Hoàn thiện công tác giải phóng mặt bằng tại ban quản lý dự án quận long biên, thành phố hà nội (tt)

Thực trạng áp dụng chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trong công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn quận Long Biên 13 1.3.1.. Các giải pháp để thực hiện cơ chế đặc thù về

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

LÊ MINH TOẢN

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

LÊ MINH TOẢN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

TS LÊ ANH DŨNG

Hà Nội - Năm 2015

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình học tập chương trình thạc sỹ, chuyên ngành Quản lý Đô thị và Công trình, khóa học 2013 - 2015 tại Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội Học viên đã được các thầy cô giáo truyền đạt cho những kiến thức và phương pháp luận nghiên cứu khoa học vô cùng quý báu Đây chính là nền tảng kiến thức giúp các học viên tự tin, vững vàng hơn trong công tác và trong lĩnh vực nghiên cứu sau khi tốt nghiệp Học viên xin bày

tỏ lòng tri ân tới toàn thể quý thầy cô trong nhà trường Đặc biệt xin được gửi lời cảm ơn trân thành nhất và lòng biết ơn tới TS Lê Anh Dũng, là người trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất, giúp cho học viên hoàn thành luận văn tốt nghiệp

Xin chân thành cảm ơn các Phòng, Khoa trong nhà trường, cảm ơn các phòng, ban, UBND các phường của quận Long Biên đã cung cấp số liệu, giúp đỡ học viên hoàn thành luận văn này

Hà Nội, ngày tháng năm 2015

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Lê Minh Toản

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn thạc sĩ đề tài “Hoàn thiện công tác Giải phóng mặt bằng tại Ban quản lý dự án quận Long Biên, thành phố Hà Nội” là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi Các số liệu khoa

học, kết quả nghiên cứu của Luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng

Hà Nội, ngày tháng năm 2015

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Lê Minh Toản

PHỤ LỤC

CHƯƠNG 1: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG, HỖ

TRỢ VÀ TÁI ĐỊNH CƯ TRONG GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG

TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN LONG BIÊN

5

1.1 Giới thiệu chung về quận Long Biên - thành phố Hà Nội 5

1.1.3 Đánh giá những ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã

hội đến công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

7

1.1.4 Quá trình hình thành Ban quản lý dự án quận Long Biên 8

1.2 Thực trạng công tác giao đất và sử dụng đất trên địa bàn

quận Long Biên - thành phố Hà Nội

1.3 Thực trạng áp dụng chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

trong công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn quận Long Biên

13

1.3.1 Trình tự, thủ tục tổ chức thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái

định cư trong công tác giải phóng mặt bằng tại quận Long Biên

13

1.3.2 Trách nhiệm của các cấp, các ngành trong công tác bồi thường, 18

hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

1.3.3 Thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư ở một số

dự án điển hình trên địa bàn quận Long Biên

21

1.4 Đánh giá thực trạng áp dụng cơ chế bồi thường, hỗ trợ và tái

định cư trên địa bàn quận Long Biên

25

1.4.3 Quy trình thu hồi đất giải phóng mặt bằng, tổ chức cưỡng chế 26

1.4.5 Về đội ngũ cán bộ làm công tác giải phóng mặt bằng 26

1.4.7 Nguyên nhân, những hạn chế khi áp dụng cơ chế bồi thường,

hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn quận Long Biên

27

1.5 Thực trạng thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trong

công tác GPMB tại quận Hà Đông và dự án điển hình

29

1.5.1 Thực trạng thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trong

công tác GPB tại quận Hà Đông

29

1.5.2 Thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng và

tái định cư dự án Khu đô thị mới Mỗ Lao

34

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ PHÁP LÝ VÀ CƠ SỞ KHOA HỌC THỰC

HIỆN BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ VÀ TÁI ĐỊNH CƯ TRONG CÔNG

2.2.4 Yêu cầu đối với công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư 51 2.2.5 Các nhân tố ảnh hưởng đến thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái

định cư trong công tác GPMB

53

2.2.6 Đề xuất cơ chế đặc thù để hoàn thiện công tác GPMB 56

a Khái niệm về cơ chế đặc thù để hoàn thiện công tác GPMB 57 b.Sự cần thiết của cơ chế đặc thù để hoàn thiện công tác GPMB 57

c Đặc điểm của cơ chế đặc thù để hoàn thiện công tác GPMB 58

d Nội dung của cơ chế đặc thù để hoàn thiện công tác GPMB 58

2.2.7 Áp dụng cơ chế đặc thù để hoàn thiện công tác GPMB ở một

CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT

BẰNG TẠI BAN QUẢN LÝ DỰ ÁN QUẬN LONG BIÊN

c Tái định cư: 72

d Việc vận dụng linh hoạt chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định

cư trong giải phóng mặt bằng

72

3.1.2 Mục tiêu thu hồi đất của quận Long Biên đến năm 2020 73

3.2 Hoàn thiện công tác GPMB tại Ban quản lý dự án quận Long

Biên thông qua việc xây dựng cơ chế đặc thù thực hiện bồi

thường, hỗ trợ và tái đinh cư

75

3.2.3 Đối với các hộ gia đình bị thu hồi nhiều đất ở 78

3.2.5 Các hộ gia đình bị thu hồi đất nông nghiệp nằm xen kẹt trong

khu dân cư

80

3.3 Tác động của việc áp dụng cơ chế đặc thù về bồi thường, hỗ

trợ và tái định cư tại quận Long Biên

80

3.3.1 Những thuận lợi khi áp dụng cơ chế đặc thù trong bồi thường,

hỗ trợ và tái định cư tại quận Long Biên

80

3.3.2 Những khó khăn khi áp dụng cơ chế đặc thù trong bồi thường,

hỗ trợ và tái định cư tại quận Long Biên

81

3.4 Một số đề xuất khi áp dụng cơ chế đặc thù để thực hiện bồi

thường, hỗ trợ và tái định cư trong công tác GPMB

81

3.5 Các giải pháp để thực hiện cơ chế đặc thù về bồi thường, hỗ

trợ và tái định cư trong công tác GPMB tại quận Long Biên

85

3.6 Nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảng và chất lượng công tác

tuyên truyền, vận động

89

3.6.1 Vai trò lãnh đạo của tổ chức Đảng 90 3.6.2 Công tác tuyên truyền, vận động cộng đồng dân cư tham gia

thực hiện giải phóng mặt bằng

91

1

LỜI MỞ ĐẦU

* Tính cấp thiết của đề tài

Đất nước ta đang trên đà hội nhập và phát triển, công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước đòi hỏi phải đầu tư, xây dựng các công trình phục vụ cho quốc phòng an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, mục đích phát triển kinh tế… Thực hiện đường lối đổi mới do Đảng ta khởi xướng, trong các năm gần đây kinh

tế tiếp tục tăng trưởng với tốc độ ổn định, các lĩnh vực văn hóa giáo dục, kinh tế,

xã hội…ngày càng được cải thiện Sự phát triển đó đặt ra nhu cầu tất yếu phải đầu tư xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật, hệ thống giao thông đường

bộ, hệ thống thủy điện, hệ thống lưới điện quốc gia… Để đạt được mục tiêu trên thì công tác bồi thường hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất đóng vai trò hết sức quan trọng vì nó là điều kiện ban đầu để triển khai dự án đầu tư Nó

có thể là động lực thúc đẩy các dự án được triển khai nhanh, đúng tiến độ nhưng ngược lại, nó cũng trở thành rào cản và luôn tiềm ẩn những nguy cơ gây khiếu kiện, mất ổn định an ninh vì thực hiện công tác bồi thường hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, nó ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của tổ chức, cá nhân và

hộ gia đình Và thực tế hiện nay qua nhiều dự án đã cho thấy công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư vẫn còn nhiều tồn tại bất cập gây nhiều tranh cãi Tỷ

lệ đơn thư trong lĩnh vực giải phóng mặt bằng ngày càng tăng lên qua các năm Cùng với sự phát triển chung của cả nước, quận Long Biên được thành lập theo Nghị định 132/2003-NĐ/CP ngày 06/11/2003 của Chính phủ và chính thức

đi vào hoạt động từ ngày 01/01/2004 sau khi tách khỏi huyện Gia Lâm Với tốc

độ đô thị hóa nhanh, nhiều dự án xây dựng cơ sở hạ tầng, khu đô thị mới đường giao thông được thực hiện, nhưng mỗi dự án mỗi địa bàn trong quận lại có những đặc điểm riêng làm cho công tác giải phóng mặt bằng gặp khó khăn, cần xin ý kiến chỉ đạo của thành phố Hà Nội Quận Long Biên có 14 phường thì có phường

đã chia ruộng theo Nghị định 64, đất nông nghiệp đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; có phường lại không chia lại ruộng, có đất được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, có đất lại chưa cấp giấy chứng nhận quyền sử

2

dụng đất, có hộ gia đình làm ruộng thực tế nhưng lại chia ruộng chung với các hộ khác Có hộ người chết vẫn còn ruộng, có hộ thì người đã trưởng thành lại không được cấp ruộng Từ nhiều đặc điểm khác nhau của phường trong quận nên nó đã ảnh hưởng đến tiến độ chung về công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn quận

Do đó, khi áp dụng chính sách bồi thường hỗ trợ tái định cư của Nhà nước khi thu hồi đất đã gây ra nhiều bất cập trong thực hiện Đặc biệt như hỗ trợ đất nông nghiệp trong địa giới hành chính phường Trên quận có 14 phường thì mỗi phường tính ra mức hỗ trợ khác nhau do trung bình của 3 tuyến đường của mỗi phường giá đất khác nhau Cùng là thu hồi đất nhưng hộ gia đình này được cấp tái định cư nhưng hộ khác lại không được cấp tái định cư do tổng diện tích các gia đình khác nhau…

Xuất phát từ những lý do trên, em đã lựa chọn đề tài:“Hoàn thiện công tác Giải phóng mặt bằng tại Ban quản lý dự án quận Long Biên, thành phố Hà Nội” nhằm tìm ra các giải pháp tháo gỡ các vướng mắc và xây dựng cơ chế đặc

thù khi thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trong công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn quận Long Biên, thành phố Hà Nội

* Mục tiêu nghiên cứu

- Nắm vững được cơ sở lý luận về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trong công tác giải phóng mặt bằng Cụ thể là các chính sách, văn bản pháp lý có liên quan về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trong công tác giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất

- Nghiên cứu được thực trạng tình hình bồi thường, hỗ trợ và tái định, cũng như việc áp dụng các văn bản pháp luật có liên quan đến bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất tại quận Long Biên Thông qua đó tổng hợp, phân tích, đánh giá, những bất cập, hạn chế trong việc áp dụng các văn bản pháp luật liên quan

- Xây dựng và đề xuất với UBND thành phố Hà Nội cơ chế đặc thù riêng cho quận Long Biên khi thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư nhằm hoàn

3

thiện công tác giải phóng mặt bằng tại Ban quản lý dự án quận Long Biên, thành phố Hà Nội

* Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

- Đối tượng: Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trong giải phóng mặt bằng ở quận Long Biên, tập trung và làm rõ điểm khác biệt của quận Long Biên để chỉ ra những bất cập, hạn chế và khó khăn khi áp dụng chính sách khi nhà nước thu hồi đất Từ đó đưa ra những giải pháp và đề xuất xây dựng cơ chế đặc thù áp dụng về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trong công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn quận Long Biên, thành phố Hà Nội

- Phạm vi nghiên cứu: Nghiêm cứu các chính sách pháp luật của nhà nước

và của thành phố Hà Nội về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất Đề tài được nghiên cứu trên địa bàn quận Long Biên và thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trong công tác giải phóng mặt bằng điển hình một

số dự án do Ban quản lý dự án thực hiện đầu tư

* Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp đươc sử dụng cụ thể như điều tra số liệu, khảo cứu tài liệu,

số liệu được thu thập trực tiếp tại Ban quản lý dự án; Hội đồng bồi thường, hỗ trợ

và tái định cư quận Long Biên; các phòng ban có liên quan và UBND các phường thuộc quận Long Biên Tài liệu tham khảo một số chính sách áp dụng cho công tác giải phóng mặt bằng huyện Gia Lâm và quận Hoàng Mai

- Tổng hợp đánh giá kết quả điều tra xây dựng nội dung báo cáo theo phương pháp phân tích và chứng minh có cơ sở khoa học kết hợp với thực tế

* Kết cấu của luận văn:

THÔNG BÁO

Để xem được phần chính văn của tài liệu này, vui

lòng liên hệ với Trung Tâm Thông tin Thư viện

– Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội

Địa chỉ: T.13 – Nhà H – Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội Đ/c: Km 10 – Nguyễn Trãi – Thanh Xuân Hà Nội

TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN

92

KẾT LUẬN

Nhiệm vụ của luận văn đã nghiên cứu, phân tích đánh giá thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trong công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn quận Long Biên Do tính chất chuyển từ xã thuần nông thành phường đô thị nên công tác giao đất, sử dụng đất và giải phóng mặt bằng còn nhiều bất cập Luận văn đã đề xuất xây dựng cơ chế đặc thù về bồi thường, hỗ trợ tái định cư trong công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn quận Long Biên Trên cơ sở đó, luận văn cũng đưa ra những định hướng và giải pháp quan trọng nhằm đề xuất đưa cơ chế đặc thù của Long Biên tiến gần với chính sách chung của thành phố

Hà Nội trong công tác giải phóng mặt bằng trong thời gian tới Cơ chế đặc thù này được áp dụng sẽ góp phần đẩy nhanh quá trình đô thị hóa, phát triển kinh tế-

xã hội Thủ đô trong thời kỳ đất nước đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế

Để hoàn thành nhiện vụ trên, luận văn đã thực hiện một số nội dung nghiên cứu sau:

1 Hệ thống hoá những vấn đề lý luận về cơ chế đặc thù về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trong công tác giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất Một

số vấn đề liên quan đến tình hình bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trong công tác giải phóng mặt bằng và những yếu tố ảnh hưởng đến cơ chế đặc thù về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư Kinh nghiệm áp dụng cơ chế đặc thù và bài học rút ra từ việc áp dụng cơ chế đặc thù của Thành phố Hồ Chí Minh và thành phố Đà Nẵng

2 Nghiên cứu, đánh giá thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định

cư khi nhà nước thu hồi đất tại quận Long Biên Luận văn đã chỉ ra được những bất cập, hạn chế trong thực thi chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trong công tác giải phóng mặt bằng và một số yếu tố ảnh hưởng lớn đến tình hình giải phóng mặt bằng hiện nay là do chính sách về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư Nếu chính sách này hợp lý, linh hoạt sẽ có tác động tích cực cải thiện tình hình bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trong công tác giải phóng mặt bằng hiện nay trên địa bàn quận Long

93

Biên, bởi vì chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư liên quan trực tiếp đến lợi ích của các bên: Nhà nước - người sử dụng đất bị thu hồi - nhà đầu tư

3 Đề xuất xây dựng cơ chế đặc thù áp dụng cho bồi thường, hỗ trợ và tái định

cư trong công tác giải phóng mặt bằng nhằm tìm ra những giải pháp cải thiện tình hình giải phóng mặt bằng tại quận Long Biên hiện nay đang gây nhiều bức xúc cho xã hội với mong muốn hoàn thiện cơ chế, chính sách ở thành phố Hà Nội phù hợp, hiệu lực, hiệu quả góp phần đưa cơ chế đặc thù trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của Long Biên gần sát với cơ chế, chính sách của thành phố Hà Nội

Để từ đó giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa lợi ích của người có đất bị thu hồi với lợi ích của nhà nước và lợi ích của nhà đầu tư; cải thiện môi trường đầu tư, đảm bảo ổn định đời sống cho người dân khi nhà nước bị thu hồi đất; giải quyết hợp lý giữa phát triển kinh tế xã hội và ổn định tình hình chính trị; giảm bớt tỷ lệ đơn thư liên quan đến bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, góp phần đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng để triển khai các dự án đầu tư

94

KIẾN NGHỊ

1 Kiến nghị với Trung ương

- Hiện nay Luật đất đai 2013 đã có hiệu lực từ ngày 01/7/2014 Sau khi Luật đất đai 2013 có hiệu lực, Chính phủ và UBND Hà Nội cũng đã ban hành một số Nghị Định, Thông tư, Quyết định hướng dẫn thi hành So với Luật Đất đai năm 2003, Luật Đất đai năm 2013 sửa đổi, bổ sung nhiều quy định mới cụ thể hơn và phù hợp hơn với yêu cầu của công tác quản lý, dụng đất đai hiện nay, khắc phục được những bất cập cũng như thiếu sót của Luật Đất đai cũ Trong đó, nhiều nội dung được sửa đổi đáng chú ý như: Quyền và trách nhiệm của Nhà nước đối với đất đai; Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; Giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất; Thu hồi đất, trưng dụng đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; Đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất; Tài chính về đất đai, giá đất và đấu giá quyền sử dụng đất

- Tuy nhiên, do Luật mới được ban hành nên việc áp dụng vẫn còn nhiều khó khăn, vướng mắc Đồng thời ban hành các văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn thực hiện nhằm giải quyết những khó khăn, vướng mắc công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trong công tác giải phóng mặt bằng khi nhà nước thu hồi đất như là: (1) Quy định quyền của người sử dụng đất là quyền đặc biệt, khi thu hồi đất thì nhà nước và các tổ chức cần trao đổi, thương thuyết trực tiếp và bình đẳng với người sử dụng đất nhằm đảm bảo hài hòa lợi ích cho các bên; (2) Quy định cụ thể trong Luật Đất đai khi làm đường trong khu đô thị phải thu hồi đất hai bên đường để đấu thầu dự án, đấu giá quyền sử dụng đất xây dựng các công trình lợi ích công cộng, .; (3) Nhà nước sử dụng công cụ thuế và phí để quản lý đất đai và thu địa tô chênh lệch, có thuế lũy tiến đánh vào tình trạng đầu

cơ, găm giữ đất đai, kéo dài dự án chậm triển khai; (4) điều chỉnh quy định về tái định cư cho phù hợp với Luật Nhà ở;

- Luật thủ đô đã được Quốc hội thông qua và có hiệu lực kể từ ngày 01/7/2013 Thủ đô Hà Nội có những đặc điểm riêng biệt so với các tỉnh, thành