skkn công tác đối thoại trong quá trình giải quyết khiếu nại

Tùy từng giai đoạn của quá trình giải quyết,chủ thể tham gia có thể là hai hoặc nhiều bên, bao gồm: người khiếu nạihoặc người đại diện hợp pháp của người khiếu nại - là cá nhân, tổ chức

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỒNG NAI

THANH TRA SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

Mã số:

(Do HĐKH Sở GD&ĐT ghi)

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỐI THOẠI TRONG CÔNG TÁC GIẢI

QUYẾT KHIẾU NẠI

Người thực hiện: Nguyễn Thị Kim PhụngLĩnh vực nghiên cứu:

- Quản lý giáo dục : 

- Phương pháp dạy học bộ môn: 

- Phương pháp giáo dục 

- Lĩnh vực khác: 

Có đính kèm: Các sản phẩm không thể hiện trong bản in SKKN

 Mô hình  Đĩa CD (DVD)  Phim ảnh  Hiện vật khác

(các phim, ảnh, sản phẩm phần mềm)

Năm học: 2016-2017

BM 01-Bia SKKN

SƠ LƯỢC LÝ LỊCH KHOA HỌC

––––––––––––––––––

I THÔNG TIN CHUNG VỀ CÁ NHÂN

1 Họ và tên: Nguyễn Thị Kim Phụng

2 Ngày tháng năm sinh: 15/01/1979

- Chuyên ngành đào tạo: Luật dân sự

II KINH NGHIỆM KHOA HỌC

- Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Công tác giải quyết khiếunại tố cáo

- Số năm có kinh nghiệm: 03 năm

- Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây: 01

BM02-LLKHSKKN

4 Cơ sở pháp lý trong đối thoại giải quyết khiếu nại trang 10

II QUY TRÌNH TỔ CHỨC ĐỐI THOẠI

1 Các trường hợp đối thoại: trang 13

2 Thành phần đối thoại: trang 15

3 Các bước đối thoại: trang 16

III MỘT SỐ KIẾN NGHỊ NHẰM PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA VIỆC

TỔ CHỨC ĐỐI THOẠI TRONG GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI:

trang 17

Mẫu biên bản đối thoại theo Thông tư 06/2013/TT-TTCP ngày 31/10/2013 của Thanh tra Chính phủ .trang 20

LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI



Khiếu nại là một trong những quyền cơ bản của công dân đượcHiến pháp ghi nhận và đã được cụ thể hóa bằng Luật Khiếu nại và các vănbản hướng dẫn thi hành Những quy định này là cơ sở pháp lý quan trọng đểngười dân bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của mình khi bị xâm hạihoặc có nguy cơ bị xâm hại bởi các quyết định hành chính, hành vi hànhchính

Ở nước ta trong thời gian qua, cùng với việc đẩy mạnh cải cách

hành chính nhà nước, công tác giải quyết khiếu nại hành chính đã có nhiều đổi mới theo hướng tạo thuận lợi cho cá nhân, tổ chức trong việc thực hiện quyền của mình; tăng tính trách nhiệm của cấp có thẩm quyền trong giải quyết khiếu nại hành chính; tăng cường sự phối hợp và gắn kết giữa các khâu, các giai đoạn trong quá trình tiếp nhận, thụ lý và giải quyết Thực tế

cho thấy công tác giải quyết khiếu nại hành chính của các ngành, các cấp đã

có những chuyển biến ngày càng tích cực, bước đầu đáp ứng các yêu cầubảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức, cũng như đóng góp tíchcực vào sự phát triển chung của toàn xã hội

Tuy nhiên, không phải quyết định giải quyết khiếu nại nào của cơquan có thẩm quyền cũng được người khiếu nại chấp nhận mà họ còn khiếunại kéo dài, nhiều lần, khiếu nại lên cấp trên, thậm chí là cấp trên vượt cấp,khiếu nại đến các cơ quan Đảng, Nhà nước, đến báo đài và các đồng chí lãnhđạo Đảng, Nhà nước, ở địa phương và ở Trung ương gây tốn kém và mấtthời gian cho cả người khiếu nại và các cơ quan nhận được khiếu nại, đã tácđộng tiêu cự đến trật tự và ổn định xã hội

Thực trạng trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân, như vẫn cònnhững bất cập trong các quy định pháp luật trên các lĩnh vực quản lý nhànước; việc giải quyết khiếu nại của cơ quan có thẩm quyền chưa thỏa đáng,chưa tuân thủ đúng quy định của pháp luật và người khiếu nại chưa am hiểupháp luật, họ tin rằng việc làm của họ là đúng hoặc là có vi phạm nhưng

chưa đến mức như các cơ quan có thẩm quyền giải quyết , song còn nhiều

vụ việc phát sinh do các cấp có thẩm quyền chưa chú trọng đến “công tác đối thoại trong quá trình giải quyết khiếu nại” nhằm nắm bắt được

nguyện vọng của các bên liên quan, đặc biệt là của người khiếu nại

ĐỀ TÀI:

ĐỐI THOẠI TRONG CÔNG TÁC GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI

I KHÁI NIỆM, MỤC ĐÍCH VÀ Ý NGHĨA VÀ CƠ SỞ PHÁP

LÝ CỦA ĐỐI THOẠI

1 Khái niệm đối thoại trong giải quyết khiếu nại hành chính.

Có nhiều cách hiểu, quan niệm về đối thoại Nếu giải thích ngữnghĩa đơn thuần, thì “đối” có nghĩa là “qua lại” hoặc “ngược nhau”, ví dụnhư “đối đầu”, “đối thủ” hay “hát đối”, “câu đối”- và “thoại” có nghĩa là

“nói” Như vậy, “đối thoại” có nghĩa là nói qua lại hay nói ngược nhau Nhưvậy, khi nói đến đối thoại thì phải có sự đối lập, hay ít ra là có sự khác biệt,nếu không thì người ta sẽ gọi là “hội thoại”, “chia sẻ”, “trao đổi”, “đàmđạo”…

Theo Đại từ điển tiếng Việt (tác giả Nguyễn Như Ý chủ biên, Nhàxuất bản Văn hóa -Thông tin, xuất bản năm 1999) thuật ngữ "đối thoại" cóhai nghĩa là:

“1 Nói chuyện qua lại giữa hai hay nhiều người với nhau;

2 Bàn bạc, thương lượng trực tiếp giữa hai hay nhiều bên với nhau để giải quyết các vấn đề tranh chấp”

Ở nghĩa thứ nhất "đối thoại" được hiểu chỉ là những cuộc trao đổi

miệng bình thường của hai hay nhiều người với nhau, có thể không liênquan gì đến công việc, nhưng ở nghĩa thứ hai "đối thoại" lại là bàn bạc,thương lượng giữa hai hay nhiều bên với nhau và gắn với các vấn đề tranhchấp "Bên", ở đây có thể là người hoặc nhóm người có một hoặc một sốquan điểm giống nhau, còn tranh chấp chính là những mâu thuẫn, bất hoà vềquyền, lợi ích kinh tế và các lợi ích khác giữa các chủ thể tham gia quan hệnhưng chưa được giải quyết ổn thoả Hay nói cách khác, theo nghĩa thứ hainày thì “đối thoại” chính là một trong những phương pháp giải quyết khiếunại

Xuất phát từ khái niệm chung ở trên, “đối thoại trong giải quyết khiếunại hành chính” có thể được hiểu là một phương thức trong giải quyết khiếunại và có thể được thực hiện trong các giai đoạn của quá trình giải quyết từquá trình tiếp nhận, thụ lý đơn khiếu nại; xác minh, làm rõ vụ việc khiếu nại;kết luận về vụ việc khiếu nại Tùy từng giai đoạn của quá trình giải quyết,chủ thể tham gia có thể là hai hoặc nhiều bên, bao gồm: người khiếu nại(hoặc người đại diện hợp pháp của người khiếu nại) - là cá nhân, tổ chức cócăn cứ cho rằng quyết định hành chính, hành vi hành chính trái pháp luật,xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình; người bị khiếu nại - là cơ quanhành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chínhnhà nước có quyết định hành chính, hành vi hành chính bị khiếu nại; người

có thẩm quyền giải quyết khiếu nại và cá nhân, tổ chức có quyền, lợi ích liênquan đến việc giải quyết khiếu nại

2 Mục đích

Đối thoại là một trong những tác nghiệp quan trọng của hoạt độngkiểm tra và xác minh giúp người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại Thôngqua đối thoại nhằm thu thập và củng cố những thông tin có giá trị chứng cứ

để xác định sự thật của vụ việc như: Nguyên nhân, điều kiện phát sinh vụviệc, trách nhiệm của từng người đến đâu; ai đúng, ai sai? ; Những điểmbất cập, sơ hở, thiếu sót của pháp luật, cũng như những ưu khuyết điểm củacác cá nhân, cơ quan đoàn thể trong công tác quản lý cũng như trong việcchấp hành chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước liên quan đến nộidung khiếu nại, tố cáo Những thông tin là kết quả của đối thoại đó giúp chongười có trách nhiệm và thẩm quyền có được những quyết định đúng đắntrong việc giải quyết khiếu nại

Mục đích chung của “đối thoại trong giải quyết khiếu nại hànhchính” là việc gặp gỡ, trao đổi, thương lượng giữa người khiếu nại, người bịkhiếu nại, người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại hoặc/ và người có liênquan nhằm tìm kiếm giải pháp để chấm dứt khiếu nại Việc chấm dứt khiếunại có thể được hiểu là người khiếu nại rút khiếu nại trong quá trình giải

quyết hoặc giữa người khiếu nại, người bị khiếu nại hoặc/ và người có thẩmquyền giải quyết khiếu nại cùng thống nhất được các vấn đề có liên quanđến nội dung khiếu nại, như tính đúng đắn của quyết định hành chính, hành

vi hành chính; quyền và nghĩa vụ phát sinh, chấm dứt hoặc thay đổi từ quyếtđịnh hành chính, hành vi hành chính; cũng như hậu quả pháp lý khác củaquyết định hành chính, hành vi hành chính và các vấn đề có liên quan

3 Ý nghĩa

Với mục đích chung là nhằm chấm dứt khiếu nại, đối thoại trong giảiquyết khiếu nại hành chính có những ý nghĩa sau:

- Thứ nhất là giúp các bên có liên quan trong quá trình giải quyết

khiếu nại hành chính hiểu được quyền, nghĩa vụ của mình và hiểu được cácvấn đề khác có liên quan đến nội dung khiếu nại

- Thứ hai là giúp đảm bảo tính khả thi và hiệu lực thi hành của các

quyết định giải quyết khiếu nại hành chính Thông qua đối thoại, các bên cóliên quan trong quá trình giải quyết khiếu nại hành chính sẽ dễ dàng hơnnhằm đạt được sự đồng thuận khi cùng nhìn nhận về nội dung khiếu nạitrong bối cảnh bình đẳng và cởi mở hơn Trên cơ sở đó, các quyết định giảiquyết khiếu nại sẽ có tính khả thi và hiệu lực thi hành cao hơn do được đưa

ra dựa trên sự thống nhất giữa các bên có liên quan sau khi đã có cơ hội bày

tỏ đầy đủ quan điểm, nguyện vọng của mình về vụ việc khiếu nại Kết quảđối thoại cũng sẽ là căn cứ quan trọng giúp các cơ quan có thẩm quyền thựcthi một cách nhanh chóng và có hiệu quả quyết định giải quyết khiếu nạihành chính có hiệu lực pháp luật do bản thân người khiếu nại hoặc người bịkhiếu nại cũng đã hiểu đúng về tình huống phát sinh khiếu nại và chuẩn bịtâm lý sẵn sàng trong việc thực hiện các quyết định giải quyết khiếu nại của

cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết

- Thứ ba là giúp giảm tình trạng khiếu nại kéo dài, khiếu nại vượt

cấp hoặc hình thành các “điểm nóng” trong hoạt động quản lý nhà nước Đốithoại sẽ giúp tăng cường sự gắn kết và hiểu biết lẫn nhau giữa người giảiquyết khiếu nại hành chính, người bị khiếu nại và người khiếu nại Đồng

thời việc tổ chức đối thoại một cách cởi mở cũng sẽ giúp người khiếu nại tintưởng vào tính khách quan, công tâm và đúng đắn trong quá trình giải quyếtkhiếu nại của cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong

cơ quan hành chính nhà nước, đặc biệt là từ cấp cơ sở và ở ngay những giaiđoạn đầu tiên của quá trình giải quyết Chính điều này sẽ giúp giảm tìnhtrạng khiếu nại vượt cấp do thiếu tin tưởng vào người có thẩm quyền giảiquyết khiếu nại lần đầu hoặc hạn chế tình trạng tụ tập đông người nhằm gâysức ép với cơ quan hoặc người có thẩm quyền giải quyết Đối thoại cũngchính là cơ hội để chính các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giải quyếtkhiếu nại hành chính thực hiện việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật để cánhân, tổ chức và người dân nói chung nắm bắt và nghiêm chỉnh chấp hànhpháp luật, đặc biệt là các quy định về quy trình, trình tự, thủ tục liên quanđến việc thực hiện quyền khiếu nại, như quy định về tiếp công dân, tiếpnhận, thụ lý và giải quyết khiếu nại

Ngoài ra, tổ chức đối thoại tốt trong quá trình giải quyết khiếu nại

là một trong những biểu hiện của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đềcao pháp luật, pháp chế được thể hiện qua các ý nghĩa sau:

- Thể hiện tính công khai, dân chủ trong hoạt động giải quyết khiếu

nại, tố cáo và cao hơn nữa là thể hiện rõ phương châm: “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” và khẳng định bản chất của Nhà nước ta: "Nhà nước của dân, do dân và vì dân";

- Khi đối thoại thông qua việc trả lời và giải thích các quy định củapháp luật, các bên tham gia đối thoại còn được tuyên truyền, phổ biến, giáodục pháp luật về khiếu nại, tố cáo nói riêng và pháp luật nói chung, ý nghĩanày đặc biệt quan trong đối với loại hình tổ chức đối thoại có đông ngườitham gia;

- "Đối thoại" cũng là dịp để cán bộ, lãnh đạo các cấp thể hiện bản

lĩnh và phẩm chất của mình trước các bên tham gia đối thoại;

- Bản chất của “đối thoại” cũng chính là một biện pháp hoà giảitrong khuôn khổ của pháp luật về khiếu nại, tố cáo, và các văn bản pháp luật

nhằm góp phần củng cố và tăng cường sự đoàn kết trong nhân dân, tránh đốiđầu, đối địch dẫn đến hận thù…

4 Cơ sở pháp lý của đối thoại

Nhìn lại và phân tích các quy định của pháp luật về khiếu nại từnăm 1998 đến nay có thể thấy chế định đối thoại trong giải quyết khiếu nại

đã có sự phát triển đáng kể Từ việc chỉ quy định người giải quyết khiếu nại

có thể hoặc có quyền đối thoại hoặc tổ chức đối thoại (Luật Khiếu nại, tố cáonăm 1998); người giải quyết khiếu nại phải gặp gỡ, đối thoại trong giảiquyết khiếu nại lần đầu và có quyền tổ chức gặp gỡ, đối thoại với ngườikhiếu nại, người bị khiếu nại trong giải quyết khiếu nại lần hai (Luật sửa đổi,

bổ sung một số điều của Luật Khiếu nại, tố cáo năm 2005); pháp luật vềkhiếu nại đã có những quy định khá toàn diện về chế định đối thoại tronggiải quyết khiếu nại với việc tổ chức và tham gia đối thoại đã chính thứcđược quy định là một trong các quyền của người khiếu nại, là một trong cácnghĩa vụ của người giải quyết khiếu nại, người bị khiếu nại Từ việc chỉ quyđịnh gặp gỡ đối thoại trong các điều luật chung về trình tự, thủ tục giải quyếtkhiếu nại, Luật Khiếu nại năm 2011 đã có các điều luật riêng quy định về tổchức đối thoại nhằm cụ thể các yêu cầu có liên quan về mục đích, thànhphần, nội dung và phương thức tiến hành trong các giai đoạn của quá trìnhgiải quyết khiếu nại Điều đó cho thấy ý nghĩa và tầm quan trọng của đốithoại trong giải quyết khiếu nại Cụ thể quy định chi tiết như sau:

- Tại Điều 30 của Luật Khiếu nại năm 2011 đã quy định về tổ chứcđối thoại:

“1 Trong quá trình giải quyết khiếu nại lần đầu, nếu yêu cầu của người khiếu nại và kết quả xác minh nội dung khiếu nại còn khác nhau thì người giải quyết khiếu nại tổ chức đối thoại với người khiếu nại, người bị khiếu nại, người có quyền và nghĩa vụ liên quan, cơ quan, tổ chức, cá nhân

có liên quan để làm rõ nội dung khiếu nại, yêu cầu của người khiếu nại và hướng giải quyết khiếu nại; việc đối thoại phải tiến hành công khai, dân chủ.

2 Người giải quyết khiếu nại có trách nhiệm thông báo bằng văn bản với người khiếu nại, người bị khiếu nại, người có quyền và nghĩa vụ liên quan, cơ quan, tổ chức có liên quan biết thời gian, địa điểm, nội dung việc đối thoại.

3 Khi đối thoại, người giải quyết khiếu nại phải nêu rõ nội dung cần đối thoại, kết quả xác minh nội dung khiếu nại; người tham gia đối thoại có quyền trình bày ý kiến, đưa ra chứng cứ liên quan đến khiếu nại và yêu cầu của mình.

4 Việc đối thoại phải được lập thành biên bản; biên bản phải ghi

rõ ý kiến của những người tham gia, kết quả đối thoại, có chữ ký hoặc điểm chỉ của người tham gia; trường hợp người tham gia đối thoại không ký, điểm chỉ xác nhận thì phải ghi rõ lý do; biên bản này được lưu vào hồ sơ vụ việc khiếu nại.

5 Kết quả đối thoại là một trong các căn cứ để giải quyết khiếu nại.”

- Theo Thông tư 07/2013/TT-TTCP ngày 31/10/2013 của Thanhtra Chính phủ quy định quy trình giải quyết khiếu nại hành chính, quy địnhĐiều 21 tổ chức đối thoại:

“Điều 21 Tổ chức đối thoại

1 Các trường hợp đối thoại

a) Trong quá trình giải quyết khiếu nại quyết định hành chính, hành

vi hành chính, người giải quyết khiếu nại lần đầu tổ chức đối thoại nếu yêu cầu của người khiếu nại và kết quả xác minh nội dung khiếu nại còn khác nhau Trong quá trình giải quyết khiếu nại lần hai, người giải quyết khiếu nại hoặc người có trách nhiệm xác minh tổ chức đối thoại.

b) Trong quá trình giải quyết khiếu nại quyết định kỷ luật cán bộ, công chức, người giải quyết khiếu nại lần đầu, lần hai phải tổ chức đối thoại.

2 Thành phần tham gia đối thoại, nội dung đối thoại

a) Thành phần tham gia đối thoại gồm: Người giải quyết khiếu nại hoặc người có trách nhiệm xác minh nội dung khiếu nại, người khiếu nại hoặc người đại diện, người được ủy quyền, luật sư, trợ giúp viên pháp lý của người khiếu nại, người bị khiếu nại, cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân

có liên quan.

Người giải quyết khiếu nại hoặc người có trách nhiệm xác minh có trách nhiệm thông báo bằng văn bản với người khiếu nại, người bị khiếu nại, người có quyền và nghĩa vụ liên quan, cơ quan, tổ chức có liên quan biết thời gian, địa điểm, nội dung đối thoại.

b) Nội dung đối thoại: Người giải quyết khiếu nại hoặc người có trách nhiệm xác minh khi đối thoại phải nêu rõ nội dung cần đối thoại, kết quả xác minh nội dung khiếu nại; người tham gia đối thoại có quyền trình bày ý kiến, bổ sung thông tin, tài liệu, bằng chứng liên quan đến khiếu nại

và yêu cầu của mình.

3 Việc đối thoại được lập thành biên bản, ghi rõ thời gian, địa điểm, thành phần tham gia, nội dung, ý kiến của những người tham gia, những nội dung đã được thống nhất, những vấn đề còn có ý kiến khác nhau và có chữ

ký của các bên Biên bản được lập thành ít nhất ba bản, mỗi bên giữ một bản Biên bản đối thoại thực hiện theo Mẫu số 14-KN ban hành kèm theo Thông tư này.”

- Theo Thông tư 02/2016/TT-TTCP ngày 20/10/2016 của Thanhtra Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 07/2013/TT-TTCPngày 31/10/2013 của Thanh tra Chính phủ quy định quy trình giải quyếtkhiếu nại hành chính, tại Khoản 7, Điều 1 Sửa đổi, bổ sung khoản 1 vàkhoản 2 Điều 21 như sau:

“ 1 Các trường hợp đối thoại

a) Trong quá trình giải quyết khiếu nại quyết định hành chính, hành vi hành chính, người giải quyết khiếu nại lần đầu tiến hành đối thoại