BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI --- NGUYỄN HỮU NHÃ GIẢI PHÁP GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG ĐỂ THỰC HIỆN DỰ ÁN TUYẾN ĐƯỜNG GIAO THÔNG KẾT NỐI ĐƯỜNG TRỚI-VŨ OAI
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI
-
NGUYỄN HỮU NHÃ
GIẢI PHÁP GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG ĐỂ THỰC HIỆN DỰ ÁN TUYẾN ĐƯỜNG GIAO THÔNG KẾT NỐI ĐƯỜNG TRỚI-VŨ OAI VỚI QUỐC LỘ 18 THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH
HàNội - 2015
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ XÂY DỰNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI
-
NGUYỄN HỮU NHÃ KHÓA: 2013-2015
GIẢI PHÁP GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG ĐỂ THỰC HIỆN DỰ ÁN TUYẾN ĐƯỜNG GIAO THÔNG KẾT NỐI ĐƯỜNG TRỚI-VŨ OAI VỚI QUỐC LỘ 18 THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH
Chuyênngành: QuảnlýĐôthịvàCôngtrình
Mãsố: 60.58.01.06
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TRÌNH
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS NGUYỄN ĐÌNH BỒNG
HàNội - 2015
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Sau thời gian học tập và nghiên cứu tại Khoa sau Đại học, trường Đại học Kiến trúc Hà Nội, tôi đã hoàn thành Luận văn Thạc sỹ chuyên ngành Quản lý Đô thị và Công trình
Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu, Ban chủ nhiệm khoa Quản lý
Đô thị, Khoa sau Đại học, tập thể các thầy giáo cô giáo trường Đại học Kiến trúc Hà Nội đã giúp đỡ tôi trong suốt thời guan học tập, nghiên cứu tại trường
Tôi xin trân trọng cảm ơn TS Nguyễn Đình Bồng đã tận tình hướng
dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thiện
Đồng thời, tôi xin chân thành cảm ơn các đồng nghiệp tại UBND thành phố Hạ Long, Trung tâm phát triển Quỹ đất thành phố Hạ Long, Sở xây dựng tỉnh Quảng Ninh, Viện Quy hoạch Đô thị và Nông thôn, Bộ Xây dựng, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã cung cấp cho tôi tài liệu và tạo điều kiện thuận lợi
để tôi hoàn thành Luận văn
Tôi xin trân trọng cảm ơn gia đình, đồng nghiệp và các bạn cùng lớp đã giúp đõ, tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập nghiên cứu
Hà Nội, ngày tháng năm 2015
Tác giả Luận văn
Nguyễn Hữu Nhã
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
Tôi cam đoan Luận văn Thạc sỹ là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi Các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của Luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng
Tác giả Luận văn
Nguyễn Hữu Nhã
Trang 5MỤC LỤC
Lời cảm ơn
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục chữ viết tắt
Danh mục Bảng, biểu
Danh mục hình và biểu đồ
MỞ ĐẦU
Lý do lựa chọn đề tài……… 1
Mục đích nghiên cứu……… 2
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu………. 2
Phương pháp nghiên cứu……… 3
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn……… 3
Các khái niệm chủ yếu……… 4
Cấu trúc luận văn ……… 6
NỘI DUNG CHƯƠNG I: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC GPMB ĐỂ THỰC HIỆN DỰ ÁN TUYẾN ĐƯỜNG GIAO THÔNG KẾT NỐI ĐƯỜNG TRỚI-VŨ OAI VỚI QUỐC LỘ 18 THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH……… 7
1.1 Điều kiện kinh tế, xã hội và thực trạng quản lý sử dụng đất trên địa bàn thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh……… 7
1.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế và xã hội, cơ sở hạ tầng………… 7
1.1.2 Điều kiện kinh tế, xã hội ……… 8
1.1.3 Thực trạng về quản lý đất trên địa bàn ……… 12
1.1.4 Hiện trạng về sử dụng đất và biến động các loại đất trên địa bàn thành phố Hạ Long ……… 17
1.2 Thực trạng công tác GPMB, tái định cư dự án Tuyến đường giao thông kết nối đường Trới-Vũ Oai với Quốc lộ 18 thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh 24 1.2.1 Khái quát về dự án ……… 24
1.2.2 Cơ sở pháp lý ……… 27
Trang 61.2.3 Quy trình thực hiện ……… 28
1.2.4 Phương án GPMB, hỗ trợ, tái định cư ……… 32
1.2.5 Nguồn vốn và thời gian thực hiện ……… 39
1.2.6 Đơn vị thực hiện ……… 39
1.3 Đánh giá thực trạng công tác GPMB thực hiện dự án tuyến đường giao thông kết nối đường Trới-Vũ Oai với Quốc lộ 18 thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh……… 41
1.3.1 Tiến độ công tác GPMB thực hiện dự án tuyến đường giao thông kết nối đường Trới-Vũ Oai với Quốc lộ 18 thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh ………
41 1.3.2 Kết quả thực hiện ……… 44
CHƯƠNG II: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ CÔNG TÁC GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG ĐỂ THỰC HIỆN DỰ ÁN TUYẾN ĐƯỜNG GIAO THÔNG KẾT NỐI ĐƯỜNG TRỜI VŨ OAI VỚI QUỐC LỘ 18, THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH……… 53
2.1 Cơ sở lý luận về bồi thường GPMB………. 53
2.1.1 Khái quát về bồi thường, GPMB………. 53
2.1.2 Đặc điểm, nội dung, nguyên tắc công tác bồi thường, GPMB 54
2.1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác bồi thường, GPMB …… 55
2.2 Cơ sở pháp lý về bồi thường, GPMB và TĐC……… 55
2.2.1 Chính sách bồi thường, GPMB……… 56
2.2.2 Cơ sở pháp lý hiện hành về bồi thường, GPMB ……… 56
2.2.3 Trình tự, thủ tục thu hồi đất và bồi thường, GPMB……… 57
2.3 Kinh nghiệm thực tiễn trong công tác GPMB ……… 59
2.3.1 Kinh nghiệm GPMB của các tổ chức quốc tế và một số nước trên thế giới……….……… 59
2.3.2 Tình hình thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất ở Việt Nam……… 66
CHƯƠNG III: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP ĐẨY NHANH TIẾN ĐỘ GPMB ĐỂ THỰC HIỆN DỰ ÁN TUYẾN ĐƯỜNG GIAO THÔNG KẾT NỐI ĐƯỜNG TRỚI - VŨ OAI VỚI QUỐC LỘ 18 THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH……….……… 73
3.1 Quan điểm và định hướng……… 73
3.1.1 Quan điểm……….……… 73
Trang 73.1.2 Định hướng……….……… 74
3.2 Giải pháp chung……….………. 75
3.2.1 Giải pháp về chính sách đầu tư……… 75
3.2.2 Giải pháp về tài chính……… 88
3.2.3 Giải pháp về tổ chức bộ máy thực hiện công tác bồi thường, GPMB……….……… 88
3.2.4 Đề xuất sự tham gia của cộng đồng……… 91
3.3 Giải pháp cụ thể cho dự án Tuyến đường giao thông kết nối đường Trới-Vũ Oai với Quốc lộ 18 thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh……….……… 92
3.3.1 Bổ sung giải pháp GPMB, nâng cao tiến độ thực hiện dự án … 92 3.3.2 Bố trí nhà TĐC cho người dân bị ảnh hưởng ……… 94
3.3.3 Bổ sung cơ chế, chính sách riêng cho dự án……… 96
3.3.4 Điều kiện để thực hiện giải pháp ……… 98
3.4 Bài học rút ra từ giai đoạn GPMB dự án Tuyến đường giao thông kết nối đường Trới-Vũ Oai với Quốc lộ 18 thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh cho những dự án tương tự 99 3.4.1 Bài học về chính sách bồi thường, hỗ trợ TĐC……… 99
3.4.2 Bài học về xây dựng phương án GPMB……… 99
3.4.3 Bài học về sự đồng thuận từ phía người dân ……… 100
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ……… 102
Kết luận……….……… 102
Kiến nghị……….……… 104
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
Trang 8DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
BTHTTĐC Bồi thường hỗ trợ, tái định cư
BTGPMB Bồi thường, giải phóng mặt bằng
GCNQSDĐ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
QHKHSDĐ Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất
TTPTQĐ Trung tâm phát triển quỹ đất
VPDKQSDĐ Văn phòng đăngký quyền sử dụng đất
Trang 9DANH MỤC BẢNG, BIỂU
Số hiệu
bảng, biểu Tên bảng, biểu
Bảng 1 1 Biểu Dân số, mật độ dân số dân theo phường, xã
Bảng 1 2 Lao động phân theo khu vực kinh tế qua các năm
Bảng 1 3 Hiện trạng sử dụng đất thành phố Hạ Long, Quảng Ninh từ
năm 2010 đến năm 2014, dự kiến năm 2015 Bảng 1 4 Giá đất bồi thường phê duyệt riêng cho dự án
Bảng 1 5 Diện tích đất thu hồi, m2
Bảng 1 6 Đơn giá bồi thường theo quyết định số 783/QĐ-UBND
ngày 26/3/2015 của UBND tỉnh Quảng Ninh Bảng 1 7 Chi phí bồi thường
Trang 10DANH MỤC HÌNH VÀ BIỂU ĐỒ
Hình 1 1 Sơ đồ vị trí và mối liên hệ Vùng
Hình 1 2 Cơ cấu lao động thành phố Hạ Long qua các năm
Hình 1 3 Hiện trạng sử dụng đất năm 2014
Hình 1 4 Biểu đồ tình hình biến động diện tích sử dụng đất từ
2010-2015 Hình 1 5 Biểu đồ tình hình biến động sử dụng đất nông nghiệp từ
2010-2015 Hình 1 6 Biểu đồ tình hình biến động sử dụng đất phi nông nghiệp
từ 2010-2015 Hình 1 7 Biểu đồ tình hình biến động sử dụng đất chưa sử dụng từ
2010-2015 Hình 1 8
Biểu đồ tình hình biến động sử dụng đất loại đất đô thị, bảo hiểm thiên nhiên và du lịch từ năm 2010, dự kiến đến năm 2015
Hình 1 9 Vị trí tuyến đường kết nối đường Trới-Vũ Oai và quốc lộ
18 Hình 1 10 Sơ đồ Quy trình thực hiện GPMB
Hình 1 11 Sơ đồ tổ chức bộ máy Trung tâm phát triển Quỹ đất thành
phố Hạ Long Hình 3 1 Cơ cấu tổ chức TTPTQĐ trực thuộc Sở TN&MT sau khi
sát nhập
Trang 11Để đạt mục tiêu này Việt Nam đã và đang thu hút các nguồn lực đầu tư trong
và ngoài nước để xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật, xã hội, phát triển công nghiệp và đô thị Đất là yếu tố cơ bản để tạo lập bất động sản và là nền tảng
để xây dựng và phát triển đô thị
Giải phóng mặt bằng (GPMB) để có “đất sạch” là điều kiện tiên quyết
để thực hiện các dự án đầu tư Thực tế cho thấy để thực hiện được dự án thì phải chuẩn bị được mặt bằng xây dựng cho dự án, trong đó, công tác GPMB
là khâu then chốt Mặt khác thu hồi đất, bồi thường hỗ trợ tái định cư (BTHTTĐC) lại tác động lớn đời sống của người dân có đất bị thu hồi, vì vậy, BTHTTĐC không những ảnh hưởng đến tiến độ thi chất lượng và giá thành công trình xây dựng mà còn là vấn đề khó khăn, phức tạp nhất trong công tác quản lý đất đai và đô thị
Trong quá trình Đổi mới, chính sách pháp luật đất đai, xây dựng đã không ngừng được hoàn thiện để phù hợp với cơ chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật về đất đai, xây dựng, trong đó quy định cụ thể chính sách GPMB Tuy nhiên, quá trình thực hiện vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập làm cản trở tiến trình thực hiện các dự án đầu tư, lãng phí gây bức xúc trong nhân dân
Thành phố Hạ Long là thành phố trung tâm của tỉnh Quảng Ninh, có diện tích đất là 27.195,03 ha, có quốc lộ 18A chạy qua, có cảng biển, có bờ biển dài 50km, có vịnh Hạ Long 2 lần được UNESCO công nhận là Di sản thế giới với diện tích 434km2 [23]
Trang 12- 2 -
Với định hướng phát triển kinh tế từ "nâu" sang "xanh", chuyển đổi mô hình tăng trưởng, tăng nhanh tỷ trọng ngành dịch vụ, đầu tư các dự án xây dựng đô thị thành phố Hạ Long đã tích cực thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước đến đầu tư vào thành phố, với các dự án dịch vụ du lịch, sản xuất,
hạ tầng đô thị Và điều mà các nhà đầu tư băn khoăn, lo ngại nhất khi quyết định đầu tư chính là công tác GPMB để thực hiện các dự án.[24]
Trong những năm qua, nhiều dự án đầu tư xây dựng đã được triển khai thực hiện một cách thuận lợi theo đúng lộ trình của dự án nhờ làm tốt công tác GPMB, nhưng cũng không ít dự án bị chậm tiến độ hoặc không thể triển khai thực hiện vì không GPMB
Trước tình hình đó, UBND thành phố Hạ Long đã báo cáo, đề xuất UBND tỉnh Quảng Ninh và các ban ngành liên quan ban hành nhiều cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy tiến độ GPMB các dự án, nhưng do nhiều nguyên nhân khác nhau, đến nay một số công trình (trong đó có những công trình trọng điểm của tỉnh) chậm tiến độ, chậm đưa vào khai thác sử dụng, tổng mức đầu tư phải tăng thêm do trượt giá, do thay đổi chính sách về đền bù, hỗ trợ
đã làm giảm đáng kể mục tiêu và hiệu quả đầu tư của các dự án
Từ tình hình trên, trong khuôn khổ thực hiện luận văn tốt nghiệp, học viên nghiên cứu đề tài “Giải pháp GPMB để thực hiện dự án Tuyến đường giao thông kết nối đường Trới-Vũ Oai với Quốc lộ 18 thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh”
Trang 13- 3 -
- Đối tượng nghiên cứu: công tác GPMB để thực hiện dự án đầu tư
trọng điểm trên địa bàn thành phố Hạ Long
- Phạm vi nghiên cứu:
Dự án: Tuyến đường giao thông kết nối đường Trới-Vũ Oai với Quốc
lộ 18 thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh
Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp tiếp cận hệ thống: Nghiên cứu “Giải pháp GPMB để thực hiện dự án Tuyến đường giao thông kết nối đường Trới-Vũ Oai với Quốc lộ 18 thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh” trong mối quan hệ có tính
hệ thống về cơ chế, chính sách, luật pháp, tổ chức thực hiện, thực trạng và giải pháp
- Phương pháp điều tra thu thập số liệu thứ cấp: điều tra, thu thập các tài liệu, số liệu điều tra cơ bản có liên quan đến công tác GPMB dự án Tuyến đường giao thông kết nối đường Trới-Vũ Oai với Quốc lộ 18 thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh
- Phương pháp điều tra thu thập số liệu sơ cấp: điều tra, thu thập tài liệu
số liệu về việc thực hiện GPMB để thực hiện dự án Tuyến đường giao thông kết nối đường Trới-Vũ Oai với Quốc lộ 18 thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh
- Phương pháp thống kê, tổng hợp: Thống kê, các số liệu điều tra thữ cấp, sơ cấp trong các bảng tổng hợp theo nội dung nghiên cứu
- Phương pháp phân tích, so sánh phân tích, so sánh đánh giá làm rõ bản chất các vấn đề nghiên cứu
- Phương pháp xử lý số liệu: Xử lý số liệu bằng phần mềm Microsoft Excels
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
Ý nghĩa khoa học:
Trang 14- Những giải pháp GPMB, tái định cư đưa ra trong khuôn khổ luận văn
có thể là tài liệu tham khảo cho sinh viên, kỹ sư và những người đang công tác trong lĩnh vực có liên quant ham khảo và sử dụng số liệu
Các khái niệm chủ yếu
Theo quy định tại Điều 3, Luật Đất đai 2013 [14]:
- Nhà nước giao quyền sử dụng đất (sau đây gọi là Nhà nước giao đất) là việc Nhà nước ban hành quyết định giao đất để trao quyền sử dụng đất cho đối tượng có nhu cầu sử dụng đất
- Nhà nước cho thuê quyền sử dụng đất (sau đây gọi là Nhà nước cho thuê đất) là việc Nhà nước quyết định trao quyền sử dụng đất cho đối tượng
có nhu cầu sử dụng đất thông qua hợp đồng cho thuê quyền sử dụng đất
- Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất là việc Nhà nước trao quyền sử dụng đất cho người đang sử dụng đất ổn định mà không có nguồn gốc được Nhà nước giao đất, cho thuê đất thông qua việc cấp Giấy chứng nhận quyền
sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất lần đầu đối với thửa đất xác định
- Chuyển quyền sử dụng đất là việc chuyển giao quyền sử dụng đất từ người này sang người khác thông qua các hình thức chuyển đổi, chuyển nhượng, thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất và góp vốn bằng quyền sử dụng đất
Trang 15- 5 -
- Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được Nhà nước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai [14]
- “Bồi thường” , theo từ điển tiếng Việt, 2002 có nghĩa là trả lại tương xứng giá trị hoặc công lao động cho một chủ thể nào đó bị thiệt hại vì một hành vi của chủ thể khác Việc bồi thường có thể vô hình (xin lỗi) hoặc hữu hình (bồi thường bằng tiền, bằng vật chất khác), có thể do các quy định của pháp luật điều tiết, hoặc do thỏa thuận giữa các chủ thể.) [27]
- Bồi thường về đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối với diện tích đất thu hồi cho người sử dụng đất [14]
- Chi phí đầu tư vào đất còn lại bao gồm chi phí san lấp mặt bằng và chi phí khác liên quan trực tiếp có căn cứ chứng minh đã đầu tư vào đất mà đến thời điểm Nhà nước thu hồi đất còn chưa thu hồi được
- “Hỗ trợ”, theo từ điển tiếng Việt,2002: là việc giúp thêm, góp thêm vào [27]
- Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trợ giúp cho người
có đất thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển [14]
- Giá đất là giá trị của quyền sử dụng đất tính trên một đơn vị diện tích đất
- Giá trị quyền sử dụng đất là giá trị bằng tiền của quyền sử dụng đất đối với một diện tích đất xác định trong thời hạn sử dụng đất xác định.[14]
- Tiền sử dụng đất là số tiền mà người sử dụng đất phải trả cho Nhà nước khi được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, công nhận quyền sử dụng đất.[14]
- Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội thành lập, có chức năng thực hiện các hoạt động dịch vụ công theo quy định của pháp luật
Trang 16- 6 -
- Tổ chức kinh tế bao gồm doanh nghiệp, hợp tác xã và tổ chức kinh tế khác theo quy định của pháp luật về dân sự, trừ doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.[14]
- Hộ gia đình sử dụng đất là những người có quan hệ hôn nhân, huyết thống, nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình, đang sống chung và có quyền sử dụng đất chung tại thời điểm được Nhà nước giao [14]
Cấu trúc luận văn
- Luận văn, ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị được kết cấu thành
3 chương:
- Chương 1: Thực trạng công tác GPMB để thực hiện dự án Tuyến đường giao thông kết nối đường Trới-Vũ Oai với Quốc lộ 18, thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh
- Chương 2: Cơ sở khoa học về công tác GPMB thực hiện dự án Tuyến đường giao thông kết nối đường Trới-Vũ Oai với Quốc lộ 18 thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh
- Chương 3: Giải pháp đẩy nhanh tiến độ GPMB để thực hiện dự án Tuyến đường giao thông kết nối đường Trới-Vũ Oai với Quốc lộ 18 thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh