Văn học địa phương có vị trí và vai trò quan trọng đối với việc hình thànhnhân cách và phát triển năng lực của người học ở các địa phương khác nhau.Quachương trình địa phương, học sinh đ
Trang 1Văn học địa phương có vị trí và vai trò quan trọng đối với việc hình thànhnhân cách và phát triển năng lực của người học ở các địa phương khác nhau.Quachương trình địa phương, học sinh được bổ sung vốn hiểu biết về Ngữ văn và Vănhóa địa phương, từ đó sẽ góp phần quan trọng trong việc bồi dưỡng, giáo dục họcsinh tình cảm yêu thương, tự hào về quê hương xứ sở của mình; giáo dục cho các
em tinh thần trách nhiệm và thái độ hòa nhập tích cực, chủ động với địa phương,với quê hương ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường Đồng thời giáo dục ý thứctìm hiểu, giữ gìn, phát huy truyền thống văn học, văn hóa cũng như tinh thần, ýthức và hành động giữ gìn và bảo vệ truyền thống văn hóa nơi các em học sinhđang sinh sống
Nhưng trong thực tế dạy - học chương trình Ngữ văn từ trước đến nay, vẫncòn gặp rất nhiều khó khăn, từ nội dung đến cách thức tiến hành, trong đó khó khănlớn nhất là nội dung dạy - học Tài liệu phục vụ công tác dạy và học chưa phongphú Học sinh không có điều kiện để sưu tầm tài liệu phục vụ cho tiết học củamình Phần kiểm tra đánh giá còn nhẹ nên một phần nhỏ giáo viên có tư tưởngxem nhẹ các tiết dạy chương trình địa phương
Mặt khác trong quá trình giảng dạy giáo viên cũng đã nỗ lực cố gắng kếthợp các phương pháp giảng dạy và kĩ thuật dạy học tích cực vào bài giảng nhưngbên cạnh một số kết quả đã đạt được thì tiết học vẫn còn nhiều hạn chế, chưa pháthuy được hết tính tích cực và khơi dậy được hứng thú học tập của học sinh Điềunày ảnh hưởng không nhỏ tới chất lượng của dạy và học, ảnh hưởng tới nhận thứchiểu biết và tinh thần, lòng tự hào của các em về truyền thống, về lịch sử, về phongtục tập quán, những thói quen, đặc điểm ngôn ngữ…
Để đảm bảo cho việc nắm bắt những kiến thức về Văn học địa phương, khơidậy niềm hứng thú với môn học, bồi dưỡng tình yêu quê hương đất nước, đặc biệt
là có sự hiểu biết sâu sắc hơn về quê hương Yên Định nơi các em sinh ra và lớnlên, vì vậy bằng kinh nghiệm của bản thân tôi xin được trình bày sáng kiến “Tổchức hoạt động ngoại khóa nhằm nâng cao chất lượng dạy học chương trình Ngữvăn địa phương” Sáng kiến kinh nghiệm đã được thực hiện ở trường THCS LêĐình Kiên trong năm học 2016 – 2017 với sự hỗ trợ của các đồng nghiệp Mongrằng bằng một vài kinh nghiệm của mình sẽ góp phần nhỏ vào việc giảng dạy
chương trình địa phương Ngữ văn ở trường THCS
Trang 2II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
- Nhằm giúp giáo viên và học sinh THCS có tài liệu tham khảo để hỗ trợ quá trìnhtiếp nhận và bổ sung kiến thức về chương trình địa phương Ngữ văn
- Khơi gợi cho các em niềm hứng thú, say mê với môn Văn nói chung và chươngtrình Ngữ văn địa phương nói riêng
- Rèn luyện cho học sinh những kĩ năng: làm việc nhóm, kĩ năng làm việc độc lập,
kĩ năng thuyết trình, kĩ năng sống …
- Giúp học sinh biết vận dụng kĩ năng làm bài văn thuyết minh để giới thiệu về một
di tích hoặc thắng cảnh của quê hương Yên Định nói riêng và quê hương ThanhHóa nói chung
- Bổ sung kiến thức đang học cho học sinh, thay đổi hình thức học tập nhằm pháthuy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh
- Bồi dưỡng cho học sinh lòng yêu quý, tự hào, giữ gìn và bảo vệ các giá trị vănhóa của quê hương
III ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
-Hoạt động ngoại khóa; các trò chơi dân gian; giới thiệu tục ngữ, ca dao – dân caThanh Hóa; viết bài giới thiệu về một di tích lịch sử văn hóa hoặc danh lam thắngcảnh Thanh Hóa; tìm hiểu tác giả, tác phẩm văn học ở Thanh Hóa và viết về ThanhHóa sau năm 1975 và một số nội dung ở các phần đọc thêm cũng như những nộidung kiến thức bổ sung thêm về quê hương Yên Định, Thanh Hóa … để trình bàytrong sáng kiến này
IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Trang 3B NỘI DUNG
I CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA SÁNG KIẾN
Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII xác định mục tiêu việc đổi mới phươngpháp giáo dục đào tạo: “ Khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp
tư duy sáng tạo của người học, từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến vàoquá trình dạy- học, đảm bảo điều kiện và thời gian tự học” Nghị quyết của Đảngcũng đã khẳng định: “Sự nghiệp Cách mạng luôn đổi mới vì thế công tác giáo dụccũng phải đổi mới” Chính vì vậy bản thân chúng ta cũng phải đổi mới chươngtrình cũng như phương pháp dạy học để tiết học phong phú, hấp dẫn hơn
Đối với dạy văn học địa phương việc cung cấp cho học sinh tri thức, kĩnăng, kĩ xảo đầy đủ về các đối tượng học tập là một vấn đề hết sức quan trọng.Trong quá trình dạy học, giáo viên cần vận dụng linh hoạt các phương pháp dạyhọc nhất là các phương pháp mang tính hiện đại đổi mới như ứng dụng công nghệthông tin vào mỗi nội dung, mỗi bài học cụ thể một cách hợp lí, sáng tạo và có hiệuquả cao
Để phục vụ tốt công tác giảng dạy Văn học địa phương thì hoạt động bổ trợ
có hiệu quả đó là hoạt động ngoại khóa Hoạt động ngoại khoá Văn học theo quanniệm đổi mới phương pháp dạy học là một hình thức tự học tích cực bổ ích và cóhiệu quả nối liền bục giảng với thực tiễn đời sống; phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo của người học, kiểm tra lại chất lượng dạy học trong giờ chính khoá Hoạtđộng ngoại khoá Văn học vì thế vừa là hoạt động giáo dục vừa là hoạt động thẩm
mỹ "góp phần tạo ra lối sống văn hoá và khả năng hưởng thụ văn hoá nghệ thuậtcho học sinh Qua hoạt động ngoại khoá Văn học học sinh được phát triển cân đối
về trí tuệ đạo đức thể dục và mĩ dục" (Phan Trọng luận Phương pháp dạy văn NxbĐại học Quốc gia 1996 Tr 381)
Việc Bộ giáo dục đào tạo tiếp tục khuyến khích đổi mới phương pháp dạyhọc nhằm nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường đã tạo tiền đề chonhững đổi mới sáng tạo trong công tác dạy và học, đặc biệt là hoạt động ngoạikhóa
II THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ TRƯỚC KHI ÁP DỤNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Mục tiêu giáo dục không chỉ nhằm cung cấp cho học sinh những tri thứckhoa học một cách có hệ thống mà còn phải hướng tới việc phát triển những nănglực cần thiết của người lao động, đáp ứng yêu cầu phát triển của giai đoạn mới.Việc dạy và học Ngữ văn hiện nay trong trường có rất nhiều những thuận lợi nhưngcũng gặp không ít khó khăn so với trước Trường tôi trong những năm qua đã cónhiều đổi mới dạy và học Các em học sinh có ý thức học tập tốt nhưng vẫn cònnhững khó khăn Một trong những khó khăn lớn nhất là một bộ phận không nhỏhọc sinh thiếu mặn mà với môn học Ngữ văn, đặc biệt là việc phải sưu tầm tư liệu
về chương trình địa phương Hiện nay các em rất thờ ơ trước việc học văn, sợ phảiđứng lên trình bày trước lớp, sợ phải học thuộc lòng, lười đọc, không say mê,
Trang 4không hứng thú với môn học mà chỉ chú trọng những môn học mang tính chất thờiđại Về nguyên nhân dẫn đến tình trạng đó có rất nhiều:
Về phía học sinh: Lười học,chán học, sợ học lý thuyết, ỷ lại vào gia đình,quámải mê vào trò chơi điện tử và những trò chơi hiện đại khác, lười giơ tay phát biểunên giờ học Ngữ văn nói chung thiếu sôi nổi, học sinh thụ động trong tiếp thu bài
Về phía giáo viên: Đa số giáo viên có tình yêu nghề, mến trẻ, tận tụy vớicông tác giảng dạy, chăm lo, quan tâm đến học sinh Bên cạnh đó, nhiều giáo viênchưa khơi gợi hứng thú, tình yêu đối với môn văn cho học sinh.Trong khi đó muốnthu hút các em, khuyến khích các em tích cực tham gia vào các hoạt động của tiếthọc thì giáo viên cần kết hợp linh hoạt các khâu, tạo môi trường hứng thú cho họcsinh trong các tiết học để các em được chủ động tiếp thu kiến thức, tích cực thamgia vào các hoạt động trong tiết học do giáo viên đưa ra đồng thời rèn luyện chocác em sự tự tin khi đứng trước một tập thể lớp nói riêng và ra ngoài xã hôi nóichung để khi các em ra ngoài đời sẽ được mạnh dạn hơn khi giao tiếp, tự tin hơnvào những kĩ năng, kiến thức học được
Tổ chức hoạt động ngoại khoá Ngữ văn địa phương là một công việc vừa có
ý nghĩa thực tiễn vừa có ý nghĩa khoa học Tuy nhiên để tổ chức tốt hoạt động nàycần phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về khâu tổ chức và nghiên cứu kĩ về chươngtrình Căn cứ vào tình hình thực tế ở nhà trường tôi xin đề xuất một số hình thức tổchức hoạt động ngoại khóa cho các khối lớp trong toàn trường nhằm nâng caochất lượng giảng dạy, khơi gợi lòng say mê, yêu thích môn học, tạo hứng thú họctập Trong năm học qua tôi đã mạnh dạn xây dựng sáng kiến “Tổ chức hoạt độngngoại khóa nhằm nâng cao chất lượng dạy học chương trình Ngữ văn địa phương”nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy Ngữ văn trong trường THCS và đặc biệt gópphần tạo cho học sinh môi trường học tập thoải mái, hứng thú, kích thích sự sángtạo của học sinh, tạo sự hứng thú cho người tổ chức, xây dựng chương trình, đồngthời khích lệ tinh thần, sự tìm tòi, hiểu biết về văn học, văn hóa địa phương, kíchthích khả năng tự làm việc, khả năng hợp tác nhóm, kỹ năng thu thập thông tin, xử
lý tài liệu, kỹ năng trình bày thuyết phục mọi người
III CÁC GIẢI PHÁP ĐÃ SỬ DỤNG ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.
Xuất phát từ những nhận thức trên, tôi đã xây dựng chương trình và chịutrách nhiệm chính phân công công việc kết hợp với các đồng chí trong trường đã tổchức thành công chương trình “Hoạt động ngoại khóa về Ngữ văn địa phương” chohọc sinh toàn trường vào dịp kỉ niệm Ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh26/3/2017
Chúng tôi xin được trao đổi cùng các bạn đồng nghiệp toàn bộ công tác tổchức hoạt động ngoại khoá này như sau:
1 Công tác chuẩn bị:
1.1 Về nội dung :
Trang 5Chương trình Ngữ văn ở 4 khối lớp có nhiều nội dung Tuy nhiên, khi lựachọn tiến hành hoạt động ngoại khoá phải chú ý đến sự hài hòa trong chương trìnhcủa cả 4 khối lớp để đảm bảo các em đều được tham gia, nắm bắt, củng cố kiếnthức mình được học Đồng thời tạo không khí vui nhộn, thoải mái sôi nổi cho buổihoạt động Trên cơ sở đó, nội dung của một buổi hoạt động ngoại khoá Ngữ văn địaphương chúng tôi xây dựng gồm có 5 phần cơ bản, được sắp xếp theo trình tự nhưsau:
Phần 1: Văn nghệ chào mừng
Phần 2: Kể tên đất và người quê hương Yên Định, Thanh Hóa qua tục ngữ, ca dao Phần 3: Giới thiệu một danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử ở địa phương Thanh
Hóa
Phần 4: Phần thi năng khiếu: kể chuyện dân gian, ngâm một bài thơ hiện đại trong
chương trình văn học địa phương
Phần 5: Trò chơi dân gian: Kéo co
Xen kẽ giữa các phần thi là những câu hỏi dành cho khán giả
a Phần 1 : Văn nghệ
Mở đầu chương trình ngoại khóa là phần văn nghệ chào mừng Cần phảichọn lựa và định hướng các tiết mục văn nghệ đảm bảo được tính giáo dục về vănhóa địa phương, đồng thời phù hợp, gần gũi với lứa tuổi học sinh để ấn tượng choquá trình tiếp nhận thưởng thức
Mỗi đội chọn một tiết mục hát múa Học sinh sẽ chuẩn bị các tiết mục vănnghệ trước một tuần Các đồng chí giáo viên chủ nhiệm sẽ kiểm tra đôn đốc nhắcnhở công tác tập luyện của các em, đồng thời có sự hướng dẫn của cô tổng phụtrách Đội
- Đội 1: Tiết mục văn nghệ hát múa: Đi cấy
- Đôi 2: Tiết mục văn nghệ hát múa: Bài hát Đường về Thanh Hóa
b Phần 2 : Kể tên đất và người quê hương Yên Định, Thanh Hóa qua tục ngữ,
ca dao
Trong chương trình Ngữ văn địa phương học sinh đã được tiếp cận với cácbài ca dao, dân ca, tục ngữ xứ Thanh, các em cũng đã biết được những danh nhân,những vùng đất tiêu biểu, các danh thắng, lịch sử cho nên với phần thi này một lầnnữa củng cố mở rộng để các em có thêm những hiểu biết về con người quê hương Thanh Hóa nói chung và quê hương Yên Định nói riêng
Ở phần thi này gồm có 10 câu hỏi dành cho cả hai đội:
Trang 6Câu 1: Kể tên những địa danh cụ thể qua bài ca dao sau:
Ai về nhớ vải Định HòaNhớ cau Hổ Bái, nhớ cà Đan Nê Nhớ dừa Quảng Hán, Lựu khê Nhớ cơm chợ Bản, thịt dê Quán LàoCâu 2: Vùng quê nào của Thanh Hóa được nhắc đến trong câu ca dao sau:
Cơm nếp Hà TrungCháo gà núi NgựCâu 3 : Địa danh nào được nhắc đến ở đây
Muốn ăn cơm trắng cá phènThì về Tiến Lộc đi rèn cùng anhCâu 4 : Vùng đất nào được nói đến ở đây
Đồn rằng Kẻ Trọng lắm cau
Kẻ Cát lắm mía, Kẻ Mau lắm tiền
Câu 5 Kể tên những vùng đất sau :
Nhất cao là núi Đan NêNhất đông chợ Bản, nhất vui chợ Chùa
Câu 6: Nhân vật nào được nhắc đến trong bài ca dao sau:
Ru con con ngủ cho lành
Để mẹ múc nước rửa bành con voi Muốn coi lên núi mà coiCoi bà Triệu tướng cưỡi voi, đánh cồngCâu 7 : Câu ca dao này gợi cho em nhớ đến sự kiện nào trong lịch sử
Cao nhất là núi Lam Sơn
Có ông Lê Lợi trong ngàn bước ra”
Câu 8 : Nhân vật dân gian nào được nhắc đến ở đây
Trạng chết, chúa cũng băng hà
Dưa gang đỏ đít, thì cà đỏ trôn
Câu 9 : Nhân vật dân gian nào được nhắc đến
Văn như Phương Hoa
Câu 10 : Danh nhân nào được ca ngợi trong câu sau :
Tể tướng Vãn Hà thiên hạ âu ca
c Phần 3 : Giới thiệu một danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử ở địa phương Thanh Hóa.
Trọng tâm của phần thi này sẽ giao cho học sinh khối 8 sưu tầm, ghi chép,tổng hợp, bởi vì phần thi này phù hợp với chương trình Ngữ văn địa phương các
em đang học
Trang 7Mục đích của phần thi này: Giúp các em vận dụng kĩ năng làm bài thuyếtminh, tự giác tìm hiểu những di tích, thắng cảnh ở quê hương mình, giúp học sinhhiểu biết sâu rộng hơn địa phương mình về các mặt đời sống vật chất và văn hoátinh thần, truyền thống và hiện nay.Trên cơ sở đó bồi dưỡng tình yêu quê hương,giữ gìn và phát huy bản sắc và tinh hoa của địa phương mình trong sự giao lưu vớiđịa phương khác.
Thời gian để học sinh chuẩn bị ít nhất là hai tuần đối với học sinh lớp 8, giáoviên có thể giao nhiệm vụ cho nhóm hoặc tổ Giáo viên phải kiểm tra sự chuẩn bịcủa học sinh theo từng giai đoạn để từ đó nhắc nhở, đôn đốc các em thực hiệnnhiệm vụ và điều chỉnh những sai sót để tránh tình trạng mất thời gian tìm hiểulượng kiến thức thu được không đúng với yêu cầu bài học Mặt khác giáo viênphải cho cá nhân, nhóm, tổ thi đua với nhau để các em hăng hái, nhiệt tình thựchiện nhiệm vụ Trước khi tiến hành tiết học giáo viên kiểm tra việc chuẩn bị ở nhàcủa học sinh để xếp loại và tuyên dương những cá nhân, nhóm, tổ thực hiện tốtnhiệm vụ và phê bình những cá nhân, nhóm, tổ thực hiện chưa tốt Bản thân mỗihọc sinh phải có sổ tay riêng để ghi chép được những tư liệu cần phải sưu tầm Họcsinh thực hiện dự án: thu thập thông tin, xử lí thông tin, trao đổi với các thành viênkhác, xin ý kiến của giáo viên.Tổ trưởng sẽ thường xuyên kiểm tra, báo cáo về tiếntrình thực hiện của các bạn học sinh trong tổ mình để giáo viên có biện pháp giảiquyết, đôn đốc các nhóm thực hiện đúng tiến độ Giáo viên bổ sung thêm tư liệuhoàn chỉnh cho các em
Yêu cầu lớp lập thành 4 nhóm biên tập (mỗi tổ 1 nhóm, tổ trưởng làm nhómtrưởng), tổng hợp kết quả sưu tầm, sau đó viết bài văn giới thiệu về di tích, thắngcảnh ở địa phương
- Nhóm 1,2: giới thiệu về đền thờ Thái bảo Đại vương Lê Đình Kiên
- Nhóm 3,4: giới thiệu về đền thờ bà Ngô Thị Ngọc Giao
Sở dĩ tôi chọn hai di tích lịch sử này vì các di tích lịch sử mang tính giáo dụccao, đều nằm trên địa bàn trên quê hương Yên Định, không quá xa trường để thuậntiện cho quá trình thu thập tư liệu của các em
Sau đó giáo viên sẽ chọn 4 bài tiêu biểu nhất của 4 nhóm, đưa ra tổ để thốngnhất, góp ý hoàn thiện và tham gia vào hoạt động ngoại khóa về chương trình địaphương của nhà trường
Sau đây là bài giới thiệu về hai di tích lịch sử của các tổ nhóm:
* Về di tích lịch sử đền thờ Thái bảo Đại vương Lê Đình Kiên.
Đền thờ Lê Đình Kiên tọa lạc ở thôn Thiết Đinh – xã Định Tường – YênĐịnh, cách trung tâm thị trấn Quán Lào - huyện Yên Định 2 km về phía tây nam,đền thờ tưởng nhớ Thái bảo Đại vương Lê Đình Kiên Đại vương Lê Đình Kiênngười Bái Trại (nay là Thiết Đinh) xã Định Tường - huyện Yên Định Ông sinh
Trang 8ngày 20 tháng 09 năm Tân Dậu (3/11/1621) đời vua Lê Thần Tôn, mất ngày 12/2năm Giáp Thân (17/3/1704) tại phố Hiến (thọ 84 tuổi) khi cải táng đưa về MãThông quê nhà Ông thuộc đời thứ 9 dòng họ Lê, ông sinh ra trong một gia đình nềnếp,gia giáo Cha là Lê Huệ Hiếu được phong là Đặc Tiến Phụ quốc Thượng tướngquân (vị tướng cao nhất có công giữ nước) Mẹ là Đặng Thị Thục Tuy ông thuộc dòng một cự tộc, một dòng họ tôn quý nhưng cha mất sớm Vìvậy ông sống với mẹ một thời gian thì được một ông quan tả tướng Hờn ở Tĩnh Gianhận về nuôi, rồi tiến cử vào cung.
Năm Giáp Thìn 1664 ông vâng lệnh triều đình ra Trấn Thủ trấn Sơn Nam.Công lao lớn nhất của ông là dẹp yên quân Tàu Ô và mở mang phố Hiến, ông đượcphong đặc tiến phụ Thượng Tướng quân, trung quân Đô đốc Phủ, Hứa đô đốc thiếubản, Tước quận công hàm Thái Bảo Sau khi chết được tặng Dực báo Trung HưngĐạiVương
Lê Đình Kiên không những có tài về cai trị mà con giỏi về làm thươngnghiệp, ngoại giao Suốt 40 năm ông ở trấn Sơn Nam (từ 1664- 1704), dân sốngyên vui, no đủ
Đền thờ ông Lê Đình Kiên ở Định Tường – Yên Định là một công trìnhkiến trúc thế kỷ XVII, được cấu trúc theo lối chữ nhị (=) gồm tiền đường và hậucung Nhà Tiền đường gồm 5 gian, 6 vì kèo được kết cấu theo kiểu “chồng rường,
kẻ bẩy” Nhà hậu cung 3 gian với 4 vì kèo gỗ Rồng là đề tài quen thuộc ở đền thờ
Lê Đình Kiên dù các đồ án chạm trổ ở đây có vạm vỡ khỏe mạnh hơn các đìnhkhác, nhưng vẫn nằm trong các khuôn mẫu có sẵn Tuy nhiên, khi chạm hoa sen,chim, phượng, long hóa, trúc hóa, sóc leo cây, cò, cua quấn quýt trong một bứcchạm ta mới thấy hết tài năng của người thợ Bên cạnh đó thì các đồ thờ ở đây lạikhá phong phú và đặc biệt có giá trị Đó là hai pho tượng phỗng bằng đá, tạo táctrên những đá nguyên khối được diễn tả sinh động và hài hòa có giá trị trong việcnghiên cứu về lịch sử, mỹ thuật Lư hương đá 3 tầng, lư hương bằng đất nung, bànthờ cổ tất cả như góp phần tôn thêm giá trị của ngôi đền Bốn cột treo 4 vế đốitrên các tấm ván, nội dung ca ngợi công đức của Đại Vương (Việc cai trị côngbằng liêm chính từ xưa, công tích đẹp đẽ đã ghi vào sử sách Đức lớn cho dân đượcnhờ cậy, người Trung Quốc và Việt Nam khắc tên sáng vào bia đá)
Cổng gồm một gian rộng, có mái có tường Hai bên chếch về phía ngoài cóhai cột trụ cao, trên đầu mỗi cột có một con nghê Hai cánh gà có hai con voi Haibức tường đốc ở phía trong có hai ông Hộ pháp cao to bằng người lớn đứng cầmgươm vừa như canh giữ, vừa như mời chào quý khách đến viếng Đại vương Bứcngang phía trên cửa cổng đắp hai con rồng chầu mặt nguyệt có ba ngọn lửa Dọchai bên cửa có đôi câu đối bằng chữ Hán viết bằng chữ màu vàng trong ô tròn màu
Từ năm 1993 đền thờ Thái Bảo Đại Vương Lê Đình Kiên được ra quyết địnhcông nhận là di tích lịch sử Đến năm 1994 được Bộ Văn hóa Thông tin cấp bằng
Trang 9Công nhận di tích lịch sử văn hóa Diện tích đền thờ đã quy hoạch gồm đất thổ cư
và ao và đã được Nhà nước hai lần trùng tu
Đền thờ không chỉ có giá trị về kiến trúc, lịch sử mà còn là niềm tự hào của nhân dân Yên Định
* Đền thờ bà Ngô Thị Ngọc Giao
Đền thờ Thánh mẫu Quang thục thái hậu Ngô Thị Ngọc Dao, còn có tênThừa hoa điện Thái hậu là con gái Dụ Vương Ngô Từ, đứng hàng 17 trong 19 ngườicon của Dụ Vương Sinh ra trong một gia đình vương hầu khanh tướng, thừa hưởngmột nền giáo dục gia giáo theo khuôn vàng thước ngọc của Đạo Khổng - Tử, nênlớn lên trở thành một cô gái nết na hiền dịu, khuôn mẫu của người con gái ViệtNam: Công - Dung- Ngôn -Hạnh Theo chị về kinh thành Thăng long, Ngô ThịNgọc Dao người con gái nết na thuỳ mị, xinh đẹp được đưa vào Điện KhánhPhương làm Tiệp dư và trở thành mẫu hậu vua Lê Thánh Tông
Toàn bộ ngôi Đền gồm 3 cung xây dựng theo kiến trúc cổ phương đông Vớinhững mái cong trạm khắc hình rồng Đó là một công trình kiến trúc cổ kính,hoành tráng, độc nhất vô nhị, trong một không gian "Nội công ngoại quốc"
Đền Thánh mẫu còn có tên là Phủ Nhì, toạ lạc trên khu đất chừng 5 mẫu.Phía Tây (Tây Nam) nằm liền kề với dòng sông Cầu Chày (còn có tên gọi Lườnggiang hoặc Chùy Giang thuỷ) bờ tả ngạn, qua khu Điện thị (chợ Đền- hay chợ Nhì)rộng khoảng 5 sào Trung bộ Bao quanh khu Đền là ruộng lộc điền vua ban, cây cốirâm mát che phủ và hoa màu tươi tốt quanh năm
Phía Bắc là núi Si, phía Nam là núi Cẩu sơn (Núi Nội), phía Đông là NúiNhì ( còn gọi là Núi Quan Yên) Với thế Tam Sơn như voi nằm, Hổ phục chầu vềđồng Phang tức Động Bàng - Định Hoà bây giờ
Như vậy tạo thế chân vạc, Đồng phang vững bền như bàn thạch Khu Đềnmẫu và Phúc Quang Từ Đường nằm giữa 2 làng Nhất - Nhì (Thung Thượng, ThungThôn) Phía nam, giáp Thung Thôn làng Ngõ Phủ, giáp với Phủ nhà Lê hướngđông nam Nhìn hướng Tây nam, chưa đầy 100m là đình làng Thung thôn.Phía Bắcgiáp Thung thượng liền kề là Ngõ Đền chạy hướng Đông - Tây theo đường chimbay chừng 100m, hướng Tây bắc là đình làng Thung thượng nằm sát bờ sông Cầuchày và phía trong một chút là chùa Thiên phúc nằm cạnh hón nước mạn bờ bắcthuộc địa Phu liễn là đền thờ công chúa Ngọc Phương
Quần thể di tích văn hoá Đồng Phang (Định Hoà) mà trung tâm là Đền thờThánh Mẫu Ngô thị Ngọc Dao, theo lối kiến trúc phương Đông và mang đậm dấu
ấn văn hoá thời Lê, thời phong kiến Việt Nam hưng thịnh Quần thể di tích này làmột trong những địa danh được tôn kính và ngưỡng mộ, chỉ đứng sau Lam Kinhmột bậc trên đất xứ Thanh Thời xưa ai đi qua đất này điều phải xuống ngựa ( bất
kể quan hay dân) từ "Thượng Đắc trí đến hạ Bái Càn " điều phải xuống đi bộ dắtngựa
Theo gia phả dòng họ Ngô xã Định Hòa, sau khi lên làm vua, Lê ThánhTông cho xây Thuận Mậu đường tại xã Định Hòa để làm nơi nghỉ dưỡng mỗi khi
Trang 10mẫu hậu về thăm quê Sau đó, nhà vua lại đổi tên nơi đây thành Điện Thừa Hoa đểđền ơn trả nghĩa sinh thành và tôn vinh công lao đức hạnh của bà Sau này, ĐiệnThừa Hoa đổi tên thành Đền thờ Thánh Mẫu Sau gần 600 năm tồn tại, trải qua biếtbao biến cố thăng trầm của thời gian, Điện Thừa Hoa đã bị phá hủy, mất mát đi rấtnhiều tài liệu, hiện vật quý Việc trùng tu tôn tạo lại điện ngày nay trên nền móng
cũ tuy không được bề thế, khang trang như trước nhưng những gì còn lại đã phảnánh phần nào diện mạo xưa của nó vốn đã có Lễ hội nơi đây còn được gọi là lễ hộiPhủ Nhì, xưa là Quốc lễ vì được vua đặc ân ban kinh phí từ lộc điền và tiến lễ hàngnăm Chính lễ diễn ra vào 26/3 Âm lịch Một trong những phần hấp dẫn và độc đáotrong lễ hội là nghi lễ rước bóng Quang Thục Hoàng Thái hậu Ngô Thị Ngọc Dao
từ ngoài đồng về Điện Thừa Hoa Điều đặc biệt nghi lễ này chỉ có riêng con gáimới được tế lễ trong ngày này Những người tế lễ phải là những người con gái còntrinh tiết, đức hạnh mới được chọn khiêng kiệu rước bóng của bà
d Phần 4 : Thi kể chuyện, ngâm thơ về các tác phẩm văn học địa phương
Trong phần thi này mỗi đội chọn và tham gia một tiết mục thi Mục đích củaphần thi này giúp các em khắc sâu hơn nội dung các tác phẩm Đồng thời rèn luyện
kĩ năng trình bày thuyết phục trước đám đông
Đội 1: Kể chuyện dân gian Thanh Hóa: Ba truyền thuyết về Lê Lợi
Đội 2: Ngâm thơ bài thơ “ Dô tả dô tà” (Mạnh Lê)
Hỗ trợ cho hai phần thi của hai đội là sự kết hợp trình chiếu những hình ảnhliên quan về khu di tích Lam Kinh, về người anh hùng Lê Lợi Hình ảnh minh họacho bài thi thứ hai là những hình ảnh về tác giả, về sông Mã và con người quêhương Thanh Hóa
Kết hợp thêm phần dạo đàn
e Phần 5: Trò chơi dân gian: Kéo co
Kéo co là môn thể thao mang tính đồng đội và là môn trọng vào sức mạnh Kéo co không chỉ là môn thể thao rèn luyện sức khỏe, mà còn là trò chơi thể hiệntinh thần và mang tính đồng đội cao, đem lại niềm vui, sự thoải mái cho mọi ngườikhi tham gia những trò chơi trong các dịp lễ hội Trong phần thi này bên phía cáclớp mỗi lớp cử 4 đại diện tham gia thi đấu (mỗi đội 20 người), không nhất thiết phải lấy trong số những bạn tham gia ở phần thi trước
Trọng tài cho phần thi này là thầy giáo Trịnh Tiến Mạnh – giáo viên Thể dụccủa nhà trường Hỗ trợ giám sát phần thi là các thầy cô trong trường
* Phần thi dành cho khán giả.
Phần thi này được kết hợp xen kẽ giữa các phần thi của hai đội Đó là nhữngcâu hỏi về các lễ hội, các địa danh, các câu chuyện dân gian, các tác phẩm văn họcđương đại Phần thi này gồm 10 câu hỏi
Trang 111 Lễ hội có từ thời Nhà Lý, là trò diễn mô phỏng các trận đánh của đội tượng binh bằng tre, nứa do Tam công Trịnh Quốc Bảo chế tạo.
( Trả lời: Lễ hội Trò Chiềng xã Yên Ninh có từ thời Nhà Lý, là trò diễn mô phỏng các trận đánh của đội tượng binh bằng tre, nứa do Tam công Trịnh Quốc Bảo chế tạo đã đánh tan đội tượng binh thật của quân Chiêm Thành Trò Chiềng được bắt đầu bằng trò chọi voi và được nâng dần lên thành lễ hội với hệ thống 12 trò diễn, trong đó có 4 phần rước gồm: rước cỗ vàng, rước cỗ gà, rước thành hoàng làng và rước phụng hoàn Sau một thời gian bị mai một Thể theo nguyện vọng của nhân dân và được sự giúp đỡ của các cấp, ngành chức năng, năm 2007, Trò Chiềng xã Yên Ninh đã dần được khôi phục Cùng với trò chọi voi, các trò diễn khác như kén
rể, chọi rồng, múa tinh vương, đánh tẩu rủa…cũng đã thể hiện được những nét đặc
sắc riêng có của lễ hội) – Tham khảo nguồn Internet
2 Đây là các trò diễn dân gian mô tả cảnh năm phương đến chầu, đem những tiết mục múa hát đặc sắc của quốc gia họ để chúc mừng hoàng đế nướcViệt
