TRẦN ANH PHONG TỔ CHỨC KHÔNG GIAN, KIẾN TRÚC CẢNH QUAN HỆ THỐNG CÔNG VIÊN QUẬN NAM TỪ LIÊM, HÀ NỘI LUẬN VĂN THẠC SỸ QUY HOẠCH VÙNG VÀ ĐÔ THỊ HÀ NỘI - 2016 TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘ
Trang 1TRẦN ANH PHONG
TỔ CHỨC KHÔNG GIAN, KIẾN TRÚC CẢNH QUAN HỆ THỐNG
CÔNG VIÊN QUẬN NAM TỪ LIÊM, HÀ NỘI
LUẬN VĂN THẠC SỸ QUY HOẠCH VÙNG VÀ ĐÔ THỊ
HÀ NỘI - 2016
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI
-
Trang 2TRẦN ANH PHONG KHÓA 2014-2016
TỔ CHỨC KHÔNG GIAN, KIẾN TRÚC CẢNH QUAN HỆ THỐNG
CÔNG VIÊN QUẬN NAM TỪ LIÊM, HÀ NỘI
LUẬN VĂN THẠC SỸ CHUYÊN NGÀNH: QUY HOẠCH VÙNG VÀ ĐÔ THỊ
MÃ SỐ: 60.58.01.05
HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS KTS Lê Đình Tri
HÀ NỘI - 2016
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI
-
Trang 3Tôi cũng bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc tới các thầy, cô giáo là giảng viên Khoa Sau Đại học - Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội đã giảng dạy, giúp tôi tiếp thu được những kiến thức quý báu chuyên ngành Quy hoạch vùng và đô thị trong thời gian học tập tại Trường
Gia đình, cùng bạn bè đồng nghiệp, những người đã chia sẻ khóa khăn, động viên, tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn Thạc sĩ Quy hoạch vùng và đô thị
Xin trân trọng cảm ơn!
Tác giả luận văn
Trần Anh Phong
Trang 4LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan Luận văn thạc sĩ là công trình nghiên cứu khoa học độc lập của tôi, các số liệu khoa học, kết quả nghiên cứu của Luận văn là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng
Tác giả luận văn
Trần Anh Phong
Trang 5MỤC LỤC Lời cảm ơn
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục hình
Danh mục chữ viết tắt
Danh mục bảng biểu
MỞ ĐẦU
Chương 1 - TỔNG QUAN VỀ QUY HOẠCH KIẾN TRÚC HỆ THỐNG
CÔNG VIÊN QUẬN NAM TỪ LIÊM 10
1.1 Quá trình hình thành, phát triển hệ thống công viên tại Hà Nội: 10
1.2 Tổng quan về hệ thống công viên quận Nam Từ Liêm: 12
1.2.1 Quy hoạch hệ thống công viên quận Nam Từ Liêm trong huyện Từ Liêm (trước khi chia tách quận) 12
1.2.2 Định hướng của quận Nam Từ Liêm trong quy hoạch chung và quy hoạch phân khu thành phố Hà Nội 15
1.2.3 Định hướng Quy hoạch hệ thống công viên quận Nam Từ Liêm hiện nay 17
1.3 Thực trạng hệ thống công viên quận Nam Từ Liêm 18
1.3.1 Thực trạng chung: 18
1.3.2 Thực trạng cây xanh, thảm cỏ: 22
1.3.3 Thực trạng môi trường nước: 23
1.3.4 Thực trạng hệ thống giao thông: 24
1.3.5 Thực trạng quản lý, khai thác sử dụng 24
1.3.6 Thực trạng về quy hoạch không gian, kiến trúc cảnh quan 25
1.3.7 Đánh giá tổng hợp thực trạng hệ thống công viên quận Nam Từ Liêm 27
Trang 61.4 Vai trò, ý nghĩa của công viên và phân loại hệ thống công viên quận
Nam Từ Liêm 27
1.4.1 Vai trò của các công viên 28
1.4.2 Ý nghĩa của các công viên 29
1.4.3 Phân loại hệ thống công viên quận Nam Từ Liêm 30
a) Phân loại theo quy mô diện tích: 30
b) Phân loại theo tính chất, chức năng: 31
c) Phân loại theo mức độ thực hiện quy hoạch, dự án: 32
1.5 Đánh giá tổng hợp hiện trạng công viên quận Nam Từ Liêm: 33
1.5.1 Những vấn đề tồn tại của hệ thống công viên quận Nam Từ Liêm 33 1.5.2 Phân tích SWOT 35
a) Điểm mạnh: 35
b) Điểm yếu: 35
c) Cơ hội: 35
d) Thách thức: 36
Chương II - CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ CÁC YẾU TỐ CƠ BẢN TÁC ĐỘNG ĐẾN TỔ CHỨC KHÔNG GIAN, KIẾN TRÚC CẢNH QUAN CÔNG VIÊN QUẬN NAM TỪ LIÊM 37
2.1 Cơ sở pháp lý cho việc tổ chức không gian, kiến trúc cảnh quan hệ thống công viên quận Nam Từ Liêm: 37
2.1.1 Luật, quy chuẩn, tiêu chuẩn, quy định hiện hành 37
a) Quy định của Luật 38
b) Quy định của quy chuẩn 38
c) Quy định của tiêu chuẩn 39
d) Các quy định khác có liên quan 40
2.1.2 Quy hoạch liên quan (Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô QHPK ) 41
Trang 72.2 Các yếu tố tác động đến tổ chức không gian, kiến trúc cảnh quan hệ
thống công viên quận Nam Từ Liêm 42
2.2.1 Chính sách và định hướng phát triển kinh tế - xã hội 42
2.2.2 Định hướng quy hoạch hệ thống công viên, cây xanh 45
2.2.3 Điều kiện tư nhiên, môi trường 46
2.2.4 Kinh tế, văn hóa - xã hội và lối sống của người dân 48
a) Kinh tế: 48
b) Văn hóa - xã hội: 49
c) Lối sống: 53
d) Một số đặc điểm riêng của quận: 54
2.2.5 Yếu tố truyền thống trong tổ chức không gian, khai thác kiến trúc cảnh quan 54
2.2.6 Tác động của khoa học kỹ thuật và công nghệ xây dựng 56
2.2.7 Xã hội hóa và vai trò của cộng đồng 57
2.3 Cơ sở lý luận quy hoạch, tổ chức không gian, kiến trúc cảnh quan hệ thống công viên quận Nam Từ Liêm 58
2.3.1 Hình thái không gian 58
2.3.2 Thủ pháp tạo hình và cảm nhận thị giác 60
2.3.3 Mối quan hệ với không gian cảnh quan xung quanh 62
2.4 Kinh nghiệm tổ chức không gian, kiến trúc cảnh quan công viên một số nước trên thế giới và Việt Nam 63
2.4.1 Kinh nghiệm tổ chức không gian, kiến trúc cảnh quan một số công viên trên thế giới 64
a) Singapore 64
b) Chiến lược phát triển hạ tầng xanh thành phố Liverpool: 67
2.4.2 Kinh nghiệm tổ chức không gian, kiến trúc cảnh quan một số công viên tại Việt Nam 72
Trang 8a) Công viên Asia Park Đà Nẵng 72
b) Công viên văn hóa Đầm Sen - thành phố Hồ Chí Minh 74
Chương III - GIẢI PHÁP TỔ CHỨC KHÔNG GIAN, KIẾN TRÚC CẢNH QUAN HỆ THỐNG CÔNG VIÊN QUẬN NAM TỪ LIÊM 77
3.1 Quy hoạch hệ thống công viên quận Nam Từ Liêm 77
3.1.1 Về vị trí, quy mô các công viên trong hệ thống 77
3.1.2 Về tính chất, chức năng các công viên trong hệ thống 78
3.1.3 Về bán kính phục vụ trong hệ thống 79
3.1.4 Tính kết nối trong hệ thống 81
3.2 Quan điểm quy hoạch và tổ chức không gian, kiến trúc cảnh quan công viên quận Nam Từ Liêm 82
3.2.1 Quan điểm, mục tiêu và nguyên tắc 82
a) Quan điểm 82
b) Mục tiêu 82
c) Nguyên tắc 83
3.2.2 Điều chỉnh và thống nhất các quy hoạch liên quan 83
3.2.3 Mối quan hệ giữa không gian công viên với các yếu tố khác 85
3.3 Giải pháp quy hoạch công viên quận Nam Từ Liêm 86
3.3.1 Giải pháp tổ chức không gian, kiến trúc cảnh quan 86
a) Phương án quy hoạch: 86
b) Nguyên tắc định hướng không gian: 91
3.3.2 Giải pháp quy hoạch hạ tầng kỹ thuật 94
3.4 Giải pháp thiết kế kiến trúc cảnh quan công viên quận Nam Từ Liêm 95
3.4.1 Về các thành phần chức năng trong công viên 95
3.4.2 Giải pháp về tổ chức không gian, kiến trúc cảnh quan hệ thống công viên quận Nam Từ Liêm 96
Trang 9a) Giải pháp tổng thể: 97
b) Giải pháp cho nhóm chuyên đề chính: 99
c) Giải pháp khai thác, bảo vệ mặt nước hồ: 100
d) Giải pháp thiết kế công trình: 103
e) Giải pháp về cây xanh, thảm cỏ: 106
g) Giải pháp cho các hạng mục phụ trợ, hỗ trợ: 111
3.4.3 Không gian mở trong công viên 115
3.4.4 Đề xuất tổ chức không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng 117
3.4.5 Đề xuất các giải pháp tổ chức giao thông và HTKT 120
a) Giải pháp tổ chức giao thông 120
b) San nền, thoát nước mưa 123
c) Cấp nước 123
d) Các giải pháp kỹ thuật để xử lý ô nhiễm, cải tạo hồ 124
e) Giải pháp cải tạo sông Nhuệ 126
g) Thoát nước bẩn và vệ sinh môi trường 127
h) Cấp điện, chiếu sáng 128
k) Giải pháp bố trí hành lang kỹ thuật và các hộp kỹ thuật 130
3.5 Các giải pháp quản lý công viên quận Nam Từ Liêm để phù hợp yêu cầu phát triển đô thị 130
3.5.1 Chính sách quản lý 130
3.5.2 Giải pháp quản lý quy hoạch và kiến trúc cảnh quan công viên 131
3.5.3 Giải pháp khai thác, bảo vệ 132
3.5.4 Vai trò của cộng đồng trong quản lý, phát triển, bảo vệ CV 133
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 135
Kết luận: 135
Kiến nghị: 137
Trang 10QHCHN2030 Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội
Trang 11Hình 1.3 Vị trí các phường thuộc quận Nam Từ Liêm
Hình 1.4 Sơ đồ hệ thống không gian xanh đô thị
Hình 1.5 Công viên Bách thảo - quận Ba Đình
Hình 1.6 Vườn hoa con cóc - quận Hoàn Kiếm
Hình 1.7 Hà Nội xây dựng Công viên Thống nhất (1958) quận Hai Bà Trưng Hình 1.8 Công viên Hòa Bình - quận Bắc Từ Liêm
Hình 1.9 Công viên Yên Sở - quận Hoàng Mai
Hình 1.10 Công viên nước Hồ Tây - quận Tây Hồ
Hình 1.11 Thiên đường Bảo Sơn - quận Hà Đông
Hình 1.12 Vị trí các công viên theo quy hoạch huyện Từ Liêm năm 2000
Hình 1.13 Công viên cây xanh tại Khu liên hợp thể thao Quốc gia (quy hoạch
năm 2000 và hiện trạng) Hình 1.14 Công viên động vật bán hoang dã (quy hoạch năm 2000 và HT Hình 1.15 Công viên cây xanh (quy hoạch năm 2000 và hiện trạng)
Hình 1.16 Công viên CV1 (quy hoạch năm 2000 và hiện trạng)
Hình 1.17 Công viên cây xanh thuộc phường Trung Văn và phường Mễ Trì (quy
hoạch năm 2000 và hiện trạng) Hình 1.18 Ranh giới các QHPK trên địa bàn quận
Hình 1.19 Hình ảnh hiện trạng Công viên văn hóa lịch sử - ảnh chụp ngày
09/3/2016 Hình 1.20 Hình ảnh hiện trạng Công viên hồ điều hòa nằm trong ranh giới Khu
liên hợp thể thao Quốc gia - ảnh chụp ngày 09/3/2016 Hình 1.21 Hình ảnh hiện trạng Công viên CV1 - ảnh chụp ngày 09/3/2016 Hình 1.22 Hình ảnh hiện trạng Công viên Thị Cấm - ảnh chụp ngày 09/3/2016 Hình 1.23 Hình ảnh hiện trạng Công viên cây xanh thuộc trung tâm triển lãm
Mễ Trì - ảnh chụp ngày 09/3/2016 Hình 1.24 Hình ảnh hiện trạng Công viên giải trí tại phường Mễ Trì - ảnh chụp
ngày 09/3/2016 Hình 1.25 Hình ảnh hiện trạng Công viên cây xanh thuộc phường Trung Văn và
phường Mễ Trì - ảnh chụp ngày 09/3/2016 Hình 1.26 Hình ảnh hiện trạng Công viên cây xanh thuộc khu đô thị mới Phùng
Khoang - ảnh chụp ngày 09/3/2016 Hình 1.27 Hình ảnh hiện trạng CVCX thuộc QHCT khu chức năng chính là CX,
Trang 12- ảnh chụp ngày 09/3/2016 Hình 1.30
Hàng cây lâu năm trong công viên cây xanh thuộc QHCT tỷ lệ 1/500 khu chức năng chính là cây xanh, hồ điều hòa, một phần công trình công cộng kết hợp nhà ở (ký hiệu số 9) - ảnh chụp ngày 09/3/2016 Hình 1.31 Sông Nhuệ đoạn qua địa bàn quận
Hình 1.32 Một số tuyến đường trong các công viên - ảnh chụp ngày 09/3/2016 Hình 1.33 Vai trò của không gian xanh đô thị
Hình 1.34 Hoạt động của cộng đồng dân cư tại các công viên
Hình 1.35 Sơ đồ vị trí theo quy mô diện tích
Hình 2.1 Định hướng QHC xây dựng Thủ đô - Khu vực Cầu Giấy - Từ Liêm Hình 2.2 Định hướng phát triển tổng thể TP Hà Nội
Hình 2.3 Khung thiết kế đô thị TP Hà Nội
Hình 2.4 Định hướng quy hoạch hệ thống công viên, cây xanh
Hình 2.5 Bản đồ đánh giá mức độ ô nhiễm nước mặt khu vực Hà Nội
Hình 2.6 Hà Nội trong Tứ trấn Thăng Long
Hình 2.7 Đình Mông Phụ - Đường Lâm, Sơn Tây, Hà Nội
Hình 2.8 Đại nội - Huế
Hình 2.9 Hình thái điểm và tuyến
Hình 2.10 Một số hình ảnh công viên tại Singapore
Hình 2.11 Một số hình ảnh Hạ tầng xanh tại Liverpool
Hình 2.12 Một số hình ảnh Công viên Asia Park Đà Nẵng
Hình 2.13 Một số hình ảnh Công viên văn hóa Đầm Sen
Hình 3.1 Vị trí các công viên trong hệ thống
Hình 3.2 Sơ đồ bán kính phục vụ một số công viên
Hình 3.3 Kết nối giữa các công viên và hành lang xanh sông Nhuệ
Hình 3.4 Thống nhất các quy hoạch có liên quan
Hình 3.5 Sơ đồ định hướng quy hoạch công viên văn hóa lịch sử
Hình 3.6 Sơ đồ định hướng quy hoạch công viên thể dục thể thao
Hình 3.7 Sơ đồ định hướng quy hoạch công viên vui chơi giải trí
Hình 3.8 Sơ đồ định hướng quy hoạch các công viên còn lại
Hình 3.9 Giữ dáng vẻ tự nhiên cây xanh, mặt nước các công viên
Trang 13Số hiệu
Hình 3.10 Sơ đồ các nhóm chức năng trong công viên
Hình 3.11 Công viên tại Versailles - Pháp với bố cục cân xứng
Hình 3.12 Một vườn hoa với bố cục cân xứng
Hình 3.13 Một công viên nước với bố cục tự do
Hình 3.14 Chuyên đề chính của một số công viên
Hình 3.15 Minh họa một số giải pháp tổ chức không gian mặt nước
Hình 3.16 Một số giải pháp kè bờ hồ
Hình 3.17 Một số giải pháp hàng rào quanh hồ
Hình 3.18 Minh họa công trình kiến trúc
Hình 3.19 Một số loại cây thích hợp
Hình 3.20 Một số giải pháp cây xanh và thảm cỏ
Hình 3.21 Bãi đỗ xe ngầm
Hình 3.22 Các tiện ích bổ sung
Hình 3.23 Minh họa cách tổ hợp các tác phẩm nghệ thuật trang trí
Hình 3.24 Một số giải pháp nhà vệ sinh công cộng
Hình 3.25 Quảng trường trước công viên
Hình 3.26 Không gian mở trong các công viên
Hình 3.27 Biểu diễn nghệ thuật
Hình 3.28 Giải pháp không gian sinh hoạt cộng đồng
Hình 3.29 Một số giải pháp đường dạo
DANH MỤC BẢNG, BIỂU
Số hiệu bảng biểu Tên bảng biểu
Bảng 1.1 Các công viên trên địa bàn quận
Bảng 2.1 Tiêu chuẩn đất cây xanh công viên
Bảng 2.2 Diện tích tối thiểu của các loại đất công viên
Bảng 2.3 Thành phần sử dụng đất trong công viên văn hoá nghỉ ngơi Bảng 2.4 Tỷ lệ các loại đất trong công viên văn hoá nghỉ ngơi Bảng 2.5 Lượng mưa các tháng trong năm ở Hà Nội (mm)
Bảng 2.6 Tổng lượng bức xạ (đơn vị cal/cm 2 /ngày)
Bảng 3.1 Quy mô, diện tích các công viên trong hệ thống
Bảng 3.2 Các loại công viên và bán kính phục vụ:
Trang 14A MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài:
Hà Nội là đô thị loại đặc biệt với chức năng là trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa, khoa học kỹ thuật, du lịch dịch vụ, đầu mối giao thông, giao lưu trong nước và quốc tế, có vai trò thúc đẩy sự phát triển kinh tế của cả nước Hiện nay trên địa bàn Thành phố Hà Nội gồm 30 quận, huyện và thị xã Sơn Tây trong đó có hơn 100 CV, vườn hoa phục vụ nhu cầu vui chơi giải trí của khoảng 7 triệu người Tuy nhiên tình trạng chung hiện nay hoặc chưa được đầu tư xây dựng (quy hoạch treo) hoặc lộn xộn, nhếch nhác, mất an ninh trật
tự, không hiệu quả (đối với các công viên đang hoạt động)
Quận Nam Từ Liêm được
của thị trấn Cầu Diễn, với dân số
khoảng 23 vạn người, diện tích tự
nhiên 3.227,36ha (32,27km²), giáp
các quận, huyện: Cầu Giấy, Thanh
Xuân, Hoài Đức, Hà Đông, Bắc
Trang 15Tây ) là nơi kết nối, chuyển tiếp quan trọng giữa nội đô và ngoại đô trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của thành phố, Nam Từ Liêm có ví trí thuận lợi, mang tính chiến lược, quan trọng trong phát triển kinh tế, xã hội, đô thị của thành phố Hà Nội
Hình 1.2: Sơ đồ vị trí và mối liên hệ
Do đặc điểm về vị trí và quá trình hình thành, đặc thù riêng của Nam Từ Liêm so với hầu hết các quận khác là sự chuyển đổi bước ngoặt của một địa bàn mang tính chất nông thôn (huyện) lên đô thị (quận) với sự thay đổi mang tính toàn diện trong phương thức tổ chức, quản lý, đời sống kinh tế - xã hội Mặt khác, do vị trí địa lý vừa giáp các quận nội thành (Hà Nội cũ) và các huyện thuộc tỉnh Hà Tây (trước đây) nên Nam Từ Liêm vừa có đặc thù của khu vực đô thị vừa có đặc thù của dân cư làng xóm Hiện tại, Quận đang trong quá trình phát triển theo hướng hiện đại với sự đan xen cũ - mới, lạc hậu -
Trang 16hiện đại, hoàn thiện - dở dang Trong những năm gần đây, quận đã dần trở thành khu vực trung tâm lớn của Thành phố khi tổ chức những hoạt động quy
mô của Thành phố như triển lãm, hội thảo, kỷ niệm ngày lễ, tết… [1]
Hình 1.3: Vị trí các phường thuộc quận Nam Từ Liêm
Theo quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, Nam Từ Liêm là một phần của khu vực đô thị trung tâm, vừa nằm trong khu vực nội
đô mở rộng (phần phía đông sông Nhuệ), vừa nằm trong khu vực đô thị mở rộng (phần phía Tây sông Nhuệ) Như vậy, tính chất đô thị trong tương lai rất
đa dạng, là trung tâm chính trị, hành chính, văn hóa, ngoại giao, thương mại, tài chính, y tế, đào tạo, giải trí chất lượng cao của cả nước và khu vực là không gian hội tụ các công trình biểu tượng của Thủ đô là vùng cây xanh cảnh quan đặc trưng trung tâm thể thao cấp quốc gia và công viên đô thị cấp thành phố các khu đô thị mới hiện đại có hệ thống HTKT và HTXH đồng bộ đáp ứng cho sinh hoạt dân cư và các hoạt động công sở, văn phòng [1]
Do được thành lập từ huyện Từ Liêm - một huyện ngoại thành Hà Nội nên mặc dù có điều kiện về quỹ đất nhưng hệ thống công viên quận vẫn chưa
