđược UNESCO công nhận, bao gồm khu vực di tích Thành Nhà Hồ và vùng phụcận thuộc ranh giới hành chính các xã Vĩnh Long, Vĩnh Tiến, Vĩnh Quang, VĩnhYên, Vĩnh Thành, Vĩnh Phúc, Vĩnh Khang, Vĩnh Ninh và thị trấn Vĩnh Lộc(thuộc huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa)

Quy hoạch tổng thể có quy mô 5.078,5 ha, gồm vùng lõi và vùng đệm;trong đó vùng lõi rộng 155,5 ha, gồm 3 hợp phần của khu Di sản văn hóa thếgiới Thành Nhà Hồ là Thành Nội, La Thành và Đàn tế Nam Giao Vùng đệmrộng 4.923 ha, gồm di tích quốc gia, cấp tỉnh và các công trình tôn giáo tínngưỡng (gồm cả khu bảo vệ I và II) rộng 54,87 ha Ngoài ra, còn 4.868,13 ha làkhu vực cảnh quan đồi, núi, sông hồ có mối quan hệ với di sản thế giới ThànhNhà Hồ, khu vực phát huy giá trị di tích phục vụ du lịch, thị trấn Vĩnh Lộc, làng

Cũng theo Quy hoạch, tới đây Di sản Thế giới Thành Nhà Hồ sẽ tập trungphát triển loại hình du lịch tham quan di tích lịch sử - văn hóa; trải nghiệm cáchoạt động văn hóa tâm linh, trò chơi dân gian; dã ngoại - thể thao leo núi; dulịch sinh thái; du lịch nghỉ dưỡng

Phần 2: Hướng bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hoá Thành nhà Hồ

cũng cần phải được cung cấp thông tin để cùng tham gia bảo vệ môi trường vànâng cao chất lượng sống của cộng đồng Phát triển du lịch tại điểm đến di sảnThành Nhà Hồ là sự đầu tư toàn diện về thiết chế quản lý, tôn tạo di tích, đầu tư

hạ tầng, đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật, dịch vụ…vì vậy cần phải có một kếhoạch đồng bộ trên nguyên tắc đảm bảo kết hợp hài hòa giữa lợi ích kinh tế vàlợi ích xã hội

Thứ hai, quy hoạch tổng thể bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

Để làm được điều này, cần phải đẩy mạnh công tác khai quật, khảo cổ đểcung cấp tư liệu khoa học cho các nhà nghiên cứu, các nhà quản lý lập quyhoạch, từng bước thực hiện việc tu bổ, phục hồi, bảo vệ các hạng mục công trìnhtrên nguyên tắc tôn trọng những giá trị lịch sử, đồng thời phải đáp ứng được tiêuchí của một khu du lịch mang tầm vóc quốc gia và quốc tế Đây là một trongnhững giải pháp cơ bản để phát huy giá trị di sản phục vụ phát triển du lịch bềnvững, thu hút đầu tư và khách du lịch, bởi bản chất của du lịch là hoạt động kinh

tế và nhu cầu của khách du lịch là tìm đến cái mới lạ, độc đáo

Thứ ba, phát triển kết cấu hạ tầng, cơ sở vật chất - kỹ thuật du lịch một cách đồng bộ và đúng hướng.

Đây là một vấn đề vừa mang tính cấp thiết, vừa mang tính lâu dài Thực

tiễn ở Thanh Hóa các điểm đến du lịch nói chung và điểm đến du lịch di sảnThành Nhà Hồ nói riêng đang còn rất nhiều bất cập cả về hạ tầng, cơ sở vật chất

kỹ thuật lẫn các dịch vụ và dịch vụ có chất lượng cao Điều này ảnh hưởng lớnđến ấn tượng của khách du lịch nói chung và khách nước ngoài nói riêng, làmgiảm thời gian lưu trú, giảm tần suất sử dụng dịch vụ, khó kéo khách quay lạilần hai Đây chính là nguyên nhân kém sức hút đầu tư và khách du lịch và hệ luỵcủa nó trở thành cấp số cộng Vì vậy, vấn đề đặt ra là phải lựa chọn phương

thức đầu tư hợp lý, đồng bộ và hiệu quả Điều đáng quan tâm là việc đầu tư xây

dựng cơ sở hạ tầng phải đi trước một bước do Nhà nước thực hiện, trên cơ sở

đó tạo điều kiện cho việc thu hút đầu tư các dịch vụ khác có chất lượng.

Thứ tư, nâng cao chất lượng dịch vụ, đa dạng hoá sản phẩm du lịch

Đây được xem là một giải pháp mang tính chiến lược đối với các điểmđến du lịch di sản Thành nhà Hồ Đòi hỏi điểm đến này phải luôn làm mới vàkhông ngừng hoàn thiện chất lượng dịch vụ và sản phẩm du lịch, nhất là nhữngsản phẩm truyền thống đặc trưng của địa phương

Thứ năm, coi trọng việc đào tạo, phát triển nguồn nhân lực du lịch

Trên thực tế hiện nay, nhân lực du lịch đang thiếu đội ngũ cả “thầy” và cả

“thợ” Đây chính là một trong những nguyên nhân làm cho du lịch Việt Nam, ThanhHóa thiếu hấp dẫn du khách Chính vì vậy, cần phải có một kế hoạch xây dựngnguồn nhân lực cho điểm đến du lịch di sản Thành Nhà Hồ, trong đó chú trọng đàotạo và bồi dưỡng đội ngũ những người quản lý và quản trị kinh doanh, thuyết minhviên, hướng dẫn viên, kỹ thuật viên, nhân viên phục vụ lành nghề… đáp ứng các yêucầu, tiêu chí đã xây dựng Mặt khác, phải có chương trình bồi dưỡng kiến thức chocộng đồng và tạo điều kiện cho cộng đồng phát triển toàn diện

Thứ sáu, xã hội hóa công tác bảo vệ và phát huy giá trị di sản.

Kêu gọi sự ủng hộ, sự tham gia và tài trợ của các tổ chức, cá nhân chomọi hoạt động nhằm nghiên cứu, tuyên truyền giáo dục, bảo quản, tu sửa, phụchồi di tích dưới những hình thức khác nhau Đồng thời, nghiên cứu các khả năng

và giải pháp tuyên truyền, vận động quốc tế, đặc biệt là các tổ chức chuyên mônquốc tế có liên quan đến di sản và di tích khảo cổ như UNESCO, ICOMOS,ICROM, SPAFA

Thứ bảy, quảng bá xúc tiến hình ảnh điểm đến du lịch di sản

Cần tiến hành song song hoạt động xúc tiến điểm đến với xúc tiến đầu tư

du lịch Trong quảng bá xúc tiến hình ảnh điểm đến cần làm rõ nét đặc trưng của

du lịch Thanh Hóa, tạo được hình ảnh riêng của du lịch Thanh Hóa để du lịchThanh Hóa định vị được trong bức tranh tổng thể ngành du lịch Việt Nam Bêncạnh đó cần phải đẩy mạnh việc áp dụng công nghệ thông tin và ưu tiên khoảnkinh phí thỏa đáng cho công tác này Mặt khác, bằng các giải pháp cụ thể như:

Tổ chức sự kiện, thực hiện quảng bá giới thiệu về di sản văn hoá Thế giớiThành Nhà Hồ tại các sự kiện lớn được tổ chức trong và ngoài nước, sự kiệnngoại giao Xây dựng các ấn phẩm quảng bá chuyên nghiệp, đa ngôn ngữ, phùhợp với thị trường mục tiêu đã định trước

Thứ tám, liên kết phát triển du lịch

Do bản chất của hoạt động du lịch mang tính đa ngành, đa lĩnh vực, đồngthời trong xu thế hội nhập hiện nay, sự phối hợp các hoạt động nhất là trong cáclĩnh vực có liên quan và các địa phương có điều kiện tương đồng vừa là đòi hỏikhách quan, vừa là yêu cầu nội tại, đây chính là điều kiện làm cho phong phúcác sản phẩm du lịch đồng thời cũng chính là yếu tố hỗ trợ cho phát triển đối vớicác địa phương có xuất phát điểm thấp và các điểm đến du lịch di sản đang tronggiai đoạn mới xây dựng như Thành Nhà Hồ- Thanh Hóa hiện nay, đặc biệt làliên kết xây dựng thành công một số sản phẩm du lịch quốc gia và quốc tế như:Hành trình con đường di sản Thế giới, Hành trình đến các kinh đô Việt cổ

2.4 Hiệu quả của SKKN đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường

Tổ chức dạy học tích hợp với những nội dung phong phú nhằm giúp họcsinh tiếp cận bài học một cách chủ động, hứng thú có ý nghĩa vô cùng quan trọngtrong quá trình dạy học hiện nay, nhất là với các bộ môn khoa học xã hội Với dự

án “Thành nhà Hồ- giá trị di sản và hướng bảo tồn”, quá trình tích hợp kiến thức,

phương pháp, kỹ năng đã cung cấp cho học sinh những tri thức vững chắc, đángtin cậy về ý thức bảo vệ di sản

Trên cơ sở bài 44, SGK Địa lí 12 (Nâng cao): “Vấn đề phát triển du lịch”

có nội dung về phát triển du lịch bền vững, trong đó nổi lên một số giải pháp chủyếu như tạo ra các sản phẩm du lịch độc đáo, tôn tạo và bảo vệ tài nguyên- môitrường gắn với lợi ích của cộng đồng, tổ chức thực hiện theo quy hoạch, giáo dục

và đào tạo về du lịch , chúng tôi mở rộng bài học thành một dự án mang tên

“Thành nhà Hồ- giá trị di sản và hướng bảo tồn” Ngoài kiến thức về tài nguyên

du lịch nhân văn, các em có điều kiện tìm hiểu cụ thể hơn về Di sản Thành nhà Hồ

Mục tiêu của dự án để học sinh có được những kiến thức về phát triển dulịch bền vững nói chung và kiến thức về Di sản Thành nhà Hồ nói riêng Họcsinh trình bày được khái quát về vị trí địa lí, lịch sử hình thành, kích thước, kếtcấu của di sản Phân tích được giá trị lịch sử, giá trị văn hoá, giá trị về dulịch của di sản Tất cả các giá trị đó có ý nghĩa rất quan trọng đối với phát triển

du lịch nói riêng và phát triển kinh tế- xã hội nói chung của Thanh Hoá cũngnhư của cả nước Hiểu được giá trị của di sản, từ đó đề xuất các giải pháp đểbảo tồn và phát huy giá trị của di sản

Từ việc hoàn thành dự án này, học sinh sẽ có ý thức bảo vệ, tôn tạonhững di sản văn hoá, ngăn ngừa những hành động vô ý hay cố ý xâm hại đến disản văn hoá Hình thành các hành động cụ thể về bảo vệ như không phá phách,không xâm hại, di chuyển, chiếm đoạt các di sản, tham gia vào việc ngăn ngừanhững hành vi tàn phá di sản văn hoá Đồng thời tuyên truyền cho mọi ngườicùng giữ gìn bảo vệ di sản văn hoá

3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 3.1 Kết luận

Tổ chức dạy học tích hợp giúp học sinh tiếp cận bài học một cách chủ động,hứng thú có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong quá trình dạy học hiện nay, nhất là

với bộ môn Địa lí Với chuyên đề “Thành nhà Hồ- giá trị di sản và hướng bảo

tồn”, quá trình tích hợp kiến thức, phương pháp, kỹ năng đã cung cấp cho học sinh

những tri thức vững chắc, đáng tin cậy về di sản Thành nhà Hồ

Dạy học tích hợp theo dự án chuyên đề “Thành nhà Hồ- giá trị di sản và

hướng bảo tồn” góp phần xây dựng những căn cứ khoa học sát thực, đề xuất với

các cấp quản lí về hướng bảo tồn và phát triển di sản Điều đó có ý nghĩa thựctiễn rất lớn với việc hoạch định chính sách của các cấp quản lí, nhất là hiện naychúng ta đang đẩy mạnh phát triển các loại hình du lịch

Dạy học tích hợp theo dự án chuyên đề “Thành nhà Hồ- giá trị di sản và

hướng bảo tồn”củng cố thêm lí thuyết về dạy học tích hợp liên môn.

3.2 Kiến nghị

3.2.1 Về phía Bộ Giáo dục và Đào tạo

Tổ chức biên soạn lại chương trình và sách giáo khoa các môn học theohướng tích hợp Xây dựng chương trình đào tạo giáo viên trong các trường Đại học

sư phạm từ mục tiêu đến nội dung, phương pháp để chuẩn bị năng lực cho đội ngũgiáo viên khi thực hiện chương trình tích hợp

Tiếp tục tổ chức cuộc thi Dạy học theo chủ đề tích hợp dành cho giáo viên

trung học

3.2.2 Về phía Sở Giáo dục và Đào tạo

Tiếp tục tổ chức các lớp tập huấn, đào tạo bồi dưỡng đội ngũ giáo viên

về dạy học tích hợp ở nhà trường phổ thông Đồng thời định hướng xây dựngcác chuyên đề dạy học theo hướng kết nối giữa chương trình nhà trường và thực tiễncuộc sống

Đổi mới cách thức tổ chức dạy học và kiểm tra đánh giá môn Địa lí trong cácnhà trường theo hướng tích hợp liên môn

3.2.3 Đối với giáo viên và học sinh

Về phía giáo viên, đầu tư xây dựng kế hoạch bài học theo hướng tổ chức

hoạt động học, phát triển năng lực; đầu tư nghiên cứu kiến thức liên môn để cùnghợp tác, hỗ trợ học sinh học tập; chủ động, linh hoạt trong khâu tổ chức, hướng dẫnhọc sinh hình thành tri thức và kĩ năng

Về phía học sinh, cần có sự nhạy bén, năng động, sáng tạo và hứng thúvới giờ học; dành thời gian đọc, tiếp cận tư liệu, tự đặt ra các tình huống và đềxuất biện pháp giải quyết tình huống trong học tập

Trên đây là sáng kiến kinh nghiệm được rút ra từ kết quả mà tôi tham giavào cuộc thi dạy học theo chủ đề tích hợp và thực tiễn giảng dạy trong năm họcvừa qua Tôi hi vọng những biện pháp mà mình đưa ra trong sáng kiến này sẽphần nào giúp cho các thầy cô có được những định hướng nhất định để thiết kếcác chuyên đề dạy học tích hợp có hiệu quả

XÁC NHẬN

CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Vũ Văn Thành

Thanh Hóa, ngày 25 tháng 5 năm 2017

Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết,không sao chép nội dung của người khác

Người viết

Mai Thị Hoa

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Bộ Giáo dục và Đào tạo, Dạy học và kiểm tra đánh giá kết quả học tập

môn Địa lí theo định hướng phát triển năng lực (Tài liệu tập huấn năm 2014).

2 Bộ Giáo dục và Đào tạo, Dạy học tích hợp liên môn lĩnh vực khoa học xã hội

dành cho giáo viên trung học phổ thông (Tài liệu tập huấn năm 2015)

3 Bộ Giáo dục và Đào tạo, Xây dựng các chuyên đề dạy học và kiểm tra,

đánh giá theo định hướng phát triển năng lực của học sinh (Tài liệu tập huấn

năm 2014)

4 Dạy và học tích cực (2010), Một số phương pháp và kỹ thuật dạy học, NXB

Đại học Sư phạm

5 Địa lí 12 (Nâng cao, 2008), NXB Giáo dục

6 Nguyễn Thị Thuý (Chủ biên, 2015), Thành Tây Đô – Di sản văn hoá Thế

giới, NXB Khoa học xã hội.

7 Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh Hóa, Cuộc thi dạy học theo chủ đề tích hợp

dành cho giáo viên trung học (Tài liệu tập huấn năm học 2014- 2015)