Giải pháp chuẩn bị kỹ thuật khu du lịch biển hải tiến, huyện hoằng hóa, tỉnh thanh hóa có tính đến ảnh hưởng của biến đổi khí hậu (tt)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐẠO TẠO BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI LÊ QUANG DŨNG GIẢI PHÁP CHUẨN BỊ KỸ THUẬT KHU DU LỊCH BIỂN HẢI TIẾN, HUYỆN HOẰNG HÓA, TỈNH THANH HÓA CÓ TÍNH ĐẾN ẢNH HƯ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐẠO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

LÊ QUANG DŨNG

GIẢI PHÁP CHUẨN BỊ KỸ THUẬT KHU DU LỊCH BIỂN HẢI TIẾN, HUYỆN HOẰNG HÓA, TỈNH THANH HÓA CÓ TÍNH ĐẾN ẢNH HƯỞNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

LUẬN VĂN THẠC SĨ KỸ THUẬT CƠ SỞ HẠ TẦNG ĐÔ THỊ

Hà nội – Năm 2016

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐẠO TẠO BỘ XÂY DỰNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KIẾN TRÚC HÀ NỘI

-

LÊ QUANG DŨNG KHÓA: 2014 - 2016

GIẢI PHÁP CHUẨN BỊ KỸ THUẬT KHU DU LỊCH BIỂN HẢI TIẾN, HUYỆN HOẰNG HÓA, TỈNH THANH HÓA CÓ TÍNH ĐẾN ẢNH HƯỞNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU

Chuyên ngành: Kỹ thuật cơ sở hạ tầng đô thị

Mã số: 60.58.02.10 LUẬN VĂN THẠC SĨ KỸ THUẬT CƠ SỞ HẠ TẦNG ĐÔ THỊ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS NGUYỄN HỮU THỦY

Hà Nội - Năm 2016

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin chân thành bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc của mình tới TS

Nguyễn Hữu Thủy - Người thầy đã tận tình hướng dẫn, động viên và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện luận văn

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn:

Các bạn đồng nghiệp trong cơ quan, các bạn học viên lớp CH14Đ trường Đại học Kiến trúc Hà Nội, Sở Xây dựng Thanh Hóa, Viện Quy hoạch kiến trúc Thanh Hóa

Mặc dù đã cố gắng hết sức, song do khả năng và thời gian có hạn nên luận văn không tránh được những sai sót Tác giả mong được nhiều sự góp ý của các Thầy cô và bạn đọc

Hà Nội, tháng 6 năm 2016

Lê Quang Dũng

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn này là kết quả nghiên cứu của riêng tôi, không sao chép của ai Nội dung luận văn có tham khảo và sử dụng các tài liệu, thông tin được đăng tải trên các tác phẩm, tạp chí và các trang wedsite theo danh mục tham khảo của luận văn này

Tác giả luận văn:

Lê Quang Dũng

MỤC LỤC Lời cảm ơn

Lời cam đoan

Mục lục

Danh mục các chữ viết tắt

Danh mục các bảng, biểu

Danh mục các hình vẽ

PHẦN MỞ ĐẦU……… 1

NỘI DUNG……… 6

Chương I: Khái quát về công tác chuẩn bị kỹ thuật khu du lịch biển Hải Tiến, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa và tác động của Biến đổi khí hậu 1.1 Khái quát về khu du lịch biển Hải Tiến, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa 1.1.1 Điều kiện tự nhiên……… 6

1.1.2 Điều kiện về kinh tế xã hội……… 14

1.1.3 Hiện trạng sử dụng đất và các công trình hạ tầng xã hội………… 14

1.1.4 Hiện trạng hạ tầng kỹ thuật……… 17

1.2 Hiện trạng BĐKH tại khu vực Hải Tiến – Thanh Hóa……… 19

1.2.1 Về nhiệt độ……… 19

1.2.2 Về lượng mưa……… 20

1.2.3 Về tình hình bão……… 20

1.2.4 Về tình hình lũ……… 21

1.3 Tác động của BĐKH tới công tác CBKT đối với Hải Tiến 22

1.3.1 Đối với cao độ nền xây dựng……… 22

1.3.2 Đối với hệ thống thoát nước mưa……… 22

1.3.3 Đối với các công trình bảo vệ đô thị……… 23

Chương II: Cơ sở khoa học nghiên cứu các giải pháp chuẩn bị kỹ thuật cho khu du lịch Hải Tiến có tính đến ảnh hưởng của Biến đổi khí hậu……… 25

2.1 Đặc điểm, tính chất của mưa, lũ, triều và hiện tượng nước biển dâng 2.1.1 Mưa và các nhân tố ảnh hưởng đến mưa……… 25

2.1.2 Chế độ thủy văn và dòng chảy lũ thiết kế……… 27

2.1.3 Chế độ triều, thủy văn vùng ảnh hưởng triều và đặc trưng thủy văn thiết kế vùng cửa sông……… 29

2.1.4 Các đặc trưng vùng cửa sông chịu ảnh hưởng của chế độ thủy văn vùng cửa sông và ảnh hưởng của thủy triều……… 31

2.1.5 Tổ hợp bất lợi mưa, triều, lũ và nước biển dâng do bão……… 33

2.2 Các nguyên tắc cơ bản trong quy hoạch chuẩn bị kỹ thuật khu dân cư phòng chống lũ lụt……… 34

2.2.1 Nguyên tắc chung……… 34

2.2.2 Nguyên tắc trong quy hoạch chuẩn bị kỹ khu dân cư phòng chống lũ lụt và triều cường……… 35

2.3 Các văn bản quy phạm về hạ tầng kỹ thuật và phòng chống thiên tai ở nước ta……… 37

2.4 Định hướng quy hoạch xây dựng vùng ven biển Hải Tiến……… 38

2.4.1 Định hướng phát triển không gian vùng ven biển Hải Tiến…… 39

2.4.2 Định hướng phát triển hệ thống hạ tầng kỹ thuật……… 40

2.5 Phân loại các biện pháp ứng phó với BĐKH cho chuẩn bị kỹ thuật khu du lịch biển Hải Tiến……… 44

2.5.1 Nhóm biện pháp phòng ngừa……… 44

2.5.2 Nhóm các biện pháp chống lại ảnh hưởng trực tiếp của lũ, lụt, triều dâng……… 44

2.5.3 Nhóm các biện pháp biến đổi để thích ứng……… 44

2.5.4 Nhóm các biện pháp di rời tới nơi an toàn……… 45

2.6 Kịch bản BĐKH và nước biển dâng của Việt Nam……… 46

2.6.1 Giới thiệu chung về bối cảnh và quá trình xây dựng kịch bản… 46 2.6.2 Nội dung cơ bản của kịch bản……… 47

2.6.3 Kịch bản BĐKH cho khu vực Thanh Hóa……… 49

2.7 Kinh nghiệm trong và ngoài nước với công tác quy hoạch xây dựng ứng phó với BĐKH và nước biển dâng……… 52

2.7.1 Kinh nghiệm trong nước……… 52

2.7.2 Kinh nghiệm ngoài nước……… … 53

Chương III: Nghiên cứu đề xuất các giải pháp chuẩn bị kỹ thuật cho khu du lịch biển Hải Tiến có tính đến ảnh hưởng của biến đổi khí hậu 58

3.1 Một số đề xuất tính toán……… ……58

3.1.1 Tính toán xác định cao độ xây dựng tố thiểu……… 58

3.1.2 Tính toán xác định cao độ xây dựng đê biển trong trường hợp bất lợi 64

3.1.3 Tính toán mạng lưới thoát nước mưa……… 70

3.2 Xác định ảnh hưởng của BĐKH và nước biển dâng theo kịch bản BĐKH tới tính toán lựa chọn cao độ xây dựng nền tối thiểu……… 70

3.2.1 Xác định ảnh hưởng của mức độ thay đổi lượng mưa theo kịch bản BĐKH đến cao độ nền xây dựng tối thiểu……… 70

3.2.2 Xác định ảnh hưởng của nước biển dâng theo kịch bản BĐKH đến việc tính toán lựa chọn cao độ xây dựng đê biển 71

3.3 Xác định mối quan hệ giữa cốt nền xây dựng với hồ điều hòa và đê chắn lũ và đê chắn sóng trên biển áp dụng cho từng khu vực xây dựng… 72 3.4 Đề xuất các giải pháp quy hoạch chuẩn bị kỹ thuật cho khu du lịch biển Hải Tiến có tính đến ảnh hưởng của BĐKH ……… 74

3.4.1 Quy hoạch chiều cao và thoát nước mưa……… 74

3.4.2 Quy hoạch hệ thống đê ngăn lũ và chắn sóng cho khu vực…… 77

3.5 Sử dụng hồ điều hòa có khả năng tích nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt……… 79

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ……… 82

1 Kết luận……… … 82

2 Kiến nghị……… 84 TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CÁC HÌNH

Tiến, Thanh Hoá

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ATNĐ : Áp thấp nhiệt đới;

BĐKH : Biến đổi khí hậu;

CGĐĐ : Chỉ giới đường đỏ;

QHXD : Quy hoạch Xây dựng;

TTCN : Tiểu thủ công nghiệp;

TCVN : Tiêu chuẩn Việt Nam;

TCN : Tiêu chuẩn ngành;

VSMT : Vệ sinh môi trường;

UBND : Ủy ban nhân dân;

CBKT : Chuẩn bị kỹ thuật;

IPCC : Ủy ban liên Chính phủ về Biến đổi khí hậu

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU

năm 2014

Hải Tiến

theo kịch bản phát thải trung bình (B2) ở khu vực Bắc

Trung Bộ

theo kịch bản phát thải trung bình (B2) cho tỉnh Thanh

Hóa

kịch bản phát thải trung bình (B2) khu vực Bắc Trung Bộ

theo kịch bản phát thải trung bình [11]

năm 1994 đến năm 2014

tại Quảng Châu

Tiến

Bảng 3.5 Hệ số chuyển đổi vận tốc gió từ chu kỳ lặp 50 năm sang

các chu kỳ lặp khác

theo kịch bản phát thải trung bình (B2)

đoạn

Hải Tiến

mốc thời gian của thế kỷ 21

sự phát triển kinh tế, xã hội… của các quốc gia nói chung và Việt Nam nói riêng

Sự thay đổi khí hậu không chỉ là vấn đề lý thuyết đơn thuần mà còn có tác động rất lớn đến cuộc sổng của toàn nhân loại Đối với dân cư nhiều vùng nước ta, sự biến động bất thường của khí hậu trên trái đất là mối đe dọa trực tiếp đến sức khỏe và cuộc sống của nhân dân trong các vùng Do đó, cần có nhiều công trình nghiên cứu khoa học, nhiều dự án, nhiều đề án vừa lý thuyết vừa thực tiễn, nhằm góp phần đem lại một cách nhìn, một nhận thức đúng đắn hơn về BĐKH và nước biển dâng đối với việc nghiên cứu nói chung ở nước

ta Đồng thời, trên cơ sở này, đề xuất giải pháp để cải thiện tình hình này tại khu du lịch biển Hải Tiến, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa nói riêng trong điều kiện BĐKH và nước biển dâng

Biến đổi khí hậu trên quy mô toàn cầu thể hiện ở nhiện độ trung bình tăng, mực nước biển dâng, các hiện tượng thời tiết cực đoan dẫn đến thiên tai như sóng nhiệt, hạn hán, lũ lụt Biến đổi khí hậu đang buộc các nước không những có các nỗ lực nhằm thích nghi và đáp ứng, mà còn tạo ra các sức ép đối với cộng đồng quốc tế đặt ra các quy định/ luật lệ mà các nước phải tuân thủ, đặc biệt trong lĩnh vực giải khí thải hiệu ứng nhà kính Một trong các đặc trưng cơ bản của các đô thị trên thế giới là tập trung dân cư và sản xuất công nghiệp, có mức tiêu dùng cao, đồng thời thải ra lượng chất thải lớn có tác

động tiêu cực đến môi trường sống đô thị và môi trường thiên nhiên, sử dụng nhiên liệu hóa thạch cho sản xuất năng lượng và các phương tiện cơ giới, nên

đô thị là địa điểm gây hiệu ứng nhà kính, có tác dụng rất xấu đến môi trường

và nhất là hệ sinh thái đô thị Do đó các giải pháp về quy hoạch chung xây dựng ứng phó BĐKH và NBD cũng sẽ góp sức vào cuộc chiến giảm khí thải gây hiệu ứng nhà kính trên quy mô quốc gia và toàn cầu

Các kịch bản nước biển dâng đều xếp Việt Nam là nước bị ảnh hưởng trên thế giới và là một trong năm nước châu Á bị ảnh hưởng nặng nề nhất (Thái Lan, Indonesia, Malaysia, Philippine) trong khu vực châu Á do nước biển dâng trong giai đoạn từ nay đến năm 2100 Kịch bản thấp nhất là nước biển dâng cao 30cm vào năm 2100 Theo kịch bản này trên 70% diện tích đồng bằng sông Mê Kông bị ngập vào mùa mưa Kịch bản trung bình là nước biển dâng cao 1m vào năm 2100 làm cho khoảng hơn 4% diện tích Việt Nam

sẽ bị ngập, chủ yếu các vùng sản xuất nông nghiệp lớn của quốc gia, dân cư đông đúc là đồng bằng sông Mê Kông (40% diện tích bị ngập hoàn toàn) Hơn 130 đô thị lớn nhỏ của Việt Nam hiện nay nằm trực tiếp ven biển sẽ bị ảnh hưởng nặng, chưa kể các khu dân cư nông thôn và đô thị mới sẽ tiếp tục xuất hiện trong tương lai Ngoài việc mất đất nông nghiệp do ngập, các tác động khác của nước biển dâng đối với đô thị gồm nhà cửa, các hạ tầng đường

sá, hệ thống cấp và thoát nước mưa, nước thải ngoài ra, đối với hệ thống đô thị quốc gia, nước biển dâng sẽ tạo ra luồng di dân mới khó kiểm soát từ vùng

có nguy cơ bị tác động bởi BĐKH và NBD trong khu vực đảo tới nơi ít bị ảnh hưởng

Với những tiềm năng về vị trí địa lý, quỹ đất, quỹ không gian, quỹ môi trường sinh thái, du lịch biển, các tuyến và công trình đầu mối đã và đang hình thành, quỹ nhân lực, tài nguyên nhân văn giàu có Hoằng Hóa là huyện

có nhiều tiềm năng để phát triển hệ thống đô thị bền vững, đáp ứng nhu cầu tăng trưởng của huyện Đặc biệt là khu vực phía Đông của huyện Hoằng Hóa Biển Hải Tiến ngày nay được biết đến là một vùng thắng cảnh đẹp, mang những nét đặc trưng riêng, đã và đang là điểm đến yêu thích của nhiều du khách Chính vì vậy, biển Hải Tiến có động lực phát triển kinh tế xã hội mạnh, trở thành vùng kinh tế trọng điểm phía Đông của huyện Hoằng Hóa

Vì những lý do trên, quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống đô thị tỉnh Thanh Hóa đến năm 2020 được Chủ tịch UBND tỉnh phê duyệt tại quyết định

số 3023/2006/QĐ-UBND ngày 24/10/2006 Đã xác định khu vực biển Hải Tiến nay là Khu vực 5 xã Hoằng Trường, Hoằng Hải, Hoằng Tiến, Hoằng Thanh, Hoằng Phụ huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa sẽ được quy hoạch xây dựng trở thành một khu vực phát triển du lịch biển và hình thành 1 đô thị loại

V trong hệ thống đô thị toàn tỉnh, đảm nhận chức năng trung tâm tiểu vùng phía Đông của huyện Hoằng Hóa

Đề tài “Nghiên cứu giải pháp chuẩn bị kỹ thuật cho khu du lịch biển Hải Tiến, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa có tính đến ảnh hưởng của biến đổi khí hậu” là cần thiết, góp phần tìm ra một số giải pháp về quy hoạch chung xây dựng, đảm bảo hài hòa giữa các lợi ích phát triển kinh tế, văn hóa, môi trường, và đô thị trong bối cảnh tác động của biến đổi khí hậu

Mục đích nghiên cứu, nhiệm vụ nghiên cứu

- Đánh giá và nhận biết về biến đổi khí hậu, nước biển dâng tại Việt Nam

- Đánh giá về thực trạng và giải pháp quy hoạch chung xây dựng ứng phó với biến đổi khí hậu và mực nước biển dâng

- Đề xuất các giải pháp về chuẩn bị kỹ thuật nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu và mực nước biển dâng tại khu du lịch biển Hải Tiến, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Các giáp chuẩn bị kỹ thuật nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu tại Hải Tiến

- Phạm vi nghiên cứu: Khu du lịch biển Hải Tiến và vùng tiếp giáp xung quanh

Phương pháp nghiên cứu

Các phương pháp nghiên cứu trong đề tài

- Tiếp cận hệ thống

- Điều tra, khảo sát, hiện trạng

- Tổng hợp, phân tích, xử lý số liệu, tài liệu

- Tham khảo ý kiến chuyên gia – những người có chuyên môn trong lĩnh vực liên quan

- So sánh đối chiếu vơi các quy chuẩn quy phạm, lý thuyết cơ sở về thiết

kế, tham khảo những bài học kinh nghiệm trong và ngoài nước từ đó đề xuất giải pháp

- Phương pháp cộng đồng (tham khảo ý kiến địa phương)

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài

a) Ý nghĩa khoa học:

- Làm rõ cơ sở lý luận và khoa học về quy hoạch chung xây dựng các khu du lịch và đô thị ven biển trong bối cảnh biến đổi khí hậu, nước biển dâng

- Đề xuất các giải pháp chuẩn bị kỹ thuật nhằm thích ứng và giảm thiểu tác động của BĐKH, NBD, góp phần tạo dựng đô thị ven biển, phát triển hài hòa, bền vững

Cấu trúc luận văn

C Phần kết luận và kiến nghị

D Phần tài liệu tham khảo và các phụ lục

THÔNG BÁO

Để xem được phần chính văn của tài liệu này, vui

lòng liên hệ với Trung Tâm Thông tin Thư viện

– Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội

Địa chỉ: T.13 – Nhà H – Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội Đ/c: Km 10 – Nguyễn Trãi – Thanh Xuân Hà Nội

Email: digilib.hau@gmail.com

TRUNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN

là hết sức cần thiết

Nhận thức được vấn đề này, tuy nhiên trong khuôn khổ giới hạn luận văn mới chỉ xem xét làm rõ ảnh hưởng của BĐKH tới công tác Chuẩn bị kỹ thuật cho khu du lịch biển Hải Tiến Mặc dù vậy cũng đã góp phần xây dựng

cơ sở khoa học cho các vấn đề về Quy hoạch xây dựng đô thị đặc biệt là các

đô thị ven biển trước tình hình BĐKH toàn cầu

Hải Tiến là đô thị Du lịch thuộc vùng hạ lưu sông Mã nên thường xuyên chịu ảnh hưởng của triều và lũ trên sông Mã Hằng năm, thiên tai gây ra nhiều thiệt hại về của cải vật chất và con người Luận văn đã thực hiện các nội dung nghiên cứu như đã trình bày ở phần trên và rút ra các kết luận sau đây:

1 Từ việc phân tích các đặc điểm địa hình, điều kiện khí hậu, khí tượng thủy văn thủy triều … trong quá trình biến động theo thời gian trên lưu vực sông Mã, cùng với công tác chuẩn bị kỹ thuật phòng chống lũ lụt cho đô thị,

và những tác động của BĐKH cho thấy hệ thống hạ tầng kỹ thuật của đô thị Hải Tiến chưa đáp ứng yêu cầu về phòng chống thiên tai cũng như tiêu thoát nước cho khu du lịch biển Hải Tiến

2 Các công trình nghiên cứu trên lưu vực sông Mã, các báo cáo về BĐKH, các điều tra khảo sát kỹ thuật, khảo sát kinh tế - xã hội cho thấy việc khai thác sử dụng tài nguyên nước, tài nguyên thiên nhiên chưa hiệu quả sẽ có những ảnh hưởng to lớn từ thiên tai mà khu vực phải gánh chịu trong tương lai

3 BĐKH và các ứng phó đang là vấn đề thời sự và cấp bách hiện nay

Do vậy mọi cấp, mọi ngành cần đề ra những nhiệm vụ cụ thể trong các lĩnh vực nghiên cứu liên quan đến ngành và lĩnh vực của mình Nhằm khai thác có hiệu quả nguồn tài nguyên thiên nhiên mà không làm ảnh hưởng đến thế hệ tương lai

4 Căn cứ các cơ sở khoa học về đặc điểm, tính chất của mưa, triều, lũ và hiện tượng nước biển dâng, định hướng quy hoạch xây dựng khu du lịch biển Hải Tiến, các văn bản quy phạm pháp luật về hạ tầng kỹ thuật đô thị và phòng chống thiên tai, quản lý đê điều, kịch bản BĐKH và nước biển dâng, luận văn

đã đề xuất giải pháp chuẩn bị kỹ thuật phòng chống ngập, thiên tai cho khu du lịch biển Hải Tiến tỉnh Thanh Hóa cụ thể như sau:

Xây dựng cao độ nền tối thiểu là 3,00 với khu vực Ngoài ra, với các khu cây xanh công viên cho phép xây dựng với cao độ nền tối thiểu thấp hơn 0,20m so với các cao độ tương ứng ở trên

Hoàn thiện hệ thống đê biển với cao trình đê thiết kế là 4.40m, Tiếp tục công tác tu bổ, cải tạo hệ thống đê sông Mã hiện có

Hoàn thiện hệ thống thoát nước mưa đảm bảo năng lực tiêu thoát nước cho đô thị

Ngoài ra cần có các giải pháp dài hạn mang tính chiến lược như trồng rừng phòng hộ đầu nguồn, giảm thiểu các hoạt động sản xuất gây ô nhiễm môi trường…

5 Các giải pháp trên đây cần được áp dụng vào thực tiễn Quy hoạch xây dựng khu du lịch biển Hải Tiến và đồng thời cũng là mô hình để tham khảo cho công tác chuẩn bị kỹ thuật cho các đô thị vùng cửa sông ven biển khác