VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN ĐỂ HẠN CHẾ RÁC THẢI TẠI TRƯỜNG THCS DAT GIAI QUOC GIA-2017

+ Điều tra kiến thức và nhận thức của các bạn học sinh về rác thải và phânloại rác tại nguồn.+ Thiết kế các phương tiện tuyên truyền về rác thải và phân loại rác tạinguồn dựa trên ý kiến

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO LÂM THAO

TRƯỜNG THCS CAO MẠI – HUYỆN LÂM THAO – TỈNH PHÚ THỌ

ĐT: 0936.664.905 Email: thcscaomai.pgdlamthao@gmail.com

BÀI DỰ THI VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN ĐỂ GIẢI QUYẾT

TÌNH HUỐNGTHỰC TIỄN DÀNH CHO

1 Tên tình huống:

“GIẢI PHÁP HẠN CHẾ RÁC THẢI BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG Ở TRƯỜNG THCS CAO MẠI”

2 Mục tiêu giải quyết tình huống:

Bài viết đã vận dụng kiến thức của các môn học trong trường THCS đểgiải quyết tình huống

- Nêu ra nguyên nhân hậu quả, làm rõ bản chất và hiện tượng của vấn đề ônhiễm môi trường từ rác thải sinh hoạt

- Biết cách bảo vệ không gian sống, sức khỏe của con người và các loàisinh vật, giảm nhẹ tác động của thiên nhiên tới con người và sinh vật trên tráiđất

- Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường của học sinh nói chung và mỗi côngdân nói riêng

- Hưởng ứng phong trào: “Trường học thân thiện, học sinh tích cực”.Giúp mỗi học sinh có thái độ, hành động tích cực trong việc tuyên truyền, thamgia các hoạt động bảo vệ môi trường trong trường học, đường làng lối xóm,nhà ở…đưa ra các biện pháp góp phần làm cho môi trường sống ngày càngtrong lành và sạch đẹp hơn

- Khi giải quyết tình huống này, mỗi học sinh sẽ được tìm hiểu sâu, rộng

về kiến thức các môn học như Sinh học, Công nghệ, Hóa học, Tin học, Giáo dụccông dân, Địa lý, Vật lý, Kỹ năng sống… và từ đó tăng khả năng của bản thân

trong việc vận dụng kiến thức các môn học vào thực tiễn đời sống.

3 Tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến việc giải quyết tình huống:

- Nhóm tác giả đã dựa vào những kiến thức bài học trên lớp, tìm hiểu, thuthập tư liệu, kiến thức về các môn học trong sách giáo khoa

- Kiến thức trong các tư liệu tham khảo

- Tìm kiếm kiến thức thông tin trên Google

- Vận dụng kiến thức kể chuyện, lập luận, giải thích, chứng minh…

- Thường xuyên theo dõi tin tức liên quan và thực hiện:

+ Xác định thành phần, khối lượng rác thải trong trường học

+ Điều tra kiến thức và nhận thức của các bạn học sinh về rác thải và phânloại rác tại nguồn.

+ Thiết kế các phương tiện tuyên truyền về rác thải và phân loại rác tạinguồn dựa trên ý kiến các bạn học sinh trong trường

+ Tuyên truyền nâng cao hiểu biết, nhận thức, hành động của các bạn họcsinh về phân loại rác tại trường học

+ Xây dựng mô hình phân loại rác, xử lý rác trong trường học phù hợpvới điều kiện thực tế

4 Giải pháp giải quyết tình huống:

Để tìm ra các biện pháp hạn chế rác thải, bảo vệ môi trường ở trườngTHCS Cao Mại chúng tôi đã vận dụng kiến thức liên môn từ nhiều môn học:

- Môn Sinh học 9:

Bài 54-55 : Ô nhiễm môi trường

Bài 56-57: TH: Tìm hiểu tình hình ô nhiễm môi trường ở địa phương

- Môn Công nghệ 7:

Bài 7: Tác dụng của phân bón trong trồng trọt

Bài 9: Cách sử dụng và bảo quản các loại phân bón thông thường

- Môn Tin học 9:

Bài 5: Tạo trang web bằng phần mềm Kompozer

- Môn Mỹ thuật :

+ Hình ảnh: logo, áp phích tuyên truyền

+ Cuộc thi tranh với đề tài bảo vệ môi trường

Bài 7: Tích cự tham gia các hoạt động chính trị - xã hội

- Môn GDCD 6-7 (tài liệu giáo dục địa phương Phú Thọ):

Bài 5: Bảo vệ môi trường tài nguyên thiên nhiên ở Phú Thọ

3

Bài 17: Ô nhiễm môi trường ở đới ôn hòa

- Môn Tiếng Anh: tên tiếng Anh của các chất: vô cơ, hữu cơ, tái chế…

- Kiến thức của các tiết học ngoại khóa, các cuộc thi : Sáng tạo KHKT, khéo

tay hay làm như cách làm các sản phẩm tái chế từ rác thải, cách phân loại rác…

- Môn Âm nhạc: Lời ca khúc: Những ngôi sao 3R- Sáng tác: Hồ Hoài Anh

5 Thuyết minh tiến trình giải quyết tình huống:

Hôm ấy là thứ 5, trống tan trường vang lên, tôi với Linh cùng nhau xuốngnhà xe thì trước mắt tôi là nhóm mấy anh chị lớp 9 vừa đi vừa ăn quà sau đó vứtrác luôn xuống sân trường Là một học sinh lớp 7, được thầy cô giáo trang bịcho những kỹ năng bảo vệ môi trường qua giờ học GDCD nên chờ anh chị điqua, tôi đã cùng Linh tiến lại gần nhặt những chiếc vỏ bánh kẹo đó bỏ vào thùngrác Về nhà, tôi cảm thấy buồn và suy nghĩ rất nhiều, tôi muốn được học trongngôi trường sạch đẹp, sống trong môi trường trong lành Sáng ngày hôm sau,gặp Linh

- Linh à, mình nghĩ chúng mình nên làm một điều gì đó để giữ vệ sinh chotrường học của mình Hành động nhỏ như các anh chị ấy thôi cũng ảnh hưởngrất nhiều đến bầu không khí trường học, bạn có nghĩ vậy không?

- Tớ cũng nghĩ thế

Sau khi nhận được sự đồng thuận của các bạn cùng lớp, cùng nhiều ngày nghiêncứu chúng tôi đã thành lập nhóm: “ Em học sống xanh” với quyết tâm bảo vệmôi trường sống, quyết tâm bảo vệ môi trường của trường THCS Cao Mại thân

yêu Vậy là “ Giải pháp hạn chế rác thải, bảo vệ môi trường ở trường THCS Cao Mạii" được hình thành từ đó.

5.1 Khảo sát tình hình thực tế rác thải và phân loại rác trong trường học

Khi được hỏi việc vứt rác của người xung quanh có ảnh hưởng đến thóiquen bỏ rác của bạn hay không? Kết quả cho thấy rằng không ảnh hưởng lắm,

đó là ý thức mỗi cá nhân Một số ít cho rằng có ảnh hưởng vì do tâm lý đámđông, ai cũng xả rác nên xả rác cũng không phải là xấu

Phần lớn học sinh trường THCS Cao Mại có ý thức tốt nhưng bên cạnh đóvẫn có những bạn ý thức còn rất kém Ở những nơi như khu ghế đá, hành lang,lớp học… tuy thùng rác được bố trí đầy đủ nhưng vẫn có hiện tượng bỏ ráckhông đúng nơi quy định

Vận dụng kiến thức môn Tin học 7(Trình bày dữ liệu bằng biểu đồ) và

kỹ năng vẽ biểu đồ trong môn Địa lý, chúng tôi đã xây dựng được 4 biểu đồ

theo thống kê khảo sát từ 432 học sinh trường THCS Cao Mại cho thấy:

5

Rác thải trong nhà trường thường là: bã chè, bã cà phê, giấy, sách báo, vỏbánh kẹo, nilon, hộp xốp, đồ nhựa( chai nhựa, vỏ bút …), đố ăn thừa( bánh mì,

xôi, …), các loại cây, rau (thí nghiệm quan sát trong các môn học), rác sau giờthực hành, lá cây cảnh sau khi cắt tỉa, …

Chúng ta sẽ làm gì với các loại rác đó? Một bộ phận nhỏ các bạn học sinhtrong trường còn suy nghĩ không thực tế rằng: Bãi rác kia đơn thuần chỉ lànhững thứ “vô tri vô giác” không có lợi cũng chẳng có hại Vì vậy, những thứrác bẩn ấy được đặt ở những nơi ít người để ý tới bị số ít các bạn học sinh thiếu

ý thức đã ngang nhiên để lại ở góc lớp, ngăn bàn, Các bạn đâu biết rằng nhữngthứ rác dơ bẩn đó đang dần làm hại chính các bạn

Như các bạn thấy, rác có thể ở khắp nơi và nó sẽ cứ tiếp diễn nếu học sinhkhông có ý thức bảo vệ môi trường, rất nhiều biểu hiện như: Ăn xong que kemhay chiếc kẹo, học sinh vứt que, vứt vỏ xuống đất; uống xong lon nước ngọt,

7

chai nước suối vứt lon vứt ngay tại chỗ vừa ngồi mặc dù thùng rác để cách đórất gần; thậm chí khi ăn xong tép kẹo cao su, họ cũng không mang đến thùng rác

mà vo tròn rồi trét lên ghế đá cứ thế bỏ đi chỗ khác; trong lớp học, sân trường,học sinh cũng ngang nhiên xả rác ở hộc bàn, góc lớp, hành lang, Nếu để lâungày không được thu dọn thì sẽ ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe chính bảnthân chúng ta, những học sinh đang học tập và rèn luyện tại trường, làm ảnhhưởng xấu đến hình ảnh nhà trường

+ Nguyên nhân đầu tiên là do những thói quen xấu lười biếng, lối sống ích kỷ chỉ nghĩ đến quyền lợi cá nhân của một số ít học sinh, nghĩ rằng trườnghọc không phải của mình thì việc gì phải mất công gìn giữ, cứ ném, xả rác

+ Nguyên nhân tiếp theo là do thói quen từ lâu, khó sửa đổi, phải có sựnhắc nhở của người khác mới thực hiện, sau đó thì bỏ luôn Do đó thái độ tuânthủ nội quy nơi công cộng của học sinh vẫn chưa đi vào nề nếp

+ Ngoài ra, một phần nhỏ là do cơ sở vật chất của trường không đáp ứngđược việc xử lí rác của học sinh

Theo các chuyên gia nghiên cứu thì trung bình một ngày một học sinhTHCS xả 0,3 kg rác Trong 100 tấn rác chúng ta thải ra chỉ có 2,22 tấn là rác vô

cơ không thể tái chế cần phải đem chôn lấp, còn lại là rác hữu cơ và rác tái chếđều có thể tận dụng để chế biến làm phân bón hoặc tái chế thành các sản phẩm

có ích

Tuy nhiên rác thải để lẫn lộn với nhau thì không có giá trị gì Rác thảiđược phân loại mới trở thành nguyên liệu có giá trị Vậy tại sao chúng ta khônghọc cách vứt bỏ rác có ý thức hơn?

5.2 Cách thức tiến hành.

a, Dán nhãn để phân biệt các loại rác.

Nhóm ‘‘Em học sống xanh’’ dán nhãn đánh dấu thùng rác hữu cơ vàthùng rác vô cơ và đặt ở nhiều vị trí khác nhau trong nhà trường như: ở cuốimỗi lớp học, trong sân trường, hành lang các dãy lớp học, nhà xe,…Thông quanhững thùng rác này, các bạn đã biết cách phân loại rác: rác là chất hữu cơ(Reuse: rác có thể dùng lại được), rác là chất vô cơ (Reduce: làm giảm loại rác

này), rác để tái chế (recycle: rác có thể tái chế được lại) Đây là kiến thứcchúng tôi được các thầy cô trang bị trong tiết học kỹ năng sống

Hình 1 Các thùng rác được dán nhãn để phân loại rác tại nguồn

b, Vệ sinh xanh - sạch - đẹp trường, lớp học.

Vận dụng kiến thức môn GDCD Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên); tài liệu giáo dục địa phương Phú Thọ (Bảo vệ môi trường tài nguyên

9

Rác hữu cơ

Rác vô cơ

thiên nhiên ở Phú Thọ); kỹ năng sống 6 ( Kỹ năng bảo vệ môi trường) chúng tôi

nhận thấy rằng mỗi học sinh cần có ý thức bảo vệ môi trường

Vì vậy, ngoài việc vệ sinh lớp học hằng ngày, cứ đến chiều ngày thứ 7 của tuần,chúng tôi thực hiện một buổi lao động: nhổ cỏ, chăm sóc các bồn hoa cây cảnh,làm sạch các khu vực trong khuôn viên nhà trường

Hình 2 Học sinh vệ sinh lớp học, sân trường và chăm sóc bồn hoa cây cảnh

c, Hạn chế sử dụng túi ni lông

Vận dụng kiến thức môn Sinh học 9 (Ô nhiễm môi trường + Tìm hiểu tình hình ô nhiễm môi trường ở địa phương ); môn Hóa học 9 (Túi nilon - chất

rẻo rắn) chúng tôi biết được: Nilông khi đốt cháy tạo ra đi-ô-xin gây ngộ độc,

khó thở, gây ung thư và các dị tật bẩm sinh cho trẻ; khí CO2 làm tăng hiệu ứngnhà kính, thúc đẩy quá trình biến đổi khí hậu Theo các nhà khoa học chất phụgia hóa dẻo trong ni lông có thể làm tổn thương, thoái hóa thần kinh và tủysống; chất tạo màu trong ni lông gây hại cho não và là một trong những nguyênnhân gây ung thư; chất DOP (dioctinplatalat) trong ni lông có thể gây vô sinh ởnam và dậy thì sớm ở bé gái

Thế nhưng hiện nay hầu hết các siêu thị, hiệu sách, cửa hàng, chợ,… vàtrong sinh hoạt hằng ngày ở cộng đồng, mọi người có thói quen sử dụng túi nilông để đựng đồ Còn tại các quán ăn, hàng trăm hộp xốp được sử dụng để đựngthức ăn sẵn Hằng ngày các bạn học sinh đều sử dụng túi nilon, hộp xốp để đemthức ăn sáng, quà vặt,…đến trường Đây là loại rác không thể tái chế được vàphải mất hàng nghìn, thậm chí hàng trăm nghìn năm để phân hủy trong môitrường tự nhiên

Thay vì sử dụng túi ni lông hay hộp xốp chúng ta có thể sử dụng các túisinh thái, túi giấy, hộp nhựa, cặp lồng,… mang thức ăn hay đồ dùng đến trường.Nhóm ‘‘Em học sống xanh’’ vận động quyên góp kinh phí in và phô tô tờ rơi,mua một số túi sinh thái để phát, tuyên truyền cho các bạn trong trường và người

11

dân ở xung quanh biết về tác hại của túi ni lông Khuyên bạn bè trong lớp, trongtrường, người thân và mọi người nên sử dụng giỏ(làn) khi đi chợ.

d, Làm phân ủ hữu cơ

Vận dụng kiến thức môn Công nghệ 7 (Tác dụng của phân bón trong trồng trọt + Cách làm phân ủ hữu cơ từ rác ) và một số tài liều tham khảo trên nguồn internet chúng tôi đã tiến hành ủ phân hữu cơ từ nguồn rác thải trong

+ Để dưới đáy thùng các vật liệu như lá khô, trấu, rơm hoặc mộ phần đất xốp dày khoảng 15cm Tiếp đó cho các loại rác hữu cơ như lá rau, vỏhoa quả, bã chè, bã cà phê,… (Chú ý không cho các chất béo, mỡ thịt, các sảnphẩm bơ sữa sẽ gây mùi ; không cho các loại lá cây bị sâu bệnh, phân chó mèo

vì có thể có sán và không được phân hủy hết trong quá trình ủ)

+ Rảy chút nước vào để đảm bảo độ ẩm vừa đủ ở mức như ta vắt một miếng mút

+ Cung cấp oxi bằng cách đảo trộn thường xuyên và cho thêm rác hữu cơ mới vào thùng phân ủ hằng ngày

Sau 30 ngày chúng tôi đã có một thùng phân ủ với đầy đủ các chất dinh dưỡng

để bón cho cây, vừa tiết kiệm chi phí mà lại không gây ô nhiễm môi trường

Hình 4 Phân ủ hữu cơ được làm từ rác hữu cơ thu gom ở trường THCS Cao Mại

13

Hình 5 Các bồn hoa cây cảnh nhà trường xanh tốt nhờ được bón phân hữu

cơ tự ủ từ việc thu gom rác hữu cơ ở trường THCS Cao Mại

e, Làm các sản phẩm hữu ích từ rác thải

Qua tiết học ngoại khóa (chủ đề môi trường); các cuộc thi sáng tạo

KHKT, khéo tay hay làm chúng tôi cùng các bạn học sinh trong trường đã sáng

tạo ra các sản phẩm tái chế từ rác thải

Các bạn có biết một phần những gì chúng ta đang sử dụng sẽ trở thành rácthải không? Có khi nào bạn nghĩ rằng chất thải là một nguồn tài nguyên chưađược sử dụng? Từ việc phân loại rác chúng ta có thể sử dụng các rác thải vô cơnhư vỏ lon, vỏ chai, giấy, vỏ bút, que kem…để làm ra các sản phẩm tái chế phục

vụ cho học tập và cho cuộc sống và ý nghĩa hơn khi những sản phẩm này đượcgiới thiệu đến thầy cô, bạn bè trong trường thông qua các cuộc thi do liên độiphát động

15

Hình 5 Các sản phẩm tái chế phục vụ cho học tập và cho cuộc sống

g, Trồng nhiều cây xanh

Vận dụng kiến thức môn GDCD 6 (Yêu thiên nhiên, sống hòa hợp với thiên nhiên), môn Sinh học 6 (Quang hợp) chúng tôi hiểu được vai trò của cây

xanh đối với môi trường Chúng tôi đã trồng thêm cây xanh trong khuôn viênnhà trường trong những buổi lao động để cải thiện bầu không khí trường học;tăng lượng O2,giảm thiểu lượng khí CO2 và các khí độc hại khác

Vận dụng kiến thức môn Công nghệ 7: Khi trồng thêm cây xanh thì phân

bón là thức ăn cho cây trồng Chúng tôi đã tiến hành bón phân để cung cấp chấtdinh dưỡng cho cây Áp dụng kỹ thuật bón phân, cách bón phân chúng tôi tiếnhành bón lót cho cây ngay khi bắt đầu trồng; khoảng sau 15- 20 ngày chúng tôitiến hành bón thúc cho cây, tạo điều kiện cho cây sinh trưởng phát triển tốt.Trong quá trình cây sinh trưởng phát triển chúng tôi thường xuyên thăm nom vàkiểm tra để phòng trừ sâu bệnh cho cây

h, Thiết kế trang web

Vận dụng kiến thức môn Tin học lớp 9 (Tạo trang web bằng phần mềm Kompozer), môn Mĩ thuật 7(Đề tài vẽ tranh cuộc sống quanh em) chúng tôi sử

dụng phần mềm mã nguồn mở Kompozer và kiến thức được học trong môn Mĩthuật để thiết kế trang web nhằm lan tỏa các hoạt động bảo vệ môi trường đếncác bạn học sinh trong toàn trường Tạo diễn đàn để các bạn có thể trao đổinhững kiến thức về môi trường, về tình hình biến đổi khí hậu hiện nay,…chia sẻ

và nhận những ý kiến đóng góp, phản hồi để các giải pháp trên được thực hiệnmột cách rộng rãi, bền vững và liên tục Sau đó xin ý kiến của ban giám hiệuđưa lên trang web của nhà trường Nội dung trang web gồm có:

+ Trang chủ giới thiệu về trường THCS Cao Mại

17

+ Trang thông tin đưa những tin tức nóng bỏng về môi trường, khái niệm về môitrường, ô nhiễm môi trường, hiệu ứng nhà kính,…

19

Trang hoạt động giới thiệu hoạt động bảo vệ môi trường cũng như giữ gìntrường lớp Xanh - Sạch - Đẹp mà chúng tôi đã và đang thực hiện.

+ Trang diễn đàn để chúng tôi chia sẻ kinh nghiệm bảo vệ môi trường,phản ánh những việc làm gây ô nhiễm môi trường của các bạn học sinh trongtrường và người dân xung quanh,…

i, Tuyên truyền cho HS trong trường biết tác hại của việc xả rác làm tác động tới môi trường như thế nào.

Vận dụng kiến thức môn Âm nhạc( Ca khúc: Những ngôi sao 3R “…Hãy phân loại rác vì đó là tài nguyên quý giá…”), môn Ngữ văn ( sử dụng 5 điều Bác Hồ dạy, các câu tục ngữ, ca dao nói về ý thức BVMT) dùng để:

+ Tuyên truyền phát động các bạn học sinh khác trong toàn trường vứt rác

và phân loại rác đúng qui định