Tăng cường mạng lưới các tổ chức xã hội và các bên liên quan trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

Tăng cường mạng lưới các tổ chức xã hội và các bên liên quan trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

ỦY BAN MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM TP ĐÀ NẴNG

TÊN DỰ ÁN

Tăng cường mạng lưới các tổ chức xã hội và các bên liên quan trên địa bàn thành phố Đà Nẵng nhằm huy động sự tham gia của người dân vào quá trình đối thoại chính sách, pháp luật và góp ý xây dựng dự thảo Luật ban hành quyết định hành chính

BÁO CÁO TỔNG KẾT

Đà Nẵng, tháng 08/2015

PARAFF là Quỹ tài trợ các dự án và hỗ trợ nâng cao năng lực cho tổ chức phi chính phủ, do Cơ quan Hợp tác và phát triển Đan Mạch-Danida và Cơ quan Phát triển Quốc tế Anh Quốc-DFID đồng tài trợ, và được Văn phòng Quốc hội quản lý

Nội dung của báo cáo này do Ủy ban Mặt trân tổ quốc Việt Nam Thành phố Đà Nẵng hoàn toàn chịu trách nhiệm và không phản ánh quan điểm của Văn phòng Quốc hội, Danida hay DFID

CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt Giải thích từ ngữ

BHVBQPPL Ban hành Văn bản Quy phạm Pháp luật

MỤC LỤC

CÁC CHỮ VIẾT TẮT 1

MỤC LỤC 3

MỞ ĐẦU 4

PHẦN I: TỔNG QUAN VÀ BỐI CẢNH THỰC HIỆN DỰ ÁN 5

1.1 Tổng quan về dự án 5

1.2 Bối cảnh thực hiện dự án 6

PHẦN 2: KẾT QUẢ CÁC HOẠT ĐỘNG CỦA DỰ ÁN 8

Hoạt động 1.1: Tổ chức 08 lớp phổ biến kiến thức, pháp luật về hoạt động ban hành QĐHC cho các tổ chức xã hội và người dân 8

Hoạt động 1.2: Tổ chức 03 lớp tập huấn kỹ năng cho thành viên của các tổ chức xã hội và các bên liên quan trên địa bàn thành phố Đà Nẵng 11

Hoạt động 1.3: Xây dựng 01 quy chế phối hợp nhằm huy động sự tham gia của người dân vào hoạt động lập pháp và đối thoại chính sách, pháp luật 13

Hoạt động 2.1: Tổ chức đối thoại với đại diện cơ quan chủ trì soạn thảo Luật ban hành QĐHC và ủy ban thẩm tra Luật 14

Hoạt động 2.2: Tổ chức tham vấn góp ý xây dựng dự thảo Luật ban hành QĐHC 17

Hoạt động 2.3: Tổ chức 01 hội thảo lấy ý kiến cho dự thảo Luật ban hành QĐHC 19

Hoạt động 2.4: Xây dựng 01 báo cáo tổng hợp các góp ý xây dựng Luật ban hành QĐHC 21

Hoạt động 3.1: Tổ chức tập huấn về trách nhiệm giải trình đối với hoạt động ban hành QĐHC 22

Hoạt động 3.2: Tổ chức đối thoại giữa các tổ chức xã hội và người dân với chính quyền các cấp liên quan đến hoạt động ban hành QĐHC 23

Hoạt động 3.3: Xây dựng quy chế hướng dẫn tham vấn lấy ý kiến tổ chức, người dân đối với quy trình ban hành QĐHC 25

Hoạt động 3.4: Truyền thông kết quả dự án 26

PHẦN 3: MỘT SỐ KIẾN NGHỊ VÀ KẾT LUẬN 27

3.1 Nội dung góp ý đối với dự thảo Luật ban hành QĐHC 27

3.2 Bài học kinh nghiệm từ dự án 35

3.3 Kết luận 36

Thông tin và những phát hiện trình bày trong báo cáo này được thu thập và tổng hợp từ các hoạt động trong khuôn khổ dự án như: tham vấn, đối thoại, tọa đàm, hội thảo, tập huấn, đào tạo… với đối tượng chính là người dân, cán bộ các tổ chức xã hội, cán bộ chính quyền các cấp, các nhà làm luật, các chuyên gia trong lĩnh vực liên quan nhằm xây dựng các kiến nghị sâu sắc, đa chiều, có tính thực tiễn cao đối với dự thảo Luật ban hành QĐHC

Nội dung báo cáo chia thành 03 phần chính:

- Phần 1: Tổng quan và bối cảnh thực hiện dự án giới thiệu các thông tin

chung về dự án và bối cảnh cũng như sự cần thiết thực hiện dự án

- Phần 2: Kết quả các hoạt động của dự án tập trung trình bày và đánh giá

kết quả các hoạt động đã triển khai theo từng mục tiêu cụ thể

- Phần 3: Một số kiến nghị và kết luận, phần này trình bày những kết quả góp

ý xây dựng Luật ban hành quyết định hành chính được tổng hợp thông qua các hoạt động của dự án; những bài học kinh nghiệm trong quá trình triển khai và các kết luận

chung

PHẦN I: TỔNG QUAN VÀ BỐI CẢNH THỰC HIỆN DỰ ÁN 1.1 Tổng quan về dự án

- Tên dự án: Tăng cường mạng lưới các tổ chức xã hội và các bên liên quan

trên địa bàn thành phố Đà Nẵng nhằm huy động sự tham gia của người dân vào quá trình đối thoại chính sách, pháp luật và góp ý xây dựng dự thảo Luật ban hành quyết định hành chính

- Mã số dự án: C4-046

- Lĩnh vực: Dự án này tập trung vào lĩnh vực tăng cường mạng lưới, cụ thể là

mạng lưới các tổ chức xã hội và các bên liên quan trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

- Chủ đề: dự thảo Luật ban hành Quyết định hành chính

(1) Xây dựng năng lực cho mạng lưới các tổ chức xã hội và các bên liên quan

đủ khả năng huy động người dân tham gia vào quy trình lập pháp và đối thoại để xây

dựng Luật ban hành quyết định hành chính

(2) Thúc đẩy và lôi cuốn sự tham gia của các tổ chức xã hội và các bên liên quan vào các hoạt động đối thoại và góp ý xây dựng dự thảo Luật ban hành quyết định

hành chính

(3) Nâng cao trách nhiệm giải trình và đối thoại giữa chính quyền các cấp với người dân trong quá trình xây dựng, thực thi Luật ban hành quyết định hành chính và

truyền thông, vận động xây dựng Luật

- Địa bàn triển khai dự án:

Dự án được triển khai trên địa bàn 06 quận nội thành (Hải Châu, Thanh Khê, Sơn Trà, Liên Chiểu, Cẩm Lệ, Ngũ Hành Sơn) và 01 huyện ngoại thành (Hòa Vang)

thuộc Thành phố Đà Nẵng

- Đối tượng hưởng lợi từ dự án:

+ Các tổ chức xã hội trên địa bàn thành phố Đà Nẵng;

+ Chính quyền các cấp của thành phố Đà Nẵng;

+ Bộ Tư pháp, Ủy ban Pháp luật (Quốc hội) và Hội đồng Nhân dân các cấp; + Người dân trên địa bàn thành phố Đà Nẵng;

+ Các thành viên tham gia dự án

- Thời gian thực hiện dự án: 09 tháng (từ 3/12/2014 đến 31/8/2015)

- Đối tác địa phương tham gia dự án:

+ Các tổ chức chính trị - xã hội và tổ chức xã hội – nghề nghiệp trên địa bàn

Tp Đà Nẵng;

+ Đoàn Đại biểu Quốc hội và HĐND thành phố Đà Nẵng;

+ Sở Tư pháp Thành phố Đà Nẵng;

+ Ủy ban nhân dân các cấp (thành phố, quận/huyện, phường/xã),

+ Đài Phát thanh - Truyền hình Đà Nẵng (DRT)

- Đơn vị thực hiện: Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Tp Đà Nẵng

1.2 Bối cảnh thực hiện dự án

Trong quá trình quản lý Nhà nước, các cơ quan công quyền phải ban hành một

số lượng rất lớn các quyết định hành chính (QĐHC) với tư cách là các mệnh lệnh điều hành của các cơ quan hành chính Nhà nước hoặc của những người có chức vụ, người đại diện cho quyền lực hành chính nhất định nhằm thể hiện ý chí quyền lực Nhà nước Đây chính là công cụ quan trọng để các cơ quan Nhà nước thực hiện thẩm quyền của mình trong việc điều hành, quản lý xã hội

QĐHC xuất hiện trong tất cả các ngành, lĩnh vực quản lý Nhà nước, đồng thời

có tác động trực tiếp đến đời sống của người dân, hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và hoạt động của các tổ chức Việc ban hành QĐHC đúng trình tự, thủ tục không chỉ tạo khuôn khổ hoạt động cho nền hành chính mà còn đảm bảo quyền và lợi ích chính đáng của các cá nhân và tổ chức

Hiện nay, việc ban hành QĐHC trong nền hành chính Việt Nam được thực hiện theo quy định tại rất nhiều các văn bản pháp luật khác nhau Chẳng hạn, thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật được quy định tại Điều 2 và Điều 21 Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2008 và tại Khoản 2 Điều 1 Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân năm 2004 Trong khi đó, việc hướng dẫn về thể thức và kỹ thuật trình bày văn bản quy phạm pháp luật, văn bản hành chính được quy định ở văn bản dưới luật, cụ thể tại Thông tư liên tịch số 55/2005/TTLT-BNV-VPCP ngày 06/5/2005 và Thông tư số 01/2011/TT-BNV ngày 19/01/2011 Ngoài ra, Khoản 8 Điều 2 Luật khiếu nại năm 2011 lại có quy định riêng

về khái niệm Quyết định hành chính: “Quyết định hành chính là văn bản do cơ quan

hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước ban hành để quyết định về một vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể”

Như vậy, có thể thấy rằng hệ thống văn bản pháp luật của Việt Nam mặc dù đã

có nhiều văn bản quy định về điều kiện, thẩm quyền, trình tự, thủ tục ban hành các

QĐHC1 thuộc các lĩnh vực khác nhau nhưng áp dụng cho từng lĩnh vực cụ thể và vì thế còn tản mát, riêng lẻ, không đầy đủ, trọn vẹn các vấn đề có tính nguyên tắc nhằm bảo đảm tính hợp pháp, tính công khai, minh bạch, công bằng trong ban hành QĐHC Các khái niệm, hình thức, chủ thể ban hành QĐHC còn được quy định và hiểu rất khác nhau; việc ủy quyền ban hành QĐHC, trình tự, thủ tục và trách nhiệm pháp lý của người được ủy quyền và người uỷ quyền chưa được quy định rõ ràng; thiếu các quy định thống nhất về xác định hiệu lực của QĐHC, về việc thu hồi, hủy bỏ, sửa đổi, gia hạn, công bố QĐHC

Chính sự hạn chế và thiếu thống nhất của pháp luật về ban hành QĐHC đã dẫn đến nhiều hạn chế trong thực tiễn quản lý nhà nước trong nhiều lĩnh vực Cán bộ, công chức lúng túng trong ban hành QĐHC; thẩm phán hành chính thiếu cơ sở pháp lý đầy

đủ để xem xét một QĐHC hợp pháp hay không hợp pháp Bên cạnh đó, chất lượng của QĐHC còn chưa đáp ứng được yêu cầu, nhiều trường hợp chưa hợp lý, không khả thi, chưa thật sự đảm bảo tính công bằng dẫn đến bị khiếu nại, khiếu kiện, thậm chí có trường hợp QĐHC vừa ban hành đã sớm phải thu hồi hoặc huỷ bỏ Đây cũng là nguyên nhân làm giảm hiệu lực, hiệu quả quản lý của nhà nước, ảnh hưởng đến niềm tin của người dân đối với các cơ quan hành chính nói riêng và các cơ quan nhà nước nói chung

Để giải quyết những bất cập, hạn chế trong việc ban hành QĐHC nêu trên, Dự

án Luật ban hành QĐHC đã được Bộ Tư pháp đề xuất và được đưa vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh khóa XIII của Quốc hội Việc ban hành Luật này nhằm thiết lập những nguyên tắc cơ bản, nền tảng chung thống nhất cho hoạt động ban hành QĐHC của các cơ quan Nhà nước, tạo cơ sở pháp lý hữu hiệu để kiểm soát tính hợp pháp của các QĐHC; bảo đảm sự minh bạch, công khai, khách quan trong ban hành QĐHC, góp phần hạn chế các QĐHC được ban hành không hợp lòng dân, gây lãng phí lớn cho ngân sách nhà nước Thông qua đó, quyền và lợi ích của người dân và doanh nghiệp được bảo đảm trong quá trình ban hành QĐCH

Với mong muốn Luật ban hành QĐHC trở thành một công cụ pháp lý hữu hiệu, phòng ngừa tham nhũng, bảo đảm khuôn khổ rõ ràng cho hành động của cơ quan hành chính, hạn chế sự tùy tiện trong quy trình ra quyết định hành chính của các cơ quan công quyền, phù hợp với yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế và toàn cầu hóa, Dự án

“Tăng cường mạng lưới các tổ chức xã hội và các bên liên quan trên địa bàn thành phố Đà Nẵng nhằm huy động sự tham gia của người dân vào quá trình đối thoại chính sách, pháp luật và góp ý xây dựng dự thảo Luật ban hành quyết định hành chính”

được xây dựng nhằm phát huy vai trò và sự tham gia của người dân trong quy trình lập pháp và đối thoại xây dựng Luật thông qua hạt nhân là các tổ chức xã hội Ủy ban Mặt trận tổ quốc Việt Nam thành phố Đà Nẵng, với vai trò là đơn vị thực hiện Dự án, cũng

sẽ nỗ lực tăng cường mối liên kết, phối hợp với các tổ chức xã hội trên địa bàn thành phố để huy động những ý kiến, đề xuất từ phía người dân, các nhà làm luật, các chuyên gia và chính quyền các cấp nhằm góp ý xây dựng dự thảo Luật ban hành QĐHC

PHẦN 2: KẾT QUẢ CÁC HOẠT ĐỘNG CỦA DỰ ÁN

Để đạt được mục tiêu này, dự án đã tiến hành các hoạt động và đạt được các kết quả cụ thể như sau:

Hoạt động 1.1: Tổ chức 08 lớp phổ biến kiến thức, pháp luật về hoạt động ban hành QĐHC cho các tổ chức xã hội và người dân

- Mục tiêu: Trong giai đoạn đầu triển khai, dự án đã tổ chức 08 lớp phổ biến

kiến thức, pháp luật về hoạt động ban hành QĐHC dành cho các tổ chức xã hội và người dân nhằm nâng cao sự hiểu biết của các đối tượng này về bản chất, vai trò và những quy định pháp luật về ban hành QĐHC, góp phần bảo đảm quyền lợi của cá nhân, tổ chức khi chịu tác động của các QĐHC do các cơ quan Nhà nước ban hành

- Thời lượng: 1 buổi/lớp

- Thời gian tổ chức: ngày 08, 09, 14, 15, 20, 21/01/2015, ngày 9, 10/02/2015

- Nội dung tập huấn: Giới thiệu chung về QĐHC (khái niệm, tính chất, vai trò

của QĐHC, phân loại QĐHC…); Hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật quy định

về hoạt động ban hành quyết định hành chính; Quy trình ban hành quyết định quản lý hành chính; Thực trạng hoạt động ban hành quyết định hành chính tại thành phố Đà Nẵng; Một số giải pháp nâng cao hiệu quả của quyết định hành chính

Các lớp phổ biến kiến thức này được tổ chức theo phương pháp thuyết trình, cung cấp thông tin cho người tham gia, giúp họ hiểu được quyền lợi liên quan và những thiệt thòi nếu không nắm được các quy định về ban hành QĐHC Tại các buổi tập huấn, giảng viên và các hỗ trợ viên cũng đã lắng nghe ý kiến và cùng nhau trao đổi với học viên về những tình huống trong thực tế liên quan đến hoạt động ban hành QĐHC của Nhà nước, cách thức xử lý khi gặp tình huống QĐHC ban hành sai quy trình/thủ tục, hoặc vi phạm quyền, lợi ích hợp pháp của đối tượng chịu sự điều chỉnh của QĐHC… Các học viên quan tâm nhiều đến hoạt động ban hành quyết định hành chính của UBND cấp cơ sở như xã, phường và quận, huyện Nhờ sự tương tác, trao đổi hai chiều như vậy các lớp tập huấn đã thu hút được sự quan tâm, lắng nghe của người tham dự

- Giảng viên: ThS Đỗ Thành Nhân và ThS Vũ Tiến Dũng

- Số lượng tham dự: có 420 người dân được lựa chọn tại các phường/xã thuộc

6 quận/huyện trên địa bàn thành phố và 60 cán bộ công tác tại các tổ chức chính trị -

xã hội, tổ chức xã hội – nghề nghiệp cấp thành phố và cấp quận/huyện như Hội Liên

MỤC TIÊU 1: Xây dựng năng lực cho mạng lưới các tổ chức xã hội và các bên liên quan đủ khả năng huy động người dân tham gia vào quy trình lập pháp

và đối thoại để xây dựng Luật ban hành quyết định hành chính.

hiệp Thanh niên, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Liên đoàn Lao động, Hội Cựu Chiến binh, Hội Khuyến học, Hội Chữ thập đỏ, Liên hiệp hội KH-KT… tham dự Trong số đó có

253 học viên là nữ, chiếm tỷ lệ 52,7% tổng số tham gia

- Kết quả đạt được: sau các buổi tập huấn đã có sự chuyển biến tích cực trong

nhận thức của người tham gia Theo kết quả đánh giá lớp học, trước khi tham gia lớp tập huấn, có đến 87,8% người dân và 63,5% cán bộ các tổ chức xã hội không nắm được các quy định pháp luật cũng như quy trình ban hành QĐHC Nhìn chung, khi tiếp nhận QĐHC họ có xu hướng chấp nhận ngay cả khi nhận thấy những điểm chưa thỏa đáng hoặc thậm chí là bất hợp lý trong quyết định được ban hành Lý do cơ bản là

họ không biết phải khiếu nại ở đâu, thủ tục như thế nào, liệu quy định pháp luật có cho phép không Bên cạnh đó, một số đối tượng hoàn toàn không có kiến thức gì về thẩm quyền ban hành QĐHC, những điều kiện nào cần có để QĐHC có hiệu lực thi hành v.v… Vì thế, thông qua các phiếu đánh giá lớp học, các học viên đánh giá cao về sự cần thiết của việc tổ chức lớp với 438/480 phiếu, đáp ứng yêu cầu của người thụ hưởng 415/480 phiếu Với kết quả đó, chúng tôi kỳ vọng họ sẽ trở thành lực lượng tuyên truyền viên nòng cốt, tích cực giúp cho cộng đồng quanh họ hiểu thêm về hoạt động ban hành QĐHC của các cơ quan công quyền

Hình 1: Lớp phổ biến kiến thức dành cho cán bộ các tổ chức xã hội

Hình 2: Lớp phổ biến kiến thức dành cho người dân

Một số câu hỏi được các học viên quan tâm đặt ra tại các lớp phổ biến kiến thức:

- Nếu UBND cấp tỉnh/thành phố ban hành QĐHC không thỏa đáng, người dân

đã khiếu kiện nhưng bị bác đơn Vậy có thể khởi kiện ra tòa hay không, nếu không thì

có quyền khiếu nại đến đâu?

- Trước khi ban hành QĐHC bất lợi cho đối tượng tiếp nhận, họ có được cơ quan ban hành quyết định trao đổi trước hay không?

- Trường hợp QĐHC được ban hành không hợp pháp, xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, công dân có được bồi thường thiệt hại hay không? Thủ tục để được bồi thường như thế nào?

- Người dân có quyền từ chối tiếp nhận QĐHC hay không?

- Nếu cơ quan Nhà nước đã ban hành QĐHC sai, ai là người chịu trách nhiệm trước pháp luật về sai phạm đó? Cá nhân ký ban hành hay tổ chức?

- Trên thực tế, các văn bản pháp luật hiện nay mới chỉ quan tâm đến giai đoạn soạn thảo, thẩm quyền ban hành quyết định hành chính, còn công tác thực hiện quyết định hành chính lại ít được đề cập Vì vậy, nhiều trường hợp việc thi hành QĐHC rất chậm chạp Vậy có quy định nào hiện nay quy định thủ tục và thời hạn thực hiện các biện pháp khôi phục lại tình trạng ban đầu và bồi thường thiệt hại do việc thực hiện quyết định hành chính trái pháp luật gây ra hay không?

Một số góp ý của học viên nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động ban hành QĐHC:

- Tiến hành rà soát lại hệ thống QĐHC các cấp, từ đó đình chỉ, sửa đổi và bãi

bỏ quyết định không hợp pháp, không còn phù hợp với thực tiễn, đồng thời bổ sung những quy định mới đáp ứng yêu cầu thực tiễn

- Khi ban hành QĐHC thì các chủ thể ban hành cần tiếp thu ý kiến của nhân dân, nhất là ý kiến đóng góp của đối tượng bị tác động trực tiếp của quyết định đó

- Cần truy cứu trách nhiệm người có lỗi bao gồm: người có trách nhiệm trong việc ban hành quyết định và người có trách nhiệm trong việc thi hành quyết định Việc truy cứu trách nhiệm cần căn cứ vào mức độ lỗi Tuy nhiên, trước tiên, phải truy cứu người có trách nhiệm ban hành quyết định không hợp pháp, không hợp lý Xử lý các quyết định QLNN được thực hiện theo cơ chế tài phán, tức là đưa ra tòa án để xét xử chứ không phải là kiểm điểm, rút kinh nghiệm nội bộ như hiện nay

- Các địa phương đều đang nỗ lực để cải cách thủ tục hành chính theo hướng đơn giản và thuận lợi nhất có thể Điều này là rất đáng hoan nghênh Tuy nhiên, trong một số trường hợp, do cố gắng đơn giản hóa quá mức dẫn đến tình trạng các cơ quan chuyên môn không đủ thời gian để xem xét tính pháp lý của hồ sơ, do đó các QĐHC được ban hành mà chưa được xem xét cẩn trọng, kỹ lưỡng Vì thế, khi quy định về thời gian xử lý của các cơ quan nhà nước để ban hành QĐHC, cần phải cân nhắc mức hợp lý để đảm bảo tính đúng đắn của các QĐHC

Qua các lớp phổ biến kiến thức, sau khi được lắng nghe, được trao đổi và trình bày những khó khăn, vướng mắc trong nhận thức xung quanh vấn đề hoạt động ban hành QĐHC của các cơ quan nhà nước và những quy định pháp luật liên quan, các đối tượng tham dự đã am hiểu hơn về hoạt động này Khoảng 78% đối tượng tham gia các lớp này cho biết họ nắm được các nội dung mà báo cáo viên chuyển tải và có thể vận dụng vào trong thực tế, đảm bảo quyền và lợi ích của bản thân và tổ chức mình không

bị xâm phạm khi chịu sự tác động của các QĐHC trong tương lai

Hoạt động 1.2: Tổ chức 03 lớp tập huấn kỹ năng cho thành viên của các tổ chức xã hội và các bên liên quan trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

- Mục tiêu: góp phần nâng cao năng lực và kỹ năng đối thoại chính sách, pháp

luật với các cơ quan lập pháp và kỹ năng góp ý sửa đổi luật cho thành viên các tổ chức

xã hội trong mạng lưới và các bên liên quan

- Thời lượng: 01 ngày/lớp

- Thời gian tổ chức lớp: 04/02/2015, 12/02/2015 và 27/02/2015

- Số lượng tham dự: 150 người (50 người/lớp); trong đó có 71 nữ, chiếm tỷ lệ

47,3% tổng số tham dự

- Đối tượng tham dự: Cán bộ hiện đang công tác tại các tổ chức xã hội trên địa

bàn Tp Đà Nẵng gồm: Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Liên đoàn Lao động, Hội Liên hiệp Thanh niên, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Hội Nông dân, Hội

Cựu Chiến binh, Hội Luật gia, Liên hiệp hội KH-KT, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị, Hội Chữ thập đỏ…

- Giảng viên: ThS Tạ Tự Bình, Phó Trưởng ban Pháp chế, Đại biểu HĐND

Tp Đà Nẵng

- Nội dung tập huấn: Giới thiệu những vấn đề cơ bản liên quan đến hoạt động

xây dựng pháp luật hiện nay tại Việt Nam; tập huấn những kỹ năng cần thiết trong xây dựng pháp luật, cụ thể là:

+ Kỹ năng đối thoại chính sách, pháp luật với các cơ quan lập pháp: bao gồm

kỹ năng lắng nghe, kỹ năng đặt câu hỏi, kỹ năng phát biểu ý kiến và kỹ năng tham gia tham vấn

+ Kỹ năng góp ý xây dựng, sửa đổi luật: kỹ năng viết thư, kỹ năng gửi ý kiến đóng góp, kỹ năng tham gia ý kiến

+ Kỹ năng truyền thông, vận động chính sách, pháp luật

Các lớp tập huấn được tổ chức theo phương pháp lấy học viên làm trung tâm: lớp học được tổ chức theo nhóm với các hoạt động nhóm phong phú, đa dạng; khuyến khích người học đặt câu hỏi và thảo luận, sử dụng các thiết bị hỗ trợ dạy học hiện đại như máy chiếu, flipchart, Tại các buổi tập huấn, các học viên đã được thực hành các

kỹ năng ngay tại lớp thông qua nhiều hình thức sinh động như: đóng vai, thuyết trình,

xử lý tình huống Nhờ đó, không khí lớp học luôn sinh động và thu hút được sự tham gia nhiệt tình của học viên

Hình 3: Các học viên tham gia thảo luận nhóm

- Kết quả đạt được: nhìn chung các lớp tập huấn đều được đánh giá cao về

tính thiết thực trong nội dung tập huấn, phương pháp giảng dạy sinh động, cũng như

khả năng áp dụng các kỹ năng trong thực tế như kỹ năng viết thư, kỹ năng tham gia ý kiến, kỹ năng đặt câu hỏi Đánh giá về mức độ cần thiết của các nội dung trong khóa tập huấn, có 117/150 học viên trả lời “Rất thiết thực”, 30/150 học viên trả lời “Thiết thực” và chỉ có 3/150 trả lời “Bình thường” Hầu hết học viên cũng đánh giá khóa tập huấn có nội dung rõ ràng, giảng viên trình bày nội dung dễ hiểu và giải đáp thắc mắc của học viên rất thỏa đáng, các kỹ năng được giới thiệu trong khóa tập huấn phù hợp với công việc của các cán bộ các tổ chức xã hội

Biểu đồ 1 Đánh giá của học viên về mức độ cần thiết của các nội dung tập huấn

Hoạt động 1.3: Xây dựng 01 quy chế phối hợp nhằm huy động sự tham gia của người dân vào hoạt động lập pháp và đối thoại chính sách, pháp luật.

- Mục tiêu: Nhằm tăng cường sự phối hợp giữa Ban thường trực Ủy ban

MTTQVN thành phố Đà Nẵng với các tổ chức chính trị - xã hội để thực hiện có hiệu quả chức năng của mỗi tổ chức cũng như tạo dựng nền tảng pháp lý trong việc huy động sự tham gia của người dân vào hoạt động lập pháp và đối thoại chính sách trên

địa bàn thành phố

- Tên quy chế: Quy chế phối hợp giữa Ban Thường trực Ủy ban MTTQVN Tp

Đà Nẵng với các Ban Thường vụ Liên hiệp các Hội KH&KT, Liên hiệp các Hội Văn học và Nghệ thuật, Liên hiệp các Tổ chức Hữu nghị, Hội Nông dân và Hội Liên hiệp Phụ nữ Thành phố để huy động sự tham gia của người dân vào hoạt động lập pháp và đối thoại chính sách, pháp luật

- Chủ trì biên soạn: ThS Nguyễn Thị Hạ Vy và ThS Phan Thanh Long

- Chuyên gia góp ý: ThS Đinh Thị Kim Liên, ThS Võ Công Chánh, ThS Mai

Thị Ánh Hồng

- Nội dung quy chế:

Quy chế được xây dựng với các quy định về nguyên tắc, nội dung, phương thức

phối hợp giữa các tổ chức trong các lĩnh vực:

+ Huy động sự tham gia của người dân vào hoạt động lập pháp: cụ thể là (i) tập hợp ý kiến, kiến nghị, đề xuất của cử tri và nhân dân về sự cần thiết, yêu cầu xây dựng

chính sách, pháp luật; (ii) phối hợp tham gia xây dựng dự thảo và trình dự án luật, pháp lệnh, chính sách liên quan trực tiếp đến đoàn viên, hội viên của tổ chức mình; (ii) phối hợp vận động nhân dân đóng góp ý kiến xây dựng dự án luật, pháp lệnh của Quốc hội; chủ trương, chính sách của địa phương; (iv) phối hợp trong việc vận động nhân

dân tham gia giám sát việc thi hành chính sách, pháp luật

+ Huy động sự tham gia của người dân vào việc đối thoại chính sách cấp TW

và địa phương thuộc phạm vi quyền hạn và chức năng của các cơ quan theo quy định

của Hiến pháp và pháp luật

+ Phối hợp thực hiện nhiệm vụ tập hợp những ý kiến, kiến nghị của nhan dân qua các cuộc tiếp xúc cử tri và phản ảnh, phản hồi tâm tư, nguyện vọng từ phía người dân về các chủ trương, chính sách nhà nước, chính quyền địa phương có liên quan đến

quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng của nhân dân

Quy chế cũng quy định rõ các chế độ thông tin, báo cáo; Chế độ làm việc liên tịch và Hội nghị giữa các bên trong quan hệ phối hợp; và chế độ tài chính trong tổ chức thực hiện các hoạt động phối hợp

- Kết quả: Sau khi hoàn thiện quy chế, Dự án đã tổ chức lễ ký kết giữa đại diện

các tổ chức liên quan vào ngày 05/05/2015 Đây chính là cơ sở pháp lý để các tổ chức

xã hội trong mạng lưới chủ động và phối hợp trong việc huy động người dân tham gia vào quy trình lập pháp và đối thoại chính sách, pháp luật một cách có hiệu quả trong thời gian tới

(Toàn văn Quy chế được trình bày tại Phụ lục 1)

Hoạt động 2.1: Tổ chức đối thoại với đại diện cơ quan chủ trì soạn thảo Luật ban hành QĐHC và ủy ban thẩm tra Luật

- Mục tiêu: Đối thoại được tổ chức nhằm tạo không gian để đại diện cơ quan

chủ trì soạn thảo giới thiệu về dự thảo Luật ban hành quyết định hành chính trực tiếp giới thiệu, trao đổi và giải đáp thắc mắc về nội dung dự thảo Luật, tiếp thu các ý kiến đóng góp xây dựng Luật từ các đại biểu đến từ các tổ chức xã hội trên địa bàn Tp Đà Nẵng

- Thời gian tổ chức: Ngày 04/7/2015

- Kết quả:

MỤC TIÊU 2: Thúc đẩy và lôi cuốn sự tham gia của các tổ chức xã hội và các

bên liên quan vào các hoạt động đối thoại và góp ý xây dựng dự thảo Luật ban hành quyết định hành chính

Dự án đã tổ chức buổi “Đối thoại với các cơ quan lập pháp về dự thảo Luật ban hành quyết định hành chính” với sự tham gia của 50 đại biểu (trong đó 23 đại

biểu là nữ) đến từ Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng, Văn phòng HĐND thành phố Đà Nẵng, đại diện Ủy ban MTTQVN các cấp, đại diện các tổ chức xã hội như Liên hiệp các Hội KH&KT Tp Đà Nẵng, Hội nông dân, Hội Liên hiệp phụ nữ, Liên đoàn Lao động, Hội Bảo trợ trẻ em nghèo bất hạnh, Đoàn Thanh niên, Hội Chữ thập đỏ, Hội Luật gia, Đoàn Luật sư Thành phố, Hội Doanh nhân trẻ… Về phía cơ quan soạn thảo, Dự án đã mời GS Nguyễn Đăng Dung, Thành viên Tổ biên tập Dự thảo Luật ban hành QĐHC; về phía ủy ban thẩm tra luật, Dự án mời Ô Ngô Văn Minh, đại biểu Quốc hội, Ủy viên thường trực Ủy ban Pháp luật của Quốc hội

Tại buổi đối thoại này, sau khi đại diện cơ quan soạn thảo giới thiệu về dự thảo Luật ban hành QĐHC và phát biểu nhận xét từ phía đại diện ủy ban thẩm tra Luật, các đại biểu đã tập trung trao đổi, đối thoại, giải đáp các thắc mắc, tiếp thu các ý kiến đóng góp xây dựng Luật Đây là cơ hội để các bên tham gia chia sẻ quan điểm và nêu lên những ý kiến nhận xét của họ về hoạt động ban hành QĐHC hiện nay và những vấn đề cần quy định cụ thể trong luật để có thể giải quyết những bất cập trong hoạt động thực tiễn từ trước đến nay

Hình 4: Toàn cảnh buổi đối thoại

- Nội dung chính của đối thoại:

+ Sau khi thảo luận, các đại biểu thống nhất về sự cần thiết ban hành Luật ban hành QĐHC, ở tầm vĩ mô đã có Luật ban hành văn bản QPPL, riêng Luật Ban hành

QĐHC sẽ liên quan trực tiếp đến người dân Mặc dù đã có nhiều văn bản quy định về điều kiện, thẩm quyền, trình tự, thủ tục ban hành QĐHC thuộc các lĩnh vực khác nhau, nhưng áp dụng cho từng lĩnh vực cụ thể và vì thế còn tản mát, riêng lẻ, không đầy đủ, trọn vẹn các vấn đề có tính nguyên tắc nhằm bảo đảm tính hợp pháp, tính công khai, minh bạch, công bằng trong ban hành QĐHC; do đó, việc dự thảo Luật ban hành QĐHC cần được đầu tư thích đáng về mặt thời gian lẫn công sức để đảm bảo tính hợp pháp, tính hợp lý, tính khả thi của QĐHC, qua đó bảo đảm hiệu lực, hiệu quả trong hoạt động của nền hành chính nói riêng và hoạt động quản lý nhà nước nói chung

+ Nhiều đại biểu bày tỏ quan tâm về về đối tượng áp dụng được quy định trong

dự thảo Luật Một số đại biểu cho rằng đây là luật chung, do đó cần điều chỉnh tất cả các QĐHC; tuy nhiên trong phần đối tượng áp dụng lại không đề cập đến Chính Phủ

và Thủ tướng Chính phủ Trên thực tế, đây là cơ quan hành chính cao nhất và nếu Luật không áp dụng cho đối tượng này, nếu QĐHC do cơ quan này ban hành sai, sẽ xử lý như thế nào Hơn nữa, QĐHC do Chính phủ và Thủ tướng chính phủ ban hành còn được áp dụng ở các cấp dưới, nếu Luật không điều chỉnh đối với cơ quan này, sẽ rất khó khăn khi triển khai trên thực tế Tuy nhiên, một số đại biểu cũng cho rằng cần có những quy định riêng để phù hợp đối với cơ quan hành chính cao nhất này

+ Các đại biểu cũng dành thời gian thảo luận về hoạt động tham vấn trước khi ban hành QĐHC Theo đó, tham vấn là rất cần thiết, nhưng cũng nên cân nhắc, vì nếu tất cả các văn bản đều tham vấn thì chậm, e rằng sai đi mệnh lệnh, quyền lực của cơ quan NN Xét thấy cần thiết thì mới tham vấn Nếu đủ căn cứ thì ban hành, nếu xét thấy không phù hợp hoặc sai phạm thì chức năng phán quyết là của cơ quan Tư pháp,

cơ quan giải quyết khiếu nại

+ Đại biểu tham dự cũng trao đổi và góp ý cho các quy định cụ thể trong dự thảo Luật như: khái niệm, cách thức phân loại QĐHC, vấn đề ủy quyền, vấn đề giám sát, vấn đề kiểm tra tính pháp lý của QĐHC, hiệu lực ban hành…

Hình 5: Đại biểu tham gia phát biểu ý kiến tại buổi đối thoại

Đại diện cơ quan soạn thảo và ủy ban thẩm tra Luật cũng đã có những ý kiến phản hồi cũng như tiếp thu những góp ý của các đại biểu tham dự Như vậy, với việc tạo ra không gian để các bên có thể trao đổi ý kiến, đối thoại cởi mở, Dự án đã góp phần phát huy vai trò của các tổ chức xã hội, thúc đẩy họ nói lên tiếng nói của mình trong quá trình xây dựng dự thảo Luật Sự tham gia của những đại biểu đại diện cho cơ quan soạn thảo cũng như ủy ban thẩm tra Luật đã tạo hiệu ứng tốt cho buổi đối thoại Các đại biểu tham gia đánh giá cao chất lượng của buổi đối thoại và Dự án cũng đã thu thập được nhiều ý kiến góp ý, trao đổi có chất lượng để tổng hợp vào báo cáo khuyến nghị Luật gửi cho Văn phòng Quốc hội

Hoạt động 2.2: Tổ chức tham vấn người dân góp ý xây dựng dự thảo Luật ban hành QĐHC

- Mục tiêu: Nhằm nâng cao nhận thức của người dân về hoạt động ban hành

QĐHC, đồng thời tăng cường sự tham gia của người dân vào hoạt động góp ý xây dựng dự thảo Luật ban hành QĐHC

- Thời gian thực hiện và kết quả tham vấn:

Dự án đã tổ chức 14 buổi tham vấn tại cộng đồng với sự tham gia của 420 người dân (30 dân/tham vấn) thuộc địa bàn nghiên cứu Cụ thể là tại mỗi quận/huyện trên địa bàn Tp Đà Nẵng, Dự án đã tiến hành tham vấn tại 02 phường/xã được lựa chọn ngẫu nhiên; bao gồm:

+ Phường Bình Hiên và Hòa Thuận Đông (Q Hải Châu): ngày 06 và 07/4/2015

+ Phường Hòa Khánh Bắc và Hòa Minh (Q Liên Chiểu): ngày 11/4 và 12/6/2015

+ Phường Hòa Quý và Mỹ An (Q Ngũ Hành Sơn): ngày 16 và 26/6/2015 + Phường An Hải Đông và Phước Mỹ (Q Sơn Trà): ngày 30/6/2015

+ Phường Chính Gián và Xuân Hà (Q Thanh Khê): ngày 08 và 09/4/2015 + Phường Khuê Trung và Hòa Thọ Đông (Q Cẩm Lệ): ngày 10 và 13/4/2015 + Xã Hòa Tiến và Hòa Phong (Huyện Hòa Vang): ngày 19 và 24/6/2015

Tại các buổi tham vấn, người dân được giới thiệu tóm tắt về dự án, mục đích của dự án cũng như mục đích, ý nghĩa của hoạt động tham vấn; đồng thời, để đảm bảo người dân hiểu được một cách cơ bản về nội dung tham vấn, dự án cũng dành thời gian để trình bày tóm tắt về hoạt động ban hành QĐHC và dự thảo Luật ban hành QĐHC trước khi chính thức tiến hành tham vấn

Hình 6: Cán bộ dự án giới thiệu về nội dung dự thảo Luật cho người dân

Để hoạt động tham vấn đạt hiệu quả, thu thập được các ý kiến có chất lượng và thể hiện được quan điểm nhiều chiều của cộng đồng, tại mỗi buổi tham vấn Dự án tiến hành phân nhóm người dân tham dự được chia thành 3 nhóm, mỗi nhóm 10 người để thảo luận Các ý kiến, bình luận liên quan đến từng vấn đề sẽ được cán bộ dự án hướng dẫn người dân tập trung thảo luận và chia sẻ quan điểm

Hình 7: Tham vấn với người dân phường Khuê Trung (Q Cẩm Lệ)

Khác với hoạt động tham vấn với đối tượng chuyên gia, Dự án sử dụng phương pháp tham vấn trực tiếp cộng đồng này để nghe và ghi lại các ý kiến, câu chuyện thực

tế và điển hình tại địa phương Dự án đã phối hợp với chính quyền địa phương để tổ chức các buổi tham vấn này Chủ trì các buổi tham vấn, bên cạnh cán bộ hoạt động,

Dự án còn mời những cán bộ am hiểu về cộng đồng cũng các vấn đề ở địa phương để

hỗ trợ nhằm tạo không khí cởi mở hơn cho các cuộc thảo luận Đồng thời, tại các cuộc tham vấn cũng đều có sự tham gia của đại diện Phòng Tư pháp quận/huyện để cùng chia sẻ các ví dụ có liên quan đến hoạt động ban hành QĐHC nhằm giúp người dân nắm được các quy định pháp luật có liên quan Tại các buổi tham vấn, 100% người dân đều được tiếp nhận nội dung dự thảo Luật ban hành QĐHC để tham khảo trước khi đi vào thảo luận

Trong quá trình tham vấn, mặc dù đã cố gắng tạo không khí trao đổi gần gũi, cởi mở nhưng vẫn còn một số người dân tỏ ra khá rụt rè, chưa đưa ra ý kiến tranh luận

- đa số là những người lao động phổ thông, ít có cơ hội tìm hiểu và tiếp xúc với các văn bản hành chính, các quy định pháp luật - vì vậy họ không cảm thấy tự tin khi phát biểu ý kiến liên quan đến các vấn đề về luật Tuy nhiên, qua các buổi tham vấn cộng đồng, dự án cũng đã thu được các ý kiến có chất lượng, đóng góp cho dự thảo Luật ban hành QĐHC Nội dung các góp ý này đã được chuyển tải trong bản khuyến nghị, góp ý cho dự thảo Luật ban hành QĐHC

Hoạt động 2.3: Tổ chức 01 hội thảo lấy ý kiến cho dự thảo Luật ban hành quyết định hành chính

- Mục tiêu: thảo luận, lấy ý kiến góp ý xây dựng dự thảo Luật ban hành QĐHC từ

góc nhìn của các nhà hoạt động thực tiễn, các nhà làm luật, các chuyên gia trong lĩnh

vực quản lý hành chính…

- Thời gian tổ chức: ngày 27/7/2015

- Kết quả:

Hội thảo được tổ chức tại KS Riverside Đà Nẵng với sự tham dự của 80 đại biểu khách mời bao gồm: đại diện các sở, ban, ngành (Sở Tư pháp, Sở Công thương, Sở Xây dựng, Sở Nội vụ, Sở Tài nguyên – Môi trường, Sở Ngoại vụ, Sở Giáo dục – Đào tạo, Sở Tài chính…), UBND các quận/huyện trên địa bàn Tp Đà Nẵng, đại biểu HĐND và Đoàn Đại biểu Quốc hội đơn vị Tp Đà Nẵng, đại diện các tổ chức chính trị

- xã hội, các chuyên gia và nhà khoa học từ các viện nghiên cứu, trường đại học trên địa bàn Tp Đà Nẵng; đại diện các cơ quan truyền thông: Báo Đà Nẵng, Tạp chí Phát triển KT-XH Đà Nẵng, Đài Phát thanh - Truyền hình Đà Nẵng (DRT)…

- Nội dung hội thảo:

Tại hội thảo, sau khi được nghe trình bày Báo cáo đề dẫn và 04 báo cáo tham luận về: (i) Thực trạng pháp luật về ban hành quyết định hành chính; (ii) Một số kinh nghiệm quốc tế về ban hành QĐHC; (iii) Những kiến nghị hoàn thiện pháp luật về ban hành QĐHC; và (iv) Giới thiệu về dự thảo Luật ban hành QĐHC; các đại biểu đã tập trung chia sẻ quan điểm, đóng góp ý kiến cho nội dung dự thảo Luật ban hành QĐHC Các ý kiến trình bày trong hội thảo nhìn chung đều có chất lượng, có giá trị pháp lý và thực tiễn tốt, có thể đóng góp cho bảng báo cáo tổng hợp góp ý xây dựng Luật của Dự

án

Một số nội dung góp ý quan trọng của đại biểu tham dự:

+ Về khái niệm QĐHC: cách giải thích từ ngữ tại dự thảo Luật ban hành QĐHC khác với cách giải thích trong dự thảo Luật Tố tụng hành chính (đang lấy ý kiến) và Nghị quyết 02/2011/NQ-HĐTP Hướng dẫn thi hành Luật Tố tụng hành chính hiện hành, tạo ra sự thiếu thống nhất giữa các văn bản luật và dưới luật Do đó, để đảm bảo tính thống nhất trong cách hiểu về QĐHC, đề nghị Ban soạn thảo rà soát lại nội dung các dự thảo Luật đang lấy ý kiến để trình Quốc hội thông qua có nội dung liên quan đến khái niệm về QĐHC để đảm bảo quy định thống nhất

+ Về chủ thể ban hành: theo ý kiến của đa số đại biểu, chủ thể ban hành QĐHC theo quy định của Luật này phải bao gồm tất cả các cơ quan nhà nước (tư pháp, lập pháp, hành pháp) và cả Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Vì theo Hiến pháp năm

2013 thì Chính phủ là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất và Thủ tướng Chính phủ

là người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước cao nhất, cho nên không thể loại các quyết định cá biệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ra ngoài phạm vi điều chỉnh của Luật này Trên thực tế, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ vẫn ban hành các QĐHC

cá biệt, tác động ra bên ngoài, liên quan đến quyền, lợi ích của tổ chức, cá nhân, có ảnh hưởng lớn, rộng đến lợi ích của nhiều người Ngoài ra, đối với các cơ quan nhà nước không thuộc hệ thống hành chính nhà nước như Văn phòng Quốc hội, Văn phòng Chủ tịch nước, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân… khi ban hành các QĐHC có tác động ra bên ngoài cũng cần phải tuân thủ trình tự, thủ tục ban hành

QĐHC chung do Luật này quy định để bảo đảm tính thống nhất, thông suốt của nền hành chính quốc gia

+ Về phân loại QĐHC: nhiều ý kiến cho rằng, dự thảo thể hiện tính dân chủ trong pháp luật khi phân loại thành QĐHC có lợi và bất lợi cho đối tượng thi hành hoặc cho người thứ ba Tuy nhiên, việc quy định này là không nên Bởi vì, việc xác định yếu tố được cho là “có lợi” hay “không có lợi” còn tùy thuộc vào từng điều kiện hoàn cảnh

cụ thể áp dụng với các đối tượng khác nhau

+ Về vấn đề người dân tham gia vào quá trình ban hành QĐHC: các đại biểu thống nhất cho rằng đây là thủ tục cần thiết, song cũng không thể “vin vào” sự tham gia của người dân để thoái thác trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan nhà nước và cần quy định người dân tham gia ở mức độ nào để vẫn bảo đảm tốt yêu cầu quản lý nhà nước Nên chăng chỉ tham vấn người dân trong trường hợp QĐHC có tác động đến cộng đồng nhằm đảm bảo sự phù hợp của QĐHC và tính kịp thời trong quản lý nhà nước

+ Về ủy quyền ban hành QĐHC: các đại biểu cho rằng, trong thực tế, khi có thiệt hại xảy ra, cơ quan, tổ chức, cá nhân không xác định được đối tượng bị khiếu nại, khiếu kiện và có trách nhiệm bồi thường, dẫn đến tình trạng đùn đẩy trách nhiệm của người ủy quyền và người được ủy quyền Vì vậy, cần xác định trách nhiệm của người

ủy quyền trong mọi trường hợp đều phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về quyết định hành chính do người được ủy quyền ban hành, trừ trường hợp người được ủy quyền vượt quá phạm vi ủy quyền; đồng thời người được ủy quyền phải chịu trách nhiệm trước người ủy quyền và trước pháp luật về hành vi của mình trong trường hợp trái pháp luật, xác định trách nhiệm của người ủy quyền, người được ủy quyền như vậy cũng bảo đảm thống nhất với quy định của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước: “Trường hợp có sự ủy quyền hoặc ủy thác thực hiện công vụ thì cơ quan ủy quyền hoặc cơ quan ủy thác là cơ quan có trách nhiệm bồi thường”

+ Về hiệu lực thi hành: Khoản 2, Điều 30 dự thảo quy định: “QĐHC chỉ có hiệu lực trở về trước trong trường hợp có lợi cho đối tượng thi hành….”, các đại biểu đề nghị cân nhắc đối với quy định này vì không phù hợp Về nguyên tắc ban hành văn bản chỉ trong trường hợp thật sự cần thiết mới quy định hiệu lực trở về trước, Luật

2004 và 2008 đều quy định chỉ trong trường hợp thật cần thiết mới quy định hiệu lực trở về trước, do đó việc quy định như dự thảo sẽ dẫn đến cơ quan, người có thẩm quyền ban hành QĐHC vận dụng tùy tiện

Hoạt động 2.4: Xây dựng 01 báo cáo tổng hợp các góp ý xây dựng Luật ban hành quyết định hành chính

Căn cứ kết quả tham vấn người dân, kết quả hoạt động đối thoại và hội thảo lấy

ý kiến các tổ chức xã hội và các bên liên quan, Dự án đã xây dựng bản báo cáo tổng

hợp góp ý xây dựng Luật ban hành quyết định hành chính gửi cho Văn phòng Quỹ Paraff vào cuối tháng 7/2015

Báo cáo này sau khi được góp ý hoàn thiện cũng được gửi đến Đoàn đại biểu Quốc hội đơn vị Tp Đà Nẵng để các đại biểu sử dụng làm tài liệu tham khảo, chuẩn bị cho kỳ họp thứ X Quốc hội khóa 13 vào tháng 10/2015

Những nội dung quan trọng nhất của báo cáo này được tóm tắt tại mục 3.1 của báo cáo này

Hoạt động 3.1: Tổ chức tập huấn về trách nhiệm giải trình đối với hoạt động ban hành QĐHC

- Thời lượng: 01 ngày/lớp

- Thời gian tổ chức lớp: 19, 25 và 29/5/2015

- Số lượng học viên: 180 người (60 người/lớp); trong đó có 83 nữ, chiếm tỷ lệ

46,1% tổng số học viên tham dự

- Đối tượng tham dự: Cán bộ hiện đang công tác tại các cơ quan quản lý nhà

nước trên địa bàn thành phố Đà Nẵng bao gồm: Văn phòng UBND Thành phố, UBND các quận/huyện và phường/xã, Sở Nội vụ, Sở Giao thông Vận tải, Sở Ngoại vụ, Sở Công thương, Sở Thông tin – Truyền thông, Sở Tài chính, Sở Tài nguyên – Môi trường, Sở Khoa học – Công nghệ, Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Sở Kế

hoạch – Đầu tư, Ban Quản lý các khu công nghiệp và chế xuất…

- Giảng viên: ThS Võ Công Chánh, Giám đốc Sở Nội vụ Tp Đà Nẵng

- Nội dung tập huấn:

+ Những quy định chung của pháp luật về hoạt động giải trình

+ Trách nhiệm giải trình của các cơ quan quản lý Nhà nước đối với các hoạt động ban hành các QĐHC

+ Trao đổi về giải pháp nhằm giảm thiểu hoạt động giải trình khi ban hành QĐHC

- Kết quả:

Tại các buổi tập huấn, sau khi giảng viên giới thiệu những vấn đề liên quan đến trách nhiệm giải trình của các cơ quan nhà nước: những nội dung giải trình và không giải trình; quy định về người yêu cầu giải trình; trình tự, thủ tục, thời gian thực hiện việc giải trình; nội dung, trình tự, phương thức và thời gian giải trình đối với hoạt

MỤC TIÊU 3: Nâng cao trách nhiệm giải trình và đối thoại giữa chính quyền các cấp với người dân trong quá trình xây dựng, thực thi Luật ban hành quyết định hành chính và truyền thông, vận động xây dựng Luật

động ban hành QĐHC…, các học viên đã được chia nhóm thảo luận và giải quyết những tình huống thực tế liên quan đến trách nhiệm giải trình trong ban hành QĐHC

Việc thường xuyên sử dụng phương pháp hỏi – đáp, trao đổi nhanh để thu hút

sự tham gia của học viên vào bài giảng cũng như sử dụng hình ảnh, các công cụ trực quan, những ví dụ thực tế đã góp phần tăng hiệu quả của việc truyền đạt các nội dung Học viên được hướng dẫn tự chọn chủ đề, trao đổi về cách thức, phương pháp và kỹ năng giải trình trước người người dân và cùng trao đổi kinh nghiệm sau thực hành

Các lớp tập huấn nhìn chung được các học viên đánh giá cao về sự cần thiết, nội dung tập huấn và phương pháp chuyển tải Mặc dù thời lượng chỉ có 01 ngày/lớp, nhưng với thiết kế nội dung rõ ràng, cụ thể và liên quan trực tiếp đến công việc hàng ngày của học viên nên việc tiếp thu kiến thức khá dễ dàng và hấp dẫn Đánh giá về mức độ tiếp thu nội dung tập huấn, có 48% tổng số học viên trả lời “Rất tốt”, 33% số học viên trả lời “Tốt”, 15% trả lời “Bình thường” và chỉ có 4% số học viên trả lời

“Kém”

Biểu đồ 2 Đánh giá của học viên về mức độ tiếp thu các nội dung tập huấn

Qua hoạt động này, Dự án đã góp phần quan trọng vào việc nâng cao kiến thức, năng lực và ý thức về trách nhiệm giải trình của cán bộ các cơ quan quản lý nhà nước trong hoạt động ban hành QĐHC - một trong những yêu cầu cấp thiết để thực hành dân chủ, hướng tới sự minh bạch và bảo đảm quyền của người dân trong tham gia quản lý đất nước và xã hội

Hoạt động 3.2: Tổ chức đối thoại giữa các tổ chức xã hội và người dân với chính quyền các cấp liên quan đến hoạt động ban hành QĐHC

- Mục tiêu:

+ Tạo không gian trao đổi, đối thoại giữa chính quyền các cấp với các tổ chức

xã hội và người dân về trách nhiệm giải trình của các cơ quan quản lý Nhà nước trong hoạt động ban hành QĐHC;

+ Thảo luận và tiếp thu các ý kiến đóng góp xây dựng Luật ban hành QĐHC

- Nội dung và kết quả hoạt động:

Trong 03 buổi đối thoại, Dự án đã mời tổng cộng 90 đại biểu tham dự (30 đại biểu/đối thoại), trong đó bao gồm: 30 đại biểu chính quyền các cấp, 30 đại biểu đến từ các tổ chức xã hội trên địa bàn Tp Đà Nẵng và 30 đại diện người dân Chủ trì buổi đối thoại là ThS Võ Công Chánh - Giám đốc Sở Nội vụ Tp Đà Nẵng và Ô Nguyễn Đăng Hải, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQVN Tp Đà Nẵng, Giám đốc Dự án

Tại các buổi đối thoại, các đại biểu lần lượt được giới thiệu các tham luận: (i) Khung pháp lý quy định về trách nhiệm giải trình của cơ quan Nhà nước trong hoạt động ban hành Quyết định hành chính; (ii) Hoạt động ban hành QĐHC và trách nhiệm giải trình của các cơ quan Nhà nước: Thực tiễn tại Tp Đà Nẵng; và (iii) Một số kiến nghị, đề xuất đối với dự thảo Luật ban hành QĐHC liên quan đến trách nhiệm giải trình của các cơ quan quản lý Nhà nước Qua đó, các đại biểu tham dự, đặc biệt là người dân, hiểu thêm về hoạt động giải trình của các cơ quan Nhà nước, nhờ đó, các đại biểu đã mạnh dạn trao đổi về những câu hỏi, thắc mắc liên quan đến hoạt động này

Hình 8: Đại biểu tham dự một buổi đối thoại về trách nhiệm giải trình

Một số trao đổi của đại biểu tại các buổi đối thoại:

- Đa số các đại biểu đánh giá việc thực hiện trách nhiệm giải trình của các cơ quan quản lý nhà nước hiện nay chưa cao.Thực trạng này xuất phát từ nguyên nhân định hình của trách nhiệm giải trình ở Việt Nam quá muộn màng, sự thiếu hụt các văn bản pháp lý cho hoạt động của chính quyền địa phương đã cản trở hoạt động giải trình trở thành một khâu trong quá trình thực thi quyền lực nhà nước của cơ quan và cán bộ, công chức trong các cơ quan công quyền

- Nhiều ý kiến cho rằng việc giải trình không chỉ hạn chế về số lượng mà còn vấp phải thói quen hình thức, thiếu rõ ràng Các hình thức giải trình chủ yếu hiện nay

cơ bản thông qua kênh báo, đài địa phương và trang thông tin điện tử Ở cấp cơ sở chủ yếu qua hệ thống loa phát thanh và bảng tin Nhưng hiệu quả sử dụng các phương tiện này thấp, nội dung giải trình chưa phong phú và cách thức hoạt động thiếu khoa học, không gây được chú ý cho người dân, thậm chí hệ thống phát thanh xã, phường còn phản tác dụng

Theo quan sát của nhiều đại biểu, ở các cơ quan hành chính nhà nước đều có bảng niêm yết thông tin nhưng là bảng tin đính giấy theo cách truyền thống, không gian hẹp, xếp chồng lên nhau và nhiều khi không đầy đủ do thất lạc, rách nát gây khó khăn cho việc tiếp cận thông tin của người dân Nhiều cơ quan, đơn vị ứng dụng các hình thức giải trình thông tin qua trang mạng cơ quan, mạng nội bộ hay các thiết bị điện tử nhưng nội dung lại bao quát, làm chiếu lệ, không đi đúng vào vấn đề thắc mắc của người dân Thậm chí, không ít văn bản giải trình còn cố gắng phức tạp hoá bằng nhiều từ ngữ chuyên môn, khoa học khó tiếp cận đối với phổ thông dân chúng Điều này đã khiến cho hoạt động giải trình về hình thức tồn tại, nhưng lại không mang đến hiệu quả như mong muốn của xã hội

Vì thế, mong mỏi của người dân là làm thế nào để các phương thức giải trình trở nên thân thiện hơn, gần gũi hơn, đảm bảo cho người dân được tiếp cận một cách hiệu quả nhất

- Tuy nhiên, các đại biểu cũng tranh luận rằng thực trạng hoạt động giải trình còn hạn chế xuất phát từ hai phía, chứ không chỉ đơn thuần do các cơ quan quản lý Bản thân dân trí chưa cao, đặc biệt khả năng nhận thức về vai trò của mình trong chu trình quyền lực của người dân còn hạn chế, điều này cộng với tâm lý e ngại chốn công quyền vốn có sự bắt rễ sâu sắc từ lịch sử đã khiến cho việc can dự vào hoạt động nhà nước của người dân rất thấp, nhu cầu về việc nắm bắt các thông tin quản lý thông qua một cơ chế giải trình minh bạch của chính quyền dường như không mấy quan trọng Việc đặt mình ra ngoài chu trình quyền lực cũng có một phần nguyên nhân từ sự kém hiệu quả của các hoạt động giải trình

Các đại biểu cũng phát biểu nhiều ý kiến liên quan đến xây dựng những quy định cụ thể hơn về trách nhiệm giải trình của các cơ quan quản lý Nhà nước trong dự Luật ban hành QĐHC và có chế tài bắt buộc về giải trình để đảm bảo người dân luôn được cung cấp thông tin và giải thích đầy đủ, kịp thời

Hoạt động 3.3: Xây dựng quy chế hướng dẫn tham vấn lấy ý kiến tổ chức, người dân đối với quy trình ban hành QĐHC

- Mục tiêu: hướng dẫn tham vấn nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả của

hoạt động ban hành quyết định hành chính của Ủy ban nhân dân thành phố có liên quan đến lợi ích chung và lợi ích của các tổ chức, cá nhân có liên quan

- Tên quy chế: Quy chế hướng dẫn tham vấn lấy ý kiến tổ chức, người dân

đối với quy trình ban hành quyết định hành chính của Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng

- Chủ trì biên soạn: ThS Nguyễn Thị Hạ Vy và ThS Mai Thị Ánh Hồng

- Nội dung quy chế: Quy chế hướng dẫn tham vấn lấy ý kiến tổ chức, người dân đối với quy trình ban hành QĐHC của Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng được

Ủy ban MTTQ Việt Nam Tp Đà Nẵng ban hành kèm theo Quyết định số MTTQ-BTT ngày 10/8/2015 áp dụng đối với Ban Thường trực UBMTTQVN, các Ban, các hội, đoàn thể của UBMTTQVN Thành phố, các quận, huyện, xã, phường và các tổ chức, cá nhân có liên quan trong hoạt động tham vấn đối với việc ban hành QĐHC của UBND Thành phố Đà Nẵng

129/QĐ-(Toàn văn Quy chế trình bày tại Phụ lục 2)

- Kết quả: Theo đánh giá của các bên liên quan, quy chế này khi được đưa

vào áp dụng không chỉ giúp nâng cao chất lượng và hiệu quả của hoạt động ban hành QĐHC của UBND Thành phố mà quan trọng hơn là phát huy chức năng giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận các cấp, phát huy quyền làm chủ của người dân, của tổ chức có liên quan tham gia ý kiến trong hoạt động quản lý hành chính

Hoạt động 3.4: Truyền thông kết quả dự án

Nhằm chuyển tải các kết quả hoạt động của dự án cũng như các nội dung đề xuất và góp ý xây dựng dự thảo Luật ban hành QĐHC đến các tổ chức, cá nhân quan tâm và người dân trên địa bàn Tp Đà Nẵng, ngay từ khi xây dựng đề xuất, Ủy ban MTTQVN đã nhận được cam kết đồng hành và ủng hộ của các cơ quan truyền thông đại chúng địa phương như Đài Phát thanh – Truyền hình Đà Nẵng (DRT), Báo Đà Nẵng và Tạp chí Phát triển KT-XH Đà Nẵng trong quá trình triển khai dự án Nhờ đó, với mỗi hoạt động do Dự án tổ chức, các cơ quan truyền thông này đều cử phóng viên báo chí, truyền hình đến tham dự và đưa tin kịp thời trên các ấn phẩm truyền thông Ngoài ra, các hoạt động, sự kiện diễn ra trong khuôn khổ dự án đều được đăng tải trên website của Ủy ban MTTQVN Thành phố Đà Nẵng tại địa chỉ:

Kết thúc thời gian triển khai, Dự án cũng đã xây dựng 01 phóng sự dài 15’ tổng kết các hoạt động dự án và truyền thông về các góp ý xây dựng Luật ban hành quyết định hành chính phát sóng trong tháng 9/2015 trên Đài Phát thanh – Truyền hình Đà Nẵng (DRT) Bên cạnh đó, đã có 05 bài báo về kết quả dự án cũng đã được đăng tải trên Báo Đà Nẵng và Tạp chí Phát triển KT-XH Đà Nẵng