Cho dung dịch A tác dụng với dung dịch NaOH dư, lọc kết tủa đem nung trong không khí đến khối lượng không đổi thu được m gam chất rắn C.. Thêm NH3 vào Z cho đến dư, lọc kết tủa T, đem nu
Trang 3Chuyờn đề 1: MỘT SỐ TƯ DUY GIẢI NHANH QUAN TRỌNG 1.1 BẢO TOÀN NGUYấN TỐ (BTNT)
A PHƯƠNG PHÁP
1 Bảo toàn nguyờn tố trong 1 chất
Ta cú: nnguyên tử nchất(số nguyên tử của chất đó)
2 Bảo toàn nguyờn tố cho 1 phản ứng
Tổng số mol nguyờn tử của một nguyờn tố trước và sau phản ứng luụn bằng nhau
3 3
3 4
2 3
2 3 BTNT.Fe (đầu cuối)
FeO Fe O Fe(NO )
FeFeOFeO
Dưới đõy tỏc giả xin giới thiệu những cõu hỏi đơn thuần về bảo toàn nguyờn
tố Thụng thường BTNT là những ý nhỏ trong hướng giải của cõu hỏi khú Do đú
để làm tốt những cõu hỏi khú thỡ điều cần thiết là ta nắm vững lớ thuyết và vận dụng tốt cỏc phương phỏp giải nhanh như BTNT, BTKL, BTE…
Trang 4Câu 1: Cho hỗn hợp gồm 0,3 mol Fe, 0,15 mol Fe2O3 và 0,1 mol Fe3O4 tác dụng vừa đủ với dung dịch H2SO4 loãng thu được dung dịch A Cho dung dịch A tác dụng với dung dịch NaOH dư, lọc kết tủa đem nung trong không khí đến khối lượng không đổi thu được m gam chất rắn C Giá trị của m là:
Hướng dẫn giải:
Phân tích hướng giải:
+ Nung kết tủa ta cần lưu ý: Fe(OH) 2 + O 2
0 2
t KK(O )
Lời bình: Với những câu hỏi đơn giản như này, khi thành thạo ta không cần viết
sơ đồ phản ứng và nhìn nhận BTNT (đầu → cuối)
Câu 2: Đun nóng hỗn hợp bột X gồm 0,06 mol Al, 0,01 mol Fe3O4, 0,015 mol
Fe2O3 và 0,02 mol FeO một thời gian Hỗn hợp Y thu được sau phản ứng được hoà tan hoàn toàn vào dung dịch HCl dư, thu được dung dịch Z Thêm NH3 vào Z cho đến dư, lọc kết tủa T, đem nung ngoài không khí đến khối lượng
không đổi thu được m gam chất rắn Giá trịcủa m là
Al
Fe O
Fe O
)FeO
Al O
Fe O Fe O (X) FeO BTNT.Fe (®Çu cuèi)
Trang 5Câu 3: Dung dịch X gồm Na2CO3, K2CO3, NaHCO3 Chia X thành hai phần bằng nhau :
- Phần 1: tác dụng với nước vôi trong dư được 20 gam kết tủa
- Phần 2: tác dụng với dung dịch HCl dư được V lít khí CO2 (đktc) Giá trị của V là:
A 2,24 B 4,48 C 6,72 D 3,36
Hướng dẫn giải:
2
3 3
CO CO (X)
20PhÇn 1: n n 0,2 mol
100PhÇn 2: n n 0,2 mol V 22, 4.0,2 4, 48 lÝt
dư vào dung dịch X, lấy kết tủa nung trong không khí tới khối lượng không đổi được x gam chất rắn Giá trị của m và x là :
A.111,84 và 157,44 B.112,84 và 157,44
C.111,84 và 167,44 D.112,84 và 167,44
Hướng dẫn giải:
0 2
t
2 KK(O )
4 4
BaSOBaSO
Trang 6Câu 6: Hoà tan hoàn toàn 0,3 mol hỗn hợp gồm Al và Al4C3 vào dung dịch KOH (dư), thu được x mol hỗn hợp khí và dung dịch X Sục khí CO2 (dư) vào dung dịch X, lượng kết tủa thu được là 46,8 gam Giá trị của x là
Câu 7: Thổi hỗn hợp khí CO và H2 đi qua a gam hỗn hợp gồm CuO và Fe3O4 có
tỉ lệ mol 1 : 2 , sau phản ứng thu được b gam chất rắn A Hòa tan hoàn toàn b gam
A bằng dung dịch HNO3 loãng dư , thu được dung dịch X ( không chứa ion Fe2+)
Cô cạn dung dịch X thu được 41 gam muối khan a gam nhận giá trị nào ?
Câu 8: Hoà tan hoàn toàn hỗn hợp A gồm 0,27 gam bột nhôm và 2,04
gam bột Al2O3 trong dung dịch NaOH dư thu được dung dịch X Cho CO2 dư tác dụng với dung dịch X thu được kết tủa Y, nung Y ở nhiệt độ cao đến khối lượng không đổi thu được chất rắn Z Biết hiệu suất các phản ứng đều đạt 100% Khối lượng của Z là
A 2,04 gam B 2,31 gam C 3,06 gam D 2,55 gam
Trang 7C BÀI TẬP LUYỆN TẬP
Câu 9: Hòa tan hoàn toàn hỗn hợp X gồm 0,4 mol FeO và 0,1 mol Fe2O3 vào dung dịch HNO3 loãng, dư thu được dung dịch A và khí B không màu, hóa nâu trong không khí Dung dịch A cho tác dụng với dung dịch NaOH dư thu được kết tủa Lấy toàn bộ kết tủa nung trong không khí đến khối lượng không đổi thu được chất rắn có khối lượng là:
A 23,0 gam B 32,0 gam C 16,0 gam D 48,0 gam
Câu 10: Hòa tan 11,2 gam hỗn hợp X gồm Al và Fe trong HCl dư thu được hỗn
hợp dung dịch muối Y1 và khí Y2 Cho dung dịch Y1 tác dụng với NaOH dư, lọc kết tủa rồi nung trong không khí đến khối lượng không đổi thì thu được 8 gam chất rắn Z Thành phần % của Fe trong hỗn hợp ban đầu là:
Câu 11: Hòa tan hoàn toàn hỗn hợp gồm 0,12 mol FeS2 và a mol Cu2S bằng dung dịch HNO3 vừa đủ thu được dung dịch Y chỉ chứa hai muối sunfat và khí NO là sản phẩm khử duy nhất của N+5
Tìm a:
Câu 12: Hòa tan hoàn toàn hỗn hợp gồm y mol FeS2 và 4 gam Cu2S vào HNO3
vừa đủ thu được dung dịch Y chỉ chứa hai muối sunfat và hỗn hợp khí Z gồm NO2
và NO có tỉ lệ mol là 1 : 3 Giá trị của x là:
A 0,4 gam B 6 gam C 8 gam D 2 gam
Câu 13: Cho một luồng khí CO đi qua ống đựng 0,01 mol FeO và 0,03 mol Fe2O3
(hỗn hợp A) đốt nóng Sau khi kết thúc thí nghiệm thu được 4,784 gam chất rắn B gồm 4 chất Hoà tan chất rắn B bằng dung dịch HCl dư thấy thoát ra 0,6272 lít H2
(đktc) Tính số mol oxit sắt từ trong hỗn hợp B Biết rằng trong B số mol oxit sắt
Câu 15: 7,68 gam hỗn hợp X gồm FeO, Fe3O4 và Fe2O3 tác dụng vừa đủ với
260 ml dung dịch HCl 1M thu được dung dịch Y Cho Y tác dụng với dung dịch NaOH dư, lọc lấy kết tủa đem nung trong không khí đến khối lượng không đổi được m gam chất rắn m có giá trị là:
A 7 gam B 7,5 gam C 8 gam D 9 gam
Câu 16: Hòa tan hỗn hợp X gồm 11,2 gam Fe và 2,4 gam Mg bằng dung dịch
H2SO4, loãng dư, thu được dung dịch Y Cho dung dịch NaOH dư vào Y thu được kết tủa Z Nung Z trong không khí đến khối lượng không đổi thì được m gam chất rắn Biết các phản ứng xảy ra hoàn toàn Giá trị m là:
Trang 81,6M, thu được V lít khí NO (sản phẩm khử duy nhất, đo ở đktc) Giá trị của V là
A 6,16 B 10,08 C 11,76 D 14,0
Câu 18: Cho 16,9 gam hỗn hợp Na và Al hòa tan hết vào nước dư thu được dung
dịch X Cho X phản ứng hết với 0,8 mol HCl thu được 7,8 gam kết tủa và dung dịch Y Sục CO2 vào Y không thấy có kết tủa xuất hiện Tính khối lượng Al trong hỗn hợp ban đầu
A.3,95 gam B.2,7 gam C.12,4 gam D.5,4 gam
Câu 19: Cho 2,24 gam bột sắt vào 200 ml dung dịch chứa hỗn hợp gồm AgNO3
0,1M và Cu(NO3)2 0,5M Sau khi các phản ứng xảy ra hoàn toàn, thu được dung dịch X và m gam chất rắn Y Giá trị của m là
Phân tích hướng giải:
+ Khi cho Y 1 vào dung dịch NaOH dư thì AlCl 3 tạo kết tủa Al(OH) 3 tối đa sau đó tan hết trong NaOH dư → Kết tủa thu được chỉ có Fe(OH) 2
+ Khi nung Fe(OH) 2 trong không khí đến khối lượng không đổi thu được chất rắn
Trang 92 4
2
FeS BTNT.Fe
Trang 102 3 BTNT.Fe (®Çu cuèi)
Sục CO 2 vào dung dịch Y không thấy có kết tủa xuất hiện → Y không có NaAlO 2
→ Y chứa NaCl và AlCl 3
Trang 111.2 BẢO TOÀN KHỐI LƯỢNG (BTKL)
A PHƯƠNG PHÁP
1 Dấu hiệu của phương pháp
Hầu hết các bài toán hóa học đều liên quan tới khối lượng Do đó,việc ta áp dụng BTKL trong hóa học là rất phổ biến Những dấu hiệu áp dụng BTKL rất đơn giản đó là:
+ Bài toán cho nhiều dữ kiện liên quan đến khối lượng
+ Bài toán cho dữ kiện khối lượng không đổi được về mol (khối lượng hỗn hợp, hoặc khối lượng của chất chưa rõ công thức phân tử)
2 Các dạng bảo toàn khối lượng thường gặp
a) Bảo toàn khối lượng cho một chất:
Khối lượng của một chất bằng tổng khối lượng của các nguyên tố trong chất đó
Ví dụ:
b) Bảo toàn khối lượng cho hỗn hợp muối
Khối lượng của hỗn hợp muối bằng tổng khối lượng của cation và anion trong
c) Bảo toàn khối lượng cho một phản ứng:
Tổng khối lượng các chất tham gia phản ứng bằng tổng khối lượng các chất tạo thành sau phản ứng
Trang 12B BÀI TẬP VẬN DỤNG
Câu 1: Cho một luồng khí CO đi qua ống sứ đựng 0,04 mol hỗn hợp A gồm FeO
và Fe2O3 đốt nóng Sau khi kết thúc thí nghiệm được chất rắn B nặng 4,784 gam Khí đi ra kh i ống sứ hấp thụ hết vào dung dịch Ca(OH)2 dư được 4,6 gam kết tủa Tìm phần trăm khối lượng của FeO trong A:
Hướng dẫn giải:
Phân tích hướng giải:
+ Bài toán tìm % khối lượng nói chung ta đặt ẩn cho số mol chất cần tìm % khối lượng
+ Ca(OH) 2 dư nên tạo ra muối trung hòa CaCO 3
2 3
2 3 Ca(OH) d
FeO : x mol
Fe O0,04mol A
A 12,67% B 18,10% C 25,62% D 29,77%
Hướng dẫn giải:
Phân tích hướng giải:
+ Bài toán có dữ kiện khối lượng không đổi được về mol → Là dấu hiệu của BTKL
+ Bài toán có nhiều dữ kiện số mol → Là dấu hiệu của BTNT
Trang 13Câu 3: Dẫn khí CO từ từ qua ống sứ đựng 14 gam X gồm CuO, Fe2O3, FeO và
Fe3O4 nung nóng một thời gian được m gam chất rắn Y Cho toàn bộ khí thu được sau phản ứng vào dung dịch Ca(OH)2 dư được kết tủa Z Cho toàn bộ Z phản ứng
Hướng dẫn giải:
2 Ca(OH) d HCl d
CO
2,8 0,125 mol 22,4
Câu 4: Cho hỗn hợp A gồm Al, Zn, Mg Đem oxi hoá hoàn toàn 28,6 gam A bằng
oxi dư thu được 44,6 gam hỗn hợp oxit B Hoà tan hết B trong dung dịch HCl thu được dung dịch D Cô cạn dung dịch D được hỗn hợp muối khan là:
Hướng dẫn giải:
Trang 14Câu 6: Oxi hóa chậm m gam Fe ngoài không khí sau một thời gian thu được 12
gam hỗn hợp X ( Fe , FeO , Fe2O3, Fe3O4) Để hòa tan hết X , cần vừa đủ 300 ml dung dịch HCl 1M , đồng thời giải phóng 0,672 lít khí ( đktc ) Giá trị của m là:
H O BTNT.O
Trang 15C BÀI TẬP LUYỆN TẬP
Câu 7: Hòa tan 9,14 gam hợp kim Cu, Mg, Al bằng một lượng vừa đủ dung dịch
HCl thu được 7,84 lít khí X (đktc) và 2,54 gam chất rắn Y và dung dịch Z Lọc b chất rắn Y, cô cạn cẩn thận dung dịch Z thu được lượng muối khan là
A 31,45 gam B 33,99 gam C 19,025 gam D 56,3 gam
Câu 8: Cho 2,13g X gồm Mg; Cu và Al phản ứng hết với O2 được hỗn hợp Y gồm các oxit có khối lượng là 3,33g Thể tích dung dịch HCl 2M vừa đủ để phản ứng hết với Y là :
A 90ml B 57ml C 75ml D 50ml
Câu 9: Cho một luồng CO đi qua ống sứ đựng 0,04 mol hỗn hợp A gồm FeO và
Fe2O3 đốt nóng Sau khi kết thúc thí nghiệm thu được B gồm 4 chất nặng 4,784 gam Khí đi ra kh i ống sứ cho hấp thụ vào dung dịch Ba(OH)2 dư thì thu được 9,062 gam kết tủa Phần trăm khối lượng Fe2O3 trong hỗn hợp A là
A 86,96% B 16,04% C 13,04% D 6,01%
Câu 10: Hoà tan hoàn toàn m gam hỗn hợp X gồm Fe, FeO, Fe2O3 và Fe3O4 trong
400 ml dung dịch HCl 2M thu được dung dịch Y và thấy thoát ra 2,24 lít H2 và còn lại 2,8 gam sắt (duy nhất) chưa tan Giá trị của m là:
Câu 11: Đốt cháy hỗn hợp Mg và Al một thời gian ta thu được 32,4 gam hỗn hợp
X, hỗn hợp X phản ứng vừa đủ với 500 ml dung dịch gồm H2SO4 1,2M và HCl 2M, thu được dung dịch Y và 11,2 lít H2 (đktc) Cô cạn Y thu được m gam hỗn hợp muối trung hòa khan Giá trị của m là:
A.115,9 B.107,90 C.112,60 D.124,30
Câu 12: Nhiệt phân 30,225 gam hỗn hợp X gồm KMnO4 và KClO3, thu được O2
và 24,625 gam hỗn hợp chất rắn Y gồm KMnO4, K2MnO4, KClO3, MnO2 và KCl
Cho toàn bộ Y tác dụng vừa đủ với dung dịch chứa 0,8 mol HCl đặc, đun nóng
Phần trăm khối lượng của KMnO4 trong X là
Trang 162
CO 4,784 gam 3 4 t
2 3
2 3 Ba(OH) dư
FeFeOB
FeO : x mol
Fe O0,04mol A
H O BTNT.O
4
3
2
(đặc): 0,8 mol 3
2 4
2 2
KMnOKClO
K MnOMnO
30, 225 24,625
32 dư
KClKMnO : x mol
dư
MnClKClO :y mol
Trang 17→ Đáp án A
Trang 19B BÀI TẬP ÁP DỤNG
Câu 1: Cho 1,9 gam hỗn hợp muối cacbonat và hiđrocacbonat của kim loại kiềm
M tác dụng hết với dung dịch HCl (dư), sinh ra 0,448 lít khí (ở đktc) Kim loại M
0,02 95 2M 6017,5 M 34 M l¯ Na §²p ²n A
Câu 2: Cho 1,67 gam hh gồm hai kim loại ở 2 chu kỳ liên tiếp thuộc nhóm IIA
(phân nhóm chính nhóm II) t/d hết với dd HCl (dư), thoát ra 0,672 lít khí H2 (ở đktc) Hai kim loại đó là (cho Be = 9, Mg = 24, Ca = 40, Sr = 87, Ba = 137)
Câu 3: Hoà tan hoàn toàn 1,1 gam hỗn hợp gồm một kim loại kiềm X và một
kim loại kiềm thổ Y (MX < MY) trong dung dịch HCl dư, thu được 1,12 lít khí H2(đktc) Kim loại X là
Trang 20Z gồm NO2 và NO có tỉ khối so với hiđro là 20,143 Giá trị của a là:
Câu 5: Cho hỗn hợp X gồm 51,2 gam Cu và 64,8 gam FeO tác dụng hết với dung
dịch HNO3 dư thu được dung dịch Y (không có muối amoni) và 11,2 lít (đktc) hỗn hợp khí Z gồm N2, NO, N2O và NO2 (trong đó N2 và NO2 có số mol bằng nhau) có tỉ khối đối với heli bằng 8,9 Số mol HNO3 phản ứng là
A 4,1 mol B 3,2 mol C 3,4 mol D 5 mol
Hướng dẫn giải:
Phân tích hướng giải: Khi số mol của 2 khí N 2 và NO 2 bằng nhau ta có thể chuyển
1 nguyên tử O từ NO 2 sang N 2 để trở thành 2 khí N 2 O và NO
Trang 21Câu 6: Hòa tan hoàn toàn 3,1g hỗn hợp hai kim loại kiềm thuộc hai chu kì
liên tiếp vào nước thu được 1,12 lít hiđro (đktc) Hai kim loại kiềm đã cho là:
A Li và Na B Na và K C K và Rb D Rb và Cs
Câu 7: X là kim loại thuộc nhóm IIA Cho 1,7 gam hỗn hợp gồm kim loại X và
Zn tác dụng với lượng dư dung dịch HCl, sinh ra 0,672 lít khí H2 (đktc) Mặt khác, khi cho 1,9 gam X tác dụng với lượng dư dung dịch H2SO4 loãng, thì thể tích khí hiđro sinh ra chưa đến 1,12 lít (ở đktc) Kim loại X là
Câu 8: Cho 7,1 gam hỗn hợp gồm một kim loại kiềm X và một kim loại kiềm thổ
Y tác dụng hết với lượng dư dung dịch HCl loãng, thu được 5,6 lít khí (đktc) Kim loại X, Y là
A kali và bari B liti và beri
C natri và magie D kali và canxi
Câu 9: Hòa tan hoàn toàn 2,45 gam hỗn hợp X gồm hai kim loại kiềm thổ vào
200 ml dung dịch HCl 1,25M, thu được dung dịch Y chứa các chất tan có nồng độ mol bằng nhau Hai kim loại trong X là
A Mg và Ca B Be và Mg C Mg và Sr D Be và Ca
Câu 10: Cho 4,48 lít khí CO (ở đktc) từ từ đi qua ống sứ nung nóng đựng 8 gam
một oxit sắt đến khi phản ứng xảy ra hoàn toàn Khí thu được sau phản ứng có tỉ khối so với hiđro bằng 20 Công thức của oxit sắt và phần trăm thể tích của khí
CO2 trong hỗn hợp khí sau phản ứng là
A FeO; 75% B Fe2O3; 75% C Fe2O3; 65% D Fe3O4; 75%
Câu 11: Cho hỗn hợp X gồm 57,6 gam Cu và 162,4 gam Fe3O4 tác dụng hết với dung dịch HNO3 dư thu được dung dịch Y (không có muối amoni) và 11,2 lít (đktc) hỗn hợp khí Z gồm N2, NO, N2O và NO2 (trong đó N2 và NO2 có số mol bằng nhau) có tỉ khối đối với heli bằng 8,9 Số mol HNO3 phản ứng là
A 9,4 mol B 3,2 mol C 6,4 mol D 8,8 mol
HƯỚNG DẪN GIẢI
Trang 22Đặt công thức chung của 2 kim loại là M
1
M + H O MOH + H
21,12mol p: 0,1 0,05 mol
22, 43,1
Trang 23→ M là số nguyên hoặc bán nguyên
Trường hợp 2: HCl dư: a mol
O O(oxit )
Phân tích hướng giải: Khi số mol của 2 khí N 2 và NO 2 bằng nhau ta có thể chuyển
1 nguyên tử O từ NO 2 sang N 2 để trở thành 2 khí N 2 O và NO
Trang 241.4 PHƯƠNG PHÁP BẢO TOÀN ĐIỆN TÍCH (BTĐT)
-Khi thay thế ion này bằng ion khác thì:
Số mol ion ban đầu × giá trị điện tích của nó = Số mol ion thay thế × giá trị điện tích của nó
Câu 1: Dung dịch X gồm 0,1 mol K+; 0,2 mol Mg2+; 0,1 mol Na+; 0,2 mol Cl – và
a mol Y2 Cô cạn dung dịch X, thu được m gam muối khan Ion Y2- và giá trị của
Trang 25Câu 3: Dung dịch X có chứa: 0,07 mol Na+; 0,02 mol SO24và x mol OH– Dung dịch Y có chứa ClO4
, NO3, và y mol H+; tổng số mol ClO4
và NO3 là 0,04 Trộn X và Y được 100 ml dung dịch Z Dung dịch Z có pH (b qua sự điện li của
Câu 4: Đốt cháy hết m gam X gồm nhiều kim loại trong O2 dư được 28g chất rắn
Y gồm các oxit kim loại Để hoà tan hết Y cần vừa đủ 500ml dung dịch H2SO4
Trang 263 2
Trang 27A NO3và 0,03 B Cl- và 0,01 C CO23và 0,03 D OH- và 0,03
Câu 8: Đốt cháy hết 17g X gồm Al, Zn trong O2 dư ở nhiệt độ cao được m gam
Y gồm các oxit kim loại Hoà tan hết 17g X trong HCl dư được 17,696 lít H2 đktc Tìm m:
A 29,64g B 29,32g C 26,44g D 32,84g
Câu 9: Dung dịch A chứa: 0,15 mol Ca2+; 0,6 mol Cl – ; 0,1 mol Mg2+; a mol HCO3; 0,4 mol Ba2+ Cô cạn dung dịch A được chất rắn B Nung B trong không khí đến khối lượng không đổi thu được m gam chất rắn khan Giá trị của m là:
A 90,1 B 102,2 C 105,5 D 127,2
Câu 10: Nh từ từ 0,25 lít dung dịch NaOH 1,04M vào dung dịch X gồm 0,024
mol FeCl3; 0,016 mol Al2(SO4)3 và 0,04 mol H2SO4 thu được m gam kết tủa Giá
Trang 28HCO CO CO H ONung B đến khối lượng không đổi ta có
AlO
Al(OH) Al AlOBTNT.Fe
BTNT.Al 3
a) BTE đầu→cuối (bỏ qua giai đoạn cú số oxi húa trung gian)
Vớ dụ: Đốt chỏy m gam Fe trong oxi sau một thời gian thu được chất rắn X Hũa
tan hoàn toàn X vào dung dịch HNO3 dư thu được V lớt khớ NO ở đktc
Trang 29Phân tích: Xét toàn bộ quá trình phản ứng ta thấy
b) BTE (bỏ qua chất có số oxi hóa đầu cuối nhƣ nhau)
Ví dụ: Hoà tan hết Cu vào dung dịch HNO3 loãng, tất cả khí NO sinh ra đem oxi hoá hết thành NO2 rồi sục vào nước có dòng oxi để chuyển hết thành HNO3
c) Khi thay chất oxi hóa này bằng chất oxi hóa khác
Ví dụ: Cho m gam hỗn hợp X gồm Mg, Fe, Cu tác dụng với oxi dư thu được hỗn
hợp các oxit Mặt khác cho m gam hỗn hợp X tác dụng với Cl2 dư thu được hỗn hợp muối clorua Các phản ứng xảy ra hoàn toàn