Kinh nghiệm dạy học tích hợp liên môn trong giờ học môn ngữ văn ở trường THCS

Dạy học theo chủ đề tích hợp liên môn đòi hỏi giáo viênphải có năng lực trong tổ chức hoạt động học tích cực, tự lực và sáng tạo cho họcsinh, mà các hoạt động ấy phải được tổ chức ở tron

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

PHÒNG GD & ĐT THÀNH PHỐ THANH HÓA

……… &………

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

KINH NGHIỆM DẠY HỌC TÍCH HỢP LIÊN MÔN TRONG GIỜ HỌC MÔN NGỮ VĂN Ở TRƯỜNG THCS

Người thực hiện : Nguyễn Thị Loan Chức vụ : Bí thư Chi bộ, Tổ trưởng chuyên môn

Đơn vị công tác : Trường THCS Trần Mai Ninh

SKKN thuộc lĩnh vực (môn) Ngữ văn

THANH HÓA NĂM 2017

4 Phương pháp nghiên cứu: :……… Trang 5

II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:

1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm:……… Trang

4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản

thân, đồng nghiệp và nhà trường:……… Trang

17

III KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ:

1 Kết luận:……… Trang 18

2 Kiến nghị: ………Trang 19

I MỞ ĐẦU:

1 Lí do chọn đề tài:

Giáo dục phổ thông nước ta đang thực hiện bước chuyển từ chương trình giáodục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, nghĩa là từ chỗ quantâm đến việc học sinh học được cái gì đến chỗ quan tâm học sinh vận dụng đượccái gì qua việc học Để đảm bảo được điều đó, nhất định phải thực hiện thành côngviệc chuyển từ phương pháp dạy học theo lối "truyền thụ một chiều" sang dạy cáchhọc, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng lực và phẩmchất; đồng thời phải chuyển cách đánh giá kết quả giáo dục từ nặng về kiểm tra trínhớ sang kiểm tra, đánh giá năng lực vận dụng kiến thức giải quyết vấn đề và cáctình huống trong thực tiễn cuộc sống

Nằm trong lộ trình đổi mới đồng bộ phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá

ở các trường phổ thông theo định hướng phát triển năng lực của học sinh trên tinhthần Nghị quyết 29 - NQ/TƯ về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, saukhi Quốc hội thông qua Đề án đổi mới chương trình, SGK giáo dục phổ thông, BộGD-ĐT tiếp tục chỉ đạo các cơ sở giáo dục tăng cường bồi dưỡng, nâng cao nănglực cho đội ngũ giáo viên sẵn sàng đáp ứng mục tiêu đổi mới, trong đó tăng cườngnăng lực dạy học theo hướng “tích hợp liên môn” là một trong những vấn đề cần ưutiên Tuy nhiên, trên thực tế, đối với nhiều giáo viên, đây là khái niệm hoàn toànmới và thật sự gặp nhiều khó khăn, lúng túng trong việc truyền đạt kiến thức cho

học sinh Và cũng chính vì vậy, Dạy học tích hợp liên môn là khái niệm được đưa

ra bàn luận sôi nổi trong thời gian vừa qua thông qua các hội thảo chuyên đề ở cáccấp trong toàn quốc cũng như trên các diễn đàn khác

Hiện nay, việc giao quyền chủ động xây dựng kế hoạch giáo dục của nhàtrường và tập huấn giáo viên về các phương pháp dạy học tích cực đã tạo nhiềuthuận lợi cho nhà trường và giáo viên dạy kiến thức liên môn hướng tới mục tiêutích hợp Nhiều giáo viên đã thực hiện tốt việc dạy học theo chủ đề tích hợp liênmôn, thể hiện qua kết quả Cuộc thi dạy học theo chủ đề tích hợp dành cho giáoviên trung học mà Bộ GD-ĐT tổ chức trong những năm qua Khó khăn của giáo

viên khi dạy tích hợp liên môn không nằm nhiều ở vấn đề nội dung mà ở vấn đềphương pháp dạy học Dạy học theo chủ đề tích hợp liên môn đòi hỏi giáo viênphải có năng lực trong tổ chức hoạt động học tích cực, tự lực và sáng tạo cho họcsinh, mà các hoạt động ấy phải được tổ chức ở trong lớp, ngoài lớp, trong trường,ngoài trường, ở nhà và cộng đồng, đặc biệt quan tâm đến hoạt động thực hành vàứng dụng kiến thức vào giải quyết những vấn đề thực tiễn Nếu trong dạy học đơnmôn, giáo viên đã sử dụng được các phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực để

tổ chức hoạt động học của học sinh, thay vì dạy học theo lối truyền thụ kiến thứcthì khó khăn này có thể vượt qua được

Qua thực tế giảng dạy nhiều năm trong nhà trường THCS, bản thân tôi nhận

thấy mặc dù đội ngũ giáo viên trong các nhà trường đã được tập huấn về đổi mớiphương pháp dạy học; công tác chỉ đạo, quản lý của các cấp cũng đã có nhữngchuyến biến tích cực Tuy nhiên, hầu hết giáo viên còn e ngại khám phá, vận động

và còn nhiều lúng túng trong sự đổi mới, đặc biệt là trong vấn đề dạy học theo chủ

đề tích hợp liên môn Trong các giờ học, giáo viên vẫn còn nặng về việc truyền đạtkiến thức hàn lâm khoa học, học sinh vẫn còn thụ động, máy móc với những kiếnthức trong sách vở; giờ học đơn điệu, nhàm chán, học sinh không phát huy đượctính tích cực, chủ động, khả năng vận dụng thực hành giải quyết tình huống trongthực tiễn bị hạn chế

Sau khi được tiếp thu các chuyên đề về đổi mới phương pháp dạy học cũngnhư qua quá trình tự học, tự bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ và qua thực tế trảinghiệm trong quá trình giảng dạy bộ môn Ngữ văn và bộ môn Giáo dục công dân,bản thân tôi tự nhận thấy chương trình giáo dục nào cũng bao hàm những nội dungkiến thức liên môn Vì vậy, việc dạy học tích hợp liên môn cần phải và có thể thựchiện được ngay trong chương trình hiện hành, mặc dù việc thiết kế, sắp xếp các nộidung dạy học trong chương trình, trong SGK chưa thật sự tạo nhiều thuận lợi chomục tiêu đó Đặc biệt đối với môn Ngữ văn, do đặc thù là một môn học thuộc nhómkhoa học xã hội, điều đó nói lên tầm quan trọng của nó trong việc giáo dục quanđiểm, tư tưởng, tình cảm cho học sinh Môn Ngữ văn còn là một môn học thuộcnhóm công cụ Điều đó nói lên mối quan hệ giữa Ngữ văn và các môn khác Hơnnữa, Ngữ Văn cũng là môn học góp phần hình thành nên những kiến thức cơ bản vàquan trọng nhất là hình thành nhân cách con người, chuẩn bị cho các em một hànhtrang để bước vào đời, là chiếc chìa khóa mở cửa cho tương lai Cụ thể trongchương trình Ngữ văn cấp THCS có những bài dạy có thể tích hợp được với cácchủ đề giáo dục tư tưởng, đạo đức, lối sống cho học sinh như : Học tập và làm theotấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, vấn đề bảo vệ môi trường, giữ gìn biển đảo quê

hương,…và có thể tích hợp với các bộ môn khác để giải quyết vấn đề đặt ra trongbài học hay trong thực tiễn đời sống

Với những lí do nói trên và dựa trên cơ sở kết quả đạt được trong cuộc thi

“Dạy học theo chủ đề tích hợp dành cho giáo viên trung học”: giải Nhất cấp Thành

phố, giải Ba cấp Tỉnh (năm học 2014 – 2015) và giải Nhì cấp Thành phố, giải Nhấtcấp Tỉnh, dự thi cấp Bộ trong năm học 2016 - 2017 Trong khuôn khổ bài viết này,

tôi xin được trình bày một chút kinh nghiệm nhỏ của bản thân “Kinh nghiệm dạy

học tích hợp liên môn trong giờ học môn Ngữ văn ở trường THCS” Và bài dạy

cụ thể mà tôi đã thực hiện đó là Tiết 39 – Bài 10 : “Thông tin về Ngày Trái Đất

năm 2000” (Ngữ văn 8)

2 Mục đích nghiên cứu:

Mục đích chung mà bài viết này muốn hướng tới, đó là đóng góp một tiếng nói

chung cho sự thành công của công cuộc đổi mới đồng bộ phương pháp dạy học vàkiểm tra, đánh giá ở các trường phổ thông theo định hướng phát triển năng lực củahọc sinh trên tinh thần Nghị quyết 29 - NQ/TƯ về đổi mới căn bản, toàn diện giáodục và đào tạo

Trên cơ sở lý luận và thực tiễn, mục đích của người viết còn muốn hướng tớicho đội ngũ giáo viên và học sinh nhận thức được một cách đầy đủ, rõ ràng hơn vềkhái niệm dạy học theo chủ đề tích hợp liên môn, cũng như bản chất, hiệu quả củanhững giờ dạy theo chủ đề tích hợp khi mà vấn đề này đang còn nhiều tranh luận,bàn cãi, cũng như hầu hết giáo viên đang còn lúng túng, chưa định hình rõ

Với đề tài sáng kiến kinh nghiệm này, mục đích của người viết cũng mong

muốn được trình bày những nhận thức, suy nghĩ, việc làm của mình để trao đổicùng anh chị em, bạn bè đồng nghiệp để góp phần tháo gỡ những vướng mắc, khókhăn trong quá trình thực hiện Đồng thời đây cũng chính là cách tự bồi dưỡng, rènluyện nâng cao năng lực chuyên môn của bản thân

Việc nghiên cứu đề tài này cũng nhằm mục đích tìm ra phương pháp, cách thức

hữu hiệu nhất nhằm phát huy được tính tích cực, chủ động của học sinh trong quátrình tiếp nhận kiến thức và tăng khả năng thực hành, vận dụng giải quyết tìnhhuống trong thực tiễn đời sống Bởi các chủ đề liên môn, tích hợp có tính thực tiễnnên sinh động, hấp dẫn, có ưu thế trong việc tạo ra động cơ, hứng thú học tập chohọc sinh Học các chủ đề tích hợp liên môn, học sinh được tăng cường vận dụngkiến thức tổng hợp vào giải quyết các tình huống thực tiễn, ít phải ghi nhớ kiếnthức một cách máy móc

Việc chọn tiết dạy thử nghiệm : Tiết 39 – Bài 10 “Thông tin về Ngày Trái Đất

năm 2000” trong chương trình Ngữ văn lớp 8, mục đích của người viết muốn tích

hợp với chủ đề “Bảo vệ môi trường” nhằm giảm thiểu việc sử dụng bao bì ni lông

giữ cho môi trường xanh – sạch – đẹp – an toàn; đồng thời trong nội dung bài học

có thể tích hợp kiến thức liên môn để giải quyết vấn đề: Môn GDCD (giáo dục ýthức bảo vệ môi trường), môn Ngữ văn (viết bài thuyết minh, bài văn nghị luận),môn Sinh học và môn Hóa học (giải thích đặc tính và tác hại của bao bì ni lông),môn Tin học (làm Clip tư liệu truyền thông), môn Toán học (tính toán thống kê sốliệu điều tra thực tế), môn Mĩ thuật (vẽ tranh tuyên truyền cổ động), môn Côngnghệ (sản phẩm khéo tay sử dụng chất thải ni lông) Thông qua tiết dạy này, giáoviên giúp học sinh vận dụng kiến thức liên môn để tiếp thu bài học một cách tíchcực, chủ động và biết vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết tình huống trong

thực tiễn “Làm thế nào để giảm thiểu sử dụng bao bì ni lông giữ cho môi trường

xanh – sạch – đẹp – an toàn ?”

3 Đối tượng nghiên cứu:

* Đối tượng dạy học :

- Số lượng : 55 học sinh của lớp 8B, trường THCS Trần Mai Ninh, TP Thanh Hóa

* Nội dung nghiên cứu:

- Cơ sở lí luận chung về Dạy học theo chủ đề tích hợp liên môn và đối với mônNgữ văn nói riêng ở trường THCS

- Bài dạy: Tiết 39 – Bài 10 : “Thông tin về Ngày Trái Đất năm 2000” trong

chương trình Ngữ văn lớp 8

4 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết: Trên cơ sở thu thập, nghiên

cứu tài liệu trên mạng Internet, qua việc rà soát chương trình, lựa chọn tiết dạy vớichủ đề tích hợp liên môn

- Phương pháp phân tích, tổng hợp thu thập thông tin qua các tài liệu: Lựa chọn,

sắp xếp hệ thống cơ sở lý luận chung của bài viết; nội dung tư liệu phục vụ cho tiếtdạy

- Phương pháp thuyết trình kết hợp phỏng vấn, đàm thoại: thực hiện trong giờ dạy

thử nghiệm

- Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế: thực trạng trước khi áp dụng SKKN (đối

tượng, nội dung nghiên cứu)

- Phương pháp thống kê, xử lý số liệu: qua các hoạt động nhóm của học sinh, kiểm

tra, đánh giá sau khi áp dụng SKKN

Trong giờ dạy thử nghiệm có sử dụng các phương pháp dạy học theo hướngphát huy tính tích cực, chủ động của học sinh như tổ chức hoạt động nhóm, đại

diện học sinh thuyết trình theo sự phân công chuẩn bị, tổ chức cho học sinh thảoluận, sử dụng Bản đồ tư duy để hệ thống kiến thức bài học,

II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:

1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm:

1.1 Quan điểm tích hợp liên môn trong dạy học nói chung:

* Thế nào là dạy học "tích hợp liên môn"?

Dạy học tích hợp liên môn là dạy học những nội dung kiến thức liên quan đến

hai hay nhiều môn học "Tích hợp" là nói đến phương pháp và mục tiêu của hoạtđộng dạy học còn "liên môn" là đề cập tới nội dung dạy học Đã dạy học "tích hợp"thì chắc chắn phải dạy kiến thức "liên môn" và ngược lại, để đảm bảo hiệu quả củadạy liên môn thì phải bằng cách và hướng tới mục tiêu tích hợp

+ Dạy học tích hợp có nghĩa là đưa những nội dung giáo dục có liên quan vào quá

trình dạy học các môn học như: tích hợp giáo dục đạo đức, lối sống; giáo dục phápluật; giáo dục chủ quyền quốc gia về biên giới, biển đảo; giáo dục sử dụng nănglượng tiết kiệm và hiệu quả, bảo vệ môi trường, an toàn giao thông

+ Dạy học liên môn là phải xác định các nội dung kiến thức liên quan đến hai hay

nhiều môn học để dạy học, tránh việc học sinh phải học lại nhiều lần cùng một nộidung kiến thức ở các môn học khác nhau Đối với những kiến thức liên môn nhưng

có một môn học chiếm ưu thế thì có thể bố trí dạy trong chương trình của môn đó

và không dạy lại ở các môn khác

Trường hợp nội dung kiến thức có tính liên môn cao hơn thì sẽ tách ra thànhcác chủ đề liên môn để tổ chức dạy học riêng vào một thời điểm phù hợp, songsong với quá trình dạy học các bộ môn liên quan

Dạy học tích hợp liên môn xuất phát từ yêu cầu của mục tiêu dạy học phát

triển năng lực học sinh, đòi hỏi phải tăng cường yêu cầu học sinh vận dụng kiến

thức vào giải quyết những vấn đề thực tiễn

Khi giải quyết một vấn đề trong thực tiễn, bao gồm cả tự nhiên và xã hội, đòihỏi học sinh phải vận dụng kiến thức tổng hợp, liên quan đến nhiều môn học Vìvậy, dạy học cần phải tăng cường theo hướng tích hợp liên môn

* Ưu điểm của việc dạy học theo chủ đề tích hợp liên môn:

- Đối với học sinh:

Trước hết, các chủ đề liên môn, tích hợp có tính thực tiễn nên sinh động, hấpdẫn, có ưu thế trong việc tạo ra động cơ, hứng thú học tập cho học sinh

Học các chủ đề tích hợp liên môn, học sinh được tăng cường vận dụng kiếnthức tổng hợp vào giải quyết các tình huống thực tiễn, ít phải ghi nhớ kiến thức mộtcách máy móc

Điều quan trọng hơn là các chủ đề tích hợp liên môn giúp cho học sinh khôngphải học lại nhiều lần cùng một nội dung kiến thức ở các môn học khác nhau, vừagây quá tải, nhàm chán, vừa không có được sự hiểu biết tổng quát cũng như khảnăng ứng dụng của kiến thức tổng hợp vào thực tiễn

- Đối với giáo viên:

Một là, trong quá trình dạy học môn học của mình, giáo viên vẫn thường xuyênphải dạy những kiến thức có liên quan đến các môn học khác và vì vậy đã có sự amhiểu về những kiến thức liên môn đó

Hai là, với việc đổi mới phương pháp dạy học hiện nay, vai trò của giáo viênkhông còn là người truyền thụ kiến thức mà là người tổ chức, kiểm tra, định hướnghoạt động học của học sinh cả ở trong và ngoài lớp học; vì vậy, giáo viên các bộmôn liên quan có điều kiện và chủ động hơn trong sự phối hợp, hỗ trợ nhau trongdạy học

Như vậy, dạy học theo các chủ đề liên môn không những giảm tải cho giáoviên trong việc dạy các kiến thức liên môn trong môn học của mình mà còn có tácdụng bồi dưỡng, nâng cao kiến thức và kỹ năng sư phạm cho giáo viên, góp phầnphát triển đội ngũ giáo viên bộ môn hiện nay thành đội ngũ giáo viên có đủ nănglực dạy học kiến thức liên môn, tích hợp Thế hệ giáo viên tương lai sẽ được đàotạo về dạy học tích hợp liên môn ngay trong quá trình đào tạo giáo viên ở cáctrường sư phạm

* Nguyên tắc dạy học tích hợp liên môn:

Trên quan điểm dạy học tích hợp liên môn, giáo viên cần chú ý tới các nguyêntắc dạy học như sau:

+ Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu giáo dục phổ thông, đảm bảo mục tiêu giáodục môn học, đặc biệt đảm bảo chuẩn kiến thức và kỹ năng cho từng môn học.+ Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học

+ Nguyên tắc đảm bảo tính nội dung: không làm tăng tải nội dung chương trình,không tích hợp ngược Nội dung trong chủ đề yêu cầu học sinh khai thác, vận dụngkiến thức của môn chính với các môn liên quan phải tương đồng để phát hiện vàgiải quyết vấn đề một cách chủ động, sáng tạo, hợp tác…

+ Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi: chủ đề tích hợp liên môn phải gắn với thực tiễn,tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh, phù hợpvới năng lực của học sinh, phù hợp với điều kiện khách quan của từng trường hiệnnay Các chủ đề tích hợp liên môn đảm bảo để tổ chức cho học sinh học tập tíchcực, giúp học sinh khai thác kiến thức môn, phát hiện một số kỹ năng, năng lựcchung

* Các bước xây dựng chủ đề tích hợp liên môn:

Bước 1: Xác định chủ đề tích hợp: rà soát và phân tích nội dung chươngtrình của từng môn để tìm ra những nội dung chung có liên quan với nhau, bổsung, hỗ trợ cho nhau nhưng lại được trình bày riêng biệt ở mỗi bộ môn

Bước 2: Xác định mục đích tích hợp: đảm bảo đúng mục tiêu trong chuẩnkiến thức và kỹ năng của môn học và các môn liên quan khác

Bước 3: Tìm các nội dung tích hợp: lựa chọn nội dung gắn với thực tiễn đờisống và phù hợp với năng lực của học sinh, đồng thời đảm bảo chuẩn kiến thức và

kỹ năng cho từng môn học

Bước 4: Xác định mức độ tích hợp như cần đạt được những nội dung gì?thời lượng bao nhiêu? Phù hợp với hoàn cảnh nhà trường, địa phương và năng lựccủa học sinh

Bước 5: Tổ chức dạy học theo nội dung tích hợp đã xác định

* Để thực hiện được các tiết dạy học tích hợp liên môn, giáo viên cần trang bị những gì ?

Giáo viên không phải trang bị thêm nhiều về mặt kiến thức vì bản chất vẫn làdạy học môn học mà mình đang dạy Mặt khác, trong những năm qua giáo viêncũng đã được trang bị thêm nhiều kiến thức mới về phương pháp và kỹ thuật dạyhọc tích cực

Vấn đề bây giờ là phải vận dụng những kiến thức đó để: xây dựng các chủ đềdạy học; xác định những năng lực có thể phát triển cho học sinh trong mỗi chủ đề;biên soạn các câu hỏi, bài tập để đánh giá năng lực của học sinh trong dạy học;thiết kế tiến trình dạy học thành các hoạt động học của học sinh; tổ chức dạy học để

dự giờ, phân tích, rút kinh nghiệm trong sinh hoạt tổ/nhóm chuyên môn

1.2 Quan điểm tích hợp liên môn trong dạy học Ngữ văn:

Thiết kế bài dạy học Ngữ văn theo quan điểm tích hợp không chỉ chú trọng nội

dung kiến thức tích hợp mà cần thiết phải xây dựng một hệ thống việc làm, thao táctương ứng nhằm tổ chức, dẫn dắt học sinh từng bước thực hiện để chiếm lĩnh đốitượng học tập, nội dung môn học, đồng thời hình thành và phát triển năng lực, kỹnăng tích hợp, tránh áp đặt một cách làm duy nhất Giờ học Ngữ văn theo quanđiểm tích hợp phải là một giờ học hoạt động phức hợp đòi hỏi sự tích hợp các kỹnăng, năng lực liên môn để giải quyết nội dung tích hợp, chứ không phải sự tácđộng các hoạt động, kỹ năng riêng rẽ lên một nội dung riêng rẽ thuộc “nội bộ phânmôn”

Thực tế cho thấy, lâu nay từ khi thay đổi chương trình, cấu trúc SGK Ngữ văn ởcấp THCS vốn đã có sự tích hợp giữa 3 phần Đọc – hiểu văn bản, Tiếng Việt và

Tập làm văn Tuy nhiên theo tinh thần Dạy học theo hướng tích hợp liên môn này,quan điểm tích hợp cần được hiểu mở rộng ra là hình thức tìm tòi những nội dung,những chủ đề giao thoa giữa các môn học với nhau, những khái niệm, tư tưởngchung giữa các môn học, tức là con đường tích hợp những nội dung từ một số mônhọc có liên hệ với nhau làm cho nội dung học trong chủ đề có ý nghĩa hơn, thực tếhơn và học sinh có thể tự hoạt động nhiều hơn để tìm ra kiến thức và vận dụng vàothực tiễn

Cụ thể trong chương trình Ngữ văn cấp THCS có những bài dạy có thể tíchhợp được với các chủ đề giáo dục tư tưởng, đạo đức, lối sống cho học sinh và cóthể tích hợp với các bộ môn khác để giải quyết vấn đề đặt ra trong bài học haytrong thực tiễn đời sống:

Ví dụ 1 : Văn bản “Phong cách Hồ Chí Minh” (Ngữ văn 9) có thể lồng kết chủ

đề “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, tích hợp với môn Giáodục công dân (Đức tính giản dị), môn Lịch sử (Con đường hoạt động cách mạngcủa Bác),…

Ví dụ 2: Văn bản “Bức thư của thủ lĩnh da đỏ” (Ngữ văn 6) có thể lồng ghép

chủ đề “Bảo vệ môi trường”, tích hợp môn Giáo dục công dân 6 (Bài 7 “Yêu thiênnhiên, sống hòa hợp với thiên nhiên”),…

Ví dụ 3: Bài “Ôn tập văn thuyết minh” (Ngữ văn 8, tập 2) với 4 nhóm đề bài

thực hành phân công cho 4 nhóm học sinh chuẩn bị Mỗi đề thuyết minh có sửdụng kiến thức liên môn như : Thuyết minh về một loài thực vật (cây bóng mát trênsân trường) sử dụng kiến thức môn Sinh học; Thuyết minh về một danh lam thắngcảnh (sử dụng kiến thức về Địa lí, Lịch sử); Thuyết minh về một thể loại văn học(sử dụng kiến thức môn Ngữ văn); Thuyết minh về một phương pháp (Phươngpháp điều chế ô xi) sử dụng kiến thức môn Hóa học,…

Giáo viên cần phải xây dựng hệ thống nội dung tích hợp liên môn ở từng bài,từng chương, từng chủ đề cụ thể Giáo viên cần lưu ý không phải nhất thiết bài nàocũng sử dụng tích hợp liên môn mà chỉ sử dụng tích hợp liên môn với những bài cónội dung liên quan từ các môn học khác

Trong việc vận dụng kiến thức liên môn vào dạy, giáo viên cần phải sàng lọc

kĩ, phải phù hợp và bám sát với mục tiêu bài học Khâu đầu tiên, quan trọng trongthiết kế bài học là phải xác định được mục tiêu và nội dung trọng tâm, có cách thứchợp lí sao cho chắt lọc được kiến thức từ các môn và rút ngắn được thời gian họctập mà vẫn đạt được mục tiêu dạy học, tránh trùng hợp và quá xa đà vào việc giảnggiải những nội dung kiến thức từ các môn học khác khiến cho nội dung bài học trởnên dàn trải, lan man và không thực hiện được mục tiêu dạy học

Ví dụ : Khi dạy bài “Con Rồng cháu Tiên”(Ngữ văn 6)

- Để tạo hứng thú ngay từ lúc bắt đầu tiết học thì giáo viên sẽ cho học sinh xemvideo ca nhạc với các chủ đề viết về cội nguồn dân tộc để giới thiệu bài Những bài

hát được có thể sử dụng là: Lời ru Âu Lạc, Huyền sử Âu Lạc, Dòng máu Lạc Hồng,

Nổi trống lên các bạn ơi…

- Khi kết thúc phần tìm hiểu nội dung giáo viên có thể cho học sinh xem phim hoạt hình về truyền thuyết “Con Rồng cháu Tiên” để chuyển sang phần tổng kết.

- Trong quá trình giảng dạy, để giúp học sinh hiểu được thời đại lịch sử buổi đầu

dựng nước thì giáo viên đặt câu hỏi tích hợp với kiến thức môn Lịch sử lớp 6 bài

12 tiết 13 “Nước Văn Lang”.

Giáo viên hỏi: Hãy cho biết truyền thuyết mà chúng ta đang tìm hiểu nói về thời

đại nào của nước ta?

- Học sinh trả lời: Thời đại Hùng Vương

- Giáo viên hỏi: Đất nước ta thời ấy có tên gọi là gì?

- Học sinh trả lời: Hùng Vương lên ngôi đặt tên nước là Văn Lang.

* Tích hợp kiến thức môn GDCD lớp 6 tuần 7 tiết 7 bài 6 (Biết ơn):

- Giáo viên hỏi: Hằng năm nhân dân ta vẫn nhớ đến ngày giỗ Tổ Hùng

Vương và rất nhiều người đã hành hương về với đất Tổ, về thăm Đền Hùng Ngàygiỗ Tổ Hùng Vương là ngày nào? Câu ca nào nói đến điều này?

- Học sinh trả lời: Dù ai đi ngược về xuôi

Nhớ ngày giỗ Tổ mùng 10 tháng 3

Hay câu ca dao : Ai về Phú Thọ cùng ta/ Nhớ ngày giỗ Tổ tháng ba mồng

mười.

* Tích hợp học tập tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh:

- Giáo viên hỏi: Để nhắc nhở về trách nhiệm, lòng tự hào dân tộc, Bác Hồ đã có

câu nói nổi tiếng nào khi đến thăm Đền Hùng ngày 19-9-1954, trong buổi nói

chuyện với cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn 308 ( Đại đoàn quân Tiên Phong)?

- Học sinh trả lời: “Ngày xưa các vua Hùng đã có công dựng nước, ngày nay Bác

cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước.” Câu nói của Bác có tác dụng giáo dục truyềnthống yêu nước, ý thức dân tộc, nâng cao tinh thần đại đoàn kết, nguồn sức mạnh tolớn chi phối toàn bộ quá trình phát triển của lịch sử dân tộc; là động lực cổ vũ lớn

lao tinh thần đoàn kết của nhân dân Việt Nam trong sự nghiệp đấu tranh giải phóngdân tộc, bảo vệ Tổ quốc

Tóm lại, đây là quan điểm tích hợp mở rộng kiến thức trong bài học với cáckiến thức của các bộ môn khác, các ngành khoa học, nghệ thuật khác, cũng nhưcác kiến thức đời sống mà học sinh tích lũy được từ cuộc sống cộng đồng, qua đólàm giàu thêm vốn hiểu biết và phát triển nhân cách, rèn luyện kỹ năng thực hànhcho học sinh

2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:

Trước khi thực hiện tiết dạy tích hợp liên môn, với đối tượng học sinh lớp 8Btrường THCS Trần Mai Ninh, tôi thấy có những thuận lợi, khó khăn như sau:

1 Thuận lợi:

- Đối với giáo viên:

+ Trong quá trình dạy học môn học của mình, theo nội dung kiến thức của bàihọc có chứa đựng những kiến thức liên môn, giáo viên vẫn thường xuyên phải dạynhững kiến thức có liên quan đến các môn học khác và vì vậy đã có sự am hiểu vềnhững kiến thức liên môn đó hay nói cách khác đội ngũ giáo viên chúng ta đã dạytích hợp liên môn từ lâu rồi nhưng chúng ta chưa đi sâu và chưa có khái niệm têngọi cụ thể mà thôi

+ Với việc đổi mới phương pháp dạy học hiện nay, vai trò của giáo viên khôngcòn là người truyền thụ kiến thức mà là người tổ chức, kiểm tra, định hướng hoạtđộng học của học sinh cả ở trong và ngoài lớp học; vì vậy, giáo viên các bộ mônliên quan có điều kiện và chủ động hơn trong sự phối hợp, hỗ trợ nhau trong dạyhọc

+ Trong những năm qua giáo viên cũng đã được trang bị thêm nhiều kiến thứcmới về phương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực: như phương pháp bàn tay nặnbột hoặc kỹ thuật khăn trải bàn, dạy học theo dự án ……

+ Môi trường " Trường học kết nối” rất thuận lợi để giáo viên đổi mới trong dạytích hợp liên môn

+ Nhà trường đã đầu tư nhiều phương tiện dạy học có thể đáp ứng một phần đổimới phương pháp dạy học hiện nay

- Đối với học sinh:

Học sinh có hứng thú tìm hiểu kiến thức các bộ môn nhất là các bộ môn tựnhiên ngày càng nhiều hơn, sách giáo khoa được trình bày theo hướng “ mở ”nêncũng tạo điều kiện, cơ hội cũng như môi trường thuận lợi cho học sinh phát huy tưduy sáng tạo

Đặc biệt với học sinh trường THCS Trần Mai Ninh nói chung và học sinh lớp8B nói riêng, hầu hết là những học sinh được tuyển chọn có chất lượng tốt, nên khigiáo viên đặt vấn đề, định hướng nội dung, cách thức chuẩn bị cho tiết học, các emrất hào hứng, tích cực hưởng ứng Bên cạnh đó có sự đồng thuận của phụ huynhtrong sự phối hợp triển khai một số hoạt động ngoài giờ lên lớp.

2 Khó khăn:

- Đối với giáo viên:

+ Giáo viên phải tìm hiểu sâu hơn những kiến thức thuộc các môn học khác nên

có sự vất vả, đầu tư nhiều về thời gian, công sức

+ Vấn đề tâm lý chủ yếu vẫn quen dạy theo chủ đề đơn môn nên khi dạy theochủ đề tích hợp liên môn, các giáo viên sẽ vất vả hơn, phải xem xét, rà soát nộidung chương trình, sách giáo khoa (SGK) hiện hành để loại bỏ những thông tin cũ,lạc hậu, đồng thời bổ sung, cập nhật những thông tin mới, phù hợp Nội dungcủa phương pháp dạy tích hợp liên môn cũng yêu cầu giáo viên thay đổi cấu trúc,sắp xếp lại nội dung dạy học trong chương trình hiện hành theo định hướng pháttriển năng lực học sinh nên không tránh khỏi làm cho giáo viên có cảm giác ngạithay đổi, e sợ giờ dạy không thành công

+ Để thực hiện được các tiết dạy học theo chủ đề tích hợp liên môn như đã nói ởtrên, với đơn vị trường THCS Trần Mai Ninh, trong nhiều năm qua, chưa mấy aithực hiện được Tài liệu tham khảo, các tiết dạy mẫu chưa phải là nhiều và phổ biếnrộng khắp, nên việc học tập, triển khai có những khó khăn nhất định trong các nhàtrường

+ Điều kiện cơ sở vật chất (thiết bị thông tin, truyền thông) phục vụ cho việcdạy học trong nhà trường thực ra cũng chưa thật đầy đủ, hiện đại

- Đối với học sinh:

+ Dạy tích hợp là cả một quá trình từ tiểu học đến THPT nên giai đoạn đầu này,đặc biệt là thế hệ học sinh hiện tại đang quen với lối mòn cũ nên khi đổi mới họcsinh thấy lạ lẫm và khó bắt kịp

+ Do xu thế chọn ngành nghề theo thực tế xã hội nước ta hiện nay và việc quyđịnh các môn thi trong các kì thi tuyển sinh nên đa số các học sinh và phụ huynhkém mặn mà (coi nhẹ) với các môn không thi, ít thi (môn phụ)

+ Trong lớp 8B vẫn con một số em chưa thật hào hứng, nhiệt tình lắm để đầu tưthời gian, công sức vào việc sưu tầm tư liệu, khảo sát thực tế, thực hành theo sựhướng dẫn của cô

3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề:

Các giải pháp đã thực hiện và hiệu quả:

1 Giải pháp chung:

- Tìm tư liệu, nghiên cứu về bản chất, phương pháp, nguyên tắc, quy trình thực hiệntiết dạy theo chủ đề, tích hợp liên môn

- Lựa chọn chủ đề, tiết dạy thử nghiệm:

+ Tiết 8 – Bài 7: Yêu thiên nhiên, sống hòa hợp với thiên nhiên (Giáo dục công

dân lớp 6) tích hợp với chủ đề “Biến đổi khí hậu và hành động của chúng ta” đã

thực hiện trong năm học 2014 – 2015

+ Tiết 39 – Bài 10: “Thông tin về Ngày Trái Đất năm 2000”) (Ngữ văn lớp 8, tập

1) tích hợp chủ đề: “Bảo vệ môi trường”, giúp học sinh vận dụng kiến thức giải quyết vấn đề trong thực tiễn “Làm thế nào để giảm thiểu việc sử dụng bao bì ni

lông giữ cho môi trường xanh – sạch –đẹp – an toàn”

- Thiết kế nội dung tổ chức các hoạt động học của học sinh trước và sau các tiếtdạy: Phân công cho các tổ, nhóm sưu tầm tư liệu, điều tra thực tế, viết bài thuyếttrình, làm các sản phẩm Video Clip tư liệu truyền thông, trình chiếu trên giáo ánPowerPoin, tranh vẽ, sản phẩm khéo tay sử dụng các phế liệu chất thải; tổ chứccông tác tuyên truyền, các hoạt động ngoại khóa cho học sinh trong lớp, Chi đội,Liên đội và trong toàn trường,…

- Hướng dẫn học sinh xây dựng các dự án tham gia cuộc thi “Vận dụng kiến thức

liên môn để giải quyết các tình huống trong thực tiễn”.

2 Giải pháp cụ thể:

Thực hiện tiết dạy thử nghiệm: Tiết 39 – Bài 10: “Thông tin về Ngày Trái Đất

năm 2000”) (Ngữ văn lớp 8, tập 1) (Thiết kế bài dạy trong phần Phụ lục kèm theo

- Video Clip tư liệu truyền thông (sản phẩm của học sinh)

- Máy chiếu, màn hình, laptop…

- Tư liệu giáo dục về vấn đề bảo vệ môi trường, vấn đề sử dụng bao bì ni lông

2.3 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:

- Giáo viên:

+ Thiết kế bài dạy, SGK

+ Các thiết bị, học liệu (như đã nói ở trên)

- Học sinh:

+ Soạn bài theo hệ thống câu hỏi, bài tập ở SGK.

+ Các bài thuyết trình (theo sự phân công cho các nhóm của giáo viên): Các em sẽsưu tầm tài liệu, vận dụng kiến thức liên môn, điều tra thực tế ở địa phương kết hợpvới nội dung của văn bản để soạn bài thuyết trình kết hợp với hình ảnh minh họatrên giáo án PowerPoint

Nhóm 1: Thuyết trình về thực trạng sử dụng bao bì ni lông

Nhóm 2: Thuyết trình về tác hại của bao bì ni lông

Nhóm 3: Thuyết trình về giải pháp giảm thiểu việc sử dụng bao bì ni lông

+ Làm Video Clip tư liệu truyền thông (tổng hợp 3 nội dung nói trên)

2.4 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học:

Hoạt động 1: Kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh (các bài thuyết trình của các

nhóm đã phân công ở tiết học trước)

Hoạt động 2: GV nêu mục tiêu, cách thức, quy trình thực hiện giờ học -> dẫn dắt,

giới thiệu vào bài

Hoạt động 3: Tổ chức cho học sinh thảo luận, đại diện các nhóm lên thuyết trình

phần đã chuẩn bị, giáo viên tổng hợp ý kiến, đánh giá, rút ra kết luận cho bài họcvới các đơn vị kiến thức trọng tâm học sinh thu nhận được như sau:

1 Nguyên nhân ra đời của bản thông điệp ?

2 Thực trạng sử dụng bao bì ni lông hiện nay

3 Tác hại của bao bì ni lông

4 Những giải pháp hạn chế việc sử dụng bao bì ni lông

5 Lời kêu gọi hành động cụ thể

Hoạt động 4: Tổng kết nội dung bài học -> cho HS xem Video Clip tư liệu truyền

thông về chủ đề “Giảm thiểu việc sử dụng bao bì ni lông cho một môi trường xanh

– sạch – đẹp – an toàn”.

Hoạt động 5: Hướng dẫn HS tự học ở nhà với những nội dung sau:

- Nắm được những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của văn bản “Thông tin

về Ngày Trái Đất năm 2000”.

- Tìm hiểu thực trạng vấn đề rác thải ở địa phương em tuyên truyền và vận động

cho gia đình, hàng xóm thực hiện“Một ngày không sử dụng bao bì ni lông”, “Nói

không với bao bì ni lông” giữ cho môi trường xanh – sạch – đẹp – an toàn;

- Viết bài văn thuyết minh về tác hại của bao bì ni lông và giải pháp giảm thiểu việc

sử dụng bao bì ni lông; vẽ tranh với chủ đề “Nói không với bao bì ni lông”, làm các

sản phẩm khéo tay từ chất thải ni lông để giảm thải ra môi trường

2.5 Kiểm tra đánh giá kết quả học tập:

Bảng mô tả cách thức, tiêu chí đánh giá kết quả học tập của học sinh:

Nội dung Nhận biết Thông hiểu Vận dụng thấp Vận dụng cao

tế đời sống, qua các môn học như Hóa học, Sinh học…; qua phần thuyết trình của bạn, qua hình ảnh, tư liệu sách vở)

- Trả lời các câu hỏi kiểm tra về kiến thức bài học và chủ

đề về bảo vệ môi trường xanh – sạch – đẹp – an toàn.

- Viết bài hùng biện, thuyết minh, vẽ tranh về vấn đề

“Giảm thiểu việc sử dụng

bao bì ni lông cho một môi trường xanh – sạch – đẹp –

an toàn”.

- Làm sản phẩm sáng tạo khoa học kĩ thuật, sản phẩm khéo tay tận dụng từ các chất thải bao bì ni lông.

- Tập làm báo cáo viên, tuyên truyền viên.

Đề bài: Hãy viết một bài văn thuyết minh về tác hại của bao bì ni lông và giải

pháp hạn chế việc sử dụng bao bì ni lông.

* Kết quả bài kiểm tra viết:

SL Tỉ lệ SL Tỉ lệ SL Tỉ lệ SL Tỉ lệ SL Tỉ lệ

8B 55 22 44,4% 30 50,1% 3 5,5% 0 0 0 0 Kết quả chấm bài cho thấy ngoài kiến thức trong văn bản ở Sách giáo khoa, các

em đã có sự tìm tòi, tra cứu tài liệu để mở rộng thêm kiến thức và thể hiện khá rõquan điểm, thái độ của mình qua bài viết Đồng thời qua bài viết, các em đã có sựhiểu biết, nhận thức đúng đắn về vấn đề và đề ra những giải pháp thiết thực đểgiảm thiểu việc sử dụng bao bì ni lông nhằm hướng tới xây dựng một môi trườngxanh – sạch – đẹp – an toàn Với kết quả nêu trên cho thấy những giờ dạy theohướng tích hợp chủ đề, tích hợp liên môn như thế này có hiệu quả rõ rệt Quanhững giờ dạy như thế này giúp các em biết kết hợp giữa việc tiếp thu kiến thức vớithực hành trong cuộc sống, đồng thời cũng là hình thức tăng cường rèn luyện kỹnăng sống cho học sinh, các em đã biết vận dụng kiến thức liên môn để giải quyếtđược những tình huống trong thực tiễn

2.6 Tác dụng, hiệu quả của giờ dạy (có minh chứng cụ thể ở phần Phụ lục kèm

theo bản SKKN này)

- Đối với thực tiễn dạy học:

+ Giờ học trở nên sinh động, hấp dẫn hơn Các em học sinh tích cực, sôi nổi

thảo luận trong giờ học, trình bày những kết quả làm việc của nhóm theo sự phâncông của cô giáo Các em được thể hiện sự hiểu biết của chính mình trên cơ sở vậndụng kiến thức liên môn để giải quyết các vấn đề nêu trong bài học và giải quyếtcác vấn đề trong thực tiễn đời sống

+ Các em được làm việc theo nhóm: tích cực điều tra thực tế; tham khảo, sưutầm tư liệu, tranh ảnh; soạn bài thuyết trình, soạn phần trình chiếu trên giáo ánPowerPoint; thiết kế biên soạn clip tư liệu truyền thông; vẽ tranh; làm sản phẩmkhéo tay từ chất thải bao bì ni lông,…

+ Các em tự tin hơn khi được hùng biện, thuyết trình trước tập thể chi đội, liênđội và trước toàn trường

+ Sau tiết học, các em nắm vững kiến thức, vận dụng giải quyết tốt các bài tập

ở SGK cũng như đạt kết quả cao trong bài kiểm tra viết

+ Các em đã tích cực tham gia cuộc thi “Vận dụng kiến thức liên môn để giảiquyết tình huống trong thực tiễn” bằng những bài viết, tranh vẽ, sản phẩm khéo taylàm từ các vật liệu phế thải bao bì ni lông có chất lượng tốt; tham gia các Hoạtđộng ngoại khóa, sinh hoạt theo chủ đề,…

- Đối với thực tiễn đời sống xã hội:

+ Học sinh biết vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các vấn đề trong thựctiễn đời sống xã hội

+ Đóng góp cho công tác truyền thông đạt hiệu quả cao hơn

+ Từ nội dung bài học, các em đã có nhận thức và hành động thiết thực chung taybảo vệ, giữ gìn môi trường xanh – sạch – đẹp – an toàn ngay chính nơi các em đangsinh sống, vui chơi và học tập

4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường:

4.1 Đối với hoạt động giáo dục:

- Đóng góp một tiếng nói chung cho sự thành công của công cuộc đổi mới đồng bộphương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá ở các trường phổ thông theo địnhhướng phát triển năng lực của học sinh trên tinh thần Nghị quyết 29 - NQ/TƯ vềđổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo

- Góp phần xây dựng và chuẩn hóa nội dung giáo dục phổ thông theo hướng hiện

đại, tinh gọn, bảo đảm chất lượng, tích hợp cao ở các lớp học dưới và phân hóa dần

ở các lớp học trên

- Bên cạnh đó, học sinh hứng thú với những tiết học hơn, dễ hiểu và hiểu sâu nộidung bài học Đặc biệt các em sẽ có những chuyển biến rõ rệt trong khả năng vậndụng kiến thức, kỹ năng vào thực tiễn, tăng cường khả năng vận dụng tổng hợp,khả năng tự học, tự nghiên cứu

- Khắc phục được thói quen truyền đạt và tiếp thu kiến thức, kỹ năng rời rạc, phiếndiện và thụ động, máy móc

4.2 Đối với bản thân, đồng nghiệp:

- Thực tế cho thấy giảng dạy tích hợp liên môn đem lại lợi ích là kích thích giáoviên tư duy và không ngừng trau dồi kiến thức ở nhiều lĩnh vực, bộ môn khác nhau

để có một phông kiến thức sâu, rộng đủ để đáp ứng với những đòi hỏi ngày càngcao của dạy học hiện nay Và đối với bản thân tôi đã có thể tự tin, vững vàng hơn

về chuyên môn, sẽ thực hiện được nhiều hơn, tốt hơn các tiết dạy học tích hợp liênmôn Ngoài tiết dạy ở môn Ngữ văn, tôi cũng đã thực hiện được một tiết dạy ở mônGiáo dục công dân lớp 6 (năm học 2014 – 2015) đạt hiệu quả tốt Đồng thời với cáctiết dạy học tích hợp liên môn, tôi còn hướng dẫn cho 4 học sinh làm bài dự thi

“Vận dụng kiến thức liên môn giải quyết vấn đề trong thực tiễn” đạt giải Nhất cấp

Thành phố trong năm học 2014 – 2015 và trong thời gian vừa qua có 2 em đạt giảiNhất cấp Thành phố, cấp Tỉnh, dự thi cấp Bộ

- Với tiết dạy thử nghiệm nêu ra trong bài viết, qua dự giờ, đóng góp ý kiến, anhchị em đồng nghiệp trong nhà trường đã nhận thức được rõ hơn bản chất của dạyhọc tích hợp liên môn và định hình được các tiết dạy để có thể thực hiện trong thờigian tới

4.3 Đối với nhà trường, cộng đồng xã hội:

Dạy học tích hợp liên môn là một trong những nhiệm vụ chuyên môn trọng

tâm trong các nhà trường hiện nay Việc thực hiện được các tiết dạy học như thếnày cũng chính là thúc đẩy phong trào thi đua của tập thể, đơn vị

Đồng thời với chủ đề “Bảo vệ môi trường”, “giảm thiểu sử dụng bao bì nilông” đã được nhân rộng, trở thành một hoạt động ngoại khóa trong toàn trường,được giáo viên và học sinh trong toàn trường tích cực hưởng ứng Đây còn là nộidung giáo dục liên quan đến các vấn đề thời sự của địa phương, đất nước…

III KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ:

1 Kết luận:

Việc áp dụng kiến thức liên môn là một nội dung phong phú, để sử dụng được

phương pháp này cho phù hợp với đặc điểm từng môn học đòi hỏi người giáo viêncần có kiến thức và thời gian nghiên cứu bài dạy để phù hợp với nội dung của bài Với học sinh, các kiến thức liên môn áp dụng trong bài học sẽ tạo hứng thú chocác em, để các em vừa hiểu được nội dung bài học lại vừa hiểu thêm những kiếnthức của các môn học khác, đồng thời có thể vận dụng các kiến thức đó để giảiquyết các vấn đề trong thực tiễn, từ đó các em phát triển toàn diện hơn về mọi mặt:đức- trí- thể- mĩ

Phương pháp dạy học tích hợp liên môn không phải là mới, nhưng nếu biết vậndụng hợp lý, người giáo viên sẽ làm cho bài giảng thêm sinh động, có tính hấp dẫnvới học sinh Qua kết quả thực nghiệm của bản thân, tôi thấy vận dụng nguyên tắcliên môn trong dạy học Ngữ văn theo phương pháp tích hợp đã kích thích hứng thúhọc tập trong học sinh, giúp các em lĩnh hội bài tốt nhằm nâng cao hiệu quả của bàihọc Việc vận dụng phương pháp trên kết hợp với các hình thức dạy học tích cựckhác sẽ làm học sinh thêm yêu thích môn Ngữ văn, truyền cho các em lòng yêunước, tự hào với truyền thống dân tộc, từ đó có ý thức hơn trong việc xây dựng vàbảo vệ đất nước

Với nội dung nghiên cứu và đưa vào áp dụng cụ thể sáng kiến kinh nghiệmtrên, bản thân tôi đã rút ra được những bài học kinh nghiệm cụ thể như sau :

- Về phía học sinh :

+ Học sinh sẽ dành thời gian đọc, tiếp cận văn bản nhiều hơn Buộc các em phảitìm tòi tư liệu kiến thức liên môn, suy nghĩ, nghiên cứu bài học, chuẩn bị bài cóhiệu quả cao hơn

+ Tạo cho học sinh tính nhạy bén, năng động, sáng tạo và hứng thú với giờ họcVăn

+ Mặt khác, các em biết chủ động hòa nhập với cộng đồng, vận dụng kiến thứcvào thực tế cuộc sống, giải quyết những vấn đề trong thực tiễn

- Về phía giáo viên :

+ Thúc đẩy giáo viên đầu tư nhiều hơn trong công tác chuẩn bị, thiết kế giáo áncho phù hợp với tinh thần đổi mới phương pháp dạy học theo hướng “lấy học sinhlàm trung tâm”

+ Đầu tư nghiên cứu kiến thức liên môn có liên quan để cùng hợp tác với họcsinh giúp các em chiếm lĩnh nội dung bài học

+ Làm tốt công tác đầu tư cho tiết dạy sẽ giúp giáo viên chủ động, linh hoạttrong khâu tổ chức, hướng dẫn học sinh tự khai thác và chiếm lĩnh tri thức; mặtkhác sẽ tránh được sự lúng túng bị động khi học sinh chất vấn về những thông tinliên quan

+ Áp dụng có hiệu quả phương pháp dạy học tích hợp thì khi lên lớp giáo viên

sẽ đỡ vất vả vì không phải làm việc nhiều

2 Kiến nghị:

Để khắc phục những khó khăn trong quá trình thực hiện các tiết dạy tích hợpliên môn, kiến nghị với Sở GD – ĐT Thanh Hóa và Phòng GD – ĐT Thành phốThanh Hóa cần có nhiều văn bản hướng dẫn cụ thể hơn nữa về dạy học tích hợpliên môn Cung cấp cho giáo viên chúng tôi các tài liệu tham khảo, các báo cáo hộithảo, các giáo án mẫu ,… Đồng thời tạo điều kiện về thời gian, cơ sở vật chất, kinhphí… trong việc triển khai và thực hiện các chủ đề tích hợp Bên cạnh đó, để dạyhọc theo các dự án, chủ đề huy động nhiều môn thì công tác xã hội hóa giáo dụccần được quan tâm nhiều hơn nữa

Nhà trường cần tạo mọi điều về cơ sở vật chất, đầu tư trang thiết bị dạy học vàthúc đẩy phong trào thi đua dạy học theo chủ đề tích hợp, liên môn bằng việc tổchức các hội thảo, hội thi giáo viên giỏi; trong sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn cầntập trung xây dựng được các giờ dạy học tích hợp, liên môn, triển khai thực hiện,

dự giờ, đúc rút kinh nghiệm

Đối với giáo viên: Cần chủ động trong việc tiếp cận chủ đề dạy học tích hợpliên môn; tích cực tìm hiểu các kiến thức có liên quan đến nội dung bài học củamôn mình dạy Vận dụng kiến thức liên môn cho hài hoà tránh tích hợp một cáchkhiên cưõng, máy móc làm mất đi nội dung kiến thức của bài học

Đối với học sinh: Chủ động làm quen với tiết học tích hợp chủ đề, sưu tầm cácnội dung môn học có liên quan đến kiến thức; tích cực tham gia các cuộc thi liênquan đến chủ đề tích hợp, liên môn mà Bộ GD – ĐT đã phát động

Trên đây là kết quả nghiên cứu và thực nghiệm bước đầu của đề tài sáng kiến

kinh nghiệm “Kinh nghiệm dạy học tích hợp liên môn trong giờ học môn Ngữ

văn ở trường THCS”