Lý do chọn đề tài: Âm nhạc đối với trẻ là một thế giới kỳ diệu đầy cảm xúc, âm nhạc là nhucầu của cuộc sống là món ăn tinh thần không thể thiếu được đối với con người đặcbiệt đối với trẻ
Trang 11 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm 3
2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 3
Trang 2I MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài:
Âm nhạc đối với trẻ là một thế giới kỳ diệu đầy cảm xúc, âm nhạc là nhucầu của cuộc sống là món ăn tinh thần không thể thiếu được đối với con người đặcbiệt đối với trẻ mầm non thì những nốt nhạc trầm bỗng, những giai điệu mượtmà,vui tươi trong trẻo của các tác phẩm âm nhạc như dòng sữa mẹ ngọt ngào nuôidưỡng cho tâm hồn trẻ thơ Âm nhạc tác động vào con người ngay từ khi còn nằmtrong nôi khi được nghe tiếng ru à ơi của mẹ Tâm hồn trẻ ngây thơ trong sáng,luôn luôn vui vẻ cho nên tiếp xúc với âm nhạc là nhu cầu không thể thiếu với trẻ.Bởi chính ở đây âm nhạc được coi như một phương tiện giáo dục toàn diện nhâncách trẻ
Trong chương trình giáo dục mầm non, bộ môn giáo dục âm nhạc là một bộmôn nghệ thuật hết sức gần gũi với trẻ, là hoạt động được trẻ yêu thích, là nguồnhứng thú mạnh mẽ để trẻ cảm thụ nghệ thuật và nó còn là phương tiện thiết thựccho các hoạt động giáo dục khác Có thể coi âm nhạc là một bộ phận không thểtách rời với công tác chăm sóc, giáo dục trẻ
Âm nhạc đã ảnh hưởng không nhỏ đến sự hình thành và phát triển nhân cáchtrẻ ý thức được vai trò to lớn của âm nhạc đối với trẻ nó được coi là phương tiệnphát triển nghệ thuật cho trẻ, trẻ có khả năng tự tin mạnh dạn đứng trước mọingười chủ động thể hiện trong hoạt động nghệ thuật
Giáo dục âm nhạc trong trường mầm non là giáo dục cho trẻ lòng yêu âmnhạc, biết cảm thụ âm nhạc thông qua các hoạt động âm nhạc phong phú như: Cahát, vận động, nghe hát, múa, trò chơi âm nhạc Đặc biệt đối với trẻ mầm non, giáodục âm nhạc đã đem lại cho trẻ những ấn tượng, những khái niệm âm nhạc, dầnhình thành trong tâm hồn trẻ, tạo điều kiện phát triển thị hiếu âm nhạc Đây làbước khởi đầu giúp trẻ biết lựa chọn, đánh giá tác phẩm âm nhạc và biết cách biểudiễn ở các mức độ khó hay dễ
Xuất phát từ những vai trò cụ thể trên cho nên hoạt động âm nhạc là hoạtđộng không thể thiếu trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ
Việc nâng cao chất lượng dạy trẻ bộ môn giáo dục âm nhạc là vấn đề rấtquan trọng trong chương trình giáo dục mầm non Bên cạnh đó cho trẻ hoạt động
âm nhạc là phương pháp hình thành nhân cách đạo đức trong sáng, ngôn ngữ cũngđược phất triển
Trang 3Giáo dục âm nhạc cho trẻ là những mục tiêu quan trọng nhất của giáo dụcmầm non một cách toàn diện bao gồm phát triển thẩm mỹ, đạo đức, trí tuệ, thểlực tư duy nhận thức và các chuẩn mực hành vi văn hóa.
Đối với trẻ mầm non âm nhạc được trẻ đón nhận rất nhanh Chính vì vậycho trẻ tiếp xúc với âm nhạc là con đường dạy trẻ phát triển nghệ thuật tốt nhất,hiệu quả nhất
Thông qua âm nhạc giúp trẻ phát triển năng lực tư duy, óc tưởng tượng sángtạo, biết yêu quý cái đẹp, hướng tới cái đẹp, khi trẻ tiếp xúc với âm nhạc ngôn ngữcủa trẻ cũng phát triển, trẻ phát âm cũng được rõ ràng mạch lạc, vốn từ phongphú.Từ đó trẻ cảm thụ âm nhạc một cách tích cực từ thấp đến cao với các giai đoạnmang những đặc trưng khác nhau tùy thuộc vào độ tuổi của trẻ mở ra cho trẻ cuộcsống với xã hội và thiên nhiên, các mối quan hệ qua lại của con người, với nhiệm
vụ khơi dạy ở trẻ tình yêu đối với nghệ thuật thông qua âm nhạc
Nhận thức được vấn đề này trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ mầm nonbên cạnh việc ứng dụng công nghệ dạy học hiện đại tôi luôn tìm tòi học hỏi vàsáng tạo các hình thức phương pháp giáo dục trẻ, nhận thức dược tầm quan trọngcủa âm nhạc đối với trẻ mầm non
Chính vì thế, để tiếp tục thực hiện tốt nhiệm vụ trồng người của mình, nămhọc 2016 – 2017, tôi chọn đề tài : “Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động âm nhạc cho trẻ 3-4 tuổi tại trường MN Hoa Mai ” làm đề tài nghiên cứu.
3 Đối tượng nghiên cứu:
Với đề tài nghiên cứu đã chọn với khả năng và trách nhiệm của mình, tôichọn đối tượng nghiên cứu là: Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động
âm nhạc cho trẻ 3 – 4 tuổi tại trường mầm non Hoa Mai
4 Phương pháp nghiên cứu:
Để thực hiện đề tài sáng kiến kinh nghiệm của mình lựa chọn, trong quátrình nghiên cứu tôi đã sử dụng các phương pháp sau:
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết: Tìm tòi, tham khảo tàiliệu có liên quan để nghiên cứu xây dựng cơ sở lý luận
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin: Phục vụ cho quátrình khảo sát thực trạng trước và sau khi nghiên cứu
Trang 4- Phương pháp thống kê xử lý số liệu: Phục vụ cho quá trình tổng hợp kếtquả thực trạng và kết quả đạt được sau khi nghiên cứu
II NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm:
Ca hát là một trong những nội dung của giáo dục âm nhạc, nó là loại hìnhnghệ thuật có giá trị biểu cảm cao vì nó tác động đến người nghe cả về âm nhạc vàlời ca, nó phản ánh cuộc sống sinh hoạt, tâm tư tình cảm của con người và nó gầngũi với con người, được đông đảo công chúng yêu thích Trong trường mầm non
ca hát là 1 hoạt động được thực hiện thường xuyên liên tục và được lồng ghéptrong các hoạt động của trẻ, nó là cầu nối giữa hoạt động này với hoạt động khác
và nó là nguồn tạo hứng thú mạnh mẽ nhất để trẻ tham gia vào các hoạt động Tuynhiên khi trẻ ca hát ta thường nhận thấy đôi lúc có phần không chính xác về giaiđiệu hoặc về lời ca, thậm chí trẻ còn tự sáng tác lời không phù hợp nội dung Mặt khác, kỹ thuật hát của trẻ còn hạn chế về giọng, về hơi, vì âm vực tiết tấu vìthế nó làm giảm đi tính nghệ thuật của bài hát Ngoài ra, cơ quan phát âm của trẻchưa thực sự hoàn chỉnh, âm phát ra yếu, hơi thở ngắn, nông và đặc biệt sự phốihợp giữa tai nghe và giọng chưa thật chủ động Do đó, trẻ hát chưa có tính nghệthuật Vậy làm thế nào để trẻ hát hay, hát chính xác một tác phẩm âm nhạc Để trảlời cho câu hỏi đó rất cần sự hỗ trợ đắc lực từ cô giáo Vì vậy là một giáo viênmầm non tôi luôn trăn trở tìm tòi khám phá những điều mới lạ về giáo dục âm nhạc
áp dụng vào dạy cho trẻ hàng ngày ở lớp, nhăm để trẻ lĩnh hội và hoàn thiện nhữnghạn chế về khả năng cảm thụ ậm nhạc
2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:
- Trẻ hát chưa đúng giai điệu, hát không rõ lời hoặc hát sai lời
- Trẻ chưa phân biệt rõ nét về cao độ, trường độ bài hát ,đặc biệt là thể hiệncảm xúc khi thể hiện tác phẩm âm nhạc (hát nhỏ hoặc la hét căng cứng)
Trang 5- Khi hát trẻ chưa hoà quyện giọng hát của mình vào giọng hát của tập thể
* Về phía giáo viên:
- Chưa gây được hứng thú với trẻ đến các tác phẩm âm nhạc
- Chưa chú trọng đến rèn kỹ năng ca hát cho trẻ, gò ép trẻ
- Giáo viên chưa thực sự đầu tư về nghệ thuật, kỹ năng ca hát
- Chưa lựa chọn các tác phẩm khi giới thiệu với trẻ Các tác phẩm giới thiệuđến trẻ còn nghèo nàn, đơn điệu và phụ thuộc vào chương trình chung Giáo viênchưa chịu khó sưu tầm các bài hát hay, nó nội dung hấp dẫn ngoài để đưa vào dạytrẻ
Trẻ có kỹ năng biểu diễn cá nhân, theo
- Giáo viên tự rèn luyện nâng cao kỹ năng khi hát mẫu cho trẻ nghe
- Kịp thời sửa sai cho trẻ trong quá trình trẻ hát
- Rèn luyện thông qua các trò chơi âm nhạc
- Rèn luyện cách biểu diễn và thể hiện động tác
- Rèn kỹ năng ca hát mọi lúc, mọi nơi cho trẻ
- Rèn cách cảm thụ về âm nhạc cho trẻ
Trang 6- Tổ chức các hoạt động tuyên truyền đến các bậc phụ huynh về giáo dục âmnhạc cho trẻ mầm non
- Lời ca trong bài hát cần ngắn gọn, dễ hiểu, nên chọn những bài hát có nộidung gắn với hiện tượng thiên nhiên xã hội gần gũi với trẻ và phù hợp với chủ đề
Ví dụ:
+ Với chủ đề ''Trường mầm non'' tôi chọn các bài ''Vui đến trường''; ''Bémúa'' của Hoàng Tiến; “Trường chúng cháu là trường mầm non'' của PhạmTuyên
+ Với chủ đề “Bản thân’, tôi lựa chọn bài hát về bản thân mà trẻ yêu thíchnhư bài hát: ‘Cái mũi” - Nhạc ngoại; “Ồ sao bé không lắc”
+ Với chủ đề “Gia đình”, tôi lựa chọn bài hát về gia đình mà trẻ yêu thích đólà: “Cả nhà thương nhau” – Phan Văn Minh; “Ba ngọn nến lung linh” - NgọcLễ
+ Với chủ đề “Thế giới động vật”, tôi lựa chọn bài hát về các con vật trẻ yêuthích như “Vì sao mèo rửa mặt'' - Hoàng Long ; ''Con cào cào'' - Lê Thương; “Gàtrống, mèo con và cún con'' - Thế Vinh
+ Với chủ đề ''Tết và mùa xuân'', tôi chọn bài ''Bé chúc xuân'' - Vũ Hoàng;''Sắp đến tết rồi''
+ Với chủ đề “Giao thông”, tôi chọn bài hát “Đèn xanh, đèn đỏ” – LươngVĩnh; “Em đi qua ngã tư đường phố” – Hoàng Văn Yến
+Với chủ đề “thực vật “ tôi chọn bài “em yêu cây xanh”- Hoàng Văn Yến, “ bầu bí thương nhau “_Phạm Tuyên
+Với chủ đề “Nghề nghiệp”, tôi chọn bài “Cháu yêu cô chú công nhân”(Hoàng Yến) , “làm chú bộ đội”
+ Với chủ đề “ Quê hương đất nước - Bác hồ kính yêu ” Tôi chọn bài “Nhớ
ơn Bác” ( Phạm Huỳnh Điểu) “Yêu Hà Nội ” ( Bảo Trọng )
Tôi lựa chọn các bài hát phản ánh hiện thực gần gũi với trẻ như những bàidân ca, đồng dao hoặc các bài hát vui tươi trong sáng phù hợp với trẻ
Ví dụ:
+ Đồng dao ''Xỉa cá mè''; ''Con gà''; ''Làng chim''
Trang 7+ Dân ca '' Lý cây khế ''; ''Lý cây bông''; ''Lý kéo chài''
+ Các bài có tính chất vui vẻ ''Đèn đỏ đèn xanh''; ''Bong bóng bay''; ''Chú ếchcon''
3.2.2 Biện pháp 2: Kịp thời sửa sai cho trẻ trong quá trình trẻ hát.
Thông thường khi tiến hành dạy ca hát cho trẻ, giáo viên hay sửa sai cho trẻtheo dự kiến của mình 1 cách máy móc mà chưa nghĩ đến kỹ năng cho trẻ
Vì vậy giáo viên sửa sai khi trẻ đã nắm được khái quát toàn bài nên chú ýsửa khi trẻ hát sai về một số lỗi sau:
+ Sai về tiết tấu, giai điệu
+ Sai về âm điệu luyến láy
+ Sai về lời ca
+ Sai về âm thanh, phong cách thể hiện
Ví dụ 1:
Trang 8Bài ''Con cào cào'', khi trẻ hát thường sai về tiết tấu bởi bài này có tiết tấunhanh hơn so với các bài hát Nên khi sửa sai cho trẻ tôi vừa hát vừa vỗ tay đệmtheo tiết tấu nhanh để trẻ hát theo cho đúng
Ví dụ 2:
Bài ''Đi học về'', khi hát trẻ chưa hát luyến được lời ''Cha mẹ'' trong bài tôi
đã hát mẫu lại cho trẻ nghe và cho trẻ nghe trên đàn nhiều lần, sau đó cho trẻ hátlại cả câu hát
Ví dụ 3:
Bài ''Cô và mẹ'', câu hát ''Cô là mẹ và các cháu là con'' thì trẻ hát thành ''Cô
và mẹ và các cháu là con'' Tôi đọc lại câu đó cho trẻ nghe 2 - 3 lần sau đó hát lạikết hợp với đàn để cho trẻ hát theo cho đúng
Ví dụ 4:
Khi cho trẻ hát ''Bông hồng tặng cô'' thì tôi trò chuyện với trẻ nội dung bàihát Từ đó giúp trẻ thể hiện được phong cách khi biểu diễn phải tình cảm trìu mến
vì đó là tình cảm mà trẻ dành cho cô giáo của mình
3.2.3 Biện pháp 3: Thông qua các trò chơi âm nhạc.
Đối với trẻ, việc làm quen với âm nhạc thông qua các trò chơi âm nhạc làmột trong những biện pháp hữu hiệu nhất Trò chơi đã trở thành phương tiện vàđem đến cho trẻ các yếu tố của nghệ thuật sinh động, nó có tác dụng mạnh mẽnhưng lại đến với trẻ một cách nhẹ nhàng, thoải mái
Hiện nay, trò chơi âm nhạc được xem là một trong các hình thức vận động
âm nhạc của chương trình giáo dục âm nhạc Nó có vai trò quan trọng giúp trẻluyện tai nghe nhạc, củng cố ca nhạc, tạo cảm giác nhịp điệu, phát triển năng khiếu
âm nhạc
Mỗi loại trò chơi đều có ý nghĩa giúp trẻ phát triển trí tuệ, tạo cho trẻ cónhững phản xạ nhanh, nhạy, có tác dụng trong việc củng cố và tiếp thu những nộidung giáo dục Đặc biệt trò chơi âm nhạc còn rèn luyện cho trẻ có kỹ năng thôngqua tai nghe âm nhạc Vì đặc điểm của lứa tuổi mầm non là “Học mà chơi, chơi màhọc”
Để tổ chức trò chơi âm nhạc cho trẻ, giáo viên cần phải lựa chọn trò chơimột cách phù hợp với khả năng tiếp nhận của trẻ Để giúp trẻ thực hiện được, tôi
đã lựa chọn một số trò chơi để rèn các kỹ năng âm nhạc cho trẻ như:
* Trò chơi: “Tai ai tinh”:
Trò chơi này tạo cho trẻ sự tập trung, chú ý lắng nghe các âm thanh của cácdụng cụ âm nhạc khác nhau và trẻ hứng thú được khám phá, trải nghiệm
- Cách chơi:
Trang 9Yêu cầu trẻ nghe và phân biệt âm thanh của các nhạc cụ Cô giới thiệu chotrẻ biết từng loại nhạc cụ và âm thanh của các loại nhạc cụ đó như: tiếng đàn oocgan, tiếng sáo, tiếng trống, tiếng phách trẻ Sau khi giới thiệu hết các loại nhạc cụ,
cô thực hiện 1 – 2 lân cho trẻ nghe và hỏi trẻ về những dụng cụ mình vừa sử dụng.Khi trẻ đã quen, cô cho trẻ bịt mắt, sau đó cô lần lượt sử dụng các loại nhạc cụ đó
và hỏi xem trẻ nhận biết được âm thanh của loại nhạc cụ nào Sau đó chia trẻ thànhcác đội chơi và thi đua nhau, nếu đội nào đoán sai phải hát một bài hát theo yêucầu của cô Nếu đoán đúng, đội đó sẽ được khám phá, trải nghiệm với dụng cụ đó
* Trò chơi: “Ô cửa bí mật”:
Trò chơi này giúp trẻ được ôn luyện các bài hát, tạo cho trẻ tính mạnh dạnkhi lên tham gia biểu diễn và mong muốn được lên tham gia khám phá bí mật củacác ô cửa
- Cách chơi:
Chia trẻ thành 2 đội, 2 đội trưởng lên oản tù tì để tìm ra đội nào chơi trước.Trên màn hình có 3- 5 ô cửa được đánh dấu theo thứ tự, đội chơi trước được quyềnlựa chọn ô cửa mà trẻ thích, khi ô cửa được mở ra, bên trong ô cửa có hình ảnh gìthì đội chơi phải hát một bài hát nói về hình ảnh đó
Mở ô cửa số 3 có hình ảnh con gà trống thì đội chơi phải hát bài hát về con
gà trống như: “Gà trống, mèo con và cún con”
Đội nào mở ô cửa và hát được bài hát có hình ảnh tương ứng trong ô cửa sẽnhận được một phần quà Nếu không thể hiện được bài hát sẽ phải nhường quyềncho đội bạn
* Trò chơi: “Giai điệu thân quen”:
Trò chơi này giúp trẻ được củng cố kiến thức về tên bài hát và củng cố giaiđiệu bài hát đã học, đồng thời tạo cho trẻ sự tập trung lắng nghe và nhanh nhẹn,linh hoạt, trả lời chính xác tên bài hát
- Cách chơi:
Cô mở đĩa (đàn) cho trẻ nghe giai điệu bài hát, hai đội lắc sắc xô để dànhquyền trả lời Đội nào có tín hiệu trước thì sẽ được trả lời trước, trả lời bằng cáchnói rõ tên bài hát vừa nghe, nếu trả lời đúng sẽ được tặng một bông hoa, nếu trả lờisai sẽ nhường quyền trả lời cho đội bạn
Cô đàn cho trẻ nghe giai điệu “Nắng vừa lên em đi mẫu giáo ” thì trẻ phảitrả lời được đó là bài hát “Em đi mẫu giáo”
* Trò chơi: “Nghe thấu hát tài”:
Trò chơi này giúp trẻ có trí nhớ tốt, nhanh nhẹn, linh hoạt để truyền tin chobạn
Trang 10- Cách chơi:
Chia trẻ thành 2 đội chơi Cô mời mỗi đội một đại diện đứng ra ngoài lớp,sau đó cô sẽ nói thầm vào tai 2 thành viên của 2 đội đó một câu hát giống nhau.Sau đó, 2 trẻ có nhiệm vụ chạy về đội mình và nói lại câu hát đó cho bạn thứ 2,bạn thứ 2 lại nói thầm cho bạn thứ 3, và cứ như thế cho đến bạn cuối cùng của đội.Trẻ cuối cùng có nhiệm vụ lên hát lại câu hát đó Đội nào hát đúng và nhanh hơn làđội thắng cuộc
- Ví dụ:
Cô nói thầm vào tai 2 bạn đại diện câu hát “Gà mà không gáy là con gàcon ” Hai bạn đại diện có nhiệm vụ chạy nhanh về hàng của đội mình nói thầmvới bạn thứ 2, và cứ như thế cho đến bạn cuối cùng của đội lên hát lại đúng câuhát trên và nhanh hơn đội kia là đội thắng cuộc
3.2.4 Biện pháp 4: Rèn luyện cách biểu diễn và thể hiện động tác.
- Cô rèn luyện kỹ năng, hướng dẫn trẻ cách biểu diễn các động tác phù hợpvới nội dung, giai điệu của bài hát
- Trẻ biết thực hiện theo hiệu lệnh, khẩu lệnh, biết chia nhóm, biết về hàng
và tạo cho trẻ cảm giác tự tin, mạnh dạn, nhanh nhẹn và linh hoạt qua việc trẻ lênbiểu diễn
(Hình ảnh trẻ tự tin khi biểu diễn trên sân khấu)
Trang 11- Rèn thêm cho trẻ một số động tác múa như: nhún ký chân, cuộn tay, lắcmông nhịp nhàng theo lời bài hát.
- Tạo điều kiện cho trẻ tự thõa thuận và tự chọn các vận động theo ý thích và
sự sáng tạo của trẻ Cô có thể dùng lời để khuyến khích, động viên trẻ thực hiệncác hoạt động sáng tạo khác nhau mà không trùng với vận động của bạn
- Cô rèn cho trẻ cách thể hiện tự nhiên và biết kết hợp các động sao cho nhịpnhàng
- Ngoài ra để tạo hướng thú thêm cho trẻ khi bước vào tiết dạy hoạt động âmnhạc tiết biểu diễn tôi đã chuẩn bị trang phục và mũ múa cho trẻ khi trẻ tham giahoạt động nhằm giúp trẻ thấy tự tin và hứng thú hơn khi được tham gia biểu diển
