Lí do chọn đề tài:Trong lịch sử tồn tại của mình, thư viện trường học từ lâu đã khẳng định đượcchỗ đứng trong việc giảng dạy và học tập của giáo viên và học sinh các trường phổthông.. Qu
Trang 11 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài:
Trong lịch sử tồn tại của mình, thư viện trường học từ lâu đã khẳng định đượcchỗ đứng trong việc giảng dạy và học tập của giáo viên và học sinh các trường phổthông Thư viện trường học là bộ phận không thể thiếu trong việc hình thành môitrường văn hóa học đường, khơi nguồn và thỏa mãn những nhu cầu về thông tin, trithức của thầy cô giáo và học sinh
Đối với HS, nếu làm tốt công tác thư viện trường học sẽ tạo ra một môitrường giáo dục vô cùng thuận lợi để từ đó các em tự rèn luyện tính độc lập, tư duy
và thói quen tự học Qua các tác phẩm mà các em đã đọc, các em sẽ được tiếp cậnvới trí tuệ, công sức của các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu văn hóa, giáo dục.Cũng qua đó, hình thành cho các em tình cảm đúng đắn, giúp các em hiểu thêm vềcon người, về đất nước, về cuộc sống,
Song thực trạng học sinh đến thư viện đọc sách, báo với niềm đam mê tìm tòi,học hỏi còn hạn chế, chủ yếu chỉ mới thu hút số ít học sinh giỏi có lòng ham mê đọcsách, báo và một số ít thích đọc các loại truyện mang tính giải trí, hay học sinh chỉđến thư viện sau những buổi giới thiệu sách mới Học sinh chưa có phương phápđọc sách, chưa thấy hết giá trị, tầm quan trọng của từng cuốn sách và ảnh hưởng củaviệc đọc sách báo đối với việc học tập của mình
Trăn trở trước thực trạng đọc sách như trên và trước tình hình chung của xãhội hiện nay là sự phát triển của báo hình và Internet, việc đọc sách, báo của các emhọc sinh bị sao nhãng cộng với việc đọc sách không đúng mục đích, không phù hợpvới lứa tuổi như: các em chỉ thích xem tranh xem hình chứ không đọc, không hiểunội dung sách nói gì Tất cả những yếu tố trên không những ảnh hưởng trực tiếp đếnsức khỏe mà còn ảnh hưởng đến tâm hồn của các em học sinh
Xuất phát từ ý nghĩa đó, cũng như tìm hiểu thực tiễn, thực trạng công tác
phục vụ bạn đọc ở trường tôi, từ đó tôi đã rút ra được: “Một số biện pháp chỉ đạo
nhằm thu hút bạn đọc đến thư viện trường tiểu học Thiết ống I ” để làm đề tài
nghiên cứu của mình Các biện pháp mà bản thân đưa ra ở đây đã được thực hiện cóhiệu quả ở trường tiểu học Thiết ống I - Bá Thước, góp phần cho việc nâng cao chấtlượng dạy và học của nhà trường ngày càng tốt hơn
1.2 Mục đích của đề tài :
- Tìm hiểu thực trạng về ý thức, nhu cầu đọc sách của GV và học sinh trường
Trang 2- Đề ra một số biện pháp nhằm phục vụ yêu cầu giảng dạy và học tập của giáoviên và học sinh góp phần nâng cao chất lượng toàn diện từ đó xây dựng thói quenđọc sách cho bạn đọc Rút ra những bài học kinh nghiệm cho bản thân trong quátrình chỉ đạo học sinh đến với thư viện nhà trường
1.3 Đối tượng nghiên cứu :
- Các biện pháp chỉ đạo nhằm thu hút học sinh trường tiểu học Thiết Ống 1 đếnvới thư viện
1.4 Phương pháp nghiên cứu :
- Phương pháp điều tra , thu thập thông tin và xử lý số liệu
- Phương pháp thống kê
- Phương pháp thuyết trình
- Phương pháp biểu dương, khen thưởng
Trang 32 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.
2.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN.
Bạn đọc là một bộ phận không thể thiếu trong các yếu tố tạo thành thư viện.Vốn tài liệu chỉ thực sự phát huy được giá trị khi nó được bạn đọc sử dụng Phục vụbạn đọc là mục tiêu cuối cùng của bất bật kỳ một thư viện nào Hoạt động của thưviện nhằm thu hút, tuyên truyền giới thiệu và đưa ra phục vụ các dạng tài liệu, giúp
đỡ người tới thư viện trong việc lựa chọn và sử dụng tài liệu một cách thích hợp.Công tác này được tiến hành bởi sự kết hợp các quá trình liên quan chặt chẽ vớinhau của việc phục vụ đọc, mượn tài liệu, phục vụ thông tin tra cứu
Bên cạnh đó, trong thực tế, các em học sinh tiểu học có nhu cầu đọc sách rấtlớn Tuy nhiên, do nhận thức của các em còn hạn chế nên khả năng lựa chọn, phântích chưa tốt Nếu thư viện tổ chức cho học sinh tiếp xúc với những cuốn sách có tưtưởng tốt thì sẽ để lại những ấn tượng tốt đẹp và lâu dài, có tác dụng tốt trong việc
hình thành tư tưởng, tình cảm của các em Với ý nghĩa là “người thầy thứ hai” của
học sinh, là người bạn dẫn đường của các em, thư viện thực sự có tác dụng nối tiếp,
hoàn thiện việc lên lớp giảng dạy của giáo viên, là “trường học thứ hai ” của học
sinh Chính điều này sẽ dần hình thành cho các em chí hướng phấn đấu để đạt đượcước mơ trong cuộc đời mình
Để thu hút bạn đọc đến với thư viện ngày càng đông việc tuyên truyền thuhút bạn đọc phải gắn liền với việc dạy và học Phải lấy mục tiêu đào tạo và nhiệm
vụ năm học của nhà trường làm mục tiêu và nhiệm vụ của thư viện nhà trường
* Khó khăn :
CSVC cũng như các trang thiết bị của thư viện còn thiếu thốn nhiều; sốlượng tài liệu sách báo trong thư viện còn ít; nhân viên làm công tác thư viện chỉkiêm nhiệm nên nghiệp vụ về thư viện rất hạn chế; tỷ lệ bạn đọc đến với thư viện
Trang 4chưa nhiều; các hoạt động của thư viện nhà trường đã có, tuy nhiên chưa đượcthường xuyên và hiệu quả chưa cao Công tác tuyên truyền giới thiệu sách, báokhông được thường xuyên.
2.2.2 Thực trạng công tác thư viện ở trường Tiểu học Thiết ống I.
(cái)
Tủ đựng tài liệu
(cái)
Chỗ đọc (chỗ) Sổ phụ lục,
bảng giới thiệu sách
Thiết bị nghe nhìn
Số lượng Diện tích GV HS
Xét về mặt bằng chung toàn huyện, trong khi rất nhiều trường tiểu học cònchưa có phòng để làm thư viện thì trường Tiểu học Thiết ống I cũng đã đủ điều kiệncho hoạt động của thư viện
b) Về nghiệp vụ công tác thư viện.
Mặc dù thư viện nhà trường đã phát huy được vai trò của mình trong việc hỗtrợ cho hoạt động dạy và học của GV và HS, nhưng về nghiệp vụ công tác thư việncòn hạn chế Bên cạnh đó, nhân viên làm công tác thư viện chỉ kiêm nhiệm (vừa làmTổng phụ trách Đội vừa kiêm nhiệm thư viện) Chính vì vậy việc đổi mới hình thứcphục vụ và việc tuyên truyền giới thiệu sách báo đến bạn đọc chưa thường xuyên
Đây thực sự là vấn đề hết sức khó khăn của nhà trường trong công tác quản
lý thư viện Điều này đòi hỏi phải có những biện pháp cụ thể, tích cực và đồng bộvới sự chỉ đạo sát sao của nhà trường nhằm thu hút bạn đọc đến thư viên mỗi ngàyđông hơn
c) Hoạt động của thư viện.
Hàng năm, thư viện nhà trường đã đi vào hoạt động tương đối có hiệu quảtrong việc cho thuê, mượn SGK và các tài liệu tham khảo, đã tổ chức được một sốhoạt động nhằm thu hút bạn đọc đến với thư viện cũng như phát động các phongtrào tặng sách, góp sách vào thư viện nhà trường
Bảng 3 : Bảng thống kê tình hình bạn đọc qua một số năm học:
Trang 5Tuy nhiên qua bảng số liệu ta cũng thấy rằng tỷ lệ bạn đọc đến với thư việnhạn chế Từ thực tế này đòi hỏi thư viện nhà trường phải có những hoạt động thật sựphong phú, đa dang mang tính chất thi đua mới có tác dụng thu hút bạn đọc đến vớithư viện.
Nhà trường chúng tôi xác định rằng: thuận lợi là cơ bản nhưng khó khănkhông phải là ít Tuy nhiên, với sự quyết tâm cao của ban giám hiệu, của cán bộ,giáo viên, công nhân viên trong nhà trường, nhà trường đã nâng cao chất lượng vềnghiệp vụ cũng như hoạt động của công tác thư viện với mục tiêu: Phấn đấu xâydựng nhà trường trở thành môi trường giáo dục tốt nhất, thư viện có điều kiện tốtnhất nhằm phục vụ cho hoạt động dạy và học của nhà trường, là địa chỉ tin cậy củanhân dân địa phương cũng như phụ huynh HS, đáp ứng được yêu cầu của sự nghiệpgiáo dục trong thời kỳ hội nhập
2.3 MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM THU HÚT BẠN ĐỌC ĐẾN VỚI THƯ VIỆN TRƯỜNG TIỂU HỌC THIẾT ỐNG I - HUYỆN BÁ THƯỚC 2.3.1 Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của hoạt động thư viện.
Ban giám hiệu nhà trường thường xuyên kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện vàđiều chỉnh kế hoạch hoạt động thư viện, quản lý chặt chẽ, đảm bảo vốn tài liệu vàcác tài sản thư viện, huy động và sử dụng nguồn kinh phí ngân sách theo đúng quy
định Tổ chức Lễ phát động với chủ đề “Chung tay xây dựng thư viện, thường xuyên
đọc nhiều sách hơn”.
Nâng cao nhận thức của cán bộ, giáo viên, nhân viên về vị trí, vai trò và tácdụng của thư viện trường học trong giảng dạy, học tập, giáo dục toàn diện và nângcao năng lực chỉ đạo, tổ chức, quản lý thư viện cho cán bộ quản lý giáo dục và cán
bộ thư viện
Cán bộ thư viện: Thực hiện nghiêm túc các quy định, quy trình về nghiệp vụthư viện, quản lý và bảo quản tốt các tài liệu và tài sản của thư viện, đảm bảo nộiquy, quy định về cho mượn sách
BGH thường xuyên kiểm tra hồ sơ sổ sách thư viện theo định kỳ ( Đầu năm,giữa kì và cuối kì) Cuối năm tổ chức kiểm kê, đánh giá lại giá trị của sách, báo, tàiliệu tham khảo theo quy định của bộ hành chính
2.3.2 Xây dựng kế hoạch hoạt động thư viện: Để khai thác thư viện một cách
có hiệu quả phục vụ đắc lực cho hoạt động giảng dạy, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện trong nhà trường Việc xây dựng kế hoạch hoạt động thư viện là
Trang 6một việc không thể thiếu trong công tác chỉ đạo hoạt động thư viện ở trường học Xác định được vị trí quan trọng đó, trong năm học vừa qua nhà trường chúng tôi đã xây dựng kế hoạch hoạt động thư viện trọng tâm cho từng tháng
cụ thể như sau:
8/2016 - Tăng cường cơ sở vật chất của thư viện
- Phát động ủng hộ sách cho thư viện
9/2016 - Chỉ đạo cán bộ thư viện tham khảo nhu cầu bạn đọc
- Xây dựng nội quy thư viện
- Xây dựng kế hoạch đọc sách cho học sinh10/2016 - Xây dựng mạng lưới công tác thư viện
- Xây dựng công tác tuyên truyền giới thiệu sách, báo
- Định hướng văn hóa đọc cho học sinh11/2016 - Thành lập câu lạc bộ
Biện pháp 1 Tăng cường cơ sở vật chất của thư viện:
Được sự quan tâm đầu tư của nhà nước cùng với việc làm tốt công tác xãhội hóa giáo dục, sự năng động, sáng tạo trong công tác quản lý nên trong nhữngnăm qua, cơ sở vật chất của nhà trường ngày càng khang trang theo hướng chuẩnhóa Khuôn viên nhà trường luôn xanh – sạch – đẹp – thân thiện có tác dụng nângcao chất lượng dạy và học Đây chính là điều kiện quan trọng đầu tiên để thu hútbạn đọc đến với thư viện đông hơn
Trang 7Thư viện được đặt ở nơi thuận tiện, trung tâm của nhà trường để thuận lợicho việc tổ chức các hoạt động Nhà trường đã dành 2 phòng với diện tích 90m2, baogồm phòng đọc 60m2 được chia thành 2 khu vực: khu vực đọc của giáo viên và khuvực đọc của học sinh Phòng đọc được trang bị đầy đủ ánh sáng, quạt… đảm bảomát về mùa hè, ấm về mùa đông.
Đồng thời tiến hành trang trí phòng đọc theo quy định chung của thư việnchuẩn theo hướng thân thiện, như có bảng giới thiệu sách, nội quy thư viện, biểu đồphát triển bạn đọc, các câu khẩu hiệu, tranh ảnh…
Kho sách của nhà trường là phòng kiên cố, cao ráo với diện tích 30m2, các
ấn phẩm, tài liệu, sách báo… được sắp xếp một cách khoa học và bảo quản tốt Sáchđược chia làm 3 bộ phận:
- Sách giáo khoa: bao gồm sách bài học và sách bài tập, nhà trường xâydựng tủ sách giáo khoa dùng chung, đảm bảo 100% học sinh thuộc diện chính sáchđược mượn
- Sách tham khảo bao gồm các sách công cụ, tra cứu như từ điển, tác phẩmkinh điển (mố tên sách có từ 3 bản trở lên) Sách tham khảo của các môn học, sách
mở rộng kiến thức, sách truyện thiếu nhi… mỗi tên sách có từ 3 – 5 bản
- Báo, tạp chí: Thư viện nhà trường đã có báo Nhân dân, Giáo dục & thờiđại, báo Thanh hóa, Thiếu nhi dân tộc, tạp chí Giáo dục Tiểu học, báo Măng non vàđược đặt mua định kỳ đáp ứng nhu cầu cập nhật thông tin cho giáo viên và học sinh
Giải pháp 2 Tham khảo nhu cầu bạn đọc.
Ngay từ đầu năm học, tôi đã chỉ đạo cán bộ thư viện phát phiếu nhu cầuđọc cho HS nhằm nắm bắt nhu cầu đọc của HS, từ đó cán bộ thư viện đã phân loạihiệu quả và đáp ứng được kịp thời nhu cầu đọc cho HS
Không chỉ có vậy cán bộ thư viện còn phối hợp với các tổ chức đoàn thểnắm bắt được đặc điểm tâm sinh lý của các em nhằm tuyên truyền và giới thiệu sáchgắn với từng đối tượng học sinh:
Đối với học sinh lớp 1,2,3: Các em thường thích đọc truyện tranh có nhiều
màu sắc, hình ảnh phong phú đa dạng, thỏa mãn tính tò mò, thích khám phá của các
em Ở truyện tranh có nhiều hình ảnh màu sắc gần gũi đơn giản như hoa , quả, convật , thích sách có tính khoa học nhưng gần gũi như: ô tô, xe máy, tàu thuyền,
… Những cuốn sách này rất hữu ích cho các em, bởi nội dung sách đơn giản tạo sự
Trang 8thích thú, sự mơ ước, sự khám phá tạo cho các em tò mò, sáng tạo và làm cho các
em thích đọc sách hơn
Đối với học sinh lớp 4,5: Các em cũng rất say mê đọc truyện tranh, song ý
thức học tập của các em cao hơn các em ở lớp 1, 2, 3 nên nhiều em còn thích sưutầm thêm một số sách có nội dung phong phú hơn, nội dung sách gần với bài họctrên lớp hơn như: truyện khoa học, truyện về các nhân vật lịch sử, truyện ngụngôn,
Kết quả: Số lượng học sinh đến thư viện ngày một tăng thêm Bởi theo tôi
nắm bắt được nhu cầu hứng thú đọc của HS để giới thiệu sách, báo trong nhà trườngnhằm mục đích làm cho học sinh biết được nội dung sách, báo trong thư viện để có
kế hoạch và phương hướng cụ thể sử dụng tốt thư viện, phục vụ yêu cầu “ Dạy tốt,học tốt” HS đọc sách nhiều rất có ích cho các em trong việc học như: các em viết ítsai chính tả hơn, câu cú mạch lạc logic hơn, hơn nữa tạo cho các em niềm say mêhọc hỏi khám phá Qua đó cũng giúp các em nỗ lực hơn trong học tập
Giải pháp 3 Xây dựng nội quy thư viện.
Để thư viện hoạt động có hiệu quả, nề nếp, khoa học giúp bạn đọc đều tuânthủ theo quy định chung thì phải có nội quy thư viện Khi xây dựng nội quy thưviện, nhà trường chúng tôi đã căn cứ vào các văn bản pháp quy về công tác thư viện,vào điều kiện cụ thể của nhà trường để xây dựng một cách phù hợp nhất Nội quyxây dựng phải đảm bảo các yêu cầu, đó là: các tiêu chí phải rõ ràng, cụ thể, dễ thựchiện, những quy định không trái với văn bản, có tính khả thi Đồng thời nội quymang tính giáo dục các em học sinh ý thức giữ gìn, bảo vệ thư viện
Sau khi xây dựng xong nội quy, trước khi ban hành, chúng tôi đã tiến hànhphổ biến để cán bộ GV, học sinh của nhà trường nắm rõ và tổ chức thực hiện Nộiquy được dán ở cửa thư viện để mọi người có ý thức thực hiện tốt Có như vậy mớihình thành nề nếp sinh hoạt, thói quen văn hóa thư viện cho cán bộ GV, nhân viên,học sinh, hạn chế được những việc làm tùy tiện Bên cạnh đó nhà trường chúng tôi
cũng tạo không gian thoải mái cho các em khi đến thư viện bằng cách:
Dán tranh ảnh ngỗ nghĩnh, vẽ hình các nhân vật xuất hiện trong các câutruyện cổ tích nổi tiếng, tạo cho học sinh có cảm giác khi lên thư viện như là mìnhđang bước vào một thế giới cổ tích thần tiên Các em lên thư viện có thể tự do lựachọn những cuốn sách mà mình yêu thích, lên thư viện bất cứ khi nào vào các giờ
Trang 9mở cửa Học sinh được đi lại tự do, trao đổi thông tin về các cuốn sách mà mình vừatìm đọc với các bạn ngay tại thư viện.
Giải pháp 4 Xây dựng mạng lưới cộng tác viên thư viện:
Để thư viện hoạt động tốt, nhiều bạn đọc đến với thư viện, ngay từ đầu nămhọc tôi tham mưu cùng với Hiệu trưởng thành lập tổ mạng lưới thư viện Tổ mạnglưới bao gồm đại diện học sinh của các khối lớp và một số giáo viên chủ nhiệm.Những thành viên trong tổ mạng lưới là những người tích cực, nhiệt tình, bởi cácthành viên là những học sinh giỏi, rất uy tín với các bạn mà lại siêng đọc sách và cóđiều kiện thời gian tiếp cận với bạn nhiều nên những nội dung hay, nội dung cần củasách sẽ đến với bạn đọc một cách nhanh nhất và rộng khắp nhất
Tổ mạng lưới thư viện giúp cán bộ thư viện trong nhiều hoạt động của thưviện mà đặc biệt là trong công tác tuyên truyền, giới thiệu sách
Giải pháp 5 Công tác tuyên truyền giới thiệu sách, báo.
Việc giới thiệu sách, báo là công việc cần thiết phải làm đối với thư viện.Đối với trường tiểu học thì việc giới thiệu sách báo là điều cực kỳ quan trọng bởi vì,
nó có tác dụng định hướng ban đầu cho các em biết cách chọn và đọc sách Hiệnnay, sách báo rất phòng phú, HS và cha mẹ HS cần biết sử dụng như thế nào chophù hợp Đồng thời việc tuyên truyền, giới thiệu sách còn giúp bạn đọc biết, nhằmthu hút HS và GV đến với thư viện
- Trong thời gian qua, thư viện nhà trường chúng tôi thường giới thiệu sáchthông qua các hình thức như: nói chuyện dưới cờ về sách theo chủ điểm tháng, tinvắn về sách trên bảng tin, kết hợp với việc hình thành các thư mục theo chủ đề củanăm học hoặc theo nhóm kiến thức các môn học như Toán, Tiếng Vệt, Đạo đứcv v… Qua các hình thức như vậy, việc thông tin tuyên truyền sách đến độc giảtrong trường cũng đã có được những thành công nhất định Nhiều thầy cô giáo tâmhuyết với sách và các em học sinh say mê sách đã tìm đến thư viện để có cho mìnhnhững trang chữ đầy ý nghĩa.
- Vào buổi chào cờ đầu tiên sau Tết Nguyên Đán, Thư viện và nhóm sách
đã phát động và tổ chức "Ngày hội tặng sách đầu xuân" Nhóm tuyên truyền sách đã
huy động sách từ các thành viên và nhận được nhiều sự ủng hộ từ phía các thầy cô
và các bạn học sinh trong toàn trường, đã thành lập được “Tủ sách của em” đặt tại
phòng đọc để phục vụ cho việc đọc tại chỗ trong các giờ giải lao Ngoài ra, nhóm
Trang 10tuyên truyền giới thiệu sách cùng Thư viện nhà trường còn có nhiều hoạt động khácnhư:
- Giới thiệu sách thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp: Thông qua các buổi
hoạt động ngoài giờ lên lớp, các buổi sinh hoạt Đội để giới thiệu sách xen kẽ giữanội dung sinh hoạt Đội sẽ lồng ghép phần giới thiệu sách Cán bộ phụ trách thư việnchuẩn bị nội dung bài giới thiệu để gây hứng thú cho độc giả, khơi dậy sự tò mò chongười đọc
Hình thức này chúng tôi thường áp dụng để giới thiệu sách cho HS có nộidung về các ngày lễ kỉ niệm lớn như: 20/10; 20/11; 22/12; 3/2; 26/3; … để các emtìm hiểu Đồng thời qua đó giáo dục các em hiểu thêm về truyền thống của dân tộc
ta qua các ngày lễ
Ví dụ:
- Giới thiệu thông qua các buổi sinh hoạt dưới cờ đầu tuần: Nội dung giới
thiệu phải ngắn gọn, từ ngữ gần gũi, dễ hiểu và có tác dụng thu hút đối với học sinhtiểu học
Hình thức này chúng tôi thường áp dụng để điểm sách, giới thiệu sách mớinhập về, nêu gương tốt trong phong trào đọc sách và làm theo sách của nhà trường
Cách làm: Tổ chức cho các lớp thi với nhau ( khối 3,4,5) Trong năm học có
35 tuần, trường có 15 lớp vì thế mỗi lớp được phân công giới thiệu một lần (Tổ chứccho khối 3,4,5 ), những tuần đầu cán bộ thư viện giới thiệu mẫu những tuần sau làcác lớp
Nội dung giới thiệu phong phú, đa dạng nhưng thường theo chủ điểm trongtháng như: Chủ điểm nói về Bác, Về anh bộ đội, về thầy cô,…và nếu lớp nào trongnăm học giới thiệu hay, xuất sắc sẽ nhận được giải của Ban tổ chức,…Việc làm nàykhông chỉ góp phần nhân rộng phong trào đọc sách trong nhà trường mà còn gópphần rất lớn cho phong phào trào thi đua hai tốt trong nhà trường là “ Dạy tốt, họctốt”, cụ thể là phong trào thi kể chuyện theo sách trong nhà trường đươc sôi nổi,mạnh mẽ hơn
- Giới thiệu sách bằng bảng treo di động: Kết hợp với các hình thức tổ chức
giới thiệu sách theo chủ điểm hàng tháng, giới thiệu sách ở bảng giới thiệu sách,giới thiệu sách bằng bảng treo di động được tổ chức khi có sách mới nhập về hoặcphục vụ cho các cuộc thi: của Đoàn, Đội
