Thực trạng công tác tổ chức quản lý hội chợ viềng trên địa bàn huyện vụ bản, tỉnh nam định (tt)

BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI KHÓA LUẬN CỬ NHÂN QUẢN LÝ VĂN HÓA CHUYÊN NGÀNH: CHÍNH SÁCH VĂN HÓA THỰC TRẠNG CÔNG TÁC TỔ CHỨC QUẢN LÝ HỘI CHỢ VIỀNG TRÊN

BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI

KHÓA LUẬN CỬ NHÂN QUẢN LÝ VĂN HÓA

CHUYÊN NGÀNH: CHÍNH SÁCH VĂN HÓA

THỰC TRẠNG CÔNG TÁC TỔ CHỨC QUẢN LÝ HỘI CHỢ VIỀNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN VỤ BẢN

TỈNH NAM ĐỊNH

Giảng viên hướng dẫn: PGS.TS Cao Đức Hải Sinh viên thực hiện: Nguyễn Thị Yến

Lớp: QLVH13C Khóa học: 2012 - 2016

LỜI CẢM ƠN

Để thực hiện khoá luận tốt nghiệp này, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến Thầy Cao Đức Hải – giảng viên Trường Đại học Văn hóa Hà Nội Trong suốt quá trình thực hiện đề tài tôi luôn nhận được sự hướng dẫn và giúp đỡ

nhiệt tình của Thầy, giúp tôi hoàn thành tốt đề tài nghiên cứu của mình

Tôi xin chân thành gửi lời cảm ơn đến các thầy cô trong khoa Quản lý văn hóa, thầy cô trong thư viện Trường Đại học Văn hóa Hà Nội đã tận tình truyền đạt kiến thức, tạo điều kiện để tôi có thể hoàn thành đề tài này

Tôi xin gửi lời cảm ơn các cô, chú công tác tại Phòng Văn hóa – Thông tin huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định đã cung cấp những tài liệu quý giá giúp tôi hoàn thành bài khóa luận này Tuy nhiên do còn hạn chế về kiến thức và trình

độ chuyên môn nên chắc chắn không tránh khỏi thiếu sót Rất mong được các thầy cô đóng góp ý kiến cho tôi để bài khóa luận được hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn !

Sinh viên

Nguyễn Thị Yến

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 3

Chương 1:KHÁI QUÁT VỀ VÙNG ĐẤT VỤ BẢN VÀ HỘI CHỢ VIỀNG 9

1.1 Khái quát về vùng đất Vụ Bản 9

1.1.1 Lịch sử - văn hóa – xã hội 9

1.1.2 Địa lý – dân cư 10

1.1.3 Kinh tế 10

1.2 Sự ra đời hội chợ Viềng 13

1.2.1 Cơ sở ra đời 13

1.2.2 Thời gian ra đời 16

1.2.3 Tên gọi chợ 19

1.3 Hội chợ Viềng xưa và nay 21

1.3.1 Về ý nghĩa phiên chợ 21

1.3.2 Về sản phẩm hàng hóa 23

1.3.3 Công tác tổ chức quản lý của chính quyền địa phương 25

Chương 2:THỰC TRẠNG CÔNG TÁC TỔ CHỨC QUẢN LÝ HỘI CHỢ VIỀNGTRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN VỤ BẢN TỈNH NAM ĐỊNHGIAI ĐOẠN 2010 – 2015 29

2.1 Cơ cấu bộ máy tổ chức quản lý 29

2.2 Công tác chuẩn bị 30

2.2.1 Về thời gian – không gian – địa điểm 30

2.2.2 Chuẩn bị kế hoạch chỉ đạo tổ chức quản lý 32

2.3 Công tác tổ chức quản lý 40

2.3.1 Công tác tuyên truyền quảng bá hội chợ Viềng và quản lý các hoạt động văn hóa, dịch vụ văn hóa 40

2.3.2 Công tác đảm bảo an ninh, an toàn trong hội chợ Viềng 42

2.3.3 Quản lý về thị trường và thu thuế tại hội chợ Viềng 43

2.3.4 Quản lý y tế và vệ sinh môi trường 45

2.3.5 Công tác đảm bảo kịp thời các yêu cầu đón tiếp khách và phục vụ hoạt

động của Ban chỉ đạo chợ Viềng 46

2.4 Đánh giá công tác tổ chức quản lý hội chợ Viềng 46

2.4.1 Tích cực 46

2.4.2 Một số vấn đề còn tồn tại 47

2.4.3 Nguyên nhân 48

Chương 3:GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁCTỔ CHỨC QUẢN LÝ ĐỐI VỚI HỘI CHỢ VIỀNG TẠI HUYỆN VỤ BẢN 49

3.1 Nhu cầu đổi mới quản lý hội chợ Viềng đối với địa phương 49

3.2 Cơ sở pháp lý công tác tổ chức quản lý hội chợ Viềng 49

3.3 Một số giải pháp 50

3.3.1 Hoàn thiện cơ cấu bộ máy tổ chức và quản lý 51

3.3.2 Đẩy mạnh công tác tuyên truyền 52

3.3.3 Đẩy mạnh công tác xã hội hóa 54

3.3.4 Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, khen thưởng và xử lý vi phạm 56 3.3.5 Tăng cường quản lý dịch vụ, vệ sinh môi trường và trật tự công cộng 57 KẾT LUẬN 60

TÀI LIỆU THAM KHẢO 62

PHỤ LỤC 66

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong tâm thức của mỗi người dân đất Việt, chợ không chỉ là trung tâm buôn bán, trao đổi hàng hóa mà còn là nơi sinh hoạt văn hóa mang đậm dấu ấn của

cả một cộng đồng dân cư Đặc biệt có những phiên chợ, mỗi năm chỉ họp một lần vào dịp giáp tết hay đúng vào ngày tết Dẫu xa xôi, cách trở, bận rộn mấy, người ta cũng đến để du xuân, cầu duyên, cầu tài lộc hay đơn giản chỉ là dịp gặp gỡ, thăm hỏi, chúc tết lẫn nhau Chợ một phiên họp khi tết đến xuân về đã vượt ra ngoài ý nghĩa kinh tế thông thường để trở thành một thú vui ngày xuân, một cách giao duyên đầu năm mới, một lễ hội truyền thống của người Việt ta

Trên mọi miền đất nước, ở nhiều địa phương đã xuất hiện hình thức chợ một phiên độc đáo này với những màu sắc đặc trưng riêng cho từng vùng quê khác nhau Có thể kể ra như chợ Đồng ở Hà Nam họp ngày 24 tháng chạp, chợ Cưới ở Vĩnh Phúc họp ngày 25 tháng chạp, chợ Gò Trường Úc ở Bình Định họp ngày mồng 1 tết, chợ Gà ở Bắc Ninh họp đêm mồng 4 tết Hay ở cố đô Huế có chợ Gia Lạc vốn là một phiên chợ hoàng tộc do Định Viễn Công Nguyễn Phước Bình, con thứ tư của vua Gia Long lập ra từ thời Minh Mạng vào tết nguyên đán Bính Tuất năm 1826 Chợ xuân Gia Lạc họp đông vui trong cả 3 ngày mồng 1, mồng 2, mồng

3 tết Dù có tên gọi khác nhau nhưng những phiên chợ một năm một lần vào dịp tết này có một điểm chung Đó không chỉ là nơi mua sắm mà còn là nơi sinh hoạt văn hóa dân gian, cầu chúc những điều may mắn tốt lành đến trong năm mới

Với vị trí trung tâm của đồng bằng Bắc Bộ, vùng đất Nam Định nay – Thiên Trường xưa có một chiều dài lịch sử, một bề dày văn hóa đã góp phần không nhỏ vào kho tàng văn hóa Việt Nam Toàn tỉnh hiện có 1655 di tích lịch sử văn hoá, hàng trăm vùng văn hoá dân gian cổ truyền, hàng trăm lễ hội truyền thống, trong

đó có lễ hội mang tính quốc gia hay vùng miền rộng lớn như: lễ hội Đền Trần, lễ

hội Phủ Dầy , nhiều làng nghề thủ công làm ra những sản phẩm có giá trị nghệ thuật cao: chạm khắc, sơn mài, rèn, đúc kim loại Trước kia Nam Định đã có trường thi quốc gia và ngày nay nơi đây vẫn được coi là vùng đất học, đất văn, sản sinh người tài cho đất nước

Huyện Vụ Bản là một miền đất cổ nằm ở phía tây bắc tỉnh Nam Định, có lịch sử phát triển từ lâu đời, lưu đậm dấu ấn văn hóa văn minh của vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng Người dân Vụ Bản hiếu học, cần cù lao động, kiên cường, dũng cảm trong đấu tranh chống thiên tai, chống giặc ngoại xâm, có tinh thần tự lực tự cường và ý thức cộng đồng sâu sắc, luôn kế thừa và phát huy truyền thống cha ông, làm vẻ vang cho quê hương đất nước Chính tại nơi đây còn bảo tồn và lưu giữ được nhiều giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể độc đáo trong kho tàng văn hóa Việt Nam nói chung và Nam Định nói riêng, tiêu biểu là quần thể kiến trúc Phủ Dầy gắn liền với tín ngưỡng thờ Đức Thánh Mẫu Liễu Hạnh – một nữ thần

trong hệ thống tứ bất tử tồn tại lâu bền trong trong thần điện Việt Nam

Chợ Viềng ở huyện Vụ Bản là sản phẩm, là đứa con được kết tinh và khai sinh ra từ miền quê ấy, phản ánh một cách rõ nét những đặc trưng lịch sử, văn hóa của địa phương Đây là phiên chợ chỉ họp một năm một lần duy nhất vào đêm mồng 7, ngày mồng 8 tháng giêng âm lịch và từ lâu đã trở thành ngày hội đầu xuân của cả vùng Dù cuộc sống có đổi thay nhưng trong tâm thức nhiều người, đi chợ Viềng đầu xuân vẫn là một thói quen không thể thiếu, một tập tục truyền thống

Tuy nhiên, trong cuộc sống hiện đại nhiều bề bộn ngày nay, không phải ai cũng biết tới chợ Viềng và hiểu rõ những nét độc đáo vốn có của phiên chợ này Hơn nữa, cùng với sự phát triển ngày càng mạnh mẽ của nền kinh tế, quy mô chợ Viềng cũng được mở rộng nhưng cùng với đó, nhiều nét đẹp truyền thống của chợ Viềng đang bị mai một theo thời gian, nhiều hoạt động bị thương mại hóa hoặc biến đổi theo chiều hướng không tích cực

Nghị quyết trung ương V khóa VIII (1998) của Đảng cộng sản Việt Nam đã đặt ra yêu cầu bức thiết cần “xây dựng và phát triển một nền văn hóa tiên tiến, đậm

đà bản sắc dân tộc” Chính vì vậy, thực trạng công tác tổ chức quản lý các lễ hội truyền thống, trong đó có hội chợ Viềng ở Vụ Bản, Nam Định càng trở nên rất cần thiết và đáng trân trọng

Tuy nhiên một lễ hội truyền thống lại được tổ chức trong điều kiện mới, đất nước hội nhập quốc tế Vì vậy hội chợ Viềng hiện nay cũng có sự pha trộn của những yếu tố mới đem lại những cái tốt cũng có mà cũng có nhiều điều bất cập Điều đó đòi hỏi công tác quản lý hiện nay là làm thế nào để tổ chức lễ hội theo đúng ý nghĩa sơ khai của nó, phát huy vai trò của lễ hội trong việc xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc Là một người con của quê hương Vụ Bản, tôi mong muốn được góp chút sức nhỏ bé của mình để giới thiệu ngày hội truyền thống chợ Viềng tới đông đảo du khách trong nước đưa ra những giải pháp nhằm giữ gìn, phát huy những nét đẹp của ngày hội rất đặc biệt này, đáp ứng nhu cầu văn hóa tinh thần ngày càng cao của các tầng lớp nhân dân Do đó tôi

đã lựa chọn đề tài “Thực trạng công tác tổ chức quản lý hội chợ Viềng trên địa

bàn huyện Vụ Bản tỉnh Nam Định”cho khóa luận tốt nghiệp của mình

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Chợ Viềng là một loại hình sinh hoạt hết sức độc đáo và là niềm tự hào của người dân Vụ Bản nói riêng và người Nam Định nói chung Đề tài về chợ Viềng cũng được một số tác giả quan tâm, nghiên cứu và tìm hiểu nhưng phần lớn mới dừng lại ở những bài cảm nhận bài viết nhỏ lẻ đăng tải trên các báo hay nằm trong một số công trình nghiên cứu nào đó

Các bài viết, công trình nghiên cứu tiêu biểu liên quan đến đề tài chợ Viềng huyện Vụ Bản :

Chương I của cuốn sách “Những truyền thống lịch sử lâu đời về mảnh đất và con người Vụ Bản” được các tác giả dành để giới thiệu tới bạn đọc những nét lớn

về lịch sử, vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, kinh tế, văn hóa, xã hội Vụ Bản Chợ Viềng được nhắc đến trong phần này là một nét đẹp văn hóa của địa phương, được chính quyền các cấp quan tâm chú ý qua công tác tổ chức hàng năm

Năm 2003, Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân và Uỷ bản nhân dân tỉnh Nam Định

đã chỉ đạo biên soạn cuốn “Địa chí Nam Định” Đây là công trình nghiên cứu tổng hợp về địa lý, lịch sử, kinh tế, văn hóa Nam Định qua các thời kỳ lịch sử, có giới thiệu khá đầy đủ về vùng đất Thiên Bản – Vụ Bản và khái quát về hội chợ Viềng trong phần “văn hóa”

Năm 2010, tác giả Hồ Đức Thọ sưu tầm, biên soạn cuốn “Huyền tích Thánh mẫu Liễu Hạnh và di sản văn hóa lễ hội Phủ Giầy” Hội chợ Viềng được đề cập là một sinh hoạt văn hóa dân gian trữ tình đáng trân trọng, có mối liên hệ đặc biệt với quần thể di tích Phủ Giầy và hội Phủ Giầy

Ngoài ra còn rất nhiều bài viết khác trên các trang báo giấy hay báo mạng cũng giới thiệu về chợ Viềng mỗi dịp phiên chợ này diễn ra Tiêu biểu như: “Chợ Viềng xuân, nét đẹp văn hóa vùng Thiên Bản xưa” của tác giả Đức Linh đăng trên báo Nam Hà số xuân Bính Tý (1996); “Chợ Viềng xuân Vụ Bản nhìn từ chuyển dịch cơ cấu kinh tế” của tác giả Phạm Văn Đại trên báo Nam Định số số 725 (2003); “Thú chơi chợ Viềng ở Vụ Bản và hội chợ Viềng” của tác giả Bùi Văn Tam trên tạp chí Văn hóa nghệ thuật số 2 (2006)…

Trong nguồn tài liệu mà tôi đã tìm hiểu và thu thập được thì trên đây là đều

là những bài viết hay và có giá trị Tuy nhiên, phần viết liên quan đến đề tài chợ Viềng chỉ chiếm một dung lượng khiêm tốn và vấn đề công tác tổ chức quản lý còn mang tính chất sơ lược, khái quát Song mỗi bài đều có một giá trị riêng và nó sẽ là nguồn tài liệu hữu ích phục vụ việc tìm hiểu chợ Viềng một cách toàn diện hơn, nghiêm túc hơn

3 Mục đích nghiên cứu

Tìm hiểu công tác tổ chức quản lý chính là nhằm mục đích làm nổi bật lên những độc đáo của chợ Viềng mà không nơi nào có được, thể hiện phần nào nét đẹp văn hóa đặc sắc của người dân Nam Định qua đó thấy được thực trạng của công tác tổ chức quản lý lễ hội trong giai đoạn hiện nay Từ đó tìm ra những mặt tích cực và hạn chế trong công tác tổ chức quản lý để có những biện pháp phù hợp hơn giúp lễ hội phát triển mạnh mẽ và đúng hướng

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Trong phạm vi khóa luận đối tượng nghiên cứu của tôi là công tác tổ chức quản lý hội chợ Viềng trên địa bàn huyện Vụ Bản tỉnh Nam Định

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Về không gian: đề tài tập trung về thực trạng công tác tổ chức quản lý chợ Viềng trong phạm vi huyện Vụ Bản, đặc biệt là từ Trung Thành, qua Kim Thái đến thị trấn Gôi

Về thời gian: đề tài có giới hạn thời gian tìm hiểu thực trạng công tác tổ chức quản lý chợ Viềng giai đoạn 2010 – 2015

5 Phương pháp nghiên cứu

Để phục vụ cho việc nghiên cứu của mình, trong quá trình thu thập thông tin tôi chủ yếu sử dụng các phương pháp sau:

 Phương pháp điền dã

 Phương pháp quan sát

 Phương pháp phỏng vấn sâu

 Phương pháp thống kê

 Phương pháp phân tích, tổng hợp và so sánh

 Phương pháp nghiên cứu tài liệu

6 Đóng góp của đề tài

-Thông qua việc tìm hiểu về cơ sở hình thành, sự ra đời, tên gọi, các hoạt động của người tham gia chợ Viềng thuộc địa phận huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định,

đề tài làm sáng tỏ nét đẹp độc đáo của phiên chợ truyền thống ở miền quê văn hiến này Đồng thời khẳng định đi chợ Viềng mỗi dịp tết đến xuân về là một hoạt động văn hóa tinh thần thường niên không thể thiếu trong đời sống người dân địa phương nói riêng và nhân dân nhiều vùng miền trên cả nước nói chung

- Tìm hiểu thực trạng công tác tổ chức quản lý hội chợ Viềng góp phần bảo

vệ, giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của địa phương cũng như dân tộc

-Đề tài còn là nguồn tài liệu tham khảo hữu ích cho bạn đọc quan tâm và phục vụ công tác giáo dục truyền thống văn hóa, lịch sử địa phương

7 Cấu trúc đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, phần nội dung của đề tài được chia thành 3 chương như sau :

Chương 1 Khái quát về vùng đất Vụ Bản và hội chợ Viềng

Chương 2 Thực trạng công tác tổ chức quản lý hội chợ Viềng trên địa bàn huyện Vụ Bản tỉnh Nam Định giai đoạn 2010 – 2015

Chương 3 Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác tổ chức quản lý đối với hội chợ Viềng tại huyện Vụ Bản

TÀI LIỆU THAM KHẢO

* Sách, báo, tạp chí

1 Ban chấp hành Đảng bộ huyện Vụ Bản, (2000), Lịch sử Đảng bộ huyện Vụ Bản

(1930 -2000), Nam Định

2 Ban chấp hành Đảng bộ, Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân xã Trung Thành

(2003), Lịch sử Đảng bộ và nhân dân xã Trung Thành (1930 – 2002),

Nam Định

3 Bùi Hạnh Cẩn, Lê Trân (1995), Chợ Viềng và hội Phủ, Nhà xuất bản giáo dục,

Hà Nội

4 Bùi Văn Tam (2006), “Thú chơi chợ Viềng ở Vụ Bản và hội chợ Viềng”, Tạp

chí Văn hóa nghệ thuật, số 2

5 Bùi Văn Tam (2007), “Ngày xuân trẩy hội chợ Viềng”, Tạp chí Xưa và nay, số

275 – 276

6 Bùi Văn Tam, (2010), Văn hóa làng trên đất Thiên Bản vùng đồng bằng sông

Hồng, Nxb Dân trí, Hà Nội

7 Cao Đức Hải (2005), Một tư liệu về quản lý lễ hội, Đại học văn hóa Hà Nội

8 Cao Đức Hải (2014), Quản lý lễ hội và sự kiện, Nhà xuất bản Lao động, Hà

Nội

9 Đức Linh (1996), “Chợ Viềng xuân, nét đẹp văn hóa vùng Thiên Bản xưa”,

Báo Nam Hà, số xuân Bính Tý

10 Hồ Đức Thọ, Dương Văn Vượng (1999), Lệ làng Việt Nam, Nxb Hà Nội, Hà

Nội

11 Hồ Đức Thọ (2000), Mẫu Liễu sử thi, Nxb Văn hóa dân tộc, Hà Nội