Tiết 11,12: Sự việc và nhân vật trong văn tự sự

- Nắm được hai yếu tố then chốt của tự sự : Sự việc và nhân vật.. - Hiểu được ý nghĩa của sự việc 7 nhân vật trong tự sự : Sự việc có quan hệ với nhau & với nhân vật, với chủ đề tác phẩm

Tiết 11+12 :

SỰ VIỆC VÀ NHÂN VẬT TRONG VĂN TỰ SỰ

I , Mục tiêu cần đạt : Giúp HS : .

- Nắm được hai yếu tố then chốt của tự sự : Sự việc và nhân vật

- Hiểu được ý nghĩa của sự việc 7 nhân vật trong tự sự : Sự việc có quan hệ với nhau & với nhân vật, với chủ đề tác phẩm, sự việc luôn gắn với thời gian, địa điểm, nhân vật, diễn biến, nguyên nhân, kết quả Nhân vật vừa là người làm ra sự việc, hành động, vừa là người được nói tới

II, Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy & học :

1, Ổn định lớp :

2, Bài cũ : - Tự sự là gì ? Tự sự giúp ta hiểu điều gì về nội dung được kể ?

3, Bài mới :

* Hoạt động 1 : Tìm hiểu mối quan hệ liên tục của sự việc trong

văn tự sự

*Xét xem các sự việc trong truyện STTT

1 Vua Hùng kén rể ( Khởi đầu )

2 Sơn Tinh, Thuỷ Tinh đến cầu hôn

3 Vau Hùng ra diều kiện chọn rể ( phát triển )

4 Sơn Tinh đến trước được vợ

5 Thuỷ Tinh đến sau, tức giận, dâng nước đánh Sơn Tinh

6 Hai bên giao chiến hàng tháng trời, cuối cùng Thuỷ Tinh thua rút

về ( cao trào )

7 Hàng năm Thuỷ Tinh lại dâng nước đánh Sơn Tinh, nhưng đều

thua ( kết thúc )

? Em hãy chỉ ra sự việc khởi đầu, phát triển, cao trào & kết thúc ?

- Học sinh : Trả lời

? Trong các sự việc trên có thể bỏ bớt sự việc nào không ? vì sao ?

- Không

Vì : Nếu bỏ 1 trong các sự việc trên thì thiếu tính liên tục, sự việc đó

không được giải thích rõ ràng

? Các sự việc trên kết hợp với nhau theo quan hệ nào ? có thể thay

đổi trật tự trước sau của sự việc ấy không ? Vì sao ?

- Không

Vì : Nó không theo trình tự diễn biến của sự việc người đọc

( nghe ) không hiểu được

* Hoạt động 2 : Tìm hiểu các yếu tố truyện.

I, Đặc điểm sự việc và nhân vật trong văn tự sự :

1, Sự việc trong văn tự sự :

- Các sự việc được sắp xếp theo trật tự có ý nghĩa : Sự việc trước giải thích lý do cho sự việc sau & cả chuỗi sự việc khẳng định nội dung vấn đề ( chiến thắng của Sơn Tinh )

Neẫu keơ 1 cađu chuyeôn maø chư coù 7 söï vieôc traăn trúi nhö vaôy , truyeôn coù

haâp daên khođng ? Vì sao ?

- Khođng

Vì : Noù quaù tröøu töôïng, khođ khan …

? Vaôy truyeôn hay phại coù söï vieôc cú theơ, chi tieât …Haõy chư ra caùc

yeâu toâ ñoù qua truyeôn Sôn Tinh, Thuyû Tinh ?

- HS : Thạo luaôn & trình baøy

- GV + HS : Cuøng nhaôn xeùt.

+ Ai laøm : ( nhađn vaôt laø ai )

+ Vieôc xạy ra ôû ñađu ? ( ñòa ñieơm )

+ Vieôc xạy ra luùc naøo ? ( thôøi gian )

+ Vieôc dieên bieân nhö theâ naøo ? ( quaù trình dieên bieân )

+ Vieôc xạy ra do ñađu ? ( nguyeđn nhađn )

+ Keât thuùc nhö theâ naøo ? ( keât quạ )

- Nhađn vaôt : - Vieôc vua Huøng keùn reơ, vieôc caău hođn, giao

chieân do STTT

- Thôøi gian : Vieôc xạy ra vaøo ñôøi vua Huøng Vöông thöù 18.

- Ñòa ñieơm : ST ôû nuùi Tạn Vieđn, TT ôû bieơn, ñaùnh nhau ôû ñoăi nuùi

Phong Chađu

- Nguyeđn nhađn : TTñeân sau khođng laây ñöôïc vôï , dađng nöôùc

ñaùnh ST

- Dieên bieân : : Traôn giao tranh dieên ra roøng raõ maây thaùng trôøi,

vaø lái tieâp túc haøng naím

- Keât quạ : Cuoâi cuøng TT thaât bái.

* Hoát ñoông 3 : Tìm hieơu söï vieôc coù yù nghóa trong truyeôn

- GV : Gôïi yù ñeơ HS nhaôn ra söï vieôc coù yù nghóa trong truyeôn.

( Ngöôøi keơ neđu söï vieôc nhaỉm theơ hieôn thaùi ñoô tyeđu, gheùt cụa mình)

? Em haõy chư ra caùc chi tieât chöùng toû ngöôøi keơ coù thieôn cạm vôùi ST?

+ ST coù taøi xađy luyõ ñaât choâng giaịc

+ Moùn ñoă sính leê laø sạn vaôt cụa nuùi röøng

+ ST thaĩng lieđn túc, laây ñöôïc vôï…

=> Vua Huøng cuõng coù söï thieđn vò ñoâi vôùi ST

? Coù theơ ñeơ cho TT thaĩng ST ñöôïc khođng ? Vì sao ?

- Khođng

Neâu TT thaĩng thì Vua Huøng & thaăn dađn cụa ođng ñeău bò ngaôp chìm

trong nöôïc luõ

* Hoát ñoông 4 : Tìm hieơu nhađn vaôt trong vaín töï söï

- Giaùo vieđn yeđu caău HS chư ñöôïc :

- Söï vieôc trong vaín töï söï phại ñöôïc keơ cú theơ : Do ai laøm, vieôc xạy ra ôû ñađu, luùc naøo, nguyeđn nhađn, dieên bieân, keât quạ

2, Nhađn vaôt trong töï söï :

- Nhađn vaôt trong vaín töï söï coù 2 vai troø :

Ngöôøi laøm ra söï vieôc

Ngöôøi ñöôïc noùi tôùi

Vaín töï söï keơ veă nhađn vaôt ñeơ noùi veă nhađn vaôt

- nhađn vaôt trong vaín töï söï ñöôïc

Ai là nhân vật chính có vai trò quan trọng nhất ? Ai là kẻ được nói tới

nhiều nhất ?

- Sơn tinh và Thuỷ Tinh

- Sơn Tinh

? Ai là nhân vật phụ ? nhân vật phụ có cần thiết không ? có bỏ

được không ?

- Mị Nương , Hùng Vương

Không cần thiết nhưng không bỏ được Vì nhân vật phụ giúp cho

nhân vật chính hoạt động

Để hiểu được nhân vật yêu cầu HS xem nhân vật được kể ra như thế

nào ?

Giáo viên lập bảng & cho HS điền

Nhân vật Tên gọi Lai lịch Chân

dung

Tài năng Việc làm

Vua

Hùng

Vua Hùng

Thứ 18 Không

Sơn Tinh Sơn Tinh NúiTViê

n Không Tài lạĐem S lễ

Thuỷ

tinh T Tinh Vùng biển Không Gọi gió,mưa

Mị

Nương

Xinh đẹp

Lạc Hầu

* Nhân vật chính kể ra nhiều phương diện nhất

Nhân vật phụ chỉ được nói qua, nhắc tên

* Giáo viên hướng dẫn HS học phần ghi nhớ.

* Hoạt động 5 : luyện tậấp,

Bài 1 :

Chỉ ra những việc mà các nhân vật trong truyện Sơn Tinh,

Thuỷ Tinh đã làm.

a nhận xét vai tro,ø ý nghĩa của truyện

Giáo viên gợi ý cho HS nêu những việc làm của nhân vật

trong tryuện để hiểu vai trò và ý nghĩa

b Tóm tắt truyện STTT

- GV gợi ý cho HS tóm tắt truyện dựa vào sự việc gắn với nhân

vật chính hoặc có thể dựa vào 7 sự việc nêu trên

c Tại sao truyện lại gọi là STTT ? Nếu đổi các tên sau có được

không ?

- Vua Hùng kén rể

kể : Gọi tên, đặt tên Giới thiệu lai lịch, tính tình, tài năng

kể việc làm

Miêu tả ( chân dung, ngoại hình )

* Ghi nhớ :

Sgk/38

III, Luyện tập :

- Truyện Vua Hùng, Mị Nương, Sơn Tinh và Thuỷ Tinh.

* - Bài ca chiến công của Sơn Tinh

Bài 2 :

Giáo viên gợi ý & hướng dẫn HS chọn sự việc, chọn nhân vật.

Mục đích bài tập này là cho HS hiểu sự tương quan chặt chẽ giữa sự việc &ý nghĩa trong quá trình tạo lập văn bản

• Đây là văn bản tự sự , phải có sự việc & nhân vật, hai yếu tố này gắn bó với nhau

- Sự việc phải có sự khởi đầu, diễn biến & kết thúc

- Nhân vật thì có nhân vật chính, nhân vật phụ gắn với sự việc + Từ thực tế ở nhà hoặc ở trường em hãy tưởng tượng ra 1 câu chuyện theo nhan đề ấy

* Ví dụ : Trèo cây, ham chơi, quây cóp, nói tục …

IV, Củng cố – dặn dò :

+ Cần nắm : - Cách trình bày sự việc trong văn tự sự

- Nhân vật trong văn tự sự …

- Học sinh học bài & làm 3, 4, 5/18 & 19 SBT

+ Chuẩn bị bài cho tiết sau.

CHỦ ĐỀ VÀ DÀN BÀI CỦA BÀI VĂN TỰ SỰ

Chuẩn bị bài theo câu hỏi SGK.