Một số vấn đề về kê khai và nộp thuế qua mạng Internet

Lịch sử đã chứng minh rằng các nền kinh tế thị trường thành công nhất không thể phát triển một cách tự phát nếu thiếu sự can thiệp và hỗ trợ của nhà nước. Tuy nhiên khi khẳng định sự cần thiết có can thiệp của nhà nước thì cần cân nhắc kỹ lưỡng cái được và cái mất của sự can thiệp ấy, tức là mức độ can thiệp và can thiệp như thế nào? Ngày nay, trong xu thế chung của thời đại “Khu vực hóa” và “Toàn cầu hóa”; để hội nhập và phát triển Việt Nam không ngừng đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đổi mới toàn diện nền kinh tế và tích cực tìm kiếm những chính sách, những công cụ kinh tế quan trọng.

MỤC LỤC

2 Mục tiêu cần giải quyết tình huống Trang 10

4 Phân tích xây dựng và lựa chọn phương án giải quyết Trang 13

LỜI MỞ ĐẦU

Lịch sử đã chứng minh rằng các nền kinh tế thị trường thành công nhất không thể phát triển một cách tự phát nếu thiếu sự can thiệp và hỗ trợ của nhà nước.

Tuy nhiên khi khẳng định sự cần thiết có can thiệp của nhà nước thì cần cân nhắc kỹ lưỡng cái được và cái mất của sự can thiệp ấy, tức là mức

độ can thiệp và can thiệp như thế nào? Ngày nay, trong xu thế chung của thời đại “Khu vực hóa” và “Toàn cầu hóa”; để hội nhập và phát triển Việt Nam không ngừng đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đổi mới toàn diện nền kinh tế và tích cực tìm kiếm những chính sách, những công cụ kinh tế quan trọng.

Thuế - Một trong những công cụ kinh tế sắc bén, là một khoản thu

ngân sách nhà nước chủ yếu để đảm bảo các nhu cầu chi tiêu cho các mục đích phát triển kinh tế - xã hội của một quốc gia Đối với nước ta hiện nay

và trong những năm sau này, thuế phải tiếp tục trở thành công cụ tài chính quan trọng giúp Nhà nước điều hành quản lý, điều tiết vĩ mô nền kinh tế thị trường theo định hưỡng xã hội chủ nghĩa Một chính sách thuế đúng đắn, thống nhất sẽ đảm bảo cạnh tranh lành mạnh giữa các thành phần kinh tế, góp phần xây dựng cơ cấu kinh tế hợp lý Mặt khác thuế góp phần tích cực vào việc đảm bảo sự tăng trưởng kinh tế đất nước cũng như đảm bảo công bằng xã hộ.

Nền kinh tế quốc dân phát triển nhanh cả về số lượng và chất lượng, khoa học công nghệ ngày càng phát triển với tốc độ cao, các thành phần kinh tế, các hình thức kinh doanh, số lượng đơn vị ra kinh doanh đã, đang

và sẽ phát triển một cách nhanh chóng, đa dạng và phức tạp Quy mô hoạt động của các đơn vị, tổ chức kinh doanh ngày càng lớn và được mở rộng

Việc quản lý nhà nước đối với các đơn vị, tổ chức kinh doanh và các giao dịch thương mại phải được tin học hoá, điện tử hoá, làm cho nó càng ngày càng hiệu quả hơn Từ đó đòi hỏi công tác quản lý kinh tế nói chung, quản lý thuế nói riêng phải được hiện đại hoá cho phù hợp với sự phát triển của đơn vị, tổ chức kinh doanh Riêng ngành thuế phải có những bước cải cách thích hợp nhằm đáp ứng được yêu cầu quản lý thuế trong sự vận động

và phát triển nhanh chóng của nền kinh tế cũng như yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.

Cải cách thuế là quá trình nhằm làm cho chính sách thuế ngày càng khoa học, đơn giản và thực sự đi vào cuộc sống Phù hợp với thông lệ quốc

tế và khu vực, khuyến khích phát triển sản xuất kinh doanh và thu hút đầu

tư, đồng thời cũng là quá trình áp dụng các phương pháp quản lý thuế hiện đại nhằm nâng cao hiệu quả quản lý

Mục tiêu bao trùm của chiến lược cải cách thuế của nước ta là cải cách và hiện đại hóa hệ thống thuế đến 2010 như theo kết luận của Bộ Chính trị tại công văn số 147-TB/TW ngày 16 tháng 7 năm 2004 của Ban Chấp hành Trung ương và Quyết định số 201/2004/QĐ-TTg ngày 6 tháng

12 năm 2004 của Thủ tướng Chính;

- Xây dựng hệ thống chính sách thuế đồng bộ, cơ cấu hợp lý phù hợp với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và xu hướng hội nhập quốc tế

- Hiện đại hoá công tác quản lý thuế ngang tầm với các nước tiên tiến trong khu vực cả về cơ chế quản lý, bộ máy và con người

Trong thời gian qua, công tác ứng dụng công nghệ thông tin trong ngành thuế đã không ngừng phát triển và dần đáp ứng được yêu cầu của công tác quản lý thuế Việc ứng dụng công nghệ thông tin mạnh mẽ trong các lĩnh vực quản lý đã tác động tích cực đến việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả của công tác quản lý thuế, cụ thể như: cải cách thủ tục hành chính thuế, tạo thuận lợi cho người nộp thuế, giảm chi phí về thời gian, kinh phí và thủ tục giấy tờ trong việc khai thuế, xử lý thông tin về thuế chính xác kịp thời hơn, giảm bớt thao tác xử lý thủ công, trợ giúp phát hiện các trường hợp kê khai sai, nhanh chóng nắm bắt được tình hình nộp thuế và nợ thuế, xử lý tính phạt nộp chậm thuế kịp thời.

Xuất phát từ nhận thức trên, sau khi tiếp thu các kiến thức về Quản lý Nhà nước, tôi xin đề cập đến vấn đề kê khai và nộp thuế qua mạng đối với các doanh nghiệp do Chi Cục thuế tỉnh Thọ Xuân quản lý thu

Do nhận thức còn hạn chế nên không tránh khỏi những hạn chế và thiều sót, rất mong được sự góp ý của các thầy, cô giáo Trường bồi dưỡng cán bộ tài chính và các bạn đọc.

Đề tài tình huống: “Một số vấn đề về kê khai và nộp thuế qua mạng tại Chi Cục thuế Thọ Xuân

I NỘI DUNG

1-Mô tả tình huống

Thông tư số 85/2007/TT-BTC ngày 18 tháng 7 năm 2007 của Bộ Tàichính hướng dẫn thi hành Luật quản lý thuế về việc đăng ký thuế Đối vớicác tổ chức, cá nhân khi ra kinh doanh phải đăng ký thuế tại Cục thuế tỉnhThanh hoá Căn cứ vào loại hình doanh nghiệp và ngành nghề kinh doanh cóquy mô lớn (Theo mức vốn đăng ký hoặc theo doanh thu), có hoạt động xuấtnhập khẩu, có nhiều chi nhánh trong và ngoài tỉnh để cấp một mã số thuế vàlãnh đạo Cục thuế quyết định phân công quản lý thuế về văn phòng Cụcthuế Với các doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ phân công về các Chi cụcthuế mà doanh nghiệp đóng trên địa bàn đó Còn các cá nhân ra kinh doanhthì đến đăng ký thuế tại Chi cục thuế các huyện, thị xã, thành phố mà cánhân kinh doanh đóng trên địa bàn đó và được cấp một mã số thuế để hoạtđộng

1.1- Đối với việc quản lý nộp thuế vào ngân sách nhà nước:

Để thực hiện nghĩa vụ nộp thuế vào ngân sách nhà nước theo truyềnthống thì các đơn vị, tổ chức, cá nhân (gọi tắt là các người nộp thuế - NNT)phải thực hiện theo quy định tại Thông tư 128/2008/TT-BTC ngày 24 tháng

12 năm 2008 của Bộ Tài chính Có thể tóm tắt quy định viết việc nộp tiềnthuế vào ngân sách nhà nước như sau:

- Nếu nộp bằng chuyển khoản thì phải thông qua hệ thống các Ngânhàng, Kho bạc và tổ chức tín dụng mà NNT có tài khoản mở tại đó để làmthủ tục chuyển tiền nộp vào tài khoản 741- Thu ngân sách nhà nước tại Khobạc tỉnh, thành phố, huyện, thị xã

- Nếu nộp bằng tiền mặt thì mang tiền thuế và giấy nộp tiền bằng tiềnmặt đến Kho bạc mà NNT đóng trụ sở hoặc sản xuất kinh doanh để nộp tiềnthuế NNT phải ghi đầy đủ các chỉ tiêu trên giấy nộp tiền theo hướng dẫn của

cơ quan thuế và Kho bạc nhà nước

Giấy nộp tiền sẽ được Kho bạc xác nhận và chuyển đến Cơ quan thuế

để theo dõi tình hình thu nộp thuế của NNT

Hiện nay theo Quyết định 1207/QĐ-BTC ngày 19 tháng 5 năm 2009của Bộ Tài chính về Ban hành quy trình quản lý thu ngân sách nhà nước theo

Dự án hiện đại hóa thu, nộp ngân sách nhà nước giữa các cơ quan Thuế Kho bạc Nhà nước - Hải quan -Tài chính

-Người nộp tiền thuế vào ngân sách nhà nước theo Quyết định 1027 vàThông tư 128 giống nhau là hình thức nộp bằng chuyển khoản ( tại Ngânhàng, Kho bạc và các tổ chức tín dụng) hoặc nộp bằng tiền mặt tại Kho bac

Điểm khác nhau cơ bản nộp tiền thuế vào ngân sách nhà nước theoQuyết định 1027 so với Thông tư 128 là:

- Tại Kho bạc huyện Thọ Xuân hàng tháng đều có “Sổ nợ thuế” của

NNT thuộc văn phòng Chi Cục thuế Thọ Xuân quản lý thu truyền tự độngqua đường mạng internet đến Kho bạc Khi NNT đến Kho bạc nộp tiền mặtthì Kho bạc sẽ căn cứ vào sổ nợ các khoản thuế do Chi Cục thuế Thọ Xuântruyền sang hoặc theo số nộp thực tế của NNT Tuy nhiên Kho bạc phải tôntrong nguyên tắc về mục lục ngân sách (Chương - Khoản) mà Chi Cục thuế

đã cấp cho NNT

- Kho bạc sử dụng phần mềm “ Hệ thống thu NSNN theo Dự án Hiệnđại hóa thu, nộp NSNN”, viết tắt là “TCS” Do đó NNT chỉ khai các thôngtin đầy đủ nếu lần đầu nộp tiền mặt, chuyển khoản tại Kho bạc theo bảng kê

(mẫu số 01/BKNT kèm theo Thông tư 128) thay vì phải viết giấy (mẫu số C1-02/NS theo Thông tư 128) truyền thống Đối với lần thứ 2 NNT đến Kho

bạc nộp tiền mặt chỉ cần khai thông tin Người nộp thuế, mã số thuế và sốtiền từng loại thuế nộp

- Khoảng 8h sáng ngày hôm sau thì dữ liệu nộp thuế của tất cả NNT

trên bảng kê mẫu số 01/BKNT ngày hôm trước tại Kho bạc huyện sẽ tự động

truyền qua mạng vào phần mềm ứng dụng Quản lý thuế (QLT) củaChi Cụcthuế Thọ Xuân Cán bộ phòng Kê khai - Kế toán được phân công phụ trách

kế toán thu sẽ nhận số thu theo bảng kê hàng ngày và đối chiếu với 1 liênbảng kê giấy lấy tại Kho bạc

1.2- Kê khai thuế qua mạng:

Theo quy định của các Luật thuế, Nghị định và Thông tư hướng dẫn

về thuế hiện hành như Luật thuế GTGT, Luật thuế TNDN, Luật thuế TTĐB,

Luật thuế TNCN thì thủ tục hành chính kê khai thuế của NNT được quyđịnh tại Thông tư 60/2007/TT-BTC ngày 14 tháng 6 năm 2007 của Bộ Tàichính hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Quản lý thuế và hướngdẫn thi hành Nghị định số 85/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chínhphủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Quản lý thuế

Thông tư 60 quy định NNT kê khai, nộp hồ sơ khai thuế, quyếttoán thuế theo tháng, quý, năm theo các mẫu quy định và theo từng sắcthuế khác nhau NNT có trách nhiệm kê khai, chịu trách nhiệm trướcpháp luật và nộp bản giấy qua bưu điện hoặc nộp tại bộ phận một cửa,phòng Tuyên truyền và Hỗ trợ người nộp thuế - Cục thuế Thanh hóa

Thực hiện Quyết định 2441/QĐ-BTC ngày 27 tháng 9 năm 2010 của

Bộ Tài chính về việc triển khai mở rộng hệ thống kê khai thuế qua mạngnăm 2010 (trong đó có Cục thuế Thanh hóa) và Công văn sô 5271/UBND-KTTC ngày 27 tháng 9 năm 2010 của Ủy ban Nhân dân tỉnh Thanh hóa vềtriển khai hệ thống kê khai thuế qua mạng Internet.Chi Cục thuế Thọ Xuân

tổ chức triển khai thí điểm 50 doanh nghiệp thuộc Chi Cục thuế quản lý thu

đủ các điều kiện về con người, cơ sở hạ tầng (kết nối Internet tốc độ cao, ổnđịnh) và các điều kiện khác Thanh Hóa là địa phương được triển khai mởrộng thí điểm giai đoạn 2 sau các tỉnh và thành phố; Hà Nội, Thành phố HồChí Minh, Đà Nẵng, Bà Rịa – Vũng Tàu và Vĩnh Phúc

Về điều kiện đăng ký, người nộp thuế có đủ các điều kiện đăng ký nộp

hồ sơ khai thuế qua mạng Internet là: Các tổ chức, DN đã được cấp mã sốthuế và đang hoạt động; thực hiện lập hồ sơ khai thuế bằng phần mềm ứngdụng hỗ trợ kê khai do Tổng cục Thuế cung cấp miễn phí và thường xuyêncập nhật phiên bản mới nhất theo hướng dẫn của Tổng cục Thuế; đã đượccấp chứng thư số của tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực chữ ký số côngcộng được Bộ Thông tin và Truyền thông cấp phép hoạt động; có khả năngtruy cập và sử dụng mạng Internet và có địa chỉ thư điện tử liên lạc ổn địnhvới cơ quan thuế; thực hiện tốt nghĩa vụ nộp thuế

Các bước thực hiện kê khai thuế qua mạng:

- NNT đăng ký chữ ký số và đăng ký sử dụng dịch vụ kê khai quanmạng “KTQM” với cơ quan thuế.

- Lập hồ sơ khai thuế qua phần mềm Hỗ trợ kê khai “HTKK” hoặcthực hiện khai trực tuyến

- Vào cổng thông tin của Cơ quan thuế ký điện tử và gửi hồ sơ khaithuế cho cơ quan thuế

- Cổng thông tin kiểm tra và tiếp nhận tờ khai

- Chuyển dữ liệu vào hệ thống quản lý thuế tại các Cục Thuế, Chi cụcthuế (hệ thống Nhận tờ khai NTK, hệ thống quản lý thuế QLT)

Mô hình dịch vụ kê khai thuế qua mạng

2-Mục tiêu giải quyết tình huống

Ngày nay, Internet đã tạo ra nhiều thay đổi lớn lao ảnh hưởng đếncuộc sống của chúng ta (như đọc báo điện tử thay vì đọc báo giấy như trướcđây…), một bộ phận không nhỏ các doanh nghiệp, cá nhân đã ứng dụng tinhọc mạnh mẽ trong công tác quản trị và giao dịch kinh doanh qua Interne

Do đó cơ quan thuế cần phải cung cấp các dịch vụ qua mạng là một yêu cầutất yếu và phù hợp

1.3 Quản lý nộp thuế vào ngân sách nhà nước:

Mục tiêu của Dự án hiện đại hóa thu, nộp ngân sách nhà nước giữa các

cơ quan Thuế - Kho bạc Nhà nước - Hải quan - Tài chính, gọi là nộp thuếqua mạng là;

- Quy định các quy trình, thủ tục thu, nộp tiền thuế và các khoản thukhác vào NSNN tại KBNN, tạo thuận lợi cho NNT và hỗ trợ công tác kếtoán thu ngân sách nhanh chóng, chính xác

- Thống nhất dữ liệu số thu về thuế và các khoản thu khác của từngNNT giữa cơ quan Thuế, Kho bạc Nhà nước, Hải quan và Tài chính;

- Hỗ trợ việc theo dõi tình trạng thu, nộp tiền thuế và các khoản thukhác đảm bảo xác định nợ thuế nhanh chóng, chính xác

Việc triển khai dự án là bước tiến mang tính đột phá trong lĩnh vựcthu, nộp NSNN Khi thực hiện dự án, dữ liệu thu NSNN được chia sẻ giữacác đơn vị có liên quan (Thuế - Hải Quan - KBNN - NHTM), tạo điều kiệnthống nhất dữ liệu; đồng thời giúp công tác đối chiếu số thu, nộp nhanhchóng, chính xác KBNN có thể sử dụng ngay dữ liệu truyền từ NHTM đểhạch toán thu ngân sách Về phía NNT, quy trình, thủ tục thu, nộp NSNNđược đơn giản hơn nhiều NNT chỉ cần lập 1 bảng kê nộp thuế theo mẫu đơngiản, thay vì phải lập 4 liên giấy nộp tiền với nhiều chỉ tiêu phức tạp Mụctiêu cần phải được giải quyết những vấn đề còn bất cập là;

- Thực tế trên bảng kê giấy nộp tiền Kho bạc tỉnh và Thành phố truyền

và trả bản giấy cho cơ quan thuế còn rất nhiều NNT không rõ mã số thuếnên Kho bạc gán mặc định mã số thuế cho các đơn vị này là 00000000017theo quy định tại Quyết định 1207/QĐ-BTC ngày 19 tháng 5 năm 2009 của

Bộ Tài chính Điều này gây khó khăn và mất thời gian cho cán bộ phụ trách

kế toán thu của Phòng Kê khai - Kế toán thuế xác định chính xác NNT

- Mặt khác những chứng từ nộp vào tài khoản truy thu921.03.00.00006 của Chi Cục thuế Thọ Xuân mở tại Kho bạc huyện ThọXuân ,chính xác chi tiết từng khoản thuế phải nộp ghi trong quyết định truythu của Chi Cục thuế Thọ Xuân

- Các quyết định xử lý, quyết định truy thu của các phòng thanh tra,kiểm tra sau khi ban hành chậm gửi cho Phòng Kê khai - Kế toán thuế theoquy trình thanh tra, kiểm tra hiện hành.

1.4 Kê khai thuế qua mạng

- Thực hiện cải cách thủ tục hành chính thuế, tạo thuận lợi cho NNT,giảm chi phí về thời gian, kinh phí và thủ tục giấy tờ trong việc khai thuế;

- Đảm bảo thông tin và số liệu khai thuế của NNT được gửi đến cơquan thuế một cách nhanh chóng, chính xác, không sai sót, nhầm lẫn;

Chuẩn bị các điều kiện cần thiết cả về phía cơ quan thuế và NNT đểthực hiện khai thuế, nộp thuế điện tử;

Giảm thiểu tình trạng quá tải tại Cơ quan thuế khi đến kỳ hạn nộp hồ

sơ khai thuế

2 - Mục tiêu cần giải quyết tình huống

Mục tiêu xảy ra cần đưa ra giải quyết đối với tính huống này là:

- Việc kê khai và gửi hồ sơ khai thuế quan mạng Internet, vậy khi xảy

ra mất điện cục bộ và diện rộng thì cơ quan thuế xác định hành vi nộp chậm

hồ sơ khai thuế của NNT do nguyên nhân chủ quan, nguyên nhân kháchquan như thế nào? Cơ quan nào có tư cách pháp lý xác nhận hành vi chậmnộp hồ sơ khai thuế để NNT không bị phạt nộp chậm hồ sơ khai thuế vì lý dobất khả kháng;

- Hiện nay, nhân viên nghiệp vụ thuế của doanh nghiệp phải thực hiện

kê khai và đưa cho giám đốc doanh nghiệp ký tên, đóng dấu Trong khi đó,việc kê khai thuế qua mạng sử dụng chữ ký số Theo pháp luật hiện hành,chữ ký số có thể được sử dụng thay cho con dấu và đang thử nghiệm ápdụng Tuy nhiên, làm thế nào để doanh nghiệp biết và tin công nghệ mới nàyvừa nhanh, gọn lại đảm bảo an toàn như cách kê khai truyền thống, thì cầntuyên truyền cho doanh nghiệp;

- Tình trạng quá tải vào những lúc cao điểm có thể xảy ra;

Các mục tiêu kê khai và nộp thuế qua mạng được đảm bảo thực hiện

sẽ góp phần tích cực tiếp tục cụ thể hóa cải cách và hiện đại hóa hệ thốngthuế đến 2010 theo kết luận của Bộ Chính trị tại công văn số 147-TB/TWngày 16 tháng 7 năm 2004 của Ban Chấp hành Trung ương và Quyết định số201/2004/QĐ-TTg ngày 6 tháng 12 năm 2004 của Thủ tướng Chính phủ vềviệc phê duyệt chương trình cải cách hệ thống thuế đến năm 2010 và Quyếtđịnh số 1629/QĐ-BTC ngày 19 tháng 5 năm 2005 của Bộ Tài chính

3- Phân tích nguyên nhân và hậu quả

3.1- Phân tích nguyên nhân

a-Quản lý nộp thuế vào ngân sách nhà nước

- Các Ngân hàng, tổ chức tín dụng hiện chưa tham gia vào việc kếtnối, trao đổi thông tin dữ liệu thu ngân sách, nên chưa có chuẩn thông tin của

hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng phù hợp với chuẩn thông tin của

hệ thống thu NSNN

- Kế toán làm công tác kê khai thuế nói riêng và phía NNT nói chungcòn hạn chế về trình độ, chưa nắm vững và sâu về các Luật thuế hiện hành,không hiểu rõ về mục lục ngân sách

- Nhân sự kế toán về kê khai thuế thường xuyên thay đổi, đặc biệt là ởcác doanh nghiệp ngoài quốc doanh

b-Kê khai thuế qua mạng:

- Thuế là nguồn thu chủ yếu của NSNN, vì vậy các ngành, các cấp cầnđược chỉ đạo tham gia, phối hợp với cơ quan thuế để cơ quan thuế có điềukiện triển khai tốt kê khai thuế qua mạng Năm 2010 là năm mà nhân dân cảnước bị thiếu điện trầm trọng, đặc biệt là ở các huyện, thị xã ở đồng bằng,trung du và miền núi Việc bị mất điện không những ảnh hưởng đến kếhoạch sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp mà còn ảnh hưởng đến kêkhai thuế qua mạng

- Chưa có một cơ quan nào mà pháp luật quy định có trách nhiệm xácđịnh nguyên nhân mất điện, việc nộp chậm hồ sơ khai thuế là ngưyên nhân