Nghiên cứu đặc điểm bệnh mắt tật khúc xạ của học sinh ở một số trường tiểu học ở hà nội 2006 (tt)

Bệnh mắt lác ở trẻ em nếu không được phát hiện điều trị để lại hậu quả là nhược thị dẫn đến mù lòa một mắt, quan tâm chữa lác sớm để củng có không những về mặt tâm lý và mỹ quan trong s

BO Y TE VIỆN Y HỌC LAO ĐỘNG VÀ VỆ SINH MÔI TRƯỜNG

Ở MỘT TRƯỜNG TIỂU HQC TAI HA NOL

CHỦ NHIỆM ĐỀ TÀI: BS TRẦN THỊ DUNG

ĐƠN VỊ CHỦ TRÌ: KHOA SỨC KHOẺ TRƯỜNG HỌC VIỆN Y HỌC LAO ĐỘNG VÀ VỆ SINH MÔI TRƯỜNG

Chương 2: Đối trong — phương pháp nghiên cứu 21

2.5.1 Khám mắt và chức năng thị giác 23

2.6 Phương pháp xử lý hạn chế sai số 27

2.7 Phương pháp xử lý và trình bày số liệu 27

3.1 Tình hình bệnh mắt, thị lực phân bố theo giới tính và khối lớp 28

3.2 Tình hình tật khúc xạ 33

3.3 Kết quả kiêm tra chức năng thị giác băng máy Visiotest 39

3.4 Kết quả phéng van Chuong 4 Ban luan 4.1 Tỷ lệ nam nữ và lứa tudi 4.2 Céc bénh mat hay gap trong hoc sinh

4.3 Tinh hinh thi luc cua hoc sinh 4.4 Tinh hinh tat khuc xa

4.4.1 Tinh hinh tat khuc xa va can thi

4.4.2 Kết quả của hai phương phép khém khúc xạ 4.4.3 Tỷ lệ tật khúc xạ liên quan đến tuôi

4.5 Kết quả thử nghiệm Visiotest 4.6 Kết quả phẻng vấn

Kết luận

Kiến nghị

Phụ lục Tài liệu tham khảo

70

76

DANH MUC BANG BIEU

Bảng 1 Tỷ lệ nam nữ phân bố theo các khối 28 Bảng 2 Tình hình bệnh mắt phân bó theo khói lớp 29 Bảng 3 Kết quả mức độ giảm thị lực không kính phân bố theo 30

Bang 15 Nhìn mẫu liên quan đến đeo kính 39

Bảng 16 Khả năng nhìn nồi liên quan đến tật khúc xạ Bảng 17 Nhìn nôi liên quan đến đeo kính

Bảng 18 Lác ấn ngang liên quan đến tật khúc xạ Bảng 19 Lác đứng liên quan đến tật khúc xạ Bảng 20 Lác ngang, lác đứng liên quan đến đeo kính Bảng 21 Tình hình điều kiện vệ sinh và sinh hoạt liên quan đến

mặt

Bang 22 Biểu hiện nhức mẻi mắt liên quan đến tật khúc xạ

Bảng 23 Liên quan giữa học thêm văn hoé ngoài nhà trường với

DANH MUC ANH, BIEU DO VA HINH MINH HOA

Anh 1 Noi tién hanh khém mat cho hoc sinh

Ảnh 2 sắp xếp vị trí ngồi cho học sinh không khoa học Ảnh 3 Ngôi viết không đúng tư thế

Ảnh 4 Ngồi viết không đúng tư thế Ảnh 5 Đọc sách khi đi xe máy

Ảnh 6,7 Vừa đi vừa đọc séch Biéu dé 3.1 Viêm kết mac mắt theo khối Biêu đồ 3.2 Mức độ giảm thị lực theo khối

Biểu đồ 3.3 So sénh kết quả hai phương phép chủ quan và khách

quan Biểu đồ 3.4 Liên quan giữa thời gian chới và tật khúc xạ

Biều đồ 3.5 Liên quan giữa thời gian học thêm và tật khúc xạ Hình 1.1 Cấu tạo nhãn cầu và mi mắt

Hình 1

Hình 1

N Các cơ và mạch méu Các mạch méu và thân kinh nhãn câu

Hình 1.4 Mắt bình thường Hình 1.5 Mắt cận thị Hình 1.6 Mắt viễn thị

Hình 1.7 Mắt loạn thị

Nhung va cs những mất có tật khúc xạ có rôi loạn sắc giác chiêm 34,97%,

Hình I.3 Các mạch máu và thân kinh nhãn cau

Khoảng 3/4 lượng thông tin của cuộc sống con người có được là nhờ thị giác Mắt là giác quan đảm nhận khâu đầu tiên của chức năng thị giác,

do đó các bệnh tật của mắt ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển mọi mặt của

tẻ và cuộc sông nói chung của mọi người

- Giai đoạn đầu : mắt nhìn được cảnh vật bên ngoài

- Giai đoạn hai: hình ảnh đó được đưa lên não theo dây thần kinh thị

giác và các đường dẫn truyền

- Giai đoạn ba: ảnh đó được nhận thức ở các trung khu thị giác năm

ở vỏ não, vùng châm

Như vậy muôn nhìn được mọi vật khách quan bên ngoài thì phải đảm

bảo được sự hoạt động bình thường của cả chuỗi dây chuyên không một

khâu nào bị cản trở

1.2 Cac bénh mat

Các bệnh mặt hiện nay hay gặp trong học sinh là: viêm két mac, mat

hột, các dị tật bâm sinh, lác, chân thương, glocom bâm sinh và một số bệnh

day mat do biên chứng của tật khúc xạ

Viêm kêt mạc thường gây ra bởi tác động của các yêu tô ở hoàn cảnh bên ngoài, ít khi do nguyên nhân từ một bệnh trong cơ thê Các vi trùng có thê mang vào trong kết mạc: trực trùng Weeks, trực trùng Loeffler, vi trùng

lậu, bởi bụi bậm, ngón tay bân, khăn lau, quân áo gây viêm kết mạc

Bệnh mắt hột là một bệnh viêm kêt mạc - giác mạc mạn tính đặc hiệu

và lây lan Bệnh do một loại siêu vi trùng nhóm TrIC gây ra và đê lại nhiêu biên chứng bởi đặc tính câu tạo mô xơ của nó

Chấn thương có thể để lại hậu quả nghiêm trọng mù một mắt, hai mắt Nếu mù một mắt do chấn thương có gây nhãn viêm giao cam ở 5-10 năm sau Nếu kịp thời phát hiện thì xử trí điều trị còn phục hồi lại được, trường hợp phát hiện xử trí muộn, hậu quả khó lường

Bệnh mắt lác ở trẻ em nếu không được phát hiện điều trị để lại hậu

quả là nhược thị dẫn đến mù lòa một mắt, quan tâm chữa lác sớm để củng

có không những về mặt tâm lý và mỹ quan trong sinh hoạt trong học tập mà

còn cải thiện thị lực, thị giác hai mắt Tuy lác ít gặp song đây lại là điều mà

chúng ta cần có nhận thức đầy đủ, quan tâm phát hiện chữa lác sớm đề phòng chống mù lòa bảo vệ đôi mắt cho các cháu

1.3 Các tật khúc xạ Mặt chính thị là kêt quả của sự phôi hợp hài hòa giữa chiêu dài của

trục nhãn câu và lực quang học của mắt Nêu sự phôi hợp này không xảy ra

hài hòa thì ảnh sẽ không rơi vào võng mạc đó là mắt không chính thị hay

còn gọi là tật khúc xạ Có hai loại mắt không chính thị đó là

cận thị, ảnh của một điêm ở vô cực (tiêu điêm sau) sẽ năm trước võng mac,

do đó mất cận thị nhìn vật ở xa bị mờ nhưng cận điểm gân mặt hơn bình

thường nên nhìn gân còn rõ

- Cận thị thường do hai nguyên nhân chính:

Truc nhãn câu quá dài (cận thị trục) Công xuât khúc xạ quá cao (cận thị do chỉ sô khúc xạ)

- Kính đê điêu chỉnh cho tật mặt cận thị là thâu kính phân kỳ (-)

1.3.2 Mat vién thi

- Mặt viên thị nhìn gân cũng như nhìn xa đêu không rõ, do đó thường xuyên phải điều tiệt Nhìn xa phải điều tiết đê bù trừ độ viễn thị và khi nhìn gân mặt phải điêu tiệt nhiêu hơn Ở trẻ em và người trẻ tuổi lực điều tiết

còn mạnh nên đê bù trừ cho viên thị ở một mức nào đó Khi tuổi đã cao

khả năng điêu tiệt của mặt giảm, khả năng bù trừ của mắt kém thì phải dùng đên kính

- Viên thị thường do hai nguyên nhân chính:

- Trục nhãn câu quá ngăn (viên thị trục)

Công xuất khúc xạ quá thấp (viễn thị khúc xạ)

- Kính đề điều chỉnh cho mắt viễn thị là thấu kính hội tụ (+)

Ở trẻ em vai trò điều tiết rất quan trọng cho nên nhiêu khi trong việc thăm khám ở trẻ em đòi hỏi phải tỷ mở và cân thận tránh nhằm lẫn

Trên thực tế chúng ta biết mắt có thể nhìn thấy rõ vật ở xa cũng như

có thé thấy rõ vật ở rất gần, đó chính là do mắt có khả năng điều tiết Điều tiết là khả năng thay đồi công suất hội tụ của mắt cho phép hình ảnh của vật

luôn rơi đúng vào võng mạc, mặc dù vật ở những khoảng cách khác nhau

Phản xạ điều tiết bắt đầu hình thành từ lúc 2 tuổi rưỡi đến 3 tuổi [23]

Khi trẻ 7 tuổi cận điểm gan mắt nhất (7 em) Khi tuổi tăng, lực điêu tiết giảm dần và cận điểm ngày càng xa mắt Đến 40 tuổi cận điểm cách mắt 25

em đọc sách bắt đầu thay có hiện tượng mỏi mắt đó là giới hạn bắt đầu lão

thị Như vậy trên thực tế khi mắt nhìn gần phải huy động lực điều tiết mà lực điều tiết của trẻ em tuổi học sinh rất mạnh, nếu sử dụng mắt nhìn gan liên tục thì thường xuyên mắt phải điều tiết cho nên có thẻ gây nên cận thị

giả do co quắp điều tiết, chính vi vậy việc thăm khám khúc xa Ở trẻ em

chúng ta phải chú ý loại trừ được vấn đề này Đề loại trừ được vấn đẻ cận

thị giả, chỉ có phương pháp làm liệt điều tiết soi bóng đồng tử xác định loại

tật khúc xạ vì lực điều tiết ảnh hưởng đến công suất khúc xạ và thay đổi theo tuổi Theo Nguyễn Thị Nhung phương pháp khám khúc xạ chủ quan

tỷ lệ viễn thị: 2,76%, trong phương pháp khám khúc xạ khách quan tỷ lệ

viễn thị: 3,3/%) [22], tý lệ co quắp gap trong nghiên cứu của Vũ Bích

Thủy có một tỷ lệ do co quắp điều tiết gây tăng độ khúc xạ [20], còn tỷ lệ

co quắp gây cận thị giả chỉ nói trong lý thuyết chứ chưa có tác giả nào nghiên cứu và cũng chưa có một tỷ lệ nào công bô trong nước

10

F.4 Tình hình nghiên cứu ngoài nước

@huyén gia về Tổ chức y tế thế giới về nhà trường toàn diện, sức khoẻ giáo dục và vận động sức khoẻ Loydkoble (1996) đã nói: "Các Chương trình sức khoẻ nhà trường có thé cùng một lúc làm giảm các vấn đề

y té chung, lam tang hiéu qua cua hé thong gido dục và sự phát triển của

Xã hội, kinh tế tr Ong tất cả các quốc gia" Stte khoé học đường là một trong những vấn đề được nhiều nước trên thế giới quan tâm Trong kế hoạch

hành động thực hiện chương trình sức khỏe cho mọi người đến năm 2000

của Tổ chức y tế thế giới do hội nghị cấp cao về trẻ em ngày 30/09/1990 đã nêu rõ: "Ƒ? /rẻ em hôm nay là những công dân của thế Siới ngày mái, sự ton tai được bảo vệ và phát triển của các em là điễu kiện tiên quyét cho su Phat trién tương lai nhân loại" [43] Những nghiên cứu gân đây nêu lên nhiều vấn đề cần xem xét hàng triệu trẻ em vì lý do sức khoẻ nên không thê

LH,

dén trường hoặc phải bỏ học Tỷ lệ suy dinh dưỡng, nhiễm giun san bệnh mắt và các bệnh truyền nhiễm khác đang lưu hành ở nhiều nơi thêm vào đó

là sự đô thị hoá thay đồi khí hậu tình trạng thiếu nước sạch và vệ sinh môi

trường kém, đang là vấn đề 8ây nguy cơ xấu đối với sức khoẻ và sự học tập

cấp D học: tỷ lệ cận thị ở học sinh sơ học là 10.2%, tỷ lệ cận thị ở học sinh

trung học 16,3%, và các nguyên nhân gây giảm thị lực ngoài tật khúc xạ là: Rung giật nhãn cầu không có nhân mắt, lác dục nhân mắt, seo duc giác mạc và teo dây thần kinh v.v [8]

Nam 1993, Larryschw A.B nhận xét tại các nước dang phat trién, trẻ

em bị các bệnh mắt hột, viêm loét giác mạc do vi khuẩn vi rút và bệnh

thiếu vitamin A đơn độc hoặc đang phối hợp với nhau có thể là nguyên nhân đứng hàng thứ hai của mù lòa [1]

Nam 1980, Tổ chức y tế thế giới đã ước tính là có 500 triệu người bị bệnh mắt hột, đặc biệt ở trẻ em lứa tuổi 15 trở xuống có tỷ lệ mắt hột hoạt tính cao nhất Số người bị mù loà và giảm thị lực do tật khúc xạ không được điều chỉnh kính hiện chưa được biết rõ Các cuộc điều tra tiến hành Ở Kenya cho thấy tật khúc xạ là nguyên nhân đứng hàng thứ ba của thị lực thấp (tu 1/10 — 3/10) va la nguyên nhân đứng hàng thứ 5 của mù loà những

số liệu của Kenya gợi ý rằng tật khúc xạ không được chỉnh kính là nguyên nhân của phân lớn các trường hợp mù loà và giảm thị lực do tật khúc Xa,

13

Một thực tê là ở các đang phát triển, phân lớn những người bị tật khúc xạ

thay ty lệ cận thị trong học sinh ở nhà trẻ và tiểu học là 3,53% [41]

Morgan K.S.; Kenemer J C (1997) diéu tra 14.075 tré em, tuéi nha trẻ và học sinh từ lớp 1 đến lớp 4 của 70 trường thuộc 5 bang phía tây nam nước Mỹ có được tỷ lệ cận thị ở trẻ em lứa tuổi này là 4,5% [35]

Kali Kivayli và cs, điêu tra 4029 trẻ, Tuổi từ 3 — 1§ ở9 trường vùng Nam Án Độ thấy tỷ lệ cận thị là 16% Tỷ lệ này cao hơn có ý nghĩa so với trẻ lớn hơn [31] Trong khi đó cộng đồng dân cư sông ở các quôc gia tại quân đảo Solomon có tỷ lệ cận thị chỉ xấp xỉ 1% [32]

Cận thị đã trở thành một vân đề sức khoẻ quan trọng trong cộng

đông học sinh ở Đài Loan, tý lệ cận thị trong học sinh hiện nay la 80% ở

lứa tuôi dưới 18 [32] Tỷ lệ cận thị cao thây ở Trung Quôc, Nhật Bản Đài loan và Singapore Theo điều tra cấp quốc gia ở Đài Loan (1963), tỷ lệ cận thị phân theo câp học gia tăng dân:

Nhà trẻ: 3 - 5,5%

Tiêu học: 13 —27 %

Trung học cơ sở: 28 — 69%

14

Trung hoc phé théng: 79 — 89%

Trường day nghé: 59,79%

Tại thủ đô Bangkok- Thái Lan một nghiên cứu được tiến hành vào

năm 1999, cho thấy tỷ lệ cận thị của trẻ em từ 6 đến 12 tuổi là 12,59% Cũng trong thời gian này tại Lào điều tra 5452 trẻ em từ 6-12 tuổi thấy tỷ lệ bệnh

này là 1% và ở Campuchia với 44.402 học sinh từ tiểu học đến trung học

tỉnh Battamboong cho thấy tỷ lệ cận thị là 0,8% [45]

Qua nghiên cứu mô hình bệnh tật ở trẻ em Nga, người ta nhận thấy

tỷ lệ trẻ em bị giảm thị lực chiếm tỷ lệ khá cao Theo số liệu nghiên cứu

của Viện nghiên cứu vệ sinh trẻ em và vị thành niên - Bộ Y tế Liên Xô cũ

số học sinh mắc tật cận thị nhẹ tăng từ 2,5% (ở trẻ em 6-7 tuổi) đến 19.3%

(oO tre em 16 tuổi)

Tỷ lệ cận thị trong cộng đông nói chung và trong học sinh nói riêng thay đôi tuỳ theo tác giả, điều này cho thây tính chất phức tạp về sự phân

bô của tình hình cận thị

Tan G.J.S, Lym Y.C, Ong P.Y., Snodgarars A., Saw S.M (2000)

Nghiên cứu cắt ngang về công việc nhìn gần và cận thị ở trẻ em hai trường mẫu giáo ở Singapore đã có kết luận: Các trẻ em có từ 3 giờ trở lên trong một tuần với công việc nhìn gần ở các lớp học ngoài nhà trường có tỷ lệ cận thị cao hơn Nghiên cứu này cho thấy có thể có mối liên quan giữa

công việc nhìn gan và cận thị, thậm trí ngay cả với các lứa tuổi còn rất nhỏ

Dù vậy, các nghiên cứu tương lai sẽ rất cần thiết đề xác lập khả năng của công việc nhìn gần dẫn đến cận thị Theo tác giả còn nêu ra răng trong tương lai, các nghiên cứu dọc là rất cần thiết để thành lập mối liên quan giữa công việc nhìn gân và cận thị Các nghiên cứu trong tương lai nên

15

nghiên cứu trên sô lượng mẫu lớn hơn, giai đoạn theo rõi dài và sử dụng đo

khúc xạ khách quan với làm liệt cơ thê mi, máy đo khúc xạ kê tự động và máy siêu âm xác định độ dài trục nhãn cầu và độ sâu của tiên phòng trên sô

lượng lớn trẻ em và theo dõi dọc trong vài năm [3 8|

Trong vài thập ký qua, tỷ lệ mắc cận thị đã và đang tăng lên và có tính lan rộng Vấn đề lứa tuổi và yếu tố thúc đây quá trình tiến triển bệnh vẫn là vấn đề chưa được làm rõ Băng chứng rõ nhất mà các tác giả đã cho thấy là có yêu tô môi trường đối với cận thị đó là các hoạt động của công

việc đòi hỏi nhìn gần Sự tác động qua lại của các yếu tố môi trường có thé

tương tác cùng các yêu tô di truyền đề làm tăng nguy cơ phát sinh cận thị

` ^

Các nghiên cứu trong tương lai cần làm rõ các yêu tô vệ điêu kiện sông và vân đê gen đôi với cận thị Điêu đó sẽ là cơ sở cho khả năng phòng bệnh cũng như là việc xây dựng chương trình giáo dục sức khỏe [37]

Như vậy các tác giả nước ngoài đã có các nghiên cứu với đủ các đối tượng và có hệ thống nghiên cứu sâu, rộng về vấn đề này Việc nghiên cứu

mô hình bệnh tật ở trẻ em ở các nước có một ý nghĩa hết sức quan trọng

trong việc thiết lập các biện pháp vệ sinh và dự phòng trong các nhà trường

của họ

1.5 Tình hình nghiên cứu ở trong nước Thê giới càng hoà nhập thì chương trình văn hoá cơ bản của nhà trường không thê khép kín trong giới hạn một quốc gia hay một khu vực của mình như trước đây Thực tê là nhà trường Việt Nam ta thời gian gân đây trong xu hướng “hoà nhập” với thế giới và khu vực có số môn học tăng

đi kèm với nó là thời gian học tập ở các bậc tiểu học cũng tăng lên, ví dụ: ở

bac tiéu hoc tong số môn học là 9 môn chứ không đơn thuân là vài môn văn

hoá cơ bản như trước [2] Với sự phát triển của khoa học kỹ thuật trên thế giới diễn ra ngày càng mạnh mẽ, việc đưa những kiến thức hiện đại vào

chương trình học tập ở các bậc học với mức độ nhiều ít khác nhau là không

thê tránh khỏi Những diễn biến trên đều ảnh hưởng trực tiếp đến trẻ em

Quỹ thời gian trong nhà trường vốn là cố định trong khi đó thời gian đầu tư cho việc học lại tăng thêm Thời gian vui chơi giải trí nghỉ ngơi dành cho

những vận động tích cực buộc bị co hẹp lại điều này nhất định gây ảnh

hưởng ít nhiều đến chu kỳ hoạt động sinh học của cờ thể đang lớn lên và

phát triển của trẻ đặc biêt ở lứa tuổi bậc tiểu học đối với cơ quan thị giác

đang ở thời kỳ hoàn chỉnh và phát triên [23] Trước những năm 1960, ở

Việt Nam chưa có ai nghiên cứu các bệnh mắt học đường, bắt đầu từ năm

1960 mới có qui định chung cho một số vấn đề như chiếu sáng đối với trường học và từ đó mới bắt đầu có những nghiên cứu các bệnh mắt học đường nhưng còn lẻ tẻ và chưa có hệ thống

Tác gia Ngô Như Hòa (1964), nghiên cứu điều tra tỷ lệ học sinh cận

thị ở nội thành Hà Nội cho kết quả là: [6]

Trường cấpI: 2,1%

Trường cấp II: 4,2%

Trường cap III: 9,6%

Một điều tra khác vào năm 1975, thay ty lé mat hột chung ở hai

trường Thái Thịnh và Tam Khương 1a 49,5% [11]

Phan Đức Khâm (1975) trong một nghiên cứu tình hình chấn thương

mặt trẻ emcó nhận xét: Nam bị nhiêu hơn nữ, lứa tuổi mẫu giáo, vỡ lòng

chiếm 30% [7]

17

thị giác gần [23]

Theo Phạm văn Tần 1994 Bệnh mắt trẻ em nước ta chủ yếu là những

bệnh mắt hột (12%), bệnh nhiễm trùng (10%) và tật khúc xạ đều là những nguyên nhân có thể dẫn đến mù loà Việc phát hiện sớm và điều tri kip thoi

những bệnh này là rất cần thiết và có thé thực hiện được nøay tại cộng đồng thông qua màng lưới y tế cơ sở và trường học [19]

Theo Đoàn Cao Minh (1975) tỷ lệ cận thị ở học sinh Hà Nội theo cap

Theo Ha Huy Tién, Nguyễn Thị Nhung Nam 1998- 1999, cho thay

tinh trang bénh tat 6 mat va bién đôi hắc võng mạc trên mắt có tật khúc xạ:

Tình trạng biên đổi hac võng mạc trên mặt có tật khúc xạ 23,32%,

Tỷ lệ cận thị là 21,85%, tăng gân gap 4,5 lân so với 5 năm trước, đặc biệt ở

Tỷ lệ cận thị trong học sinh ở tỉnh Nam Định là: 13,6% [9]

Đề tài KC10.10 năm 2001: Tỷ lệ bệnh mắt 4,29%, tỷ lệ cận thị ở tiều

học ngoại thành từ 1.2% - 4.4%, ở nội thành là: 9.39 - 15,85% [14]

Số lượng học sinh đến trường ngày một tăng đã đặt ra một thách thức cho nhà trường, gia đình, ngành y tế và toàn xã hội về nhu cầu chăm sóc

Sức khoẻ tại trường học, làm sao để các em được học tập, rèn luyện và vui

chơi trong một môi trường lành mạnh và an toàn để các em có những đôi mat trong sáng, nhận thức xã hội một cách tinh tường không lệch lạc

không bị mặc cảm

19

Diém qua những công trình nghiên cứu trong nước chúng ta thấy các cuộc điều tra trước đây mặc dù ở nhiều quy mồ khác nhau nhưng còn chưa

chuyên sâu và đặc biệt chưa đà cập đến vấn đè gia can thi do co quap diéu tiét tại cộng đồng là thế nào đối VỚI VỚI lứa tuổi tiểu học nói chung Rõ

ràng là các nhà khoa học, các bác sỹ làm công tác dự phòng còn phải tiếp tục Xem Xét và quan tâm hơn nữa bởi vì bệnh tật mắt tuy không ảnh hưởng ngay đến tính mạng học sinh nhưng sẽ làm cản trở các em trong công việc, trong sinh hoạt hàng ngày, trong lựa chọn nghê nghiệp tương lai và đặc biệt

là ảnh hưởng tới vẻ đẹp thâm mỹ của các em

Chuong 2

ĐỎI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Đối tượng nghiên cứu

Toàn bộ học sinh đang học ở một trường tiêu học nội thành Hà Nội

Các học sinh được chọn vào mẫu nghiên cứu theo đơn vị lớp khối Tất cả các học sinh thuộc điện nghiên cứu đều được lập hồ sơ theo mẫu nghiên

cứu riêng Các thông tin thu được từ việc phỏng vấn thăm khám và đo đạc

đều được ghi chép đầy đủ Những số liệu không khai thác được đều được

để trống

2.2 Phương tiện nghiên cứu

- Bảng thị lực vòng hở Landolt

- Hộp thử kính

- May đo khúc xạ kế tự động của Nhật sản xuất

- Máy Visiotest MODEL 2500 của hãng STEREO OPTICAL của Mỹ

- Thuốc Dicain, Cyclogyl, dung dich Cloroxit, mực đo nhãn áp

Cyclogyl dạng thuốc lọ 0,5ml thuốc nhỏ mắt 0,5% của hãng Alcon sản xuất

Tác dụng: như Atropin, xuất hiện sớm nhưng chóng hết

Chỉ định gây liệt cơ thé mi, giãn đồng tử trước khi đo khúc xạ

Chông chỉ định: mẫn cảm với một thành phân của thuốc nhỏ mắt glôcôm câp góc hẹp, trẻ em dưới 13 thang tudi

- Phiéu phong van

2.3 Cỡ mâu nghiên cứu

Chúng tôi áp dụng công thức tính cỡ mẫu cho nghiên cứu dich té hoc

mô tả cắt ngang Cỡ mẫu được tính theo công thức:

n =zZ ?+p*q/eŸ Trong đó:

n: cỡ mẫu tối thiểu cần thiết

P; Tỷ lệ mắc bệnh tat tai trường theo các thống kê trước là: 15%

q: (I-=p)(0,85)

Z: Độ urn cậy của nghiên cứu (với mức tin cậy 95%)

e: Độ chính xác tuyệt đi : 0,03

Chúng tôi tính được n = 544 học sinh

Đề giảm sai sô do lây, cỡ mẫu điều tra của chúng tôi lây gâp đôi so

với sô học sinh tôi thiêu được tính toán theo công thức trên Sô học sinh

trong nghiên cứu này sẽ là: 10§§ học sinh

2.4 Thiết kế mô hình nghiên cứu

* Kham mat dot 1:

- Kham phat hién cac bénh tat vé mat: gồm thử thị lực, khám bán phần trước cho tất cả các đôi tượng có thị lực bình thường >8/10 thử kính cho những học sinh có thị lực từ §/10 trở xuống mà khi thử kính lỗ thị lực tăng, khám đáy mắt cho tất cả các học sinh có thị lực §/⁄10 trở xuống mà thử kính

lỗ thị lực không tăng đề phát hiện những tôn thương thực thể mắt kèm theo

- _ Đo chức năng thị giác cho một số học sinh có TKX và không có tật

khúc xạ

* Điêu tra về bệnh tật mắt liên quan đên một sô điêu kiện VỆ sinh và thói

quen sử dụng mặt nhìn gân bằng bộ câu hỏi phỏng vân cho từng học sinh

* Bước 1: Khám cho tat ca học sinh được chọn trong mẫu khám mắt

theo các bước sau:

- Tất cả các học sinh được thử thị lực từng mắt một bằng bảng thị lực vòng hở Landolt, bảng thị lực được treo cách xa 5m, ngang tầm mat dé học sinh có thể ngồi nhìn thang, dam bao truc thi gidc thang góc với bảng thị

lực Thử thị lực với ánh sáng tự nhiên hoặc ánh sáng đèn điện đảm bảo

bảng thị lực có độ sáng từ 100 - 400 Lux Chúng tôi phân chia kết quả thị

lực theo nhóm dựa theo Bang phan chia thi luc cua WHO nam 1985

- Những mắt có thị lực từ §/10 trở xuống tiền hành thử kính lỗ

- Nếu thử kính lỗ thị lực tăng, tiến hành: thứ kính theo phương pháp chủ quan bằng hộp kính của Nhật sản xuất rồi ghi lại kết quả

+ Thị lực từ 8/10 trở xuống qua kính lỗ tăng đặt kính câu từ -0,25P

nêu thi luc dat 10/10 được chan đoán la can thi

+ Những trường hợp đang đeo kính vẫn tiến hành thử thị lực không

kính và thị lức có kính để xác định kính hiện dùng có thích hợp không

+ Những trường hợp nào thị lực không đạt được 8/10 trở lên cho thử

qua kính lễ thị lực không tăng: khám mắt dé xác định các bệnh gây tốn

thương thực thê

- Đo chức năng thị giác qua máy Visiotest MODEL2500 của hãng STEREO OPTICAL của Mỹ sản xuất có hộp điều khiển bên ngoài với các

nút màu khác nhau để người thử dễ phân biệt điều khiển tiến lùi trái phải

tiện lợi nhanh chóng Sử dụng một số test như: test lác đứng, test lác ngang,

test nhìn nồi, test nhận biết sắc giác cho một số học sinh có tật khúc xạ và một số học sinh có thị lực bình thường, những trường hợp nào khi khám phát hiện lác loại trừ ngay từ đâu

* Test lác ngang: Với MT nhìn thây khuôn nhạc có mũi tên chỉ MP chỉ nhìn thây có 15 nốt nhạc Với cả hai mất mở đôi tượng sẽ kết hợp các

not nhac trén khuông nhạc, mũi tên cần phải chỉ nôt nhạc thứ 8, mii tên chỉ 1-8 noi lén lac an trong, chi 8-15 chi ra su lac an ngoài, mỗi sô đại diện ]

công suât lăng trụ

* Test lác đứng: Đo sự quan hệ của hai mắt trong mặt phăng đứng (sự cân bằng nhóm cơ chéo), MP nhìn thấy 7 nốt nhạc, MT nhìn thay nét

ch đỏ đứt quãng, cả hai mắt nhìn thấy nét gạch đỏ đi ngang qua chân ô

nhạc thứ 4 chỉ ra hai mắt bình thường, từ 1-4 chỉ ra lác ẩn trên trái, từ 4-7 chỉ ra lác ân trên phải, mỗi số đại diện một nửa công suât lăng trụ

* Test nhìn nồi: Thị giác nồi là khả năng hợp nhất của ảnh hơi khác nhau trong vùng hợp nhất của cả hai mắt với sự nhận thức chiều sâu thị giác nổi được đo theo sự khác nhau ngang nhỏ nhất của ảnh võng mạc, cảm giác chiều sâu và đo được bằng giây cung, thị giác nồi sân bằng 60 giây

cung hoặc tốt hơn nữa một người có thị lực nồi tốt hơn 1Š giây Cung, trong thị giác nổi kém hon 250 giây cung có thể chỉ dẫn nhược thị Việc đọc các

vòng tròn một cách chính xác qua tiêu thứ 7 là nhận thức độ sâu bình thường, sự trả lời đúng qua tiêu thứ 5 là chấp nhận được về nhận thức độ sâu Test này đòi hỏi có thêm thời lan vì có một số người không nhìn quen

hình ảnh không gian ba chiều nên cần Sự giải thích thêm

* Test nhận thức màu: Trong đó có các vòng tròn với các màu thành các con số: người thử hỏi đối tượng có nhìn thây một số trong các vòng tròn A, B, C không? Câu trả lời đúng cho vòng tròn F sẽ là không sô tám

sô được hiên thị trong tông sô 6 vòng tròn

Bình thường: đọc § sô đúng

Rôi loạn nhẹ: đọc 5 sô đúng, hoặc hơn, Rồi loạn: đọc đúng ít hơn 5 số

25

- Khám bán phân trước cho tất cả các h c sinh băng đèn pin

- Khám đáy mắt cho các học sinh có thị lực dưới 8/10 mà thử kính lỗ

thị lực không tăng băng máy soi đáy mắt trực tiệp câm tay của Đức sản xuât, đê phát hiện các bệnh về mắt phôi hợp: bâm sinh viêm SẹO giác mac, lác, chân thương, đáy mắt

Trường hợp nào nghỉ ngờ có thê dùng các biện pháp chân đoán phân biệt bằng cách chuyên khám thêm tại các cơ sở có chuyên khoa sâu

- Do nhãn áp cho những học sinh có nghi ngờ tăng nhãn áp khi khám

* Bước 2:

- Cho tra thuéc dan đồng tử làm liệt điều tiết

- SOI bóng đồng tử bằng máy soi bong đồng tử cam tay phi lại kết quả

- Khám đáy mắt cho tất cả các trường hợp này 2.5.2 Điều tra bằng bộ câu hỏi:

Nội dung và cách thức tiến hành phỏng vấn theo bộ phiếu hỏi:

- Tuổi, giới tính

- Truong, lép hoc

- Tiên sử vê chấn thương, bệnh mắt và thường mắc vào mùa nào

trong năm, tiên sử cận thị trong gia đình

- Theo đõi thời gian học tập ở trường, ngoài nhà trường và ở nhà

cũng như thói quen sinh hoạt vệ sinh, sử dụng nước, dùng khăn mặt, rửa

mặt, rửa tay

- Thời gian nghỉ ngơi giải trí sử dụng thị lực nhìn gân (đọc truyện,

vé, xem ti vi, choi trò chơi điện tử .) Co bang phỏng vấn kèm theo

2.6 Phuong phap xir lý hạn chê sai số

- Cac máy đo đêu được chuẩn trước khi đo -_ Các kỹ thuật đo đạc, các biểu mẫu phỏng vân đêu được thông nhật, tập huân và làm thử rồi mới tiến hành

-_ Lập huân cho các cán bộ điều tra thông nhât chân đoán lây mâu các

cán bộ điêu tra đêu là các cán bộ chuyên khoa có kinh nghiệm lâu năm

- Loại bỏ những phiếu, những sô liệu không đủ, thiếu chính xác

2.7 Phương pháp xử lý và trình bày kết quả

Xử lý và trình bày kết quả theo các phương pháp thông kê trên chương trinh EXCEL, EPI.INFO va chuong trinh SPSS

2.8 Van đê đạo đức nghiên cứu:

- lât cả đôi tượng nghiên cứu đều được giải thích về mục đích của nghiên cứu Nếu đối tượng từ chối không tham gia thì không bắt buộc

- Trong quá trình nghiên cứu nêu khám phát hiện cận thị và các bệnh

liên quan ở đôi tượng nào thì sẽ hướng dân và giúp đỡ điều trị Các thông tin thu thập về cá nhân đối tượng sẽ được đảm bảo giữ kín, không cung câp cho người khác khi chưa được sự đông ý của đối tượng

- Trong suôt quá trình nghiên cứu đã không gay ra bat ky hau qua nao,

dù nhỏ nhât cho các đối tượng

Chuong 3 KÉT QUẢ NGHIÊN CỨU

3.1 Tình hình bệnh mắt, thị lực, phân bố theo giới tính và khối lớp

Chúng tôi đã khám cho 118] học sinh (2362 mắt), bao gồm 595 hoc

sinh nam va 586 hoc sinh ni, thuộc 5 khối tương ứng với 5 lứa tuổi

Bảng I Tỷ lệ nam nữ phân bố theo các khối (nhóm tuổi)

| 1Ã > é a Khối

- Các nhóm tuôi được chọn vào nghiên cứu có sô lượng tương đương

như nhau (p>0,05), ty 1é nam nt trong mâu nghiên cứu và trong mỗi khối không có sự khác nhau về thông kê (p>0,05)

Bảng 2 Tình hình bệnh mắt phân theo các khối lớp (n=2362 mat)

- Tỷ lệ mắt bị bệnh của toàn bộ đối tượng nghiên cứu là 7.7994,

- Viêm kết mạc là bệnh gặp nhiều nhát có 130 mắt chiếm 5.5% và tỷ

lệ giảm dần từ khối lớp 1 (15,18%) đến khối lớp Š chỉ còn (1.15%) sự khác biệt này có ý nghĩa thông kê với p<0,05, tiếp đên là bệnh mắt hột gap 1.31% cdc bệnh mắt khác gặp với tỷ lệ rất thấp

Khối 2 Khối 3 Khối 4 Khối 5

Biéu dé 3.1: Viêm kết mạc theo khôi

Bảng 3 Kêt quả mức độ giảm thị lực không kính phân bố theo khối

Có 476 mắt (20,1 >%) thị lực giảm <§/10 Tỷ lệ giảm thị lực từ khối lớp

I đến khối lớp Š tăng cần sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với p<0,05, loai mức thị lực (BNT 3m-3/10) khéi lớp 1 (1,56%) đến khói lop 3 (17.87%),

sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với p<0,05

Khốii Khối2 Khối 3 Khối4 Khéi5

Biểu đô 3.2: Mire độ giảm thị lực theo khối Bảng 4 Kết quả thị lực trước và sau thử kính của những mắt theo dõi

Có 476 mắt thị lực <8/10 nhưng chỉ thử kính được ghei 433 mắt vì

lý do có một số cháu không hợp tác trong quá trình thử kính nên chưa xác

định được tật khúc xạ

- Số mắt sau chỉnh kính có thị lực tăng tối đa (10/10) là §5 68%

Bang 5: Thi lực có kính và không kính thay đổi theo từng mức cu thé

3.2 Tình hình tật khúc xạ Bang 6 Két quả khám khúc xạ theo phương pháp chủ quan phân bồ

theo khối (n=2362 mat)

- 474 mắt có thị lực giảm nghi do tật khúc xạ chiếm tý lệ 20,07%

trong đó cận thị có tỷ lệ cao nhất (14,78%), loạn thị (3,30% ) viễn thị

(0,25%) Cận thị tăng dân theo lứa tuổi (khối lớp) ty lệ cận thị của khói lớp

I là 8,48% và khối lớp 5 là 25.90%, sự khác biệt này có ý nghĩa thống kê

với p<0.05

Bang 7 Két quả khám khúc xạ theo phương pháp khách quan sau

pháp khám chủ quan) xuống 158 mắt (6, 69%) Số mắt viễn thị tăng lên từ

0,25% (ở phương pháp chủ quan) lên 1,06% và đặc biệt có tới 68 mắt

(2,88%) được trở về chính thi, loan thi (8, 04%)

- Tỷ lệ cận thị cũng tăng từ khối lớp 1( 2.01 ⁄) lên khối lớp 5 ( 14,19%),

sự khắc biệt có ý nghĩa thống kê với p<0,05

- Tỷ lệ viễn thị ở khối lớp 1 là I,12%, cao hơn so với khối lớp 5

(0,45%)

34

Bang 8: So sanh két quả khám của phương pháp chủ quan và khách

qn Wan (n= 410 ma

—

Phương pháp Phương phán

| chủ quan —_| _— khách quan | | p |

329 mắt (80,20%) xuống còn 147 mắt (35, 85%) trong khi đó tỷ lệ số mắt

viễn thị, chính thị và loạn thị đều cao hơn

Bang 9: Kết quả soi bóng đồng tử sau nhỏ Cyelogyl của những mat

cận thị theo phương pháp chủ quan( n = 329)

Có 329 mắt là cận thị khi thử kính nhưng sau khi soi bóng đồng tử

thì thấy: 142 mắt (43,6%) là cận thị thật sự Như vậy, có tỷ lệ tương đối

Bang 11 Sy thay đổi khúc xạ sau liệt điều tiết của những mắt cận thị

chủ SH Quận phân bố theo tuối (n=329)

- Lứa tuôi càng thấp, sự thay đôi khúc xạ trước và sau liệt điêu tiệt

càng lớn Điều này thé hiện rõ nhất ở loạ tật khúc xạ viễn thị và tỷ lệ số

mắt trở về chính thị

- Càng lên lớp lớn hơn, tỷ lệ cận thị càng cao và ngược lạ tỷ lệ viên

thị càng thấp

37

Bang 12 Sự thay đổi khúc xạ sau liệt điều tiết của những mắt loạn thị

ớ phương pháp chủ quan theo độ khúc xạ

Cũng như những mắt cận thị và viên thị, mắt có ó độ loạn thị nhỏ hơn

2D theo phương pháp chủ quan có sự thay đổi nhiều hơn những mắt có độ

loạn thị lớn hơn 2 D, da sé loạn thị thay đôi ít

3.3 Két qua kiém tra chire nang thi giac bang may Visiotest:

Chúng tôi chọn ngẫu nhiên 141 học sinh không có tật khúc xạ và 115

học sinh có tật khúc xạ, trong đó có 26 học sinh có tật khúc xạ đem theo

kính đê kiêm tra So sánh những học sinh có tật khúc xạ có đeo kính và không đeo kính kết quả được như sau:

Bảng 14 Mức độ nhìn màu liên quan đến tật khúc xạ (n=256 hs)

Nhan thức màu thiêu hụt nhẹ 26 24% 43.48% 33.98%

- Nhận thức màu của những học sinh không có tật khúc xạ tôt hơn

hăn so với những học sinh có tật khúc xa Sự khác biệt này có ý nghĩa thống kê với p < 0,05

Bảng 15 Nhìn màu liên quan đến đeo kính ( n=26 học sinh)

Bảng 16 Khả năng nhìn nôi liên quan đến tật khúc xạ

lưng 9716% | 1652% 60,94%

Tong ` 100,0% 100,0% 190,09 %

Kết quả bảng 16 cho thây sô học sinh không có tật khúc xạ nhìn nổi

tôt hơn so với học sinh có tật khúc xạ, sự khác biệt này khác nhau có ý

nghĩa thông kê với p <0,05

Bảng 17 Nhìn nồi liên quan đến đeo kính

Có 26 học sinh bị tật khúc xạ thực hiện thử nghiệm nhìn nồi khi đeo

kính xà khi không đeo kính cho kết quả là cùng đối tượng, khi đeo kính

chính tật khúc xạ thì khả năng nhìn nồi tốt hơn hắn khi không được chỉnh

kính

40