skkn lựa chọn một số bài tập, phương pháp tập luyện để giúp học sinh học tốt môn bóng chuyền lớp 10 THPT

Giáo dục thể chất trong trường trung học phổ thông còn là một mặt của giáodục toàn diện, trang bị cho học sinh những kiến thức về lĩnh vực thể dục thể thao,phát triển toàn diện các tổ ch

SƠ YẾU LÍ LỊCH KHOA HỌC

I THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN

8 Nhiệm vụ được giao : Giảng dạy TDTT

9 Đơn vị công tác : THPT Điểu Cải

II TRÌNH ĐỘ ĐÀO TẠO

- Học vị cao nhất :cử nhân

- Năm nhận bằng : 2001

- Chuyên ngành đào tạo : Giáo Dục Thể Chất

III KINH NGHIỆM KHOA HỌC

- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm : TDTT

- Số năm có kinh nghiệm : 15

- Sáng kiến kinh nghiệm đã có : 4

LỰA CHỌN MỘT SỐ BÀI TẬP , PHƯƠNG PHÁP TẬP LUYỆN ĐỂ GIÚP

HỌC SINH HỌC TỐT MÔN BÓNG CHUYỀN LỚP 10 THPT

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI :

1 Đặt vấn đề :

TDTT ngày nay đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển của xã hội.TDTT không những mang lại sức khỏe cho người tập mà nó còn là cầu nối giữa cácquốc gia các dân tộc trên thế giới Ngày nay những hoạt động TDTT ngày càng được

mở rộng và ngày càng phát triển mạnh mẽ Đảng và Nhà Nước ta luôn quan tâm về

“Chiến lược con người ” Tư tưởng đó được thể hiện rất rõ trong các nghị quyết, chỉthị Đồng thời cũng đã khẳng định “ Sự cường tráng về thể chất là nhu cầu của bảnthân con người, là vốn để tạo ra tài sản trí tuệ, vật chất cho xã hội ” Bảo vệ, tăngcường sức khỏe của nhân dân là trách nhiệm của toàn xã hội, của tất cả các cấp cácngành, đoàn thể, là mối quan tâm hàng đầu của Đảng và Nhà Nước, trực tiếp làngành thể thao và ngành y tế Vì thế việc chăm sóc sức khỏe ban đầu cho thế hệ trẻ

là hết sức quan trọng và cần thiết Nhằm đưa TDTT phát triển và phát triển conngười toàn diện phục vụ cho công cuộc CNH, HĐH đất nước, ngày 24 tháng 3 năm

1994 Ban Bí Thư TW Đảng đã ra chỉ thị số 36/ CT/ TW về công tác TDTT trong giaiđoạn mới như sau: “ Phát triển TDTT là một bộ phận quan trọng trong chính sáchphát triển kinh tế xã hội của Đảng và Nhà Nước nhằm bồi dưỡng và phát huy nhân tốcon người, công tác TDTT phải góp phần tích cực nâng cao thể lực, giáo dục nhâncách, đạo đức, lối sống lành mạnh …”

Thể dục thể thao là một bộ phận của nền văn hóa chung, là sự tổng hợp nhữngthành tựu khoa học của xã hội và sử dụng những biện pháp chuyên môn để điềukhiển sự phát triển thể chất con người một cách có chủ định nhằm nâng cao sứckhỏe

Việc luyện tập thể dục thể thao bồi bổ sức khỏe được Bác Hồ xác định đó làquyền lợi, là trách nhiệm, là bổn phận của mỗi người dân yêu nước “ Việc đó khôngtốn kém, khó khăn gì, gái trai, già trẻ ai cũng nên làm và ai cũng làm được….dâncường thì nước thịnh Tôi mong đồng bào ta, ai cũng gắng tập thể dục tự do ngày nàocũng tập Thủ tướng Phạm Văn Đồng nói: “ Thể dục đem lại những quả kỳ diệu lắm,thần kỳ lắm….thể dục là biện pháp rất mầu nhiệm và không có gì hơn nó đâu”

Giáo dục thể chất trong trường trung học phổ thông còn là một mặt của giáodục toàn diện, trang bị cho học sinh những kiến thức về lĩnh vực thể dục thể thao,phát triển toàn diện các tổ chức thể lực giúp các em có thể học tốt các môn học vănhọc, lao động sản xuất và mọi công tác khác Tập luyện điển hình một cách có hệ

thống và khoa học có tác dụng củng cố và tăng cường sức khỏe, là cơ sở để phát triểntoàn diện các tố chất thể lực, tạo điều kiện để nâng cao thành tích các môn thể thaokhác.

Hiện nay, môn học thể thao tự chọn là một nội dung được học tập xuyên suốt ởcác cấp học với số tiết được phân bố ngày một nhiều hơn Chính vì thế thể thao tựchọn là nội dung có tầm quan trọng trong quá trình giáo dục thể chất ở nhà trường.Thể thao tự chọn là một nội dung được giảng dạy nhằm đi sâu vào sự yêu thích củahọc sinh và phát triển năng khiếu cá nhân Do đó, thể thao tự chọn được học sinh yêuthích và say mê tập luyện Trong số các môn thể thao tự chọn như bóng chuyền, bóng

đá, bóng rổ, bơi, bóng bàn,… thì môn bóng chuyền là môn thể thao được nhiều giáoviên lựa chọn để giảng day cho học sinh Bởi vì môn bóng chuyền là môn thể thaođược đa số học sinh yêu thích và phù hợp với điều kiện tập luyện của nhiều nhàtrường

Qua nhiều năm công tác giảng dạy ở trường phổ thông, thực tế giảng dạy tôinhận thấy cần phải đầu tư nhiều cho môn Bóng Chuyền về dụng cụ, sân bãi …, bêncạnh đó giáo viên cần phải lựa chọn những bài tập, phương pháp tập luyện phù hợpvới từng đối tượng học sinh để học sinh có thể tiếp thu và tập luyện thành những kỹnăng cơ bản từ đó học sinh sẽ hứng thú trong tập luyện góp phần nâng cao chất lượngdạy và học môn Bóng Chuyền Vì vậy tôi đã chọn đề tài : “ Lựa chọn một số bài tập,phương pháp tập luyện để giúp học sinh học tốt môn Bóng Chuyền lớp 10 THPT ”nhằm đưa ra những bài tập, phương pháp tập luyện phù hợp nhất, tạo được sự hứngthú trong tập luyện để giúp học sinh tiếp thu được một số kĩ thuật cơ bản môn bóngchuyền

2 Mục đích nghiên cứu :

- Thông qua kết quả nghiên cứu, Tôi lựa chọn được một số bài tập, phươngpháp tập luyện phù hợp và tối ưu nhất để đưa vào tập luyện và thi đấu cho môn Bóngchuyền ở trường THPT

- Nghiên cứu nhằm đưa ra các phương pháp giảng dạy vào trong quá trình dạyhọc, qua đó để kiểm tra đánh giá kết quả tác dụng cũng như khẳng định tính thiết thựccủa nó trong quá trình giảng dạy môn thể thao tự chọn bóng chuyền nói riêng cũngnhư việc huấn luyện thể dục thể thao nói chung

- Biết cách và thực hiện cơ bản đúng các kĩ thuật như: Tư thế chuẩn bị, một sốđộng tác di chuyển cơ bản, chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt, chuyền bóngthấp tay, phát bóng thấp tay

- Nhằm nâng cao kết quả môn thể dục nói chung và môn bóng chuyền nóiriêng, bồi dưỡng những học sinh có năng khiếu môn bóng chuyền

- Thúc đẩy phong trào tập luyện môn Bóng chuyền trong nhà trường

3 Nhiệm vụ nghiên cứu :

- Nghiên cứu kĩ thuật của học sinh thông qua kiểm tra chuyền bóng cao taybằng hai tay trước mặt, chuyền bóng thấp tay ở học sinh lớp 10

- Nghiên cứu điều kiện và thực tiễn giảng dạy nội dung môn thể thao tự chọnbóng chuyền qua các năm

- Nghiên cứu sức khoẻ, trình độ tập luyện, tâm sinh lý giới tính, từ đó tìm ra cácphương pháp, biện pháp nhằm xây dựng tâm lý thoải mái, hứng thú trong học tập, từ

đó phát huy tính tích cực, tự giác tập luyện cho học sinh

- Lựa chọn một số phương pháp giảng dạy phù hợp để học sinh tập luyện mônBóng Chuyền

- Lựa chọn một số bài tập phù hợp để học sinh thực hiện được cơ bản các kĩthuật bóng chuyền ở lớp 10

4 Phương pháp nghiên cứu :

- Phương pháp tổng hợp phân tích tài liệu

- Phương pháp quan sát và thực nghiệm sư phạm

- Phương pháp kiểm tra đánh giá

- Khảo sát ban đầu kĩ thuật chuyền bóng thấp tay và chuyền bóng cao tay bằnghai tay trước mặt của học sinh

- Phương pháp tính toán và xử lý số liệu

5 Phạm vi nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu :

- Tìm hiểu, nghiên cứu chương trình giảng dạy, thực tế giảng dạy môn BóngChuyền lớp 10 THPT

- Đối tượng nghiên cứu : Học sinh lớp 10a1, 10a2, 10a3, 10a4 Trường THPTĐiểu Cải

6 Thời gian nghiên cứu :

- Thời gian : Từ đầu học kỳ I năm học 2016-2017

- Địa điểm : Trường THPT Điểu Cải

- Trang thiết bị : sân bãi, bóng chuyền, cột mốc …

II CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1 Cơ Sở Lý Luận :

Môn Bóng Chuyền là môn thể thao đồng đội, tập luyện bóng chuyền giúp họcsinh tăng cường sức khỏe, khả năng phối hợp vận động, rèn luyện ý chí, đạo đức cho

học sinh Tuy nhiên việc tập luyện bóng chuyền trong trường phổ thông còn gặpnhiều khó khăn về trang thiết bị tập luyện, sân bãi Nhiều trường phổ thông không cósân để học sinh tập luyện thể dục , trang thiết bị tập luyện cũ kĩ , thiếu thốn không đápứng được nhu cầu dạy và học Bên cạnh đó trong một tiết học thể dục học sinh cònphải học nhiều nội dung dẫn đến học sinh chậm tiếp thu được bài tập, thời gian tậpluyện cho từng nội dung không nhiều, nhiều học sinh còn cho môn thể dục là mônphụ nên tập luyện hình thức không tích cực, hứng thú Vì vậy kết quả giảng dạy giáodục thể chất trong nhà trường chưa cao, hiệu quả tập luyện còn thấp

2 Cơ Sở Thực Tiễn :

Trường THPT Điểu Cải là một trường ở miền núi, học sinh còn phải đi học khókhăn , trang thiết bị dạy học, sân bãi còn thiếu Trường vừa cải tạo sân thể dục nênthiếu cây xanh, bóng mát để học sinh tập luyện Thời tiết đầu năm học hay bị mưa,sân ướt trơn trượt ảnh hưởng đến quá trình tập luyện của học sinh Sân tập thể dụcnhỏ, mỗi buổi tập học sinh phải học chung sân với nhiều lớp khác nên cũng bị ảnhhưởng Trường chưa có sân bóng chuyền nên học sinh chỉ được tập luyện những bàitập đơn lẽ, không có sân để học sinh thi đấu vì vậy học sinh cảm thấy nhàm chán,không hứng thú trong tập luyện từ đó hiệu quả của tập luyện chưa cao, chất lượng tậpluyện còn thấp

Phong trào môn Bóng Chuyền ở địa phương còn ít, học sinh không có điều kiện

để tập luyện thường xuyên ở nhà, học sinh chỉ được tập hai tiết trên trường nên việchình thành kỹ năng cơ bản của môn bóng chuyền còn chậm

3.Thực trạng việc giảng dạy môn Bóng Chuyền tại trường :

Qua quá trình giảng dạy giáo dục thể chất và môn bóng chuyền tại trường tôinhận thấy một số thuận lợi và khó khăn sau :

- Sân bãi tập luyện của trường vừa cải tạo nên còn nắng,diện tích sân tập nhỏhẹp, trang thiết bị giảng dạy bóng chuyền còn thiếu , ….

- Thời gian tập luyện trong một tiết học còn hạn chế, giáo viên chỉ hướng dẫnđược kĩ thuật cho học sinh, học sinh tự tập luyện là chính, giáo viên không đủ thờigian để sửa sai kịp thời cho từng học sinh

- Chưa có sân tập rộng rãi để học sinh thi đấu, vui chơi

- Đối tượng học sinh nhiều em còn chưa tập trung vào môn học, khả năng phốihợp vận động còn yếu, sức khỏe của một số em rất yếu, nhất là những học sinh nữ

- Điều kiện tập luyện thêm ở nhà, địa phương của các em còn hạn chế

Từ những điều kiện thuận lợi và khó khăn trên nên công tác giáo dục thể chấttrong trường phổ thông chưa đạt hiệu quả cao, chưa đáp ứng nhu cầu phát triển sứckhỏe toàn diện cho học sinh

III TỔ CHỨC THỰC HIỆN VÀ CÁC GIẢI PHÁP

Để thực hiện tốt chuyên đề, về phía bản thân tôi phải nắm vững kĩ thuật củamôn bóng chuyền, lựa chọn những phương pháp dạy học tích cực, những bài tập phùhợp để học sinh tập luyện Quan sát sửa sai kịp thời cho học sinh, thường xuyên thayđổi bài tập để tạo hứng thú tập luyện cho học sinh

1 Kiểm tra khảo sát ban đầu :

Khảo sát kĩ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt, chuyền bóngthấp tay , phát bóng thấp tay chính diện thông qua kiểm tra kĩ thuật các em học sinhlớp 10 Trường THPT Điểu Cải khi bắt đầu tập môn thể thao tự chọn bóng chuyềngồm các lớp 10a1, 10a2, 10a3, 10a4

Kết quả kiểm tra như sau:

Kĩ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt

Lớp

Xếp loại

10a1 (37 HS)

10a2 (36 HS)

10a3 (39 HS)

10a4 (38 HS)

Kĩ thuật chuyền bóng thấp tay

Lớp

Xếp loại

10a1 (37 HS)

10a2 (36 HS)

10a3 (39 HS)

10a4 (38 HS)

10a2 (36 HS)

10a3 (39 HS)

10a4 (38 HS)

đó tôi nắm được các em đang còn yếu ở mặt nào, những kết quả trên là cơ sở để tôi đi

sâu vào nghiên cứu “Lựa chọn một số bài tập, phương pháp tập luyện để giúp học

sinh học tốt môn Bóng Chuyền Lớp 10 THPT ” để có thể giảng dạy môn Bóng

chuyền tốt hơn, giúp cho học sinh tập luyện được một số kĩ thuật cơ bản môn bóngchuyền và ngày càng yêu thích môn Bóng chuyền nhằm góp phần làm tốt hơn nữatrong công tác rèn luyện sức khỏe cho học sinh, từ đó các em chủ động hơn, tích cựchơn, hứng thú hơn trong học tập

2 Các giải pháp :

2.1 Kĩ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay ( trước mặt )

Kĩ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay (trước mặt ) thường được sử dụngkhi bóng có điểm rơi ngang đầu và ở trước mặt Kĩ thuật gồm những giai đoạn sau :

- TTCB : đứng ở tư thế hai chân rộng bằng vai, hai chân ngang nhau ( hoặc chântrước chân sau ) trọng lượng cơ thể dồn đều hai chân, gối hơi khuỵu, thân trên thẳng,mắt quan sát bóng đồng thời hai tay đưa lên cao tạo thành hình tay phù hợp để đónbóng

- Động tác : khi bóng đến hai bàn tay tiếp xúc bóng xòe rộng tạo hình phễu, haingón cái hướng vào nhau đễ đở phía dưới bóng và tiếp xúc bóng bằng các đốt ngóntay thứ hai Khi bóng đến tay tiếp xúc ở phía sau và chếch xuống bên dưới của bóng.Tầm tiếp xúc ngang trán hoặc trên trán, cách khoảng 15-20cm Các ngón tay tiếp xúcvào nửa dưới và phía sau bóng, cổ tay hơi ngửa và bẻ vào trong Khi tay tiếp xúc bónglực chuyền bóng được phối hợp từ lực đạp của chân, lực vươn lên cao ra trước củathân người, lực đẩy của tay từ dưới lên cao ra trước, sau khi bóng rời tay hai tay tiếptục vươn ra trước

+ Thị phạm và phân tích cấu trúc kĩ thuật động tác, những điểm cần chú ý và

những điểm sai cần chú ý trong luyện tập.Giáo viên kết hợp cho các em xem tranh ảnh về kĩ thuật động tác, đưa ra các bài tập khắc phục, sửa sai cho các em

+ Gọi 1 – 2 em lên làm thử, cả lớp nhận xét, giáo viên nhận xét.

+ Giáo viên triển khai tập luyện đồng loạt cho cả lớp Sau đó giáo viên cho học

sinh thực hiện theo nhóm học tập, nhóm trưởng điều khiển nhóm luyện tập, giáo viên theo dõi quan sát các nhóm và sửa sai cho các em Cả lớp thực hiện theo khẩu lệnh chung

+ Trong quá trình luyện tập các em trong nhóm có thể tự sửa sai cho nhau, em học khá hơn sửa cho nhưng bạn chưa tực hiện kĩ thuật động tác tốt, các em tự trao đổi thảo luận những vấn đề đang còn thắc mắc

b/ Bài tập :

* Bài tập 1 : tập động tác tay không mô phỏng động tác chuyền bóng cao tay

bằng hai tay trước mặt

- Mục đích : tập cho học sinh tư thế để chuyền bóng

- GV giới thiệu và làm mẫu, hướng dẫn học sinh tập luyện

- Đội hình tập luyện : học sinh tập theo đội hình 4 hàng ngang

       

       

       

       



* Bài tập 2 : một học sinh giữ bóng trên cao, những học sinh khác thực hiện động tác tiếp xúc bóng - GV giới thiệu và làm mẫu , hướng dẫn học sinh tập luyện, GV quan sát sửa sai cho học sinh - Mục đích : giúp học sinh tiếp xúc bóng đúng - Đội hình tập luyện : học sinh đứng thành hai hàng dọc, từng học sinh lên thực hiện động tác tiếp xúc bóng, luân phiên xoay vòng

 

 

* Bài tập 3 : chuyền bóng ( nhồi bóng ) vào tường liên tục

- Mục đích : giúp học sinh cảm giác tay với bóng và lực chuyền bóng

- GV giới thiệu và làm mẫu, hướng dẫn học sinh tập luyện, GV quan sát sửa sai cho học sinh

- Đội hình tập luyện : học sinh đứng hàng dọc sát tường, từng học sinh thực hiện nhồi bóng liên tục vào tường phía trên đầu từ 1-2 phút

* Bài tập 4 : một học sinh tung bóng để thực hiện kĩ thuật chuyền bóng

- Mục đích : tập kĩ thuật chuyền bóng cao tay cho học sinh

- GV giới thiệu và làm mẫu, hướng dẫn học sinh tập luyện, GV quan sát sửa sai cho học sinh

- Đội hình tập luyện : học sinh đứng thành 2 hoặc 4 hàng dọc tập luyện

* Bài tập 5 : chuyền bóng trên đầu liên tục

- Mục đích : giúp học sinh cảm giác tiếp xúc bóng, lực chuyền bóng

- GV giới thiệu và làm mẫu, hướng dẫn học sinh tập luyện, GV quan sát chỉnh sửa kĩ thuật cho học sinh

- Đội hình tập luyện : từng học sinh tập luyện với bóng

* Bài tập 6 : chuyền bóng qua lại hai người

- Mục đích : luyện tập cho học sinh chuyền bóng đúng

- GV giới thiệu và làm mẫu, hướng dẫn học sinh tập luyện, GV quan sát chỉnh sửa kĩ thuật cho học sinh

- Đội hình tập luyện : học sinh tập theo đội hình hai hàng ngang

     

GV

     

* Bài tập 7 : chuyền bóng theo đội hình nhóm vòng tròn

- Mục đích : giúp học sinh chuyền bóng đúng, khả năng phối hợp vận động, tạohứng thú tập luyện cho học sinh

- GV giới thiệu bài tập và hướng dẫn học sinh tập luyện

- Đội hình tập luyện : học sinh đứng đội hình vòng tròn

2.2 Kĩ thuật chuyền bóng thấp tay ( Đệm bóng )

Kĩ thuật đệm bóng thường được sử dụng để đở bước một, sử dụng trong phòngthủ khi đối phương đập bóng tấn công

- TTCB : người tập đứng ở tư thế trung bình thấp, hai chân mở rộng bằng vai,chân trước sau hoặc hai chân ngang nhau, trọng lượng cơ thể dồn đều hai chân Haitay co tự nhiên ở hai bên sườn, thân người hơi đổ về phía trước, mắt quan sát bóng

- Động tác : khi bóng đến dùng hai tay đón bóng ở tầm ngang bụng, hai tay duỗithẳng, bàn tay này bọc lấy bàn tay kia, hai ngón cái song song và sát nhau Bóng tiếpxúc ở 1/3 cẳng tay phía gần cổ tay để đánh bóng

Trước khi bóng chạm tay phải bẻ ngữa hai cổ tay để tạo sức căng cho cẳng tay.Bóng tiếp xúc với tay khi tay hợp với mặt đất một góc 30 độ Lực đánh bóng là phốihợp lực đạp chân, vươn người và nâng tay từ dưới lên trên ra trước Tay tiếp xúc bóng

ở phía sau và dưới bóng

Lực để đánh bóng tùy thuộc vào tốc độ bóng đến và cự li (khoảng cách) vị trícần đưa bóng đến

Khi bóng rời tay, hai chân tiếp tục vươn lên cao ra trước, tay vươn theo hướngbóng đi và dừng lại ở tầm ngang vai

+ Thị phạm và phân tích cấu trúc kĩ thuật động tác, những điểm cần chú ý và

những điểm sai cần chú ý trong luyện tập.Giáo viên kết hợp cho các em xem tranhảnh về kĩ thuật động tác, đưa ra các bài tập khắc phục, sửa sai cho các em

+ Gọi 1 – 2 em lên làm thử, cả lớp nhận xét, giáo viên nhận xét.

+ Giáo viên triển khai tập luyện đồng loạt cho cả lớp Sau đó giáo viên cho học

sinh thực hiện theo nhóm học tập, nhóm trưởng điều khiển nhóm luyện tập, giáo viêntheo dõi quan sát các nhóm và sửa sai cho các em Cả lớp thực hiện theo khẩu lệnhchung

+ Trong quá trình luyện tập các em trong nhóm có thể tự sửa sai cho nhau, emhọc khá hơn sửa cho nhưng bạn chưa tực hiện kĩ thuật động tác tốt, các em tự trao đổithảo luận những vấn đề đang còn thắc mắc

b/ Bài tập :

* Bài tập 1 : tập động tác tay không mô phỏng động tác đệm bóng thấp tay.

- Mục đích : tập cho học sinh tư thế đệm bóng đúng

- GV giới thiệu và làm mẫu, hướng dẫn học sinh tập luyện

- Đội hình tập luyện : học sinh tập theo đội hình 4 hàng ngang

               

               

- Mục đích : giúp học sinh tiếp xúc bóng đúng, góc độ tiếp xúc thích hợp

- Đội hình tập luyện : học sinh đứng thành hai hàng dọc, từng học sinh lên thựchiện động tác tiếp xúc bóng, luân phiên xoay vòng