Sử dụng thiết bị trình chiếu vào dạy học văn bản nhật dụng cho học sinh lớp 8 trường THCS lý tự trọng

Để thực hiện được phương pháp này không thể không có sự hỗ trợ tíchcực các ứng dụng công nghệ thông tin vào việc giảng dạy từ những tiết học cụthể.. Đối với bộ môn Ngữ văn, với đặc thù v

1 MỞ ĐẦU

1.1 Lí do chọn đề tài

Hiện nay, yêu cầu của đổi mới giáo dục là chuyển từ chương trình địnhhướng nội dung sang chương trình định hướng phát triển năng lực Để thực hiệnđược sự đổi mới này, không thể không có sự đổi mới về phương pháp Tức làchuyển từ phương pháp giáo viên là người truyền thụ tri thức, là trung tâm củaquá trình dạy học, học sinh tiếp thu thụ động những tri thức được quy định sẵnsang việc giáo viên chủ yếu là người tổ chức, hỗ trợ học sinh tự lực và tích cựclĩnh hội tri thức Đồng thời, chú trọng sự phát triển khả năng giải quyết vấn đề,khả năng giao tiếp; chú trọng sử dụng các quan điểm, phương pháp và kỹ thuậtdạy học tích cực, các phương pháp dạy học thí nghiệm, thực hành

Để thực hiện được phương pháp này không thể không có sự hỗ trợ tíchcực các ứng dụng công nghệ thông tin vào việc giảng dạy từ những tiết học cụthể Trong những năm gần đây, ngành Giáo dục nước ta đã triển khai đồng loạtviệc áp dụng công nghệ thông tin vào dạy học nhằm đổi mới phương pháp giáodục, phát huy được vai trò tích cực học tập của học sinh, mang lại sự thích thú,ham học hỏi, tìm hiểu của học sinh qua từng tiết học, từng bài giảng

Công nghệ thông tin, trong đó có các phương tiện nghe nhìn phục vụ choviệc giảng dạy hiện nay rất đa dạng Nhưng thông dụng nhất là máy vi tính, máyProjector và nhiều phần mềm ứng dụng như phần mềm powerpoint, các phầnmềm trình diễn, hệ thống nghe nhìn Các phương tiện này đã góp phần làm chobài giảng sinh động, tạo nên sự hứng thú và tập trung theo dõi của người học,giảm nhẹ sức lao động của giáo viên trong quá trình giảng dạy

Đối với bộ môn Ngữ văn, với đặc thù vừa mang tính khoa học, vừa mangtính nghệ thuật (nghệ thuật sử dụng ngôn từ), cho nên nhiều người quan niệmdạy - học Văn chủ yếu là dạy ngôn ngữ, nếu dạy bằng thiết bị máy móc côngnghệ thông tin sẽ làm mất đi chất văn vốn là đặc trưng riêng biệt của bộ môn.Tuy nhiên lại cũng có nhiều quan điểm cho rằng, để cảm nhận đầy đủ và sâu sắcmột tác phẩm, cần biết giữa bối cảnh lịch sử - xã hội, đời sống văn hóa tinh thần,cuộc đời và sự nghiệp của một tác giả; cảnh vật thiên nhiên ở nơi này, nơi khác,thì việc sử dụng phương tiện nghe nhìn, soạn bài giảng điện tử đề có âm thanh,hình ảnh, tư liệu có liên quan đến tác phẩm một cách hợp lí, đúng lúc, đúng chỗ

là rất cần thiết để bài học sinh động hơn, thu hút được sự hứng thú của học sinh

Nhận thức được tầm quan trọng của việc ứng dụng công nghệ thông tinvào trong thiết kế bài soạn và giảng dạy trên lớp nhằm nâng cao chất lượng dạy

học môn Ngữ văn, tôi mạnh dạn lựa chọn, nghiên cứu đề tài: “Sử dụng thiết bị trình chiếu vào dạy học văn bản nhật dụng cho học sinh lớp 8 trường THCS

Lý Tự Trọng - thành phố Thanh Hóa” Ở đây tôi áp dụng vào Bài 10 - Tiết 39

- Văn bản “Thông tin ngày Trái Đất năm 2000”.

1.2 Mục đích nghiên cứu

Trong các phương tiện trình chiếu thì máy Projector (máy chiếu đa năng)được xem là các phương tiện quan trọng được sử dụng phổ biến để phục vụ chocông tác giảng dạy Thông qua đề tài, tôi muốn làm rõ vấn đề ứng dụng côngnghệ thông tin trong một tiết dạy học ngữ văn là điều quan trọng và cần thiết đểgiờ học đạt hiệu quả cao nhất Giáo viên sử dụng thành thạo và linh hoạt sẽ làmcho tiết học sôi nổi, sinh động và đầy sức thu hút, hấp dẫn đối với các em họcsinh

Qua đề tài nhằm mục đích trao đổi với đồng nghiệp để cùng nhau xâydựng cho giải pháp hoàn thiện hơn, áp dụng có hiệu quả trong quá trình dạy học

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Thông qua tiết giảng môn Ngữ văn với đối tượng là 42 học sinh lớp 8Dkhi dạy theo phương pháp thuyết trình, trao đổi và không sử dụng máy vi tính vàmáy chiếu để trình chiếu và minh hoạ hình ảnh so với 43 học sinh lớp lớp 8Ckhi dạy có sử dụng máy tính và máy chiếu để trình chiếu và minh hoạ các hìnhảnh Đồng thời sau khi dạy xong rút kinh nghiệm và đánh giá mức độ tiếp thubài của từng lớp học sinh

Sáng kiến kinh nghiệm này được áp dụng thực tế giảng dạy học sinh lớp

8C trường THCS Lý Tự Trọng Thời gian nghiên cứu từ tháng 10/2016 đếntháng 3/2017

1 4 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện tốt đề tài nghiên cứu tôi đã thực hiện các phương pháp:

- Nghiên cứu tài liệu về sử dụng công nghệ thông tin trong việc dạy họcmôn Ngữ văn

- Điều tra tình hình thực tế việc sử dụng bao bì ni lông ở thành phố ThanhHóa, chụp ảnh làm tư liệu, tìm kiếm thông tin trên mạng

- Trên cơ sở miêu tả nội dung của một bài văn bản nhật dụng lớp 8, đềxuất những nhiệm vụ, yêu cầu cùng với biện pháp thực hiện cho phù hợp

- Phương pháp thực nghiệm, đối chiếu, so sánh Dự giờ đồng nghiệp traođổi rút kinh nghiệm qua từng tiết dạy

2 NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1 Cơ sở lý luận

Hiện nay ngành giáo dục đang tích cực thực hiện đổi mới về phươngpháp dạy học Đổi mới phương pháp dạy học đang thực hiện bước chuyển từchương trình định hướng nội dung sang chương trình định hướng phát triển nănglực, nghĩa là từ chỗ quan tâm đến việc học sinh học được cái gì đến chỗ quantâm học sinh vận dụng được cái gì qua việc học Để đảm bảo được điều đó, phảithực hiện chuyển từ phương pháp dạy học theo lối “truyền thụ một chiều” sangdạy cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng lực

và phẩm chất Tăng cường việc học tập trong nhóm, đổi mới quan hệ giáo viên học sinh theo hướng cộng tác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực xãhội Bên cạnh việc học tập những tri thức và kỹ năng riêng lẻ của các môn họcchuyên môn cần bổ sung các chủ đề học tập tích hợp liên môn nhằm phát triểnnăng lực giải quyết các vấn đề phức hợp

-Đối với giáo viên, đó là cách hiểu mới về môn học, về bản chất của khoahọc và nghệ thuật của văn chương Không hiểu văn không thể dạy văn Yêu cầunắm vững kiên thức cơ bản về ngữ văn vẫn là một trong những nhân tố quantrọng về tiềm năng của người giáo viên trong quá trình thực hiện đổi mớiphương pháp dạy học Đổi mới phương pháp dạy học không có nghĩa là loại bỏcác phương pháp dạy học truyền thống như thuyết trình, đàm thoại, luyện tập màcần bắt đầu bằng việc cải tiến để nâng cao hiệu quả và hạn chế nhược điểm củachúng Để nâng cao hiệu quả của các phương pháp dạy học này người giáo viêntrước hết cần nắm vững những yêu cầu và sử dụng thành thạo các kỹ thuật củachúng trong việc chuẩn bị cũng như tiến hành bài lên lớp, kỹ thuật đặt các câuhỏi và xử lý các câu trả lời trong đàm thoại, hay kỹ thuật làm mẫu trong luyệntập Tuy nhiên, các phương pháp dạy học truyền thống có những hạn chế tất yếu,

vì thế bên cạnh các phương pháp dạy học truyền thống cần kết hợp sử dụng cácphương pháp dạy học mới, có thể tăng cường tính tích cực nhận thức của họcsinh trong thuyết trình, đàm thoại theo quan điểm dạy học giải quyết vấn đề

Để giải quyết vấn đề này thì công nghệ thông tin có vai trò hỗ trợ rất lớncho giáo dục Thông qua máy tính và các phần mềm hỗ trợ, các hình ảnh đẹp,

âm thanh sống động, mô phỏng các hiện tượng tự nhiên chính xác tạo cảm giáchọc tập chủ động, hấp dẫn, dễ dàng tiếp thu kiến thức, không cần học thuộclòng, có thể tra cứu thông tin nhanh và rộng lớn Học sinh có khả năng trao đổikiến thức với bạn học hoặc với giáo viên không hạn chế về không gian và thờigian

Ngoài chức năng là phương tiện hỗ trợ giảng dạy, phần mềm còn có thểđóng các vai trò quan trọng khác nữa trong quá trình giảng dạy, truyền đạt kiếnthức như sách giáo khoa, giáo viên hướng dẫn, quản lý giảng dạy, đánh giá kiếnthức và chủ yếu nhắc đến vai trò như một phương tiện hỗ trợ giảng dạy của giáo

viên của phần mềm giáo dục Đây là một trong những định hướng chính của cácphần mềm giáo dục trên thế giới cũng như Việt Nam.

2.2 Thực trạng của việc giảng dạy môn Ngữ văn lớp 8 ở trường THCS

Lý Tự Trọng.

Về phía giáo viên:

Trên thực tế vẫn còn nhiều giáo viên giảng dạy theo phương pháp cũ,truyền thụ kiến thức một chiều, đọc, chép Thông thường giáo viên chỉ cốt hiểu

và nắm vững nội dung cơ bản của bài rồi truyền thụ cho học sinh, mang tính ápđặt Giáo viên chỉ cần học sinh ghi nhớ và tái hiện bài dạy của mình, trong bàidạy không khơi gợi khả năng cảm thụ văn chương, không phát huy được tínhtích cực, sáng tạo, chủ động chiếm lĩnh kiến thức của học sinh Cách dạy nhưvậy là không phù hợp với xu thế ngày nay, đặc biệt trong việc đổi mới phươngpháp dạy học nhằm phát triển năng lực học sinh

Trở lại với thực tế giảng dạy môn Ngữ văn, nhiều giáo viên chỉ khai tháccác văn bản ở giá trị nội dung, nghệ thuật còn các giá trị về liên hệ thực tế cuộcsống thì hạn chế, hoặc bị bỏ qua Một số còn vận dụng phương pháp giảng dạymới một cách máy móc, hoặc chưa được thường xuyên, hoặc trở lại với thóiquen dạy học cũ: thầy nói, trò nghe, ghi chép Một số thì do việc ngại phải sửdụng các thiết bị dạy học (theo quan niệm là mất công soạn, thu thập tài liệu, quitrình sử dụng máy ) Nhưng có một số lại lạm dụng việc ứng dụng các thiết bịtrình chiếu ở tất cả bài giảng, phần giảng

Về phía học sinh:

Học sinh vẫn còn thói quen thụ động: quen nghe, chép, ghi nhớ những gìgiáo viên nói mà chưa có thói quen chủ động tìm hiểu khám phá bài học Đa sốhọc sinh chưa chủ động vận dụng kiến thức kỹ năng của văn học vào thực tếcuộc sống, ít biết liên hệ giữa thực tế cuộc sống với văn học Từ đó dẫn đến việchọc sinh ít nắm bắt, quan tâm hoặc thờ ơ với những vấn đề nóng hổi bức thiếtcủa đời sống xã hội trong và ngoài nước Từ thực tiễn trên có thể nói rằng việctìm ra phương pháp tốt nhất để dạy phần văn bản nhật dụng lớp 8 nói riêng vàcác văn bản khác nói chung là một việc làm cần thiết trong xu thế phát triển ởmôn Ngữ văn và trong nền giáo dục Việt Nam

Việc sử sụng thiết bị trình chiếu trong dạy học

Chủ trương thực hiện đẩy mạnh việc áp dụng công nghệ thông tin trongdạy học nhằm đổi mới phương pháp dạy học bắt kịp với yêu cầu của thời đại.Trường THCS Lý Tự Trọng đã đẩy mạnh công tác thúc đẩy giáo viên áp dụngcông nghệ thông tin trong các môn học thông qua các chương trình bồi dưỡngnghiệp vụ tin học do nhà trường tổ chức, hội thảo về sử dụng phần mềm hỗ trợsoạn giáo án điện tử, giáo viên tự học tin học qua các tài liệu, sách tham khảo,qua đồng nghiệp Đây cũng chính là nhiệm vụ trọng tâm của mỗi giáo viên và

là tiêu chí thi đua nhà trường đặt ra để các giáo viên trong trường phấn đấu

Trường THCS Lý Tự Trọng có thể nói là một trong những đơn vị đi đầutrong việc áp dụng và triển khai công nghệ thông tin - Sử dụng thiết bị trìnhchiếu vào dạy học một cách tích cực và chất lượng Nhà trường có mỗi phòngmột máy chiếu, và một phòng học giảng dạy tin học cho học sinh

Tuy nhiên để thực hiện ứng dụng công nghệ thông tin - Sử dụng thiết bịtrình chiếu trong dạy học nói chung, góp phần nâng cao chất lượng môn Ngữvăn nói riêng còn gặp phải một số khó khăn nhất định: Kinh phí của nhà trườnghạn hẹp nên chưa tập trung cao độ cho thiết bị máy móc hiện đại, hệ thống máychiếu còn chưa được nâng cấp, hay trục trặc, hỏng hóc hệ thống dây cắm nối từmáy tính kết nối đến máy chiếu nên nhiều tiết học không thực hiện giảng dạybằng giáo án điện tử được

Quy trình soạn 1 giáo án điện tử, kết hợp với sử dụng các phần mềm hỗtrợ cho tiết dạy tốn nhiều thời gian đầu tư, từ việc xây dựng các hiệu ứng đếnnội dung bài dạy, những kiến thức bổ sung, các file multimedia hỗ trợ

Dạy bài giảng có sử dụng thiết bị trình chiếu yêu cầu phải có phòng họcchuẩn từ vị trí để máy projector đến màn hình, hệ thống dây điện, máy tính, điềukiện ánh sáng của phòng học. Trình độ về CNTT của nhiều giáo viên còn hạnchế, thời gian đứng lớp cả ngày nên thời gian nghiên cứu cũng hạn chế Cáchsoạn giảng giáo án điện tử  cũng nhiều lúng túng chưa linh hoạt Việc sử dụngthiết bị trình chiếu trong dạy dạy học cũng mang nặng tính hình thức, chưathường xuyên, liên tục

Cụ thể khảo sát chất lượng trước khi áp dụng đề tài như sau:

Từ thực trạng trên, trong quá trình thực hiện giảng dạy bộ mô, tôi quantâm tìm đến sự đổi mới trong thiết kế và phương pháp lên lớp Một trong nhữngvấn đề cần đổi mới đó là cần thiết phải sử dụng công nghệ thông tin trong soạnbài và giảng dạy trên lớp cho học sinh Tìm kiếm và thay đổi phương pháp giảngdạy mới phù hợp hơn với nhu cầu và môi trường giáo dục hiện đại Qui trình đổi

mới phương pháp giảng dạy, tôi thấy có hiệu quả hơn so với trước đây Đặc biệtkhi áp dung đổi mới phương pháp dạy học ngữ văn có có Sử dụng thiết bị trìnhchiếu vào dạy tiết 39 Ngữ văn lớp 8 tôi đã thành công, học sinh tiếp thu bài tốt,các em hứng thú học tập, chất lượng bài giảng được nâng cao rõ rệt Thực tế chothấy khi vận dụng đổi mới phương pháp dạy học ngữ văn thành công, hiệu quảđạt được cao qua trao đổi phổ biến với động nghiệp được mọi người tán thành.Vậy tôi viết ra đây một vài kinh nghiệm khi vận dụng đổi mới phương pháp dạy

học ngữ văn có “ Sử dụng thiết bị trình chiếu vào dạy học văn bản nhật dụng”

để góp phần nâng cao chất lượng bộ môn

2.3 Các giải pháp sử dụng giáo án điện tử với thiết bị trình chiếu vào bài giảng.

Từ tình hình thực tế trên thì bản thân mỗi giáo viên phải tìm cho mình

một giải pháp, một phương pháp dạy học mới để khắc phục tình trạng trên Bảnthân tôi đã dành khá nhiều thời gian để tìm hiểu về CNTT nên tôi lựa chọnphương pháp giảng dạy mới đó là Sử dụng thiết bị trình chiếu vào trong tiết dạy.Tuy nhiên để sử dụng một cách có hiệu quả việc đưa máy tính, CNTT vào bàigiảng trên lớp là một việc không dễ dàng Có rất nhiều cách, nhiều đường đi,cách tiếp cận khác nhau khi sử dụng thiết bị trình chiếu Để thực hiện một giờdạy học với sự hỗ trợ của máy tính, người thầy cần thực hiện một giáo án điện tử

để thiết kế toàn bộ kế hoạch hoạt động dạy học của mình Tuy vậy, dựa vào thiết

kế trình diễn này, giáo viên có thể tổ chức các hoạt động dạy học được thiết kếtừng bước hợp lý trong một cấu trúc chặt chẽ, trong đó sử dụng các công cụ đaphương tiện (multimedia) bao gồm văn bản, hình ảnh, âm thanh, phim minh họa

để chuyển tải tri thức và điều khiển người học Khi lên lớp với giáo án có sửdụng thiệt bị trình chiếu người thầy sẽ thực hiện một bài giảng một cách uyểnchuyển, sinh động nhờ sự hỗ trợ của các công cụ đa phương tiện đã được thiết

kế trong giáo án điện tử

Như vậy, giáo án điện tử là được coi là phần quan trọng thể hiện kịchbản của tiết học Giáo án điện tử hay bài giảng điện tử là hai cách gọi khác nhaucủa một hoạt động cụ thể, đó là: thực hiện dạy - học với sự hỗ trợ của máy tính ởmức độ dạy học đồng loạt Với bài giảng điện tử, người thầy được giảm nhẹ việcthuyết giảng, có điều kiện tăng cường đối thoại, thảo luận với người học, qua đókiểm soát được người học Người học được thu hút, kích thích khám phá trithức, có điều kiện quan sát vấn đề, chủ động nêu câu hỏi và nhờ vậy quá trìnhhọc tập

trở nên hứng thú, sâu sắc hơn

2.4 Cấu trúc bài giảng điện tử với thiết bị trình chiếu

Cấu trúc của một bài giảng điện tử với thiết bị trình chiếu có thể đượcminh họa như sau :

Theo cấu trúc trên, bài giảng điện tử có những nét phức hợp với bài dạyhọc truyền thống Tuy nhiên cần phải thấy được sự khác biệt rõ nhất và là ưuđiểm của bài giảng điện tử đó là: ngoài khả năng trình bày lý thuyết, nó chophép thực hiện phần minh họa và thực hiện kiểm tra tại từng vấn đề nhỏ, điều

mà trong bài giảng truyền thống khó thực hiện Thông qua cấu trúc này, một bàigiảng điện tử cần thể hiện được:

Tính đa phương tiện (multimedia): là sự kết hợp của các phương tiệnkhác nhau dùng để trình bày thông tin thu hút người học, bao gồm văn bản(text), âm thanh (sound), hình ảnh đồ họa (image/graphics), phim minh họa,thực nghiệm

- Tính tương tác: Sự trợ giúp đa phương tiện của máy tính cho phépngười thầy và người học khai thác các đối thoại, xem xét, khám phá các vấn đề,đưa ra câu hỏi và nhận xét về câu trả lời

2.4.1 Các yêu cầu đối với một bài giảng điện tử với thiết bị trình chiếu Yêu cầu về phần nội dung:

Cần trình bày nội dung với lý thuyết cô đọng được minh họa sinh động

và có tính tương tác cao rõ nét mà chỉ giảng bằng lời khó diễn tả Để thực hiệnyêu cầu này, người thầy phải hiểu rất rõ vấn đề cần trình bày, phải thể hiện cácphương pháp sư phạm truyền thống đồng thời phải có kỹ năng về tin học để thựchiện các minh họa, mô phỏng hoặc tận dụng chọn lọc từ tư liệu điện tử có sẵn

- Yêu cầu về phần câu hỏi - giải đáp:

Bài giảng điện tử cần thể hiện một số câu hỏi, với mục đích:

- Giới thiệu một chủ đề mới

- Kiểm tra đánh giá người học có hiểu nội dung (từng phần, cả bài) vừatrình bày không?

- Liên kết một chủ đề đã dạy trước với chủ đề hiện tại hay kế tiếp

Câu hỏi cần được thiết kế sử dụng tính đa phương tiện để kích thíchngười học vận động trí não để tìm câu trả lời Phần giải đáp cũng được thiết kếsẵn trong bài giảng điện tử nhằm mục đích:

+ Với câu trả lời đúng: Thể hiện sự tán thưởng nồng nhiệt cổ vũ và kíchthích lòng tự hào của người học

+ Với câu trả lời sai:

- Thông báo lỗi và gợi ý tìm chỗ sai bằng cách nhắc nhở và cho quay lạiphần đề mục bài học cần thiết theo quy trình sư phạm để người học chủ động tìmtòi câu trả lời

- Đưa ra một gợi ý, hoặc chỉ ra điểm sai của câu trả lời, nhắc nhở chọn đềmục đã học để người học có cơ hội tìm ra câu trả lời

- Cuối cùng đưa ra một giải đáp hoàn chỉnh

- Yêu cầu về phần thể hiện khi thiết kế: Các nội dung chuẩn bị của hai phần trên khi thể hiện trình bày, cần đảm bảo các yêu cầu:

- Đầy đủ: Có đủ yêu cầu nội dung bài học

- Chính xác: Đảm bảo không có thông tin sai sót

- Trực quan: Hình vẽ, âm thanh, bảng biểu trực quan, sinh động hấp dẫnngười học

2.4.2 Các bước xây dựng bài giảng điện tử với thiết vị trình chiếu

- Lựa chọn chủ đề dạy học thích hợp

Không phải chủ đề dạy học nào cũng cần tới bài giảng điện tử với cácthiết bị trình chiếu Chủ đề dạy học thích hợp là những chủ đề có thể dùng bàigiảng điện tử với các thiết bị trình chiếu để hỗ trợ dạy học và tạo ra hiệu quả dạyhọc tốt hơn khi sử dụng phương pháp dạy học truyền thồng

Bước 3: Hình dung việc thể hiện các thành tố trên màn hình vi tính, cách

thể hiện các thông tin, thể hiện các hiệu ứng phản hồi trong từng pha dạy học;thứ tự của các pha dạy học

Bước 4: Mô tả toàn bộ các pha dạy học theo trật tự tuyến tính hoá.

2.4.3 Tham khảo ý kiến

Tham khảo ý kiến bạn bè đồng nghiệp có ý nghĩa quan trọng Trên cơ sở

ý kiến mà ta có thể điều chỉnh kịch bản sư phạm, điều chỉnh chiến lược dạy học

và thậm chí có thể thay đổi công cụ xây dựng giáo án Bước này hết sức cầnthiết đối với GV khi xây dựng bài giảng sử dụng thiết bị trình chiếu của mình.

2.4.4 Thử nghiệm ở hiện trường lớp học cụ thể.

Tổ chức thử nghiệm với lớp học cụ thể, tiết học cụ thể Các tiết học vớibài giảng điện tử này được thực hiện với điều kiện đã dự kiến cách sử dụngthích hợp Việc đánh giá hiệu quả của các tiết học này sẽ là cơ sở quan trọngnhất để sửa lại kịch bản

2.4.5 Xây dựng bài giảng điện tử cụ thể.

Từ những kinh nghiệm đã học hỏi, đúc rút được tôi xin giới thiệu mộtgiáo án điện tử kết hợp các phần mềm chuyên dụng để hỗ trợ trình chiếu đượcxây dựng khá thành công trong giảng dạy

TIẾT 39- VĂN BẢN: "Thông tin Ngày Trái Đất năm 2000".

(Theo tài liệu của Sở khoa học công nghệ Hà Nội)

A Mục tiêu

1 Kiến thức:

- Mối nguy hại đến môi trường sống và sức khoẻ con người của thói

quen dùng túi ni lông

- Tính khả thi trong những đề xuất được tác giả giải trình

- Việc sử dụng từ ngữ dễ hiểu, sự giải thích đơn giản mà sáng tỏ và bốcục

chặt chẽ, hợp lí đó tạo tính thuyết phục của văn bản

Bước 2: Mô hình hóa quá trình dạy học

1 Kiểm tra bài cũ: Em hiểu gì về đặc điểm tính chất của văn bản nhậtdụng? ở lớp 6, 7 em đã học những văn bản nhật dụng nào? Các văn bản đó nói

về những vấn đề gì?

Trả lời:

- Đó là những bài viết có nội dung gần gũi, bức thiết đối với cuộc sốngcủa con người và cộng đồng trong xã hội hiện đại như: thiên nhiên, môi trường,quyền trẻ em, dân số, ma tuý

- Một số văn bản nhật dụng mà em đó học ở lớp 6, lớp 7:

+“Cầu Long Biên chứng nhân của lịch sử”, “Động Phong Nha”, “Bức thư của thủ lĩnh da đỏ”, “Cổng trường mở ra”, “Ca Huế trên sông Hương”.

2 Giới thiệu bài mới

Bảo vệ môi trường sống quanh ta, rộng hơn là bảo vệ Trái Đất - ngôi nhàchung của mọi người đang bị ô nhiễm nặng nề là một nhiệm vụ vô cùng quantrọng đối với nhân dân toàn thế giới, cũng là nhiệm vụ của mỗi chúng ta Mộttrong những việc làm cụ thể và cần thiết hàng ngày là hạn chế đến mức thấp

nhất việc dùng các loại bao bì ni lông Vì sao vậy? Văn bản Thông tin về Ngày Trái Đất năm 2000 sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn vấn đề này.

Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh tìm

hiểu chung về văn bản này

Hỏi: Nêu xuất xứ văn bản?

bì ni lông và việc hạn chế sửdụng chúng

- Hướng dẫn học sinh tìm hiểu bố cục.

Hỏi: Văn bản có thể chia làm mấy

Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh tìm

hiểu chi tiết văn bản

Hỏi: Phần mở bài tác giả đã thông báo

cho chúng ta những thôn tin gì?

- GV trình chiếu bức tranh năm 2000

là năm đầu tiên Việt Nam tham gia Ngày

Trái Đất.

Hỏi: Tác giả đã trình bày những sự

kiện trên bằng cách nào?

- Dùng số liệu cụ thể

- Từ thông tin khái quát đến cụ thể Lời

thông báo ngắn gọn, rõ ràng cụ thể Người

đọc, nghe dễ nhớ, dễ hiểu, dễ quan tâm

- một vấn đề thời sự đang đượcđặt ra trong xã hội hiện đại

5, Bố cục: 3 phần

- Đoạn 1 (Mở bài): Từ đầu

“ni lông”.

=> Thông báo về ngày trái đất

- Đoạn 2 (Thân bài): Tiếp

theo “môi trường”.

=> Tác hại của việc dùng bao

bì ni lông và những biện pháphạn chế sử dụng chúng

- Đoạn 3 (Kết bài): Tiếp theođến hết

=> Kiến nghị về việc bảo vệmôi trường Trái Đất

II Tìm hiểu chi tiết văn bản:

1, Thông báo về ngày Trái Đất:

- Ngày 22/4 hàng năm là ngàytrái đất bảo vệ môi trường

- Đã có 141 nước tham dự

- Việt Nam tham gia Ngày trái

đất năm 2000 với chủ đề "Một ngày không sử dụng bao bì ni lông"

=> Thế giới đang rất quan tâmđến vấn đề môi trường Việt Nam

đã tỏ rõ sự quan tâm chung này

Hỏi: Qua văn bản và tình hình sử dụng

bao bì ni lông ở địa phương, em thấy hiện

nay việc sử dung bao bì ni lông ở Việt

Nam như thế nào?

tác hại rác thải bao bì ni lông.

Hỏi: Trước khi có những thông tin này,

em hiểu gì về tác hại của bao bì ni lông?

- HS trình bày

Hỏi: Sau khi đọc những thông tin này, em

thu nhận được thêm những thông tin nào về

hiểm hoạ của việc dùng bao bì ni lông?

Hỏi: Ngoài các tác hại của bao bì ni lông

như SGK đã nêu, em còn biết các tác hại

nào khác của bao bì ni lông?

(HS bàn luận, trao đổi, trình bày ý kiến

của mình trước cả lớp - Cả lớp cùng lắng

nghe, phản hồi về ý kiến của các bạn )

Hỏi: Để trình bày tác hại của việc sử

dụng bao bì ni lông tác giả dùng những

2 Tác hại của việc dùng bao bì

ni lông và những biện pháp hạnchế

a

- Trôi ra cống rãnh -> tắc cốngdẫn nước thải, gây úng lụt lâytruyền dịch bệnh

- Làm ô nhiếm thực phẩm đựngtrong túi -> gây ung thư

- Khi đốt thải ra chất điôxin,gây ung thư, dị tật bẩm sinh

- Giảm mỹ quan đường phố -> Phương pháp thuyết minh:

- Liệt kê, nêu ví dụ, phân tích, giảithích

- Dẫn chứng cụ thể, sinh động ; cách viết ngắn gọn, dễ hiểu

-> Nêu được tác hại về nhiềumặt, thuyết phục được nhiều

phương pháp nào? Có tác dụng gì?

Hỏi: Sau khi đọc những thông tin này,

em thu nhận được thêm những thông tin

nào về hiểm hoạ của việc dùng bao bì ni

lông?

GV: Giới thiệu ảnh chụp vào ngày

23/9/2015 rác thải ni lông ở đầu Cầu Bố

-T.P Thanh Hóa.

Hỏi: Bức ảnh chụp cảnh gì? Mục đích,

ý nghĩa của bức ảnh ? Giả sử em là 1 vị

khách du lịch đến Thanh Hóa nhìn thấy

cảnh đó em có suy nghĩ và hành động gì?

HS suy nghĩ và trình bày

Hỏi: Qua văn bản và thực tế của cuộc

sống, theo em có cách nào tránh được

hiểm hoạ tác hại của sử dụng bao bì ni

lông?

HS: Chôn lấp, đốt, tái chế

- HS đọc Từ chỗ “Vì vậy ô nhiễm

nghiêm trọng đối với môi trường”

? Phần này trình bày nội dung gì?

(HS trình bày)

? Đoạn văn này được liên kết với đoạn

văn trên đó bằng từ nào ?

(“Vì vậy”: giúp cho văn bản có bố cục

chặt chẽ, liền mạch)

? Nhận thức của em về biện pháp hạn

chế việc sử dụng bao bì ni lông trước và

sau khi đọc thông tin này?

(HS tự bộc lộ)

- GV trình chiếu hình ảnh:

+ Túi ni lông Giặt phơi khô dùng lại

+ Sử dụng các túi đựng bằng làn nhựa, túi

vải, túi giấy, gói thực phẩm bằng giấy, lá.

Hỏi: Cuối cùng tác giả đưa ra lời kêu

gọi như thế nào?

người đọc, người nghe

→ Bao bì ni lông có những tác hại to lớn đến môi trường và sức khoẻ của con người.

b Những biện pháp hạn chế việc

sử dụng bao bì ni lông:

- Hãy thay đổi thói quen vàgiảm sử dụng bao bì ni lông:+ Chỉ sử dụng khi cần thiết+ Dùng nhiều lần

+ Hãy dùng giấy, lá gói thựcphẩm

+ Hãy tuyên truyền cho mọingười biết tác hại của bao bì nilông

c) Lời kêu gọi

- Kêu gọi:

+ thực hiện nhiệm vụ chung

Hỏi: Nhận xét về cách trình bày từ ngữ,

câu ở đoạn cuối? Tác dụng của các biện

pháp trên?

Hỏi: Tại sao không kêu gọi mọi người

bỏ hẳn việc sử dụng bao bì ni lông?

HS: Bao bì ni lông có nhiều ưu thế là

loài người chưa có giải pháp ưu thế hơn để

Hỏi: Văn bản Thông tin về Ngày Trái

Đất năm 2000 đem lại cho em những hiểu

biết mới mẻ nào về việc sử dụng bao bì ni

lông?

Hãy bảo vệ Trái đất, ngôi nhàchung

+ hành động trước mắt: “Một ngày không sử dụng bao bì ni lông”

- Nghệ thuệt:

+ Điệp từ: hãy, câu cầu khiến-> Tăng tính thuyết phục mọingười

- Có khả năng thực hiện vì chủyếu tác động vào ý thức người sửdụng

Ý nghĩa lời kêu gọi: Bảo vệ Trái đấttrước những nguy cơ ô nhiễm môitrường ngày càng tăng

Hỏi: Em còn biết những việc làm nào, những phong trào nào nhằm bảo

vệ môi trường Trái Đất trên thế giới, ở nước ta, ở địa phương em, ở trường em?

(HS tự bộc lộ) (Các phong trào Giờ Trái Đất, Làm cho thế giới sạch hơn)

- GV yêu cầu học sinh vẽ được sơ đồ tư duy củng cố, luyện tập kiến thức

(GV trình chiếu bản đồ tư duy bài học để HS tham khảo)

4 Hướng dẫn tự học

- Nắm vững nội dung và nghệ thuật của văn bản

- Viết một văn bản thuyết minh ngắn về môi trường nơi em đang ở

- Chuẩn bị bài cho tiết học sau “Ôn dịch thuốc lá”./.