Thanh Hóa là tỉnh có diện tích rộng, người đông tuy nhiên diện tích sảnxuất rau các loại không nhiều, chỉ đạt trên 35.000 ha, chủ yếu trồng trên chânđất chuyên màu và chân đất lúa - màu,
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC Ngành đào tạo: Bảo Vệ Thực Vật
THANH HÓA, NĂM 2017
Trang 2TRƯỜNG ĐẠI HỌC HỒNG ĐỨC
Người thực hiện: Lê Hoàng Nhật
Lớp: Đại Học- K16 Bảo Vệ Thực Vật
Khoá: 2013- 2017
Giảng viên hướng dẫn: ThS Trần Thị Mai
THANH HÓA, NĂM 2017
Trang 3I MỞ ĐẦU
1.1 Tính cấp thiết của đề tài
Cà chua có tên khoa học là Lycopersicon esculentum Mill, thuộc họ càSolanaceae, là một trong những loại rau quan trọng nhất được trồng ở khắp cácnước trên thế giới, là một loại rau quả làm thực phẩm Quả ban đầu có màuxanh, chín ngả màu từ vàng đến đỏ Cà chua có vị hơi chua và là một loại thựcphẩm bổ dưỡng, giàu Vitamin C và A, đặc biệt là giàu Lycopeme tốt cho sứckhỏe Cà chua có giá trị dinh dưỡng cao chứa nhiều glucid, nhiều axit hữu cơ,các vitamin và khoáng chất, cung cấp năng lượng và khoáng chất làm tăng sứcsống, làm cân bằng tế bào, khai vị, giải nhiệt, chống hoại huyết, chống độc.Ngoài ra cà chua còn dùng làm mỹ phẩm, chữa mụn trứng cá
Cà chua đã và đang trở thành một trong những loại rau được ưa chuộng nhất
và được trồng phổ biến ở trên thế giới cũng như ở Việt Nam Trong những nămgần đây, ở nước ta cà chua không chỉ được trồng trong vụ đông (chính vụ) màcòn được trồng trong vụ sớm (thu đông), vụ muộn (đông xuân) và vụ xuân hè.Đây là bước tiến quan trọng về kỹ thuật, công nghệ trong ngành sản xuất càchua, vừa có ý nghĩa giải quyết vấn đề rau trái vụ, lại vừa nâng cao hiệu quảkinh tế cho người sản xuất
Cây cà chua trồng trong điều kiện nóng ẩm ở nước ta dễ mắc nhiều bệnhgây hại như: Héo tươi, vi rus…Ngoài ra mùa hè ở vùng nhiệt đới còn làm càchua kém đậu trái vì nhiệt độ cao, hạt phấn bị chết (bất thụ) Nước tưới còn tùythuộc vào lượng phân bón, mật độ trồng tuy nhiên nếu đất thừa nước hệ thống rễcây bị tổn hại và cây trở nên mẫn cảm với sâu bệnh Nếu gặp mưa nhiều vàothời gian này trái chín chậm và bị nứt Cây cà chua có thể trồng trên nhiều loạiđất khác nhau Tuy nhiên cà chua được trồng tốt nhất sau vụ cải bắp hay dưaleo, những loại cây bón nhiều phân hữu cơ và đạm, để nâng cao năng suất, chấtlượng và tăng hiệu quả kinh tế cho người sản xuất
Trang 4Thanh Hóa là tỉnh có diện tích rộng, người đông tuy nhiên diện tích sảnxuất rau các loại không nhiều, chỉ đạt trên 35.000 ha, chủ yếu trồng trên chânđất chuyên màu và chân đất lúa - màu, trong đó vụ Đông là vụ có diện tích trồngrau lớn, năng suất sản lượng cao nhất với một số loại rau chiếm ưu thế như: Càchua, su hào, bắp cải…Tập trung chủ yếu các huyện có diện tích rau lớn như:Vĩnh Lộc, Hoằng Hoá, Thọ Xuân, Hậu Lộc…Việc lạm dụng các loại phân bón
và thuốc bảo vệ thực vật trong sản xuất đã tạo nên nhiều sâu bệnh hại, gây hạicho cây trồng và làm ảnh hưởng đến chất lượng nông sản phẩm và môi trườngsinh thái
Trong những năm gần đây, nghề trồng rau đã trở thành một nghề quenthuộc, đem lại thu nhập đáng kể cho hàng nghìn hộ dân ở tỉnh thanh hóa Tuynhiên nghề trồng rau đang gặp phải nhiều vấn đề khó khăn như sâu bệnh gây hạitrên rau ngày cành nhiều, sử dụng cái loại phân bón có nguồn gốc hóa học đã làmtăng hàm lượng nitrat, NO… đã ảnh hưởng không nhỏ tới sức khỏe con người
Trước tình hình hiện nay dân số ngày càng tăng nhu cầu về lương thực,thực phầm ngày càng lớn Cùng với sự phát triển của nền kinh kế - xã hội, đờisống con người được nâng cao chất lượng lương thực phẩm nên buộc ngànhnông nghiệp phải sản xuất rau nhiều hơn và yêu cầu nghiêm ngặt hơn về chấtlượng cũng như về giá trị dinh dưỡng của cà chua Vì vậy bón phân là một trongnhững biện pháp tăng năng suất cây trồng để đáp ứng nhu cầu của con người.Trong nhưng thập niên gần đây, phân hóa học chiếm lĩnh chủ yếu trong các loạiphân được sử dụng trong sản xuất nông nghiệp của các nước trên thế giới Trongkhi đó Việt Nam là một trong những nước nhập khẩu phân bón nhiều Hằng nămchúng ta nhập khẩu 90 - 93% lượng phân đạm, 30 – 35% lượng phân lân, 100%lượng phân kali
Tuy vậy, vẫn được người dân sử dụng một cách lãng phí do thiếu kiếnthức, do quan niệm sai lầm, do chưa hiểu hết tác dụng của bón phân hợp lý Sửdụng phân hóa học liên tục không hợp lý, mất cân đối, thiếu hiểu biết đã dẫn đến
dư lượng nitrat tồn dư trong các sản phẩm của nông sản gây ra nhiều ảnh hưởngtới sức khỏe của người tiêu dùng
Trang 5Ở nước ta tiêu chí rau “ sạch” đã khiến cho ngành sản xuất rau trongnước đã nhiều lần phải điêu đứng vì bị làm mất uy tín với khách hàng gây thiệthại nhiều cho người sản xuất Ngoài rau sản xuất, chất lượng ra dùng cho nhucầu trong nước cũng có nhiều vấn đề Ngày nay khi đời sống của nhân dân ngàycàng được cải thiện thì nhu cầu rau “sạch” càng tăng lên, do đó việc nghiên cứurau an toàn, phục vụ cho nhu cầu nhân dân là rất cần thiết.
Nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng rau an toàn cho người dân và nhu cầu chosản xuất của nông dân, ngoài tuyển chọn giống, tưới nước, phòng trừ sâu bệnhthì bón phân là một trong nhưng yếu tố rất quan trọng Tại các vùng sinh tháikhác nhau thì việc sử dụng các loại phân bón khác nhau và liều lượng sử dụngphân cũng khác nhau Xuất phát từ thực tế trên, chúng tôi tiến hành đề tài:
“Nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón lá A2 đến sinh trưởng, sâu bệnh hại,
năng suất, chất lượng trên giống cà chua Sakata vụ xuân hè 2017 tại khu thực hành thực nghiệm khoa Nông Lâm Ngư Nghiệp trường đại học Hồng Đức”.
1.2 Mục đích, yêu cầu của đề tài
1.2.1.Mục đích của đề tài
Xác định ảnh hưởng của phân bón lá A2 đến khả năng sinh trưởng, tìnhhình sâu, bệnh hại, năng suất, chất lượng trên giống cà chua Sakata vụ xuân hè2017
Góp phần hoàn thiện quy trình quản lý dịch hại trên cây cà chua trong vụxuân hè, tại Thành Phố Thanh Hóa
1.2.2 Yêu cầu của đề tài
- Đánh giá được ảnh hưởng của phân bón lá A2 đến một số chỉ tiêu sinh
trưởng, phát triển của cà chua
- Đánh giá được ảnh hưởng của phân bón lá A2 đến tình hình sâu, bệnhhại trên cà chua
- Đánh giá được ảnh hưởng của phân bón lá A2 năng suất cà chua
Trang 6- Đánh giá được ảnh hưởng của phân bón lá A2 đến một số chỉ tiêu chấtlượng cà chua.
1.3.2 Ý nghĩa thực tiễn
Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở phổ biến, khuyến cáo liều lượngphân bón lá A2 thích hợp cho cây cà chua, góp phần hoàn thiện quy trình kỹthuật sản xuất cà chua an toàn trên địa bàn tại thành phố Thanh Hóa và nhữngvùng có điều kiện tương tự
Trang 7
II, TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
2.1 Tình hình sản xuất cây cà chua trên thế giới và ở Việt Nam
2.2 Tổng quan về cây cà chua
2.2.1 Các giai đoạn phát triển của cây cà chua.
2.2.2 Kỹ thuật gieo ươm cây giống
Việc gieo ươm cây giống cà chua Sakata được thực hiện bằng phươngpháp sau:
- Gieo hạt trên khay xốp hoặc khay nhựa, kích thước 40cm x 60cm, mỗikhay có từ 40 đến 50 lỗ Giá thể gồm đất phù sa, than bùn hoặc mùn mục vàphân chuồng ủ hoai theo tỷ lệ 2:2:1 Các thành phần giá thể được trộn đều, xaynhỏ và lấp đầy miệng lỗ Mỗi lỗ gieo 1 hạt
Trồng ra ruộng khi cây con có từ 5 đến 6 lá thật
2.2.3 Mật độ, khoảng cách trồng
2.2.4 Yêu cầu dinh dưỡng của cây cà chua:
- Lượng phân bón cho 1 ha: Phân chuồng từ 15 đến 20 tấn hoặc phân hữu
cơ khác với lượng quy đổi tương đương, từ 100 đến 120kg N, từ 100 đến 120kgP2O5 và từ 120 đến 140kg K2O
- Cách bón: Bón lót toàn bộ phân hữu cơ + toàn bộ phân lân + 1/3 phânđạm + 1/3 kali Lượng đạm và kali còn lại chia đều bón thúc vào 3 lần xới vun
- Xới vun kết hợp bón thúc 3 lần như sau:
+ Lần 1: Sau trồng 25 đến 30 ngày (ra lứa hoa đầu)
+ Lần 2: Sau trồng 50 đến 60 ngày (thu lứa quả đầu)
+ Lần 3: Sau trồng 70 đến 80 ngày
2.2.5 Chăm sóc:
- Tỉa cành: Tỉa bỏ cành phụ, để lại 2 thân chính
- Cắm giàn, buộc cây: Giàn cắm kiểu chữ A sau xới vun lần 1, buộc câylên giàn bằng dây mềm
Trang 82.2.6 Tưới nước
Tưới theo rãnh hoặc mặt luống Giữ độ ẩm đất thường xuyên khoảng 70đến 75% độ ẩm tối đa đồng ruộng
2.3 Thành phần sâu hại chính trên cây cà chua:
2.4 Biện pháp phòng trừ sâu hại chính trên cây cà chua
2.5 Một số nghiên cứu về thuốc trừ sâu sinh học
III VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
3.1 Vật liệu nghiên cứu
Vật liệu nghiên cứu: Giống cà chua Sakata, có thời gian sinh trưởng 65 –
75 ngày
Đặc điểm: Giống có chất lượng tốt, có khả năng thích nghi tốt với khí hậuviệt nam, có khả năng kéo dài thời gian thu hoạch
Phân bón: Phân bón lá A2 chuyên dùng cho rau màu, hoa quả do Công ty
CPTM Thanh Niên Việt Nam cung cấp
*Vật liệu khác: Phân chuồng, đạm Ure, kali clorua, supe lân, N- P- K- S(5-10-3-8), vôi bột, thuốc BVTV, thuốc đậu quả, cọc sào
Trang 93.2 Thời gian, địa điểm và phạm vi nghiên cứu
- Thời gian: Vụ Xuân Hè
- Địa điểm: Khu thực hành thực nghiệm, Khoa Nông Lâm Ngư Nghiệp, Trường Đại Học Hồng Đức
- Phạm vi nghiên cứu: ảnh hưởng của phân bón lá A2 đến sinh trưởng, sâu
bệnh hại, năng suất, chất lượng của cây cà chua.
- Phương pháp sử dụng: sử dụng phân bón lá A2 anh hưởng đến sinh
trưởng, sâu bệnh hại, năng suất, chất lượng của cây cà chua.
3.3 Nội dung nghiên cứu
3.3.1 Thực trạng sản xuất cà chua tại TP Thanh Hóa
3.3.2 Đặc điểm sinh trưởng, phát triển của giống cà chua.
3.3.3 Tình hình sâu hại trên giống cà chua.
3.3.4 Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của giống cà chua.
3.3.5 Một số chỉ tiêu chất lượng của giống cà chua.
3.4 Phương pháp nghiên cứu
3.4.1 Phương pháp thu thập thông tin
3.4.1.1 Thu thập thông tin thứ cấp
Thừa kế tài liệu từ các nghiên cứu trước: Các báo cáo khoa học, sách, tạp
chí, báo cáo đánh giá hiệu quả của các mô hình sản xuất cà chua, các văn bảnchỉ đạo trong sản xuất ngành trồng trọt ở địa phương
3.4.1.2 Thu thập thông tin sơ cấp
Tìm hiểu, quan sát trực tiếp về tình hình sinh trưởng, phát triển, diễn biếncủa sâu hại, năng suất của giống cà chua Biện pháp kỹ thuật áp dụng của nôngdân trong sản xuất cà chua trên đồng ruộng
3.4.2 Phương pháp bố trí thí nghiệm
Trang 10Thí nghiệm được bố trí theo phương pháp thí nghiệm trong phòng vàđồng ruộng.
Thí nghiệm 1: ảnh hưởng của phân bón lá A2 đến sinh trưởng, sâu bệnh
hại, năng suất, chất lượng của cây cà chua trong phòng thí nghiệm.
- Bố trí thí nghiệm kiểu hoàn toàn ngẫu nhiên đầy đủ RCB với 4 côngthức thuốc ở các nồng độ pha khác nhau và một công thức đối chứng
Diện tích ô thí nghiệm 5m2 (5x1 m) Tổng diện tích thí nghiệm: 4 công thức x 5m2/CT3 lần nhắc lại = 60m2 ( không kể diện tích bảo vệ)
- Các công thức thí nghiệm như sau:
Dảibảo vệCT2 (II) CT3 (II) CT4 (II) CT1 (II)
CT3 (III) CT4 (III) CT1 (III) CT2 (III)
Dải bảo vệ
Trong đó: CT1, CT2, CT3, CT4: Công thức 1, 2, 3, 4
I, II, III: Lần nhắc lại
- Cách phun: Phun đều trên lá và thân;
+ Phun lần 1: Sau trồng 10 ngày+ Phun lần 2: Sau gieo 17 ngày+ Phun lần 3: Sau gieo 24 ngày
Trang 11Thí nghiệm 3: ảnh hưởng của phân bón lá A2 đến sinh trưởng, sâu bệnh
hại, năng suất, chất lượng của cây cà chua ngoài đồng ruộng:
- Thí nghiệm bố trí theo phương pháp khối ngẫu nhiên đầy đủ(Randomized complete block design - RCB) với 4 công thức, 3 lần nhắc lại
Dảibảo vệCT2 (II) CT3 (II) CT4 (II) CT1 (II)
CT3 (III) CT4 (III) CT1 (III) CT2 (III)
Dải bảo vệ
Trong đó: CT1, CT2, CT3, CT4: Công thức 1, 2, 3, 4
I, II, III: Lần nhắc lại
Trang 12- Cách phun: Phun đều trên lá và thân;
+ Phun lần 1: Sau trồng 15 ngày+ Phun lần 2: Sau gieo 25 ngày+ Phun lần 3: Sau gieo 35 ngày
3.4.3 Quy trình thí nghiệm
3.4.3.1 Kỹ thuật trồng và chăm sóc cà chua trong thí nghiệm
a Kỹ thuật trồng trong phòng thí nghiệm
- Đất: Đất cát pha, tơi xốp tưới tiêu dễ dàng, giữ nước và thoát nước tốt
- Gieo hạt: Ngày…
Lượng hạt gieo là 1.5- 2g/m2, trước khi gieo hạt nên ngâm hạt trong nước
ấm 40 - 50 độ C trong trong khoảng 3 giờ Sau đó, cho hạt vào túi vải ủ ở chỗkín Sau khoảng 3 - 4 ngày rễ mọc, đem gieo vào vườn ươm
b Kỹ thuật trồng trên ruộng
* Đất trồng: Đất chuyên màu, thành phần cơ giới nhẹ, có khả năng thoátnước và giữ nước tốt, thuận tiện tưới tiêu
* Làm đất: Tiến hành cày, bừa, làm sạch cỏ dại, lên luống
* Lên luống: Luống rộng: 110 cm, cao 25 – 30cm
* Mật độ, khoảng cách trồng: Mật độ 4 vạn cây/ha (hàng – hàng: 55cm;cây – cây: 45 cm)
Ngày trồng:…
3.4.3.2 Quy trình bón phân
- Lượng phân bón cho 1 ha: Phân chuồng từ 15 đến 20 tấn hoặc phân hữu
cơ khác với lượng quy đổi tương đương, từ 100 đến 120kg N, từ 100 đến 120kgP2O5 và từ 120 đến 140kg K2O
- Cách bón: Bón lót toàn bộ phân hữu cơ + toàn bộ phân lân + 1/3 phânđạm + 1/3 kali Lượng đạm và kali còn lại chia đều bón thúc vào 3 lần xới vun
- Xới vun kết hợp bón thúc 3 lần như sau:
+ Lần 1: Sau trồng 25 đến 30 ngày (ra lứa hoa đầu)
Trang 13+ Lần 2: Sau trồng 50 đến 60 ngày (thu lứa quả đầu).
+ Lần 3: Sau trồng 70 đến 80 ngày
3.4.3.3 Chăm sóc và phòng trừ sâu hại
Tỉa cành: Tỉa bỏ cành phụ, để lại 2 thân chính
Cắm giàn, buộc cây: Giàn cắm kiểu chữ A sau xới vun lần 1, buộc cây lêngiàn bằng dây mềm
Tưới nước: Tưới theo rãnh hoặc mặt luống Giữ độ ẩm đất thường xuyênkhoảng 70 đến 75% độ ẩm tối đa đồng ruộng
Phòng trừ sâu hại: Theo dõi phát hiện và phòng trừ sâu bệnh theo hướngdẫn của ngành bảo vệ thực vật (trừ những thí nghiệm khảo nghiệm quy địnhkhông sử dụng thuốc bảo vệ thực vât)
Thu hoạch: Thu hoạch khi quả bắt đầu chín (quả chuyển màu) Số lần thucăn cứ vào đặc điểm chín của giống
3.4.4 Chỉ tiêu theo dõi và phương pháp xác định các chỉ tiêu
Phương pháp theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển, mức độ nhiễmsâu hại, các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất, chất lượng quả được thựchiện theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khảo nghiệm giá trị canh tác và sửdụng của giống cà chua (QCVN 01-63: 2011/BNNPTNT)
3.4.4.1 Các chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển
* Các giai đoạn sinh trưởng trên đồng ruộng
- Thời gian từ trồng đến ra hoa (50% số cây ra hoa)
- Thời gian từ trồng đến đậu quả (50% số cây đậu quả)
- Thời gian từ trồng đến khi quả bắt đầu chín: Khi > 50% số cây trên ô thínghiệm có quả chín ở chùm 1
- Thời gian từ trồng đến kết thúc thu hoạch (Ngày trồng đến ngày thu hếtquả thương phẩm)
* Một số chỉ tiêu về cấu trúc và hình thái cây (Tiến hành đo đếm, và đánhgiá trên 5 cây trong một ô thí nghiệm)
Trang 14- Chiều cao cây: Đo từ gốc đến đỉnh sinh trưởng.
- Chiều cao từ gốc đến chùm hoa thứ nhất
Cách đo chỉ tiêu chiều cao cây như sau: Trước khi vun gốc lần 1, dùngcọc (thanh tre, nứa dài 30 cm, chia từng vạch có độ dài 1 cm (trừ 1 đoạn khôngchia vạch có độ dài 10 cm, vót nhọn và cắm cạnh gốc các cây theo dõi) Sau khivun gốc, chiều cao cây sẽ được tính từ mặt đất đến đỉnh 2 thân chính và đượctính theo chiều cao thân chính dài hơn cộng với chiều dài que đã bị lấp đất (dovun gốc)
- Dạng cây: cao - tán rộng, cao - tán hẹp, thấp - tán rộng, thấp - tán hẹp
- Số lá trên thân chính
3.4.4.2 Các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất
- Tổng số chùm hoa trên cây (5 cây/ô thí nghiệm)
- Tỷ lệ đậu quả ở mỗi chùm hoa (%) = (Số quả ở mỗi chùm/Số hoa mỗichùm) x 100
- Số quả/cây: Tổng số quả của các lần thu trên cây (Số cây mẫu: 5 cây/lầnnhắc)
- Khối lượng quả/cây (kg): Tổng khối lượng quả thu trên cây (Số câymẫu: 5 cây/lần nhắc)
- Năng suất (kg/ô): Tổng khối lượng quả đến kết thúc thu hoạch
3.4.3 Phương pháp cảm quan
Sử dụng trong đánh giá đối với một số chỉ tiêu về hình thái, cấu trúc vàmột số chỉ tiêu chất lượng quả của các giống cà chua như: màu sắc quả khi cònxanh và khi chín, độ chắc, độ ướt thịt quả, khẩu vị và hương vị quả của cà chua
Màu sắc quả khi chưa chín: Trắng, trắng ngà, xanh Quan sát quả trướckhi chín, chùm quả 2 đến chùm quả 3
Màu sắc quả khi chín (gồm các mức): Đỏ, hồng vàng, màu khác Quan sátkhi quả chín hoàn toàn, ở chùm quả 2 - 3 khi quả chín
