Một số biện pháp giúp giáo viên rèn kỹ năng sống cho học sinh trường tiêu học thành mỹ

Ở bậc tiểu học, các môn học nhằm cung cấp cho học sinh những tri thức sơ đẳng về các chuẩn mực hành vi xã hội gắn với những kinh nghiệm đạo đức để từ đó giúp học sinh hình thành kĩ năng

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THẠCH THÀNH

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP GIÁO VIÊN

RÈN KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TRƯỜNG TIỂU HỌC THÀNH MỸ

Người thực hiện: Lê Thị Thương Chức vụ: Hiệu trưởng

Đơn vị công tác: Trường Tiểu học Thành Mỹ

SKKN thuộc lĩnh mực: Quản lý

Mục lục

1.1 Lý do chọn đề tài 1 1.2 Mục đích nghiên cứu 2 1.3 Đối tượng nghiên cứu 2 1.4 Phương pháp nghiên cứu 2

2.2 Thực trạng của vấn đề giáo dục kĩ năng sống cho học

sinh trường Tiểu học Thành Mĩ 5 2.3 Các giải pháp thực hiện 6 2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm 14

1 Mở đầu

1.1 Lý do chọn đề tài

Xuất phát từ tình hình thực tế hiện nay: Nhiều học sinh thụ động trongcuộc sống, trong xử lí tình huống ứng xử, từ năm học 2010-2011, Bộ Giáo dục

và Đào tạo đã đưa vào chương trình giảng dạy cấp Tiểu học một nội dung mới,

đó là giáo dục kĩ năng sống cho học sinh, nội dung này được triển khai lồngghép với các môn học khác

“Kĩ năng sống là những kĩ năng tâm lí- xã hội cơ bản giúp cho cá nhân tồntại và thích ứng với cuộc sống, giúp cho con người vững vàng trước cuộc sống

có nhiều thách thức nhưng cũng có nhiều cơ hội trong thực tại Kĩ năng sốngđơn giản là tất cả điều cần thiết chúng ta phải biết để có được khả năng thích

ứng với những thay đổi diễn ra hằng ngày trong cuộc sống.” [2]

Kĩ năng sống có thể hình thành tự nhiên, học được từ những trải nghiệmcủa cuộc sống và do giáo dục mà có Không phải đợi đến lúc được học kĩ năngsống một con người mới có những kĩ năng sống đầu tiên Tuy nhiên, nếu đượcdạy dỗ từ sớm, con người sẽ rút ngắn thời gian học hỏi qua trải nghiệm, sẽ thànhcông hơn trong cuộc sống

Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học là một việc làm rất quan trọng

và cần thiết nhằm góp phần đào tạo “con người mới” với đầy đủ các mặt “đức,trí, thể, mĩ”;” nhân, lễ, nghĩa, trí, tín”, nó gắn liền với bốn trụ cột của giáo dục:

“Học để biết; Học để làm người; Học để chung sống với người khác; Học để

làm việc” [2] Điều đó giúp các em tự tin, chủ động ứng xử linh hoạt các tình

huống trong cuộc sống

Trong sự phát triển nhân cách của học sinh, việc rèn luyện kĩ năng sống làđảm bảo cho học sinh có được bản lĩnh rõ ràng về nhân cách toàn diện Nếukhông rèn kĩ năng sống thì không những sự ứng xử trong các tình huống sẽphức tạp,gặp khó khăn, thậm chí mắc phải sai lầm, mà việc hình thành nhâncách toàn diện của trẻ bị hạn chế, phiến diện, việc xây dựng những thói quenhành vi dễ rơi vào chủ nghĩa hình thức máy móc lí trí và tình cảm không thốngnhất với nhau đó là lời nói không đi đôi với việc làm thì dẫn đến hiện tượng lệchlạc về nhân sinh quan

Ở bậc tiểu học, các môn học nhằm cung cấp cho học sinh những tri thức

sơ đẳng về các chuẩn mực hành vi xã hội gắn với những kinh nghiệm đạo đức

để từ đó giúp học sinh hình thành kĩ năng sống, biết phân biệt đúng sai làm theocái đúng, ủng hộ cái đúng,đấu tranh với những biểu hiện sai trái, xấu xa, thôithúc các em hành động theo chuẩn mực đạo đức và thói quen đạo đức chính vìvậy việc rèn kĩ năng sống ở bậc tiểu học là một nhiệm vụ quan trọng mà ngườilàm công tác giáo dục cần quan tâm

Nội dung giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học là một nội dung mới đặc biệt đối với vùng khó khăn như trường Tiểu học Thành Mĩ, huyện ThạchThành, bởi vậy nhiều giáo viên còn thấy lúng túng, bỡ ngỡ, gặp nhièu khó khăntrong việc xác định tên gọi kĩ năng, cũng như cách tiến hành dạy học Là ngườichịu trách nhiệm chung về mọi hoạt động của nhà trường, tôi rất quan tâm đếnvấn đề này, theo quan điểm của tôi, nội dung giáo dục kĩ năng sống cho học sinh

-Tiểu học không chỉ được tích hợp ở các môn học mà nó còn thể hiện rất rõ nét ởcác hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp Với mong muốn rằng học sinh củatrường mình sẽ tự tin hơn, có đủ kĩ năng trong học tập cũng như trong giao tiếphằng ngày, với cương vị là Hiệu trưởng nhà trường, tôi luôn trăn trở tìm ra cácbiện pháp chỉ đạo, quản lý, hướng dẫn giáo viên, giúp cho tất cả giáo viên trongtrường rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh một các tốt nhất Qua hai năm, tôinhận thấy việc làm của mình đã đem lại hiệu quả rất thiết thực, do đó tôi xi được

chia sẻ: “Một số biện pháp giúp giáo viên rèn kĩ năng sống cho học sinh

trường Tiểu học Thành Mĩ”.

1.2 Mục đích nghiên cứu:

Tôi nghiên cứu đề tài này với mục đích nhằm giới thiệu, chia sẻ một số kinhnghiệm về rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh của trường thuộc vùng đặc biệtkhó khăn tới tất cả giáo viên trường Tiểu học Thành Mĩ cùng các bạn đồngnghiệp, mong muốn việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong nhà trườngđạt hiệu quả

1.3 Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu cử sáng kiến kinh nghiệm là: “Một số biện pháp giúp giáo viên rèn kĩ năng sống cho học sinh”

1.4 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp Nghiên cứu tài liệu

- Phương pháp Quan sát

- Phương pháp Phỏng vấn

- Phương pháp Phân tích tổng hợp

- Phương pháp Thống kê

2 Nội dung

2.1 Cơ sở lý luận của vấn đề giáo dục kỹ năng sống

Rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh là một việc làm hết sức cần thiết của

xã hội, trong đó trách nhiệm lớn lao nhất là từ phía nhà trường, các em học sinhkhông chỉ cần học giỏi về kiến thức mà còn cần phải được tôi luyện những kĩnăng sống qua đó tạo cho các em có một môi trường lành mạnh, an toàn, tíchcực, vui vẻ, trang bị cho các em vốn kiến thức, kĩ năng, giá trị sống để tự tinbước vào đời

Ở nước ta, từ năm 2008, Bộ Giáo dục- Đào tạo đã phát động phong trào “Xây dựng trường học thân thiện- học sinh tích cực”, với yêu cầu tăng cường sựtham gia một cách hứng thú của học sinh trong các hoạt động giáo dục trong nhàtrường và tại cộng đồng với thái độ tự giác, chủ động và ý thức sáng tạo Cùngvới đó là Thông tư số 04/2014/TT-BGDĐT ngày 28/2/2014 ban hành quy định

về quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống và hoạt động ngoài giờ chính khóa;Công văn số 1490/SGDĐT-GDTH ngày 11/8/2015, về việc Hướng dẫn tổ chứchoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở Tiểu học Trong nhiều năm qua, các nhàtrường trên cả nước đã và đang hưởng ứng rất tích cực

Năm học 2016-2017, Sở giáo dục & Đào tạo Thanh Hóa đã có Công văn

số 1751/SGDĐT-GDTH, ngày 5/9/2016 về việc Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụnăm học 2016-2017 cấp Tiểu học; Tiếp đó, ngày 6/9/2016, phòng Giáo dục vàĐào tạo huyện Thạch Thành đã ra công văn số 355/PGDĐT-GDTH, về việcHướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học 2016-2017 cấp Tiểu học, trong đó cónội dung: Tiếp tục thực hiện sáng tạo các nội dung của hoạt động “Xây dựngtrường học thân thiện, học sinh tích cực”, chú trọng các hoạt động : Thực hiệntốt kế hoạch giáo dục Kỹ năng sống: Giáo dục đạo đức, kĩ năng sống cho họcsinh thông qua các môn học, hoạt động giáo dục và xây dựng quy tắc ứng xửvăn hoá Nhà trường chủ động phối hợp với gia đình và cộng đồng cùng thamgia chăm sóc giáo dục đạo đức và kĩ năng sống cho học sinh

Kỹ năng sống là những trải nghiệm có hiệu quả nhất, giúp giải quyết hoặcđáp ứng các nhu cầu cụ thể, trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của conngười Kỹ năng sống bao gồm cả hành vi vận động của cơ thể và tư duy trongnão bộ của con người Kỹ năng sống có thể hình thành một cách tự nhiên, thôngqua giáo dục hoặc rèn luyện của con người

Trong giáo dục tiểu học, kỹ năng sống có thể là một tập hợp những khảnăng được rèn luyện và đáp ứng các nhu cầu cụ thể của cuộc sống hiện tại

Mục tiêu giáo dục là nhằm “giúp HS hình thành những cơ sở ban đầu cho

sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kỹnăng cơ bản, góp phần hình thành nhân cách con người Việt Nam Xã hội Chủ

nghĩa” [5]

Yêu cầu về nội dung giáo dục tiểu học phải đảm bảo cho HS có hiểu biếtđơn giản, cần thiết về tự nhiên, xã hội và con người; có kỹ năng cơ bản về nghe,nói, đọc, viết và tính toán; có thói quen rèn luyện thân thể, giữ gìn vệ sinh; cóhiểu biết ban đầu về nghệ thuật

Rèn luyện kỹ năng sống cho HS là nhằm giúp các em rèn luyện kỹ năngứng xử thân thiện trong mọi tình huống; thói quen và kỹ năng làm việc theonhóm, kỹ năng hoạt động xã hội; Giáo dục cho học sinh thói quen rèn luyện sứckhỏe, ý thức tự bảo vệ bản thân, phòng ngừa tai nạn giao thông, đuối nước vàcác tệ nạn xã hội Đối với HS tiểu học việc hình thành các kỹ năng cơ bản tronghọc tập và sinh hoạt là vô cùng quan trọng, ảnh hưởng đến quá trình hình thành

và phát triển nhân cách sau này [5]

Kĩ năng sống là những trải nghiệm hiệu quả nhất, giúp giải quyết hoặc đápứng các nhu cầu cụ thể trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của con người

Kĩ năng sống được chia làm hai loại: Kĩ năng cơ bản và kĩ năng nâng cao

Kĩ năng cơ bản gồm: Kĩ năng nghe, nói, đọc, viết, múa, hát, chạy, nhảy, đi,đứng,…

Kĩ năng nâng cao là sự kế thừa và phát triển các kĩ năng cơ bản dưới mộtdạng thức mở hơn Nó bao gồm: Các kĩ năng tư duy logic, sáng tạo, suy nghĩnhiều chiều, phân tích, tổng hợp, so sánh, nêu khái niệm, đặt câu hỏi,…Có thểchia các kĩ năng nâng cao thành hai nhóm:

Nhóm kĩ năng giao tiếp-hòa nhập cuộc sống: Các em biết giới thiệu về bảnthân, về gia đình, về trường lớp học và bạn bè thầy cô giáo; Biết chào hỏi lễphép trong nhà trường, ở nhà và nơi cộng đồng; Biết nói lời cảm ơn, xin lỗi; Biếtphân biệt hành vi đúng sai, phòng tránh tai nạn- Đây là kĩ năng quan trọng màkhông phải em nào cũng xử lí được nếu không được rèn luyện thường ngày.Nhóm kĩ năng học tập, lao động-vui chơi giải trí: Các kĩ năng nghe, nói,đọc, viết, kĩ năng quan sát, kĩ năng đưa ra ý kiến chia sẻ trong nhóm bạn; Kĩnăng giữ gìn vệ sinh cá nhân, vệ sinh chung; Kĩ năng kiểm soát tình cảm-kĩnăng kìm chế thói hư tật xấu sở thích cá nhân có hại cho bản thân và người

khác; Kĩ năng hoạt động nhóm trong học tập vui chơi và lao động [2]

Xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lý của học sinh Tiểu học là “thích học hỏi,

ưa khám phá, dễ hình thành và tiếp thu nhanh” [1], chính vì vậy, những kiến

thức và kĩ năng cần cung cấp và rèn luyện cho trẻ phải được chuẩn bị kĩ lưỡng

và chính xác Ngày nay, do cuộc sống bị cuốn hút vào guồng quay của côngviệc, các bậc phụ huynh ít có thời gian quan tâm giúp đỡ con em trong các hoạtđộng cần thiết, làm cho các em rất rụt rè, thiếu tự tin khi giao tiếp hoặc ngạitham gia vào các hoạt động tập thể Bên cạnh đó, những trò chơi điện tử hoặc hệthống ảo trên Internet lại đang phát triển rất ồ ạt, có mặt ở mọi nơi, khiến họcsinh bị cuốn hút vào theo Chính những điều này đã làm cho các em xa rời vớimôi trường sống thực tế và thiếu sự tương tác giữa con người với con người, kĩnăng xã hội của học sinh ngày càng kém, ước mơ hoài bão ít được xây dựng.Điều này dẫn đến tình trạng học sinh trở nên ích kỉ, có cuộc sống khép kín,không quan tâm đến cộng đồng, ý chí phấn đấu giảm Câu hỏi mà những ngườiquan tâm đến giáo dục thế hệ trẻ thường đặt ra là ngoài những kiến thức phổthông về Toán, khoa học, nhân văn, học sinh cần học những điều gì để giúp các

em hội nhập với xã hội, lớn lên trở thành những công dân có ích cho cộng đồng

Vì thế, đây cũng là nỗi quan tâm, lo lắng, trăn trở đặt ra cho những người làmcông tác giáo dục- đặc biệt là ở vùng có điều kiện đặc biệt khó khăn, cần phải có

mối quan tâm chặt chẽ từ nhà trường đến gia đình và xã hội, vấn đề giáo dục kĩnăng sống cho trẻ cũng cần phải được quan tâm đặc biệt.

2.2 Thực trạng của vấn đề giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trường Tiểu học Thành Mỹ

2.2.1 Vài nét về tình hình địa phương và nhà trường:

Trường Tiểu học Thành Mỹ của xã Thành Mỹ thuộc vùng đặc biệt khókhăn của huyện Thạch Thành Tình hình kinh tế-xã hội của địa phương còn gặpnhiều khó khăn, phát triển chậm, trình độ dân trí chưa đồng đều và còn thấp, dân

số tương đối đông và sự phân bố dân cư không tập trung, chủ yếu phân bố theotập quán canh tác của người dân, nhiều gia đình ở sâu trong đồi, nơi làm nươngrẫy Chính vì vậy, công tác giáo dục gặp rất nhiều khó khăn, hiệu quả giáo dụcphụ thuộc rất nhiều vào người thầy Học sinh đến tuổi đến trường nhưng sự pháttriển ngôn ngữ còn nhiều hạn chế, vốn từ ít, các em còn nhút nhát, thiếu tự tintrong giao tiếp Chính vì vậy, ảnh hưởng rất nhiều đến kết quả học tập, rèn luyệncủa học sinh

Về đội ngũ giáo viên, nhà trường hiện có 29 đồng chí, trong đó: Giám hiệu

3, giáo viên văn hoá: 18, giáo viên đặc thù: 5 và nhân viên: 3 Đa số giáo viênđạt trình độ chuẩn và trên chuẩn, có tư tưởng vững vàng, đạo đức nghề nghiệptrong sáng, có trình độ chuyên môn vững vàng, nên việc tiếp cận với những nộidung và phương pháp dạy học theo hướng đổi mới tương đối thuận lợi

2.2.2 Thực trạng của vấn đề giáo dục kĩ năng sống cho học sinh của nhà trường

Trong những năm gần đây, công tác xã hội hoá giáo dục được đẩy mạnh,công tác tuyên truyền, khuyến học phát triển, cùng với sự cố gắng của đội ngũgiáo viên, nhận thức của người dân đã có nhiều thay đổi, nhờ đó, chất lượnggiáo dục của nhà trường đang từng bước được nâng lên một cách rõ rệt

Tuy nhiên, thực tế việc rèn kĩ năng sống cho học sinh còn gặp nhiều khókhăn, hạn chế và chưa có chuyển biến rõ rệt, nguyên do chính là trong tư tưởngcủa giáo viên cũng như của phụ huynh chỉ chú trọng đến việc dạy kiến thức,việc rèn kĩ năng sống cho học sinh chưa được đầu tư nhiều cả về thời gian và trítuệ, một phần giáo viên còn xem nhẹ tầm quan trọng của việc rèn kĩ năng sốngcho học sinh lớp mình đang dạy

Về phía học sinh, do đặc điểm tâm sinh lý của học sinh tiểu học, các emthường nói trước quên sau và khả năng vận dụng những điều đã học áp dụngvào thực tế chưa cao, với học sinh tiểu học, tâm lý độ tuổi cho thấy rằng các emrất hiếu động, đề cao nhu cầu hỏi đáp, không muốn bị áp đặt Xong các em mộtmực rất tin vào lời nói của thầy cô giáo, thầy cô bảo đọc, bảo chép thì cứ đọc cứchép và quá trình ấy cứ lặp đi lặp lại dần dần dẫn đến thói quen Nếu nói rằngthầy cô giáo không quan tâm đến việc dạy và rèn kĩ năng sống cho học sinh làkhông đúng, nhưng việc rèn kĩ năng sống ở đây thực sự chưa đúng tầm, còn nhiều lơ là, đặc biệt là lồng ghép trong các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp.Trong một tiết dự giờ thăm lớp tại lớp 5A của trường, sĩ số 32 em, khi giáoviên nêu yêu cầu, tôi quan sát thấy các em cứ nhìn nhau và thì thào nhưng chẳngthấy em nào giơ tay phát biểu ý kiến Cuối tiết học tôi làm một cuộc trắc nghiệm

nhỏ, phát cho mỗi em một tờ phiếu có ghi câu hỏi: Ở các tiết học em có thường

xuyên phát biểu ý kiến xây dựng bài không? (Đây chính là kiểm tra kĩ năng tự

tin trong giao tiếp và kĩ năng biết đưa ra ý kiến chai sẻ) Kết quả thu được như

sau:

Phiếu

phát ra

Phiếu thu vào

Trả lời có Biết nhưng không dámnói Trả lời không

Từ kết quả trên cho thấy rằng học sinh chưa tự tin trong học tập, chưa dámmạnh dạn bày tỏ những suy nghĩ, những hiểu biết của mình, điều đó cũng cónghĩa là kĩ năng sống của các em còn rất nhiều hạn chế Với cương vị là mộtngười quản lý, phụ trách chung mọi hoạt động của nhà trường, tôi rất trăn trở vềvấn đề này, đứng bên ngoài quan sát hoạt động của các em rồi tham gia vào cáchoạt động học tập cũng như các hoạt động ngoài giờ lên lớp của học sinh, bảnthân tôi rút ra được một số biện pháp giúp giáo viên rèn kĩ năng sống cho họcsinh đã được áp dụng ở trường tôi và thu được những chuyển biến rất đáng

khích lệ

2.3 Các giải pháp đã thực hiện để giải quyết vấn đề

2.3.1 Tuyên truyền, bồi dưỡng nâng cao nhận thức cho giáo viên về

giáo dục kĩ năng sống

Giáo dục kĩ năng sống là con đường để hình thành nhân cách toàn diện chohọc sinh, đặc biệt đối với học sinh Tiểu học, là giáo viên quan trọng là phải nhậnthức được rõ nét và sâu sắc vấn đề này Ngay từ đầu năm, nhà trường đã tổ chứctriển khai một lần nữa chuyên đề Rèn kĩ năng sống cho toàn thể giáo viên phụtrách các khối lớp, về thực trạng và giải pháp ở đơn vị trong việc rèn kĩ năngsống cho học sinh bậc học tiểu học theo tài liệu do Bộ Giáo dục và Đào tạo banhành; Kế hoạch giáo dục kĩ năng sống cho học sinh của nhà trường cũng đượctriển khai cụ thể và phát đến từng giáo viên; Trong một số buổi sinh hoạt chuyênmôn theo chuyên đề, tài liệu Giáo dục kĩ năng sống tại nhà trường cũng đượcđưa ra để thảo luận từng mục, từng nhóm kĩ năng và tìm các giải pháp cũng như

đề ra các biện pháp tiến hành cho từng bài học, từng kĩ năng cụ thể, yêu cầu giáoviên ghi chép những nội dung cần thiết vào sổ tích lũy chuyên môn nghiệp vụ vàphải coi đó như một cẩm nang nghề nghiệp, qua đó giúp giáo viên hiểu đượcrằng chương trình học chính khoá thường cho trẻ tiếp xúc từ từ với các kiến thứcvăn hoá trong suốt năm học, còn thực tế trẻ sẽ học tốt nhất khi có được cách tiếpcận một cách cân bằng, biết cách phát triển các kỹ năng nhận thức, cảm xúc và

xã hội Vì thế, khi trẻ tiếp thu được những kỹ năng giao tiếp xã hội và các hành

vi ứng xử cơ bản thì trẻ sẽ nhanh chóng sẵn sàng và có khả năng tập trung vào việc học văn hoá một cách tốt nhất

Để làm tốt được nội dung này, giáo viên cần xác định rõ những kỹ năngsống cơ bản cần dạy trẻ ở lứa tuổi tiểu học:

Đối với tâm sinh lý trẻ em bậc tiểu học thì có nhiều kỹ năng quan trọng màtrẻ cần phải biết trước khi tập trung vào học văn hoá đặc biệt là trẻ em độ tuổi

lớp 1 Theo tài liệu Giáo dục kĩ năng sống có 21 kĩ năng cơ bản được chia thành

4 nhóm Thực tế kết quả của nhiều nghiên cứu đều cho thấy các kỹ năng quantrọng nhất trẻ phải học vào thời gian đầu của năm học chính là những kỹ năngnhư: sự hợp tác, tự kiểm soát, tính tự tin, tự lập, khả năng thấu hiểu và giao tiếp.Việc xác định được các kỹ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi sẽ giúp giáo viênlựa chọn đúng những nội dung trọng tâm và cách thức phù hợp để dạy học sinh

Cụ thể hóa nội dung của một số kĩ năng cơ bản mà giáo viên cần dạy trẻ:+ Kỹ năng sống tự tin: Một trong những kỹ năng đầu tiên mà giáo viên cầnchú tâm là phát triển sự tự tin, lòng tự trọng của trẻ Nghĩa là giúp trẻ cảm nhậnđược mình là ai, cả về cá nhân cũng như trong mối quan hệ với những ngườikhác Kỹ năng sống này giúp trẻ luôn cảm thấy tự tin trong mọi tình huống ởmọi nơi

+ Kỹ năng hợp tác: Bằng các trò chơi, câu chuyện, bài hát giáo viên giúptrẻ học cách cùng làm việc với bạn, đây là một công việc không nhỏ đối với các

em học sinh lứa tuổi này Khả năng hợp tác sẽ giúp các em biết cảm thông vàcùng làm việc với các bạn

+ Kỹ năng ham học hỏi, khả năng thấu hiểu: Đây là một trong những kỹnăng quan trọng nhất cần có ở các em vào giai đoạn này là sự khát khao đượchọc hỏi, được tìm hiểu Giáo viên cần sử dụng nhiều tư liệu và ý tưởng khácnhau để khêu gợi tính tò mò tự nhiên của các em Nhiều nghiên cứu cho thấyrằng, các câu chuyện hoặc các hoạt động và tư liệu mang tính chất khác lạthường khêu gợi trí não nhiều hơn là những thứ có thể đoán trước được

+ Kỹ năng giao tiếp: Giáo viên cần dạy trẻ biết thể hiện bản thân và diễnđạt ý tưởng của mình cho người khác hiểu, trẻ cần cảm nhận được vị trí, kiến

thức của mình trong thế giới xung quanh nó [3] Đây là một kỹ năng cơ bản và

khá quan trọng đối với trẻ Nó có vị trí chính yếu khi so với tất cả các kỹ năngkhác như đọc, viết, làm toán và nghiên cứu khoa học Nếu các em cảm thấythoải mái khi nói về một ý tưởng hay chính kiến nào đó, các em sẽ trở nên dễdàng học và sẽ sẵn sàng tiếp nhận những suy nghĩ mới Đây chính là yếu tố cầnthiết để giúp học sinh sẵn sàng học mọi thứ

2.3.2 Xác định nhiệm vụ cơ bản và phân công trách nhiệm trong việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh

Trách nhiệm của nhà trường

- Ban giám hiệu trao đổi với giáo viên để xác định mục tiêu của nhà trường,kết quả mong đợi phù hợp với tiềm năng phát triển của học sinh và xây dựng kế hoạch năm học cho phù hợp với từng độ tuổi ở từng khối lớp và phù hợp vớiđặc điểm của chương trình

- Tạo điều kiện cho giáo viên tổ chức tốt các họat động ngoài giờ lên lớptheo thời gian biểu của nhà trường

- Đưa nội dung về giáo dục kĩ năng sống vào các buổi sinh hoạt chuyênmôn chuyên đề qua các tài liệu, trao đổi với cha mẹ các em về các hành vi kĩnăng sống , tạo cơ hội, tổ chức nhiều hoạt động nhằm giúp giáo viên tăng cườngphối hợp nhất quán với gia đình để dạy các em kỹ năng sống đạt hiệu quả

Trách nhiệm của giáo viên:

- Giáo viên cần tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy nhằm khuyếnkhích sự chuyên cần, tích cực của học sinh, cần phải biết khai thác phát huynăng khiếu, tiềm năng sáng tạo ở mỗi học sinh, vì mỗi học sinh là một nhân vậtđặc biệt, phải giáo dục học sinh như thế nào để các em cảm thấy thoải máitrong mọi tình huống của cuộc sống.

- Cần thường xuyên tổ chức các họat động chăm sóc giáo dục các em mộtcách thích hợp tuân theo một số quan điểm: Giúp các em phát triển đồng đều cáclĩnh vực: thể chất, ngôn ngữ, nhận thức, tình cảm- xã hội và thẩm mỹ Phát huytính tích cực của các em, giúp các em hứng thú, chủ động khám phá tim tòi, biếtvận dụng vốn kiến thức, kỹ năng vào việc giải quyết các tình huống khác nhau

- Giáo viên cần giúp học sinh có được những mối liên kết mật thiết vớinhững bạn khác trong lớp, biết chia sẻ chăm sóc, trẻ cần phải học về cách hành

xử, biết lắng nghe, trình bày và diễn đạt được ý của mình khi tham gia vào trongcác nhóm học sinh khác nhau, giúp các em luôn cảm thấy tự tin khi tiếp nhận

các thử thách mới Điều này liên quan tới việc các em có cảm thấy thoải mái, tự

tin hay không đối với mọi người xung quanh, cũng như việc mọi người xungquanh chấp nhận em học sinh đó như thế nào? Cần chuẩn bị cho học sinh sự tựtin, thoải mái trong mọi trường hợp nhất là trong việc ăn uống để chúng takhông phải khó xử vì những hành vi không đẹp của các em

- Thường xuyên liên hệ với phụ huynh để kịp thời nắm bắt tình hình củacác em, trao đổi với phụ huyng những nội dung và biện pháp chăm sóc và giáodục các em tại nhà, bàn bạc cách giải quyết những khó khăn gặp phải

Kĩ năng sống muốn có được trước hết phải có kiến thức, được rèn luyệnthành khả năng luôn luôn sẵn có trong mình để ứng xử Do đó trong mỗi tiết dạygiáo viên cần trang bị cho học sinh những kiến thức, kĩ năng về cuộc sống đểcác em có thể thích ứng với cuộc sống, có thể tự mình xử lí mọi tình huống trênthực tế một cách tốt nhất

Các buổi hoạt động ngoài giờ lên lớp theo chủ đề với mục tiêu dạy kĩ năngtập thể cho học sinh phần lớn do giáo viên tổng phụ trách Đội đảm nhiệm cùngvới sự hỗ trợ của các giáo viên chủ nhiệm, đây là một số hoạt động bề nổi củanhà trường và góp phần không nhỏ vào quá trình dạy kĩ năng sống cho học sinh

2.3.3 Chỉ đạo giáo viên tổ chức giáo dục kĩ năng sống qua các tiết dạy học

Trong chương trình giáo dục Tiểu học, nội dung giáo dục kĩ năng sốngđược lồng ghép tích hợp vào nhiều môn học như môn Tiếng Việt, môn Đạo đức,

Tự nhiên và Xã hội, Khoa học,…Ngoài ra, còn có tài liệu giáo dục kĩ năng sống riêng được thực hiện theo thời khóa biểu hàng tuần

Đối với nội dung giáo dục kĩ năng sống qua các tiết dạy học, nhà trường đãchỉ đạo giáo viên nghiêm túc thực hiện triệt để đầy đủ các nội dung và yêu cầu,

tổ chức những giờ học sao cho các em được làm để học, được trải nghiệm như

trong cuộc sống thực

Chẳng hạn: Trong chương trình môn Tiếng Việt có nhiều bài học có thểgiáo dục kĩ năng sống cho các em, đó là các kĩ năng giao tiếp xã hội, như: Viếtthư, Điền vào giấy tờ in sẵn, Giới thiệu địa phương, Kể chuyện, được lồng cụthể qua các tình huống giao tiếp Để hình thành những kiến thức và rèn luyện kĩ

năng sống cho học sinh qua môn Tiếng Việt, người giáo viên cần phải vận dụngnhiều phương pháp dạy phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của họcsinh; Ở môn Đạo đức, để các chuẩn mực đạo đức, pháp luật xã hội trở thành tìnhcảm, niềm tin, hành vi và thói quen của học sinh, giáo viên phải tạo cơ hội đểhọc sinh thực hành, trải nghiệm nhiều kĩ năng sống cần thiết, phù hợp với lứatuổi Đó là lối sống lành mạnh, các hành vi ứng xử phù hợp với nền văn minh xãhội Lối sống, hành vi như gọn gàng, ngăn nắp, nói lời đẹp, chăm sóc bố mẹ,

ông bà, hợp tác, giúp đỡ, chia sẻ với bạn…; Ở môn Khoa học: Chương “Con người và sức khỏe”, các bài: “Con người cần gì để sống? Vai trò của các chất

dinh dưỡng có trong thức ăn; Phòng một số bệnh do thiếu chất dinh dưỡng;Phòng bệnh béo phì; Phòng tránh tai nạn đuối nước; ” giáo dục các em hiểurằng ăn uống đủ chất và hợp lí giúp cho chúng ta khoẻ mạnh, biết phòng tránhmột số bệnh lây qua đường tiêu hóa, biết những việc nên làm và không nên làm

để phòng tránh tai nạn đuối nước, có ý thức tự giác làm vệ sinh cá nhân hằngngày, tự giác thực hiện nếp sống vệ sinh, khắc phục những hành vi có hại chosức khoẻ Biết tham gia các hoạt động và nghỉ ngơi một cách hợp lí để có sức

khoẻ tốt [4]

Để làm tốt được những việc này, yêu cầu giáo viên cần phải có sự đầu tư

về thời gian, phải nghiên cứu kĩ lưỡng từng bài dạy, từng nội dung của tiết dạy,khi cần thiết sẽ được trao đổi trong các buổi sinh hoạt chuyên môn của tổ khốihoặc của nhà trường

2.3.4 Chỉ đạo giáo viên tổ chức giáo dục kĩ năng sống qua các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Nội dung phong trào“ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”,trong đó có nội dung: Nhà trường cần tổ chức các hoạt động văn nghệ, thể thaomột cách thiết thực, khuyến khích sự tham gia chủ động, tự giác của học sinh

Tổ chức các trò chơi dân gian và các hoạt động vui chơi giải trí tích cực khácphù hợp với lứa tuổi của học sinh

Căn cứ vào nội dung trên, nhà trường đã đã xây dựng kế hoạch và thực hiện nhiều hoạt động một cách thiết thực, khuyến khích sự tham gia chủ động,

tự giác của trẻ Cụ thể như sau:

Phát động giáo viên làm đồ chơi dân gian; sưu tầm các bài hát, điệu múathể loại dân ca cho học sinh phù hợp theo từng lứa tuổi

- Năm học 2016-2017, tôi đã chỉ đạo thống nhất lịch hoạt động ngoài giờlên lớp, qua đó giáo viên tăng cường tổ chức cho học sinh tham gia các trò chơidân gian; đồng thời, phát động phong trào sưu tầm các bài ca tiếng hát dân ca vàcác điệu múa để tập luyện cho học sinh

Duy trì việc sinh hoạt ngoài giờ lên lớp theo chủ điểm, mỗi tuần một khốilớp

Tổ chức các cuộc thi trò chơi dân gian, hội thi tiếng hát dân ca, hội thi vẽ

về đề tài môi trường của em Huy động và tạo điều kiện để có sự tham gia hoạtđộng đa dạng và phong phú của cha mẹ các em, các tổ chức, lực lượng xã hội,

cá nhân trong việc giáo dục văn hóa, truyền thống, giáo dục lòng yêu nước chohọc sinh