skkn một vài biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả ôn thi THPT quốc gia cho học sinh lớp 12 môn lịch sử

Để khắc phục điều này đòi hỏi sự cốgắng lớn của các cấp, các ngành có liên quan cũng như của toàn xã hội mà trước hết là sự nỗ lực của những giáo viên đang trực tiếp đứng lớp giảng dạy m

I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI.

Lịch sử là một trong những môn học nằm trong chương trình thi THPT Tuy nhiênđiều đáng nói là trong những năm gần đây kết quả của môn thi này qua các kỳ thithường đạt kết quả chưa cao

Vì sao kết quả môn Lịch sử thường thấp hơn các môn khác? Đó là câu hỏi đượcnhiều nhà chuyên môn và cả xã hội quan tâm Để khắc phục điều này đòi hỏi sự cốgắng lớn của các cấp, các ngành có liên quan cũng như của toàn xã hội mà trước hết

là sự nỗ lực của những giáo viên đang trực tiếp đứng lớp giảng dạy môn học này.Mỗi giáo viên phải chọn lọc để cung cấp cho học sinh những kiến thứ cơ bản nhất.Bên cạnh đó, người giáo viên phải hướng dẫn cho học sinh những cách để hiểu và ghinhớ được những kiến thức đó, biến kiến thức của sách, vở, của thầy, cô thành kiếnthức của mình

Từ lí do nêu trên và để cùng góp phần cùng các giáo viên bộ môn trong tỉnh ,trongngành vực dậy bộ môn Lịch sử giúp việc dạy học và làm bài thi của học sinh đạt kếtquả cao hơn trong các kì thi, trả lại vị trí xứng đáng cho môn học trong chương trình

giáo dục THPT, tôi xin mạnh dạn đưa ra đề tài : “ Một vài biện pháp nhằm nâng cao

hiệu quả ôn thi THPT Quốc Gia cho học sinh lớp 12 môn Lịch Sử ” để các thầy cô

giáo bộ môn cùng bạn bè đồng nghiệp cùng tham khảo và góp ý để cùng góp phầnnâng cao hiệu quả giảng dạy môn học

II CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN.

1 cơ sở lí luận.

Một số quan điểm đổi mới giáo dục THPT.

1 1 Luật Giáo Dục số 38/2005/QH11, Điều 28 : “ Phương pháp giáo dục phổ

thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh ; phù hợpvới đặc điểm của từng lớp học, môn học, bồi dưỡng phương pháp tự học, khả nănglàm việc theo nhóm , rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn tác động đéntình cảm, đem lại niềm vui hứng thú học tập cho học sinh ”,…

1 2 Báo cáo chính trị Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX “ Đổi mới chương

trình, nội dung, phương pháp dạy và học , phương pháp thi, kiểm tra theo hướng hiệnđại , nâng cao chất lượng toàn diện , đặc biệt coi trọng giáo dục lý tưởng, giáo dụctruyền thống lịch sử cách mạng , đạo đức, lối sống , năng lực sáng tạo , kĩ năng thựchành , tác phong công nghiệp , ý thức trách nhiệm xã hội ”,…

1.3 Chiến lược phát triển Giáo Dục giai đoạn 2011 - 2020 ban hành kèm theo

Quyết Định 711/QĐ -TT ngày 13/06/2012 của thủ tướng chính phủ : “ Tiếp tục

đổi mới phương pháp dạy học và đánh giá kết quả học tập , rèn luyện theo hướng pháthuy tính tích cực , tự giác, chủ động , sáng tạo và năng lực tự học của người học ”,…

2 Cơ sở thực tiễn

Là một giáo viên giảng dạy Lịch sử ở trường phổ thông, qua gần 7 năm trực tiếpgiảng dạy khối 12, ôn thi tốt nghiệp THPT, Cao Đẳng và Đại học, qua trao đổi vớinhiều giáo viên cùng chuyên môn trong huyện và trong tỉnh, tôi xin đưa ra nhận xét

về một số thực trạng còn tồn tại ở môn học và học sinh khối 12 nơi tôi đang giảng dạynhư sau :

- Chỉ tiêu tuyển sinh đại học, cao đẳng của các ngành xã hội thấp hơn nhiều so vớicác ngành kinh tế, kỹ thuật Sau khi ra trường, số sinh viên học các ngành xã hộikhó kiếm được việc làm và thu nhập cũng thấp hơn các ngành nghề khác

- Học sinh ít chọn khối xã hội khi đăng ký thi THPT nên ít đầu tư cho môn học này.Nhiều em xác định chỉ cần học để tránh được điểm liệt nên học “tủ” một vài vấn đềtrước ngày thi

- Nội dung chương trình nặng, đặc trưng kiến thức môn học khô khan nên thời giantrên lớp chỉ đủ cho giáo viên cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản

- Phần lớn học sinh và kể cả nhiều người trong xã hội đều có quan điểm sai trái vềmôn học chỉ cho rằng: Lịch sử chỉ là một môn phụ hay là môn học thuộc mà khônghiểu rằng nó cũng là một môn khoa học như bao môn học khác Vì vậy chưa cóphương pháp học tập đúng đắn

- Bên cạnh đó có một số giáo viên bộ môn chưa thật sự tâm huyết với nghề,trong quá trình dạy học chưa thực sự chú ý đầu tư nhiều cho hoạt động chuyênmôn chuyên môn.

Từ những thực trạng còn tồn tại đó ở môn học và đặc biệt là đối tượng học sinh lớp

12 cuối cấp tôi xin đưa ra một vài biện pháp hướng dẫn học sinh ôn tập môn học vàlàm bài thi để giúp các em đạt kết quả cao hơn trong kì thi THPT vô cùng quan trọng,mang tính chất bước ngoặt cuộc đời các em

III GIỚI HẠN CỦA ĐỀ TÀI.

1 Đối tượng nghiên cứu.

Học sinh khối 12 - Trường THPT Kiệm Tân.

2 Phạm vi nghiên cứu.

Nội dung thi THPT môn Lịch sử gồm 2 phần lớn:

- Lịch sử thế giới 1945-2000

- Lịch sử Việt Nam 1919-2000

Trong đề tài này tôi chỉ đưa ra một vài biện pháp hướng dẫn học sinh học bài, ôn tập

và cách làm bài thi phần lịch sử Việt Nam và mới nhất là phương án thi trắc nghiệm khách quan.

IV TỔ CHỨC THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP.

1 Các phương pháp học và ôn tập môn học.

Phần Lịch sử Việt Nam 1919 - 2000 bao gồm rất nhiều kiến thức có liên quan đếnnhau Trước khi học từng đơn vị kiến thức cụ thể, học sinh cần phải hiểu một cáchtổng quát về giai đoạn lịch sử này Theo tôi có thể hướng dẫn học sinh các cách đểhiểu và ghi nhớ kiến thức lịch sử trong giai đoạn này bằng những cách sau:

1.1 Chia kiến thức theo từng giai đoạn.

Có thể chia lịch sử Việt Nam từ 1919 đến 2000 thành các giai đoạn sau:

1.2 Hiểu được hoàn cảnh lịch sử và nhiệm vụ cơ bản của mỗi giai đoạn.

Đây là cơ sở chính để phân chia lịch sử thành các giai đoạn Mỗi sự kiện lịch sửluôn chịu sự chi phối của những hoàn cảnh nhất định Trong mỗi hoàn cảnh có nhiệm

vụ khác nhau Sự kiện xảy ra là để giải quyêt nhiệm vụ đó Cụ thể:

* 1919 - 1930: Khẳng định con đường giải phóng dân tộc

Đầu thế kỷ XX, sau khi dập tắt được phong trào Cần Vương, thực dân Pháp đã

hoàn thành việc bình định nước ta Phong trào Cần Vương kết thúc (1896) chứng tỏ

đường lối cứu nước dưới ngọn cờ phong kiến đã thất bại Nước ta đang khủng hoảng

về đường lối cứu nước và giai cấp lãnh đạo.Vì vậy nhiệm vụ quan trọng nhất là phảitìm ra con đường cứu nước phù hợp với lịch sử dân tộc

Đầu năm 1930 khi Đảng Cộng Sản Việt Nam được thành lập thì nhiệm vụ này

đã hoàn thành.

* 1930 - 1945: Tiến hành giải phóng dân tộc.

Sau khi ra đời, Đảng cộng sản Việt Nam đã lãnh đạo nhân dân ta đấu tranhchống Pháp và phong kiến qua các phong trào cách mạng (1930 - 1931, 1936 - 1939,

1939 - 1945) Vơi thắng lợi của cách mạng tháng Tám 1945 nhiệm vụ này đã đượchoàn thành

* 1945 - 1954: Đấu tranh bảo vệ chính quyền, nền độc lập vừa mới giành lại được - kháng chiến chống Pháp tái xâm lược.

Sau cách mạng tháng Tám, nước ta đứng trước muôn vàn khó khăn và thử thách.Thực dân Pháp quay lại xâm lược Đảng và Mặt trận Việt Minh đã lãnh đạo nhân dân

ta kháng chiến chống Pháp qua các chiến dịch lớn: chiến dịch Việt Bắc thu đông

1947, Biên giới thu đông 1950, cuộc tấn công đông xuân 1953-1954 với đỉnh cao làchiến dịch Điện Biên Phủ

7/5/1954: Chiến dịch Điện Biên Phủ kết thúc thắng lợi, nhiệm vụ cơ bản của giai đoạn này hoàn thành.

* 1954 - 1975: Kháng chiến chống Mỹ và chính quyền Sài Gòn.

Sau khi Pháp buộc phải rút quân khỏi nước ta (vì Pháp buộc phải ký hiệp địnhGiơnevơ), Mỹ đã thay chân Pháp lập lên chính quyền Sài Gòn làm tay sai để thựchiện âm mưu biến miền Nam thành thuộc địa kiểu mới và là 1 căn cứ quân sự Mộtlần nữa nhân dân ta phải đứng lên chống Mỹ và tay sai

Chiến thắng của cuộc tổng tiến công trong mùa xuân 1975 với đỉnh cao là chiến dịch Hồ Chí Minh đã hoàn thành nhiệm vụ này.

* 1975 - 1986: Thống nhất đất nước về mặt nhà nuớc, bước đầu xây dựng và phát triển kinh tế xã hội theo đường lối XHCN.

Sau cuộc tổng tiến công xuân 1975, nước ta đã được thống nhất về mặt lãnh thổnhưng về mặt nhà nước thì chưa Hậu quả mà 2 cuộc chiến tranh để lại là rất nặng nề

Những hội nghị hiệp thương 2 miền Nam –Bắc và tổng tuyển cử đã hoàn thành nhiệm vụ này Nước ta bắt tay vào xây dựng kinh tế- xã hội thông qua các kế hoạch 5 năm.

* 1986 – 2000 : Cải cách, đổi mới đất nước

Mười năm đầu sau ngày đất nước được thống nhất (1975-1985), trong quá trìnhxây dựng kinh tế, bên cạnh những thành tựu, nước ta đã vấp phải nhiều khuyết điểmsai lầm Tình hình thế giới cũng có nhiều thay đổi Nước ta cần phải cải cách để thoátkhỏi khủng hoảng và đưa đất nước đi lên

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng năm 1986 mở đầu thời kỳ đối mới Những kế hoạch xây dựng đất nước tiếp tục được đưa ra thực hiện và thu được nhiều kết quả, đất nước đang thay đổi và phát triển từng ngày.

1 3 Hiểu và ghi nhớ những mốc thời gian gắn liền với sự kiện cơ bản.

Lịch sử gồm 2 phần:

- Lịch - ngày, tháng, năm.

- Sử : sự kiện của ngày, tháng, năm đó

Dưới đây là một vài cách để ghi nhớ:

* Nhớ những sự kiện lớn trước, lấy 1 sự kiện làm mốc đầu rồi nhớ những sự kiện

cách nhau 5 năm, 10 năm, 15 năm.

Những sự kiện lớn cách nhau 5 năm

1920: Nguyễn Ái Quốc đọc được luận cương của Lênin -> xác định con đường

cách mạng vô sản là con đường giải phóng dân tộc Việt Nam

1925: Nguyễn Ái Quốc thành lập hội Việt Nam cách mạng thành niên- chuẩn bị

về mặt tổ chức cho sự ra đời của Đảng Cộng Sản Việt Nam

1930: Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập.

1935: Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 1 của Đảng- đánh dấu Đảng đã được

phục hồi sau thời gian bị Pháp “khủng bố trắng”

1940: Phát xít Nhật vào Đông Dương, câu kết với thực dân Pháp- nhân dân ta

sống trong cảnh “1 cổ 2 tròng”

1945: Tổng khởi nghĩa tháng 8 thành công, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra

đời

1950: Chiến dịch biên giới thu đông diễn ra và giành thắng lợi- tạo ra 1 bước

ngoặt trong cuộc kháng chiến chống Pháp

1955 (-1= 1954) : Chiến dịch Điện Biên Phủ thắng lợi, hiệp định Giơnevơ được

kí- cuộc kháng chiến chống Pháp kết thúc thắng lợi, Pháp rút quân khỏinước ta Mỹ can thiệp ngày càng sâu vào miền Nam nước ta

1960: Phong trào Đồng khởi ở miền Nam thắng lợi– đánh dấu 1 bước ngoặt trong

cuộc kháng chiến chống Mỹ: từ thế giữ gìn lực lượng sang thế tiến công,kết hợp đấu tranh chính trị với khởi nghĩa vũ trang

1965: Chiến tranh đặc biệt của Mỹ ở miền Nam thất bại, Mỹ mở rộng chiến tranh

phá hoại miền Bắc lần thứ 1

1970: Mỹ mở rộng chiến tranh xâm lược Campuchia- Hội nghị cấp cao 3 nước

Đông Dương họp thể hiện quyết tâm đoàn kết chống Mỹ của nhân dânĐông Dương

1975: Cuộc tổng tiến công và nổi dậy của quân dân miền Nam, chiến dịch Hồ

Chí Minh toàn thắng Kháng chiến chống Mỹ kết thúc thắng lợi

Dựa vào những sự kiện cách nhau 5 năm ở trên để nhớ các sự kiện cách nhau 10,

15 năm

* Liên hệ và nhớ sự kiện lịch sử với những ngày, tháng mà bản thân thường hay nhớ: ngày sinh nhật (của mình, bạn bè, người thân), ngày mà gắn liền với những kỷ niệm không quên rồi tính sự kiện lịch sử cách ngày đáng nhớ đó bao lâu.

1.4 Nhớ và hiểu những sự kiện của lịch sử thế giới có tác động trực tiếp đến cách mạng Việt Nam.

Phần lịch sử Việt Nam 1919-2000 luôn chịu tác động của tình hình thế giới vàkhu vực.Vì vậy cũng phải hiểu và nhớ những sự kiện sau:

- Cách mạng tháng 10 Nga 1917: Một con đường giải phóng dân tộc mới (cách

mạng vô sản) được mở ra cho các dân tộc thuộc địa, có tác động trực tiếp đến sự lựachọn của Nguyễn Ái Quốc trong hành trình tìm đường cứu nước

- Quốc tế Cộng sản: Là 1 tổ chức quốc tế do Lênin sáng lập năm 1919, với các

thành viên là các Đảng Cộng Sản của các nước Quốc tế Cộng sản chỉ đạo thống nhấtđường lối, chủ trương để thực hiện nhiệm vụ chống chủ nghĩa đế quốc Các đại hộiquan trọng: đại hội lần II (1920)- thông qua Luận cương các vấn đề Dân tộc và thuộcđịa của Lênin, đại hội VII (1935)- chống chủ nghĩa phát xít và nguy chiến tranh chiếntranh thế giới 2

- Chiến tranh thế giới thứ 2 ( 1939 – 1945 )

 Là cuộc chiến tranh do phe phát xít (cầm đầu là phát xít Đức) phát động nhằmchia lại thị trường thế giới

 Ban đầu là 1 cuộc chiến tranh đế quốc phi nghĩa Khi Liên Xô đứng lên chốngphát xít, tính chất chiến tranh đã thay đổi

 9 / 1940: Nhật nhảy vào Đông Dương

 12 / 1941: chiến tranh Châu Á - Thái Bình Dương bùng nổ

 Đầu 1945 : Chiến tranh bước vào giai đoạn cuối: phe phát xít lần lượt bị tiêudiệt

 Cuối tháng 4 / 1945: Phát xít Đức bị tiêu diệt hoàn toàn- chiến tranh kết thúc ởChâu Âu

 Ngày 6 và 8 / 8 /1945 : Mỹ ném 2 quả bom nguyên tử xuống Nhật Bản

 15 / 8 /1945: Phát xít Nhật kí văn kiện đầu hàng không điều kiện Chiến tranhthế giới 2 kết thúc

- Tình hình Châu Phi những năm 50-60: Phong trào đấu tranh chống Pháp của nhân

dân châu Phi bùng nổ mạnh mẽ và thu được nhiều thắng lợi-> Tạo điều kiện thuận lợicho cuộc kháng chiến chống Pháp của ta

-Tình hình Mỹ la tinh những năm 70 – TK XX: Phong trào đấu tranh chế độ thuộc

địa kiểu mới của Mỹ phát triển và giành nhiều thắng lợi-> Tạo điều kiện thuận lợi chocuộc kháng chiến chống Mỹ của ta

- Cách bầu cử và những lần bầu cử Tổng thống ở nước Mỹ trong những năm đầu những năm 70:

60- Cứ 4 năm 1 tiến hành bầu cử 1 lần vào tháng 11

 Một tổng thống được tối đa là 2 nhiệm kỳ (8 năm)

 Các Đảng phái (Đảng Dân Chủ và Đảng Cộng Hòa) cử đại diện ra tranh cử,phải vận động cử tri ủng hộ mình Đảng nào có những đường lối, chính sáchgiải quyết được những vấn đề mà cử tri quan tâm, được đa số cử tri ủng hộ sẽthắng cử và trở thành Đảng cầm quyền

1.5 Phân loại các dạng câu hỏi và mỗi dạng câu hỏi có cách ghi nhớ riêng qua cách lập dàn ý.

Trong nội dung kiến thức của phần này, tôi thấy có nhiều câu hỏi mà nội dung trả

lời có những điểm chung Tôi gọi đó là những gói câu hỏi Mỗi gói câu hỏi, tôi đưa ra

cách lập dàn ý cụ thể, hướng dẫn học sinh nắm được dàn ý đó Khi gặp câu hỏi nàotrong các gói câu hỏi này thì cứ trình bày theo dàn ý đó Cụ thể tôi có các gói câu hỏisau:

* Những hoạt động cứu nước của Nguyễn Ái Quốc từ 1917 đến 1930

Chia các hoạt động theo địa bàn, thời gian mà Nguyễn Ái Quốc sinh sống và hoạt

động.

 Tại nước Pháp: 1917 - cuối 1923

 Tại Liên Xô: cuối 1923 - giữa 1924

 Tại Trung Quốc: 1924 - 1927 và đầu 1930

Tại mỗi nước Nguyễn Ái Quốc có các hoạt động trên từng lĩnh vực: dự đại hội

hoặc hội nghị, viết bài cho các báo, thành lập hoặc tham gia các tổ chức…

Sau khi trình bày song các các hoạt động, cần rút ra ý nghĩa của những hoạt động này

Ví dụ cụ thể:

- Tại nước Pháp (1917- cuối 1923)

+ Tham gia Hội người Việt Nam yêu nước tại Pháp - 1917.

Đảng Xã hội Pháp - 1918

Gửi bản yêu sách 8 điểm đến hội nghị Vecxai - đòi quyền lợi cho dân tộc Việt Nam - 1919

Đại hội Tua – Sáng lập Đảng cộng sản Pháp - là người cộng sản

đầu tiên của Việt Nam.- 1920.

+ Viết bài Báo Người cùng khổ, Nhân đạo

Tạp chí Thư tín quốc tế

Tác phẩm Bản án chế độ thực dân Pháp

+ Thành lập: Hội Liên hiệp thuộc địa ở Pari

- Tại Liên Xô (cuối 1923- giữa 1924)

Hội nghị quốc tế nông dân

+ Dự -> Thành viên của Quốc tế Cộng sản

Đại hội V Quốc tế cộng sản

+ Viết bài Báo Sự thật

Tạp chí Thư tín quốc tế

-> Chuẩn bị về mặt chính trị, tư tưởng cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Namđầu 1930

* Hoàn cảnh triệu tập các hội nghị

Khi trình bày về hoàn cảnh của bất kỳ một hội nghị nào của Đảng cũng phải trìnhbày các ý sau:

Tình hình (bối cảnh lịch sử)

Người chủ trì

-Hoàn cảnh Thời gian

Địa điểm

Thành phần

Ví dụ cụ thể

Hoàn cảnh hội nghị thành lập Đảng:

- Tình hình: + Nước ta nửa sau năm 1929

+ Sự chỉ đạo của Quốc tế Cộng sản

- Người chủ trì: Nguyễn Ái Quốc

- Thời gian: Đầu 1930

- Địa điểm: Hương Cảng - Trung Quốc

- Thành phần: NAQ + đại diện của Đông Dương Cộng sản đảng và An Nam Cộng

sản đảng

Hoàn cảnh triệu tập hội nghị TW tháng 11/1939 và hội nghị TW tháng 5/1941 :

Cần ghi nhớ: từ cuối 1939, Đảng chủ trương đặt vấn đề giải phóng dân tộc lên

hàng đầu vì tình hình thế giới và trong nước đã thay đổi

- Nhìn vào thời gian để tìm ý cơ bản sau:

Tình hình cuộc chiến tranh thế giới thứ 2.

+ Tình hình thế giới Ở Đông Dương xuất hiện thêm kẻ thù nào -> hậu quả.

+ Tình hình trong nước Phong trào cách mạng diễn ra như thế nào.

Chủ trương mới của Đảng

+ Địa điểm, thời gian diễn ra hội nghị:

+ Người chủ trì:

* Nội dung chính của 1 số hội nghị

Hội nghị thành lập Đảng đầu 1930 Hội nghị TW tháng 10/1930

- Đồng ý hợp nhất 3 tổ chức thành 1 Đảng

- Đặt tên Đảng: ĐCSVN - Đổi tên Đảng: ĐCSVN-> ĐCSĐD

- Thông qua Chính cương vắn tắt, - Thông qua Luận cương chính trị sách lược vắn tăt , điều lệ vắn tăt

do Nguyễn Ái Quốc soạn do Trần Phú soạn

- Bầu Ban chấp hành TW lâm thời - Bầu Ban chấp hành TW chính thức

do Trần Phú làm Tổng Bí thư

Nội dung hội nghị TW tháng 11/1939 và hội nghị TW tháng 5/1941

Nội dung Hội nghị TW tháng 11/1939 Hội nghị TW tháng 5/1941

- Kẻ thù Pháp + phong kiến tay sai Pháp+ px Nhật + phong kiến tay sai

- Nhiệm vụ Giải phóng dân tộc Giải phóng dân tộc

- Khẩu hiệu Tịch thu ruộng đất của đế

quốc, tay sai

Thành lập chính phủ dân chủcộng hòa

Giảm tô, giảm tức, người cày córuộng

- Thàn Thành lập chính phủ Nhân dân

*Diễn biến chính của cách mạng tháng Tám 1945

Lập và ghi nhớ theo bảng sau: