Sở hữu tư nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở việt nam thời kỳ hội nhập WTO (tiếp cận từ góc độ triết học)

Ngay ca khi chung ta da chinh thuc trC1 thanh thanh vien cua t6 chuc Thu'ong mc;ti Th€ gioi WTO, va"n d€ sd huu tu' nhan va vi tri, vai tro cua n6 trong phat tri€n kinh t€- Xa hoi du'QC

B6 GIAO nuc v A uAo TAO

TRUONG DAI HQC KINH TE TP.HO CHI MINH

Bao cao Tt/ng klt

D~ tai Khoa hQc va Cong ngh~ 'cap B¢

TRONG NEN KINH TE THl TRUONG

(Tie'p cijn tit goc dl) Tritt h{Jc)

Ma s6 : B-2008-09-58

Chii nhi~m d~ tai: PGS.TS.L~ Thanh Sinh

TP.H6 Chi Minh, Thang 10.2010

BQ GIAO Dl)C VA DA.O TAO TRUONG DAI HOC KINH TE TP.HO CHi MINH

TRONG NEN KINH TE THl TRUONG

(Tie'p cljn tit goc dlj Trie't hQc)

Ma sfi: B-2008-09-58

Xac nh{ln ciia trtiong

D~i hQc Kinh te' TP.HCM

Chii nhi~m d~ tai PGS TS.Le Thanh Sinh

TP.H6 Chi Minh, Thang 10.2010

BOG~ODQCVADAOT~O

1 Thong tin chong

hu'ong XHCN a Vi~t Nam thai ky h(ji nh~p WTO" (tie'p cgn tll g6c

- Mil so:· B 2009- 09- 58

2 MQc tieu

v~ sa huu, che' d(j sa huu, va'n d~ x6a bo che' d(j tu' huu; vi tri, vai tro cua

sa huu tu' nhan trong cong CUQC xay dl;l'ng ch{ d(j xa h(ji moi; d6ng thai lam r6 quan diem cua Dang ta v€ sa huu tu' nhan trong n~n kinh t€ thi tru'ong dinh huang xa h(ji chu nghia, tren co sa d6 d~ xucl't m(>t s6 giai phap phat huy vai tro cua sa huu tu' nhan va dinh hu'dng sv phat tri€n cua n6 theo dinh hu'ong xa h(ji chu nghia trong n~n kinh te' thi tru'ong a Vi~t Nam thai h(ji nh~p WTO

3 Dong gop mai cua d~ tili:

- Mqt la, lam r6 quan ni~m cua C.Mac, V.I.Lenin v€ sa huu voi tu' each la va'n d€ Cd ban cua CUQC each m~ng xa h(ji chu nghia Va Slf nghi~p

xay dl;l'ng chu nghia xa h(>i; d6ng thai khdng dinh vi tri, vai tro cua sa huu trong chu nghla xa h(>i; van d~ x6a bo ch€ d(j tu' huu va thiet l~p ch€ d(j

+ Voi vi~c phan tich va trinh bay m<)t each co h~ thong quan ni~m ciia cac nha sang l~p chii nghia Mac-Lenin v€ sd hil'u, gop ph~n lam r6 them vi tri, vai tro ciia sd hil'u v€ m~t ly lu~n va tht!c ti~n xay dt!ng xa h<)i moi

+ D€ tai gop ph~n lam sang to v€ m~t ly lu~n va tht!c ti~n v€ sd hil'u tu' nhan trong n€n kinh te' thi tru'ong dinh huang xa h<)i chu nghia <5 Vi~t

Nam tu goc d<) phu'ong phap lu~n chung

+ De' tai gop ph~n cho Dang c<)ng san Vi~t Nam ho~ch dinh m<)t tu'dng quan h<;jp ly giil'a cac thanh ph~n Sd hii'u CO th€ cho phep kinh te' tu' nhan phat tri€n he't kha nang, thao ga du<;1c nhil'ng nhu cai dang klm ham SUC nang d{)ng, sang t~O trong S\! lam giau chinh dang

s San phdm:

* Bai bao: "S(j hil'u tu' nhan trong S\! da d~ng hoa va dan xen ciia cac hlnh thuc sd hil'u trong n€n kinh te' thi tru'ong dinh huang xa h<)i chii nghia

* 12 cuon bao cao T6ng ke't d€ tai Nghien CUU, m6i cuon g6m 125trang, ke't ca"u 3 chu'ong, lltie't

* 12 cuon bao cao tom tAt d€ tai Nghien cuu

•

6 Hi~u qua, phlidng thuc chuy~n giao ke't qua nghien CUll va kha nang ung dl}ng:

Sau khi nghi~m thu se xua"t ban thanh sach dti ph6 bie'n r<)ng rai de'n

b~n dQc; lam tai li~u tham khao cho cac nha quan ly kinh te'

Cd quan chu tri

Ngay 18 thdng 10 niim 2010

Chii nhi~m d@ tai

Ml)CLl)C

? ;:

A Md DAU 3

1 Ly do chQn d~ tai 3

2 Tlnh hlnh nghien cull d~ tai 4

3 Ml,IC dich va nhi<$m Vl,l ciia d~ tfti 8

4 Cach tie"p c~n, phu'ong phap nghien cull, ph~m vi nghien cull 9

5 uong I : ' \ ' gop ffiOI Clla e taL , , ? d;,; , 10 6 Y nghla khoa hQC va thlfc ti~n 10

7 Ke"t ca'll ciia d~ tai 10

B NQI DUNG 11

Chlidng 1: Quan ni~m ciia cac nha sang l~p chii nghia Mac-Lenin v~ sd huu, che' d() sd huu, va'n d~ x6a bo che' d() tu' hii'u, vi tri va vai tro ciia sd huu tu' nhan t rong cong cuQc xay ng c e Q xa QI m " " " du h"'d" _h, o'· 1 11

1.1 SCi hull voi tu' each Ia va'n d~ co ban ciia CllQC each m~ng xa h9i chii nghia va slf nghi<$p xay dlfng chii nghia xa h<)i 13

1.2 Vi tri va vai tro ciia sCi hull trong chii nghia xa h<)i 19

1.3 Va'n d~ x6a bo che" d9 tu' hull va thie"t l~p che" d9 cong h-U'll ve tu' ~ r" · I~ll san xllat "' 33 1.4 SCi hull voi va'n d~ x6a bo giai ca'p, giai ph6ng con ngu'oi ' A du' h"'d" - h"" A" 35 va xay ng c e Q xa QI mvi

Chlidng 2: Sd hii'u tu' nhan va vai tro ciia no trong n~n kinh te' tbi trtiong dinh hu'ong xa h()i chii nghia d Vi~t Nam hi~n nay 39

2.1 SCi hull tu' nhan va qllan h<$ sCi hull trong kinh te" thi tru'ong 39

2.1.1 Co ca'll ciia cac hlnh thuc va cac qllan h<$ sCi hull moi ··· 41

2.1.2 Van d~ cai t~o cac quan h~ va hlnh thuc sd huu

trong qua trlnh chuyen sang kinh te thj tntong 50 2.2 sa huu tu' nhan trong st;( da d~ng h6a va dan xen cua cac

hlnh thuc sd huu trong n~n kinh te thj tru'ong djnh hu'ong

-h"" h? h- rlV""tN h"" 63

xa Ql c u ng ta v H( am H(n nay 2.3 Nhung noi dung chu yeu cua sd huu tu' nhan trong n~n

kinh te thj tru'ong djnh hu'ong xa hoi chu nghia d Vi~t

Nam hi~n nay 80 2.4 Vai tro cua sd huu tu' nhan d6i voi st;( phat trien kinh te-xa

hoi d Vi~t Nam hi~n nay 90

tri~n sd hii'u tu' nhan trong n~n kinh te' thj tru'ong

djnh hu'ong xa h()i chti nghia d Vi~t Nam thoi h()i

nh~p WTO 101 3.1 Tiep t1;1c d6i moi quan ni~m v~ sd huu tu' nhan 101

3.2 Ton trong, bao v~ va phat huy quy~n sd huu cua cac chu

the thUOC Sd hii'u tu' nhan 110 3.3 Lu~t h6a sd huu tu' nhan 115

C KET LUAN ··· 118

"van d~ co ban" Voi cac ong, mQi "cuoc v~n dong each m~ng" d~u tlm thay

"co sCi kinh nghit%m cling nhu' co sd ly lu~n" cua mlnh trong stf v~n dong va phat tri€n cua che' do sd huu, trong kinh te' Voi quan nit%m d6, khi n6i v~ cong CUQC xay dtfng che' d9 xa h9i moi, cac ong luon d<Jt van d~ sd huu, che' d9 sd huu len hang d§u va coi d6 la m9t van d~ thie't ye'u, dut khoat phai du'<;Jc giai quye't D<Jc bit%t, khi coi vit%c "thu tieu che' d9 tu' huu la each n6i viin tat nhat va t6ng quat nhat v~ vi~c cai t~o toan bo che' do xa hoi", cac ong da di de'n ke't lu~n dng,

"nhung ngu'oi cong san hoan toan dung khi d~ ra vit%c thi'I tieu che' d9 tu' huu thanh yeu c§u chu ye'u cua mlnh" va "theo nghia do, nhung ngu'oi cong san CO th€ tom tat ly lu~n cua mlnh thanh mot lu~n di€m duy nhat nay la: "x6a bo che'

do tu' huu " M<Jc du qua quye't nhu' v~y, song sCi huu tu' nhan voi tu' each mot hlnh thuc sd huu, mot lo~i hlnh sd huu, "sd huu do ca nhan m6i ngu'oi lam ra" va Ia

"ke't qua lao d9ng" cua hQ, la "co sd cua ffiQi t~t do, ffiQi ho~t d9ng va ffiQi stf doc l~p CUa ca nhan" - do la cai rna cac ong kh~ng dinh, ngu'oi cong san "co

dn gl phai x6a bo" bdi n6 khong chi la "di~u kit%n tat ye'u d€ phat tri€n n~n san xuat xa hoi", rna con la di~u ki~n khong th€ thie'u d€ phat tri~n "ca tinh ttf do cua ban than ngu'oi lao dong" Tie'c dng, ngoai di~u nay ra, cac nha sang l~p

chu nghia Mac- Lenin h§u nhtt khong n6i gl them v~ sCi huu tu' nhan Cac ong cling h§u nhu' khong n6i gl nhi~u v~ vi tri va vai tro cua sd huu tu' nhan trong cong CUQC xay dtfng che' do xa h9i moi Chinh vile d6 rna sau nay, th~m chi cho de'n ca hit%n nay, khi n6i v~ quan nit%m cua cac nha sang l~p chu nghia Mac-Lenin v~ Sd huu tu' nhan, v~ vi tri va vai tro cua n6 trong cong cuoc xay dtfng che' dQ xa hoi moi, gioi nghien CUU ly lu~n macxit thu'ong khong CO Stf th6ng nhat, nhi~u khi con c6 nhung y kie'n trai ngu'<;Jc nhau, mau thufrn lfrn nhau

d Vit%t Nam, trong nhung nam tru'oc d6i moi, van d~ che' do sCi huu n6i

chung, Sd huu tu' nhan voi tlt each mot lo~i hlnh Sd huu n6i rieng luon du'<;jC

chung ta coi Ia van d~ da du'<;jc giai quye't mot each can ban, ca v~ phu'ong dit%n

ly lu~n lfrn thtfc ti~n Song, tren thtfc ti~n, van d~ l~i khong phai nhu' v~y Chung

ta ch~ng nhung chu'a lam r6 van d~ nay v~ phu'ong dit%n ly lu~n rna con ph~m

phai nhung sai l~m nghiem tn;mg khi giai quy€t va"n d€ nay tren thl,l'c ti€n Chinh

Vi th€, n€n san XUfft Xa hoi chu nghia rna chung ta xay dl,l'ng nh~m ffil;lC dich

"tho a man nhu c~u cua ta"t ca mQi ngu'oi" da trd thanh "n€n san xua"t khong vi nhu c~u cua rieng ai" con "ch€ do cong huu - d6 la sd huu cua tat ca" lc;ti trd thanh "khong cua rieng ai" va ngu'oi lao dong thi bi tach roi khoi tu' li~u san xua"t, khoi ca sl,l' quan ly va chi€m huu san ph£m va do v~y dong ll,l'c san xuat cua hQ ciing bi tri~t tieu

Trong cong CUOC d6i moi dfft nu'oc, voi tu' duy moi, chung ta da nh~n thuc lc;ti quan ni~m cua cac nha sang l~p chu nghia Mac - Lenin v€ Sd huu trong CNXH, v€ du'ong 16'i xay dl,l'ng ch€ do sd huu trong thoi ky qua do len CNXH C1

Vi~t Nam Khi n€n kinh t€ thi tru'ong dinh hu'ong XHCN du'Qc thi€t l~p va ngay cang phat tri€n, chung ta da y thuc ngay cang r6 hon doi hoi phai "xac l~p

quy€n cua ngu'oi sd huu, quy€n cua ngu'oi sii' dl;lng tu' lil$u san xua"t va quy€n quan ly cua nha nu'OC trong linh VlfC kinh t€, dam bao ffiQi tu' lil$u san XUfft d€u c6 ngu'oi lam chu" Do v~y, trong gioi nghien cuu ly lu~n nu'oc ta da c6 nhi€u cong trlnh nghien cuu v€ sC1 huu, v€ ch€ do sC1 huu, v€ slf t6n tc;ti nhi€u hinh thuc

sd huu va Slf lien k€t, dan xen cua chung Song, v€ sd huu tu' nhan thi khong nhung con it rna h~u nhu' chua c6 cong trlnh nghien cuu chuyen sau Hon nua, v€

sa huu tu' nhan con co nhung nh~n thuc khong dung, khong d~y du, ho~c mo h6,

th~m chi c6 ngu'oi con khong thua nh~n sd huu tu' nhan trong CNXH Ngay ca khi chung ta da chinh thuc trC1 thanh thanh vien cua t6 chuc Thu'ong mc;ti Th€ gioi (WTO), va"n d€ sd huu tu' nhan va vi tri, vai tro cua n6 trong phat tri€n kinh t€-

Xa hoi du'QC d~t ra mot each cffp bach, song trong gioi ly lu~n nu'oc ta h~u nhu' chu'a c6 cong trlnh chuyen sau nao v€ va"n d€ nay, nha"t la nhung cong trlnh nghien CUU tu giac do tri€t hQC

V oi nhung ly lu~n do tren, chung toi chQn va"n d€ "SC1 huu tu' nhan trong n€n kinh t€ thi tntong dinh huang xa hoi chu nghia C1 Vil$t Nam hil$n nay" lam de tai nghien cuu

Quan hi$ san XUfft, d~c bil$t quan hi$ Sd huu VUa tac dong trl,l'c ti€p d€n Slf phat tri€n cua ll,l'c lu'Qng san xufft, vua trl,l'c ti€p gcln li€n voi dinh hu'ong phat tri€n cua ch€ do xa hoi Vi th€, n6 luon thu hut du'QC slf quan tam nghien CUu cua cac nha Hinh d~o cac nha khoa hQC d tfft ca cac nu'oc tren th€ gioi

Tlnh hlnh nghien cuu d~ tai nay da thlfc slf trd thanh m(>t va'n d~ thoi slf

d~c bit$t tu khi cac nude xa h(>i chii nghia C1 Bong Au va Lien Xo tie'n hanh cai each, cai t6 va tan ra

d Lien Xo, ngay khi cong CUQC cai t6 mdi du'QC b3't d~u vao mlm 1989 da

CO CUQC hQi thao toan lien bang va qu6c te' VOi chu d~: SO hfi'u Xa h(>i chu nghia,

cd cffu va cai t6 cac hlnh thuc thlfc hit$n kinh te' T~i CUQC h(>i thao nay, nhi~u

tham lu~n ciia cac hQc gia n6i tie'ng da d~ c~p de'n va'n d~ phat tri~n cac hlnh thuc Sd huu xa h(>i chii nghia va da d~ng h6a cac hlnh thuc sd huu nay B~u

nhung nam 1990, nhi~u hQc gia da di th~ng vao cac va'n d~ nhu' dit$n m~o mdi ciia chu nghia xa h(>i; hlnh m§u mdi ciia che' d(> sa hfi'u trong chii nghia xa h(>i;

V~ quy~n Sd hfi'u tu' nhan; vffn d~ tu' hfi'u h6a va cac CUQC khung hoang Xa hQi VOi ttl' each khiing hoang nha nude xa h(>i chii nghia, v.v Cac cong trlnh nghien cuu dang chu y trong thoi ky nay la nhung cong trlnh ciia cac hQc gia, nhu' Janos Kornai, Epghenhi Anbaroxinop, A.Zuraiviev, V.Minomop, L.Veger, Klimova, M.Lisko, E.Kejizerop, N.M.Supjan, Chekovec V., Kulikov V., Sorokin D., Konirashov V., v.v

d Trung Qu6c, ban cha't ciia chii nghia xa h(>i, con du'ong xay dlfng chii nghia xa h(>i, v! tri ciia va'n d~ sd hfi'u, va'n d~ tach quy~n sa huu vdi quy~n quan

ly kinh doanh, vai tro CUa cai each ht$ th6ng Sd hfi'u trong cong CUQC d6i moi ht$ th6ng quan ly kinh te', nhung nguyen t3'c ciia vit$c cai each ht$ th6ng sd hfi'u, bao vt$ vai tro chii th~ ciia che' d(> cong hfi'u va phan ph6i theo lao d(>ng, qua trlnh x6a bo b6c l(>t va phan h6a giau ngheo da du'<;1c d~ c~p de'n vdi m(>t s6 lu'<;1ng cong trinh ngay cang nhi~u tren cac sach bao va t~p chi khoa hQC chuyen nganh

d Vit$t Nam, tru'dc khi tie'n hanh cong cu(>c d6i mdi cling da c6 m(>t so' tac gia d~ c~p de'n d~ tai nay, nhu'ng chii ye'u Ia v~n d1;1ng m(>t each may m6c mo hlnh xa h(>i chu nghia cfi C1 cac nude Bong Au va Lien Xo Cac tac gia nay d~c

bit$t quan tam khai thac lu~n di~m cua cac nha sang l~p chii nghia Mac v~ va'n

d~ x6a bo che' d(> tu' hfi'u, xay dlfng che' d(> cong huu v~ tu' lit$u san xua't d~ kh~ng

d!nh tinh ta't ye'u cua vit$c qu6c hfi'u h6a, t~p th~ h6a va coi d6 Ia n(>i dung chinh cua slf nghit$p cai t~o xa h(>i chii nghia d~ phat tri~n llfc lu'<;jng san xua't va xay dt!ng n~n kinh te' theo mo hlnh ke' ho~ch h6a t~p trung

K~ tu B~i h(>i d~i bi~u toan qu6c l~n thu VI cua Bang C(>ng san Vit$t Nam, khi d6i mdi da't nude du'<;1c b3't d~u; d~c bit$t, tu sau B~i h(>i VII, khi Bang

ta chu tru'ong cai each n~n kinh te' Vit$t Nam theo d!nh hu'dng xa h(>i chu nghia,

kh~ng d!nh xay dlfng m(>t n~n kinh te' hang h6a nhi~u thanh ph~n vdi nhi~u hlnh thuc sa hfi'u, v~n hanh theo co che' th! tru'ong, c6 slf quan ly cua Nha nude, va'n

-d€ sd huu, che' d() sd huu, cac lo~i hlnh sd huu, tinh cha't dan xen cua cac hlnh thuc Sd huu, vai tro CUa Sd huu tli nhan, V V •• da thu hut S\f quan tam nghien CUU cua nhi€u nha khoa hQc M()t s6 sach chuyen khao, nhi€u bai nghien cuu v€ va'n d€ sd huu da du<;1c cong b6 va dang tren cac t~p chi "C()ng san", "Trie't h9c",

"Kinh te'", "Nghien cuu ly lu~n ", v.v nhln chung, vi~c nghien cuu cua cac tac gia thuong huong v€ cac va'n d€ sau:

- T~p trung phe phan sd huu trong chu nghia xa h()i chi quy gian v€ hai hlnh thuc d()c ton Ia sd huu toan dan va sd huu t~p th6; tinh cha't vo chu do hai hlnh thuc d6 dem l~i

- Phan tich, ly giai ve slf da d~ng h6a cac hlnh thuc sd huu xa h()i chii nghia; v€ Vj tri, vai tro CUa tung lo~i Sd huu; v€ Slf dan Xen giua cac lo~i sd hiJ'u voi nhau trong n€n kinh te' hang h6a nhi€u thanh ph~n, v~n hanh theo co che' thi trttong theo dinh huong xa h()i chu nghia

- Va'n d€ khai ni~m sd huu, n()i dung cua n6, quan h~ giua cac quy€n sd huu, quy€n sii' d\}ng, quy€n kinh doanh

- Quan ni~m cua chu nghia Mac-Lenin v€ sCi huu va va'n d€ x6a bo che' d9 tu huu trong thoi ky qua d9 len chii nghia xa h()i

- Tinh ta't ye'u phai da d~ng h6a cac hlnh thuc sd huu, phai xem xet va'n d€

Sd hfi'u nhtt la vffn d€ CO tinh ch(t CO ban nhfft d6i voi mQi Slf cai each kinh te'

- Nhi€u y kie'n va bai vie't cua cac d6ng chi lanh d~o Dang va Nha nuoc v€ vai tro chu d~o cua kinh te' nha nuoc, v€ djnh huong xa h()i chu nghia, v.v cfing da duqc dang tai tren cac phuong dic$n bao chi, truyen thong

- Vffn de quan h~ giua sd huu va phap ly, sd huu va chinh trj cfing da thu hut Slf quan tam CUa nhi€u hQC gia

- M()t s6 tac gia da bao v~ thanh cong lu~n van th~c si va lu~n an tie'n si v€ d€ tai sd huu, nhu:

+ Lu~n an Ph6 tie'n si Kinh te' cua Nguyen Dlnh Khang voi d€ tai: Sd huu

tu lic$u san xua't trong n€n kinh te' nhieu thanh ph~n Bao v~ nam 1993 tl;li H9c

vi~n Chinh tri Qu6c gia H6 Chi Minh

+ Lu~n van Th~c si Trie't h9c ciia Vii H6ng Son voi d€ tai: Da dl;lng h6a

sd huu d nuoc ta hi~n nay - xu huong va v~n d1}ng Bao v~ nam 1993 tl;li H9c

vi~n chinh tri Qu6c gia H6 Chi Minh

+ Lu~n van Th<;~.c si Trie't h<;>c ct'ia NguySn Khoa Nghi voidS tai: Va'n dS

sa hii'u trong d!nh hu'ong xa h(>i chu nghia a Vi~t Nam Bao v~ nam 1993 t<;~.i HQc

vi~n chinh tri Quoc gia H6 Chi Minh

+ Lu~n an Ph6 tie'n si Kinh te' cua D6 Tr<;>ng Ba voidS tai: Va'n dS sa hii'u trong thoi ky quad(> a Vi~t Nam Bao v~ nam 1994 t<;~.i HQc vi~n chinh tri Quoc gia H6 Chi Minh

+ Lu~n an Ph6 tie'n si Trie't hQc cua Lu'dng Minh Cu voi dS tai: Quan ni~m

cua C.Mac, Ph.Angghen va V.I.Lenin vS va'n dS sa huu trong chu nghia xa h(>i Bao v~ nam 1996 t<;~.i Vi~n Trie't hQc

+ Lu~n an Tie'n si Trie't hQc cua NguySn Van Thuc vdi dS tai: sa huu- ly

lu~n va v~n d1,mg a Vi~t Nam Bao v~ nam 2003 t<;~.i Vi~n Trie't hQc

v.v

Nhung cong trinh chuyen khao vS d€ tai sa huu va sa huu tu' nhan, c6 th€ k€ tdi, nhu':

-OS Trfin Xuan Truong D!nh hu'ong xa h(>i chu nghla a Vi~t Nam- M(>t

so va'n d€ ly lu~n ca'p bach, Nxb.Chinh tri Quae gia, Ha N(>i, 1996

- Ky ye'u vS slf phu h<;Jp giua che' d(> sa huu va che' d(> chinh tri a nude ta

Minh do PGS.PTS Lu'u Van Sung lam chu nhi~m dS tai

- Nhii'ng quan di€m cd ban cua C.Mac- Ph.Angghen- V.I.Lenin v€ chu nghia xa h(>i va thoi ky qua d(> do GS.PTS NguySn Tr<;>ng Chuffn, PTS Ph<;tm Van Due, PTS H6 SI Quy d6ng chii bien, Nxb Chinh tri Quoc gia, Ha N(>i,

1997

- M(>t so va'n dS v€ dinh huang xa h(>i chu nghia C1 Vi~t Nam cua PGS.PTS NguySn Due Bach, PTS Le Van Yen, Nhi Le, Nxb Lao d(>ng, Ha N(>i, 1998

- Nhii'ng va'n dS ly lu~n vS chu nghia xa h(>i va con du'ong di len chu nghia

xa h(>i d Vi~t Nam do GS.TSKH NguySn Duy Quy (Chu bien), Nxb Chinh tri

- Xu hu'ong bie'n d(>ng cua n€n kinh te' nhi€u thanh phfin C1 Vi~t Nam do PGS.PTS NguySn Tinh Gia (chu bien), Nxb Chinh tri Quae gia, Ha N(>i, 1998

- Vai tro cua Nha nude trong n€n kinh te' thi tru'ong do Vi~n Thong tin Khoa h<;>c xa h(>i xua't ban, nam 1998

- Chu nghia xa hoi la gl? Xay dlfng chu nghia xa hoi nhu' the' nao? cua Chu Thu'<;ing Van - Chu C§m Uy - Tr§n Tich Hy, Nxb Chinh tri Quoc gia, Ha Noi, 1999

- Chinh sach kinh te' moi cua V.I Lenin voi c6ng cuoc d6i moi d Vit$t Nam cua TS Le Thanh Sinh, Nxb Chinh tri Quoc gia, HaNoi, 2000

- Chii nghia Mac-Lenin va c6ng cuoc d6i moi d Vit$t Nam cua PGS.TS

D~ng Hii'u Toan, Nxb Chinh tri Quoc gia, HaNoi, 2002

- Xay dlfng quan ht$ san xua't dinh hu'ong XHCN va thlfc hit$n tie'n bo, c6ng bling xa hoi d Vit$t Nam do GS.TSKH Luong Xuan Quy chu bien, Nxb Chinh tri Quoc gia, HaNoi, 2002

- Sd hii'u tu' nhan va kinh te' tu' nhan trong n€n kinh te' thi tru'ong d!nh hu'ong XHCN d Vit$t Nam do GS.TS Nguyen Thanh Tuy€n, PGS.TS Nguyen Quoc Te' va TS Luong Minh Cu d6ng chu bien, Nxb T6ng h<;1p TP.H6 Chi Minh, 2003

- Mot so va'n d€ v€ sd hii'u d mtoc ta hit$n nay do PGS.TS Nguyen Van Th(,lo va TS Nguyen Hii'u D(,lt d6ng chii bien, Nxb Chinh tri Quoc gia, Ha Noi,

2004

- Va'n d€ sd hii'u va phat triSn b€n vung d Vit$t Nam va Trung Quoc trong nhii'ng nam d§u the' ky XXI do PGS.TSKH Luong Vit$t Hai chti bien, Nxb Khoa h9c xa hoi, Ha Noi, 2008

V.V

Nhln chung, cac c6ng trlnh tren, tu cac g6c do khac nhau, da gop ph§n lam

fO t§m quan trQng CUa va'n d€ sd hii'u trong c6ng CUOC d6i moi da't nude theo dinh hu'ong XHCN va it nhi€u ding da d€ c~p de'n vi tri va vai tro cua sd huu tu' nhan trong phat triSn kinh te'- xa hoi Song, co thS n6i, chua co mot c6ng trlnh chuyen sau nao chuyen ban v€ sd huu tu' nhan trong n€n kinh te' thi tru'ong dinh hu'ong XHCN, nha't Ia tu giac do trie't hQc Do v~y, nghien cuu va'n d€ nay tu giac do trie't h<;>c v~n la dn thie't, c6 y nghia ca v€ phu'ong dit$n ly lu~n l~n thlfc tien

+ M~c dich cua df tai la: nh~n thuc l(,li quan ni~m cua cac nha sang l~p

chti nghia Mac-Lenin v€ sd hii'u, che' do sd hii'u, va'n d€ x6a bo che' d() tu' hii'u va

Vl tri, Vai tro CUa Sd hii'u tu' nhan trong c6ng CUQC Xay dlfng che' dQ Xa hoi moi, d6ng thai lam r6 quan diSm ciia Dang ta v€ sd huu tu' nhan trong n€n kinh te' thi

- - - -

-truong dinh huong XHCN d€ tren co sCi d6, dS xutt m()t so giai phap nh~m phat huy vai tro cua sd hii'u tu' nhan va dinh huong slf pha t trie'n cua n6 theo dinh huong XHCN trong nSn kinh te thi tru'ong C1 Vi<$t Nam thai h()i nh~p WTO

+ Nhi~m v~ cua d~ tai:

Lu~n giai quan ni<$m cua cac nha sang l~p chu nghia Mac-Lenin vS Sd

hii'u, che d() Sd hii'u, v§n dS x6a bo che d() tu' hii'u, vi tri va vai tro cua Sd

hii'u ttf nhan trong cong CUQC xay dlfng che d() Xa h()i moi

Phan tich quan die'm cua Dang ta vS sC1 hii'u tu' nhan va vai tro cua n6 trong nSn kinh te thi truong dinh huong XHCN C1 Vi<$t Nam trong cong CUQC d6i moi d§t nu'oc va h()i nh~p WTO

DS xutt m()t so giai phap mang tinh dinh huong cho vi<$c phat trie'n sd hii'u tu' nhan trong nSn kinh te thi tru'ong dinh huong XHCN C1 Vi<$t Nam thai h()i nh~p WTO

Tu g6c d() triet h<;>c, lu~n giai quan ni~m cua cac nha sang l~p chu nghia Mac-Lenin vS sC1 hii'u, che d() sC1 hii'u, vtn dS x6a bo che d() tu' hii'u Xac dinh vi tri, vai tro CUa Sd hii'u tu' nhan trong cong CUQC xay dlfng che dQ xa h()i moi

Phan tich quan die'm cua Dang ta vS sC1 hii'u tu' nhan va vai tro cua n6 trong nSn kinh te thi truong dinh hu'ong XHCN C1 Vi<$t Nam hi<$n nay Tu d6, dS xu§t m()t so giai phap mang tinh dinh hu'ong cho vi<$c phat tri€n sC1 hii'u tu' nhan

Trang qua trlnh nghien cuu, sii' d1,mg phu'ong phap logic, phan tich, t6ng h<;1p, di€n d!ch, quy n~p, h<$ thong h6a

Nghien cuu nhii'ng n()i dung chu yeu cua sC1 hii'u tli nhan trong nSn kinh te thi truong dinh hu'ong XHCN C1 Vi~t Nam hi<$n nay Ch~ng h~n nhu': sd

hii'u tu' nhan vS tu' li<$u san xutt, hang h6a dich Vl;l, b§t d()ng san, sue lao d()ng, tai chinh- tiSn t<$, thanh tlfu khoa h<;>c cong ngh<$ d6ng thai chi r6

sCi hftu tu' nhan c6 vai tro la co sC1, d()ng llfc cho ca nhan phat trie'n va xa h()i phat trie'n

5 Dong gop moi cua d~ tai :

- M9t la, lam r6 quan ni~m ciia C.Mac, V.I.Lenin v€ sd hii'u vdi tu' each la vffn d€ CO ban CUa CUOC each m9ng xa hoi chu nghia Va S\f nghi~p Xay dl;l'ng chu nghia xa hoi; d6ng thoi kh~ng d!nh v! tri, vai tro ciia sd hii'u trong chii nghia xa hoi; vffn d€ x6a bo che' do tu' hii'u va thie't l~p che' do cong hii'u v€ tu' li~u san xufft; sd hii'u vdi vffn de x6a bo giai cffp, giai ph6ng con ngu'oi va xay dl;l'ng che'

Nam thoi hoi nh~p WTO

6 y nghia khoa hqc va thtfc ti~n cua d~ tai :

cac nha sang l~p chii nghia Mac-Lenin ve sd hii'u, gop ph§n lam r6 them v! tri, vai tro ciia sd hii'u v€ m~t ly lu~n va thtfc tien xay dtfng xa hoi mdi

+ De tai g6p ph§n lam sang to v€ m~ t ly lu~n va thl;l'c tien ve sd hii'u tu' nhan trong n€n kinh te' th! tru'ong d!nh hu'dng xa hoi chii nghia d Vi~t Nam tu g6c

do phu'ong phap lu~n chung

+ De' tai g6p ph§n cho Dang cong san Vi~t Nam ho9ch d!nh m{)t tu'ong quan h<;lp ly giii'a cac thanh ph§n sd hii'u c6 th~ cho phep kinh te' tu' nhan phat tritin he't kha nang, thao go du'QC nhii'ng nhu cai dang kim ham SUC nang d{)ng, sang t90 trong slf lam giau chinh dang

7 Ke't ca'u cua d~ tai:

Can cu vao khoa hQC ciia de tai, ngoai phftn md dftu, ke't lu~n va danh ml,lc tai li~u tham khao Noi dung chinh ciia d€ tai du'<;lc ke't cffu g6m 3 chu'ong,

11 tie't

-VE Sd HUU, CHE DO Sd HO'U, VAN DE XOA BO CHE DO TUHO'U,

VJ TRf VA V AI TRO CU A Sd HUU TV NHAN TRONG CONG CUOC

xA Y Dl)'NG CHE DO xA HOI MOI

Trong nhii'ng nam tn.toc d6i moi, va'n d€ che' d() sd hii'u trong chu nghia xa h<?i luon dttc;ic chung ta coi la m<?t trong nhii'ng va'n d~ da dttc;ic giai quye't m<?t each can ban ca v~ phttong di~n ly lu~n l§n thlfc ti~n Song, van d~ l<;1i khong phai nhtt v~y Chung ta ch~ng nhii'ng chua lam r6 van d~ nay v~ phttong di~n ly

lu~n va m()t vai lu~n di~m cua cac nha sang l~p chu nghia Mac-Lenin con bi

giai thich m<?t each sai l~ch, rna con ph<;1m phai nhii'ng sai l~m nghiem trQng trong khi giai quye't van d~ nay trong thlfc ti~n Khi d6 chung ta thuong cho r~ng,

dttoi chu nghia xa h<?i chi c6 hai hlnh thuc sd hii'u la toan dan va t~p th~ R~ng,

voi vi~c thie't l~p che' d() cong hii'u d6 v~ ttt li~u san xuat thl m<?t khong gian khong h(;ln che' cho Slf phat tri~n CUa llfc ltic;ing san xua't Se tuc khllc dtiQC t"lO ra; che' d<? cong huu v~ ttt li~u san xuat se lo(;li bo dttc;ic tlnh tqng tach roi ngttoi lao d()ng khoi ttt li~u san xuat, khoi cac san phcfm do hQ lam ra va khoi slf quan ly d6i voi san xuat; nha nttoc h6a - d6 la hlnh thuc xa h()i h6a cao nhat, xem d6 nhtt la IDQt ti~n d~ ly lu~n cua cong CUQC xay dlfng chu nghia xa hQi

Tuy nhien, thlfc ti~n l<;1i khong di~n ra m()t each hoan toan nhtt v~y Voi hai hlnh thuc sa huu toan dan va t~p th~ da khie'n cho cac cong thuc kiS'u nhtt

"cong hii'u - d6 la sd hii'u eli a tat ca, nhting khong cua rieng ai" trd thanh ph6 bie'n Chu thS sd hii'u la m()t, d6 la xa h<?i n6i chung rna nha nttoc la d<;1i di~n tren thlfc te' da trd thanh vo chu N~n san xuat xa h()i chu nghia khong nhii'ng khong phat tri~n rna th~m chi, con lam vao tlnh tr(;lng khung hoang nghiem trQng Nhip d() va cha't lttc;ing tang trttdng kinh te' khong d<;1t muc yeu c~u Ngttoi lao d()ng v§n bi tach roi khoi ttt li~u san XUat, khoi Slf chie'm hfi'u san phcfm va khoi Slf quan ly Nha nttoc h6a da bie'n n~n kinh te' xa h()i chu nghia thanh nhii'ng th~

che' rna quan h~ kinh te' giii'a chung tren thlfc te', chi dttc;ic thie't l~p d cap d() nha ntiOC va d§n tOi Slf gian don h6a hlnh thuc kinh doanh, toi slf tuy~t dQ'i h6a cac phttong thuc kinh doanh ki~u hanh chinh, toi vi~c thu hyp quy~n tlf chu cua cac

xi nghi~p, don vi san xua't, toi khuynh httong dtta mQi hinh thuc kinh doanh trd

v€ mot hlnh thuc duy nhat la hlnh thuc nha mtoc Vit$c thie't l~p che' do cong hii'u d6 v€ tu' lit$u san xuat da khie'n cho "n€n san xuat xa hoi chu nghia ho~t dong

nh~m tho a man nhu cfru cua tat ca IDQi ngu'oi" thanh "n€n san xuat khong VI nhu

~ ? • A • , ,

cau cua neng a1

Nhii'ng h~u qua d6 da trd thanh mot trong nhii'ng nguyen nhan dfin chu nghia xa hoi toi tlnh tr~ng trl trt$, khung hoang n~ng n€ v€ kinh te, chinh tri, xa hoi Thl,l'c ti€n da cho chung ta thay, d€ c6 th€ thmit ra khoi tlnh tr~ng d6, khong th€ kh6ng trd l~i xem xet van d€ che do sd hii'u trang quan nit$m cua cac nha sang l~p chu nghia xa h(>i

Trang cong cuoc d6i moi dat nu'oc theo djnh hu'ong xa hoi chu nghia d Vit$t Nam, da xuat hit$n nhi€u cong trlnh nghien CUll cua cac hQC gia c6 uy tin v€ van d€ sd hii'u trong chu nghia xa hoi, trong giai do~n qua do til chu nghia tu' ban len chu nghia xa hoi Da co khong it y kien phe phan chu tru'ong chi cho phep hai hlnh thuc sd hii'u c6 quy€n t6n t~i du'oi che do xa h(>i chu nghia la sCi hii'u toan dan va sd hii'u t~p th€, phe phan tinh chat v6 chu do hai hlnh thuc sd hii'u d6 dem l~i d nu'oc ta Ciing da c6 kha nhi€u y kie'n cho r~ng, dn phai thila nh~n

tinh tat yeu cua sv t6n t~i nhi€u hlnh thuc sd hii'u trang chu nghia xa hoi, trang giai do~n qua do Va nhi€u y kien da ly giai v€ sv da d~ng h6a cac hlnh thuc sd hii'u xa hoi chu nghia, tinh chat dan xen, sv tac dong qua l~i l~n nhau cua chung trang n€n kinh te thi tru'ong djnh hu'ong xa hoi chu nghia

Trang cong cuoc d6i moi dat nu'oc, tren co sd nh~n thuc l~i quan nit$m cua cac nha sang l~p chu nghia Mac-Lenin v€ che do sd hii'u trang chu nghia xa hoi

va til thl,l'c ti€n Vit$t Nam, Dang ta da xac djnh n€n kinh te' rna chung ta cfrn phai xay dl,l'ng la n€n kinh te' hang h6a nhi€u thanh phfrn, v~n hanh theo co che thi tru'ong, c6 sv quan ly nha nu'oc, theo djnh hu'ong xa hoi chu nghia va n€n kinh te d6, nhu' Cu'ong linh xay dl,l'ng dat nu'oc trong thoi ky qua do len chu nghia xa hoi cua Dang ta da chi r6, doi hoi phai "xac djnh quy€n cua ngu'oi sd hii'u, quy€n cua ngu'oi sii' dt,mg tu' lit$u san xuat va quy€n quan ly cua nha nu'oc trong linh vl,l'c kinh tS, bao dam cho IDQi tu' lit$u san XUat d€u CO ngu'oi lam chu, IDQi don Vj kinh te' d€u tl,l' chu, tl,l' chju trach nhit$m v€ ke't qua kinh doanh cua mlnh "1• Di€u d6 c6 nghia la n€n kinh te rna chung ta cfrn phai xay dl,l'ng dang doi hoi phai c6 nhii'ng chu th€ sd hii'u th~t sl,l', c1;1 th€ Nhii'ng chu th€ sd hii'u d6 khong chi la nha nu'oc,

t~p th€, v.v., rna ca ca nhan Chinh di€u d6 da lam xuat hit$n nhii'ng y kien to y

1

Bang c(ing siin Vi~ I Nam Cuang linh xtiy dl/ng deft nli<Yt" trong thi!i k): qud dt} len chtl nghia xii hqi Nxb St! th~t Hil N(ii, 1991, tr.l2-13

vi~c lam c6 y nghia c~n thie't d~ lu~n giai v~ che' d9 sd huu trong thoi ky qua d9 len chii nghia xa h9i bo qua che' d9 tu' ban chii nghia d nu'oc ta hit$n nay

1.1 Sd huu voi hi each Ia va'n d~ cd ban cua CUQC each ml}.ng xa hqi chu nghia va srf nghi~p xay dl;ing chu nghia xa h()i

Trong su6t qua trlnh hlnh thanh quan nit$m v~ chii nghia xa h()i, van d~ sd huu la ffiQt trong nhung van d~ luon gianh du'QC SV quan tam, chu y CUa cac nha sang l~p chii nghia Mac-Lenin Trong h~u he't cac tac phffm chii ye'u ciia mlnh, dfiu kh6ng danh rieng m(}t ph~n nao d~ n6i V~ van d~ Sd huu, V~ che' dQ Sd huu trong chii nghia xa h9i, nhu'ng khi ban v~ cu9c each mC;tng xa h9i chii nghia va sv nghit$p xay dt!ng chii nghia xa h9i rna giai cap v6 san c6 su m~nh phai thvc hit$n, cac 6ng lu6n d~t van d~ sd huu len hang d~u va coi d6 la m9t van d~ thie't ye'u, C~n phai du'QC giai quye't trong cong CUQC xay dt!ng Xa h(}i moi

Tru'oc he't, c6 th~ kh~ng d!nh dng, quan ni~m coi mQi CUQC each mC;tng xa h9i nh~m 1~ t d6 che' d9 xa h9i cii va thie't 1~ p che' d9 xa h9i moi bao gio ciing phai "dua van di ch{ d(} siJ hllu fen hcmg dtJu, coi do lQ; van di CC! ban CUa phong

ni~m c6 tinh nhat quan C1 C Mac va Ph.Angghen Chinh la xuat pha t tu quan nit$m d6 va tu ch6 kh~ng d!nh r~ng, "thii tieu che' d9 tu' huu la m9t each n6i vein tclt nhfft va t6ng quat nhfft V~ vit$c cai tC;tO toan bQ che' dQ xa h(}i; Vi~c cai tC;tO nay

la ke't qua ta't ye'u ciia sv phat tri~n ciia c6ng nghit$p ", cac 6ng da di de'n ke't

lu~n: "Nhung ngu'oi c()ng san hoan toan dung khi d~ ra vit$c thii tieu che' d9 tu' huu thanh yeu c~u chii ye'u ciia mlnh "2• R~ng: "Theo y nghia d6, nhung ngu'oi c()ng san co th~ tom tcit ly lu~n ciia mlnh thanh m9t lu~n di~m duy nha't nay la: x6a bo che' d9 tu' huu "3

Voi m9t quan ni~m tri~t d~ nhu' v~y, trong h~u he't cac tac phffm ciia mlnh, khi d~ c~p de'n nhung d~c tru'ng ciia xa h9i tu'ong lai - xa h9i chii nghia, C.Mac va Ph.Angghen lu6n n6i de'n de va'n d~ sd huu va coi trQng vi~c x6a bo che' d9 tu' huu, thie't l~p che' d9 c6ng huu v~ tu' lit$u san xua't d~ tren co sd d6,

I C.Mac va Ph.Angghen Toim tl/.p t.4 Nxb Chinh trj Quoc gia, Hii Ni)i, 1995, tr.646

'C.Mac va Ph.Angghen Sdd., t.4, tr.467

'C.Mac va Ph.Angghen Sdd., t.4, tr.616

va'n d~ sCI hii'u Ngay khi vfin con giii' quan nit$m coi che' d(> sCI hii'u la m(>t d~c

nguyen nhan ciia hit$n tu'qng phan h6a giau ngheo trong xa h(>i rna giai ca'p vo san - nhii'ng nguoi da bi che" d9 sCI huu d6 bie'n thanh nhii'ng ngttoi vo san - c6

su mt$nh phai x6a bo sl! phan h6a d6 Trong Vi van diDo thai (1843), 6ng da coi vit$c x6a bo che' d(> tu' hii'u la ti~n d~ khach quan cho m(>t cu(>c dao l(>n xa h(>i ta't ye'u va trit$t d~ v a de"n Bdn thdo kinh te'- trie't hQC niim 1844 (1844 ), khi coi

"toan b(> cu(>c v~n d(>ng each m~ng tim thay cd sCI kinh nghi~m ciing nhu' cd sCI

ly lu~n ciia minh trong sl! v~n d(>ng ciia che' d9 tu huu, trong kinh te'" la m(>t tat ye'u khach quan va kh~ng dinh che" d(> tu' hii'u tu' ban chii nghia v~ tu' lit$u san xua't d6 la cd sCI xa h(>i ciia mQi sl! tha h6a, C.Mac da cho dng, vit$c x6a bo che'

dQ tu' hii'u d6 la ti~n d~ Cd ban cho Vi~c x6a bo tat ca ffiQi S~( tha h6a, cho Sl! nghit$p xay dt!ng m(>t che' d(> xa h(>i moi khong c6 sl! tha h6a, cho sl! nghit$p

• Hdn nii'a ong doi hoi giai cap vo san phai coi vit$c "x6a bo che' d(> tu' hii'u trong hi~n thl!c thl!c te"" la m(>t hanh d(>ng each m~ng, "hanh d(>ng c(>ng san chii nghia hifn thf:(c" va lau dai, chu khong phai la m(>t hanh d(>ng nhat thai, trong ch6c lat2•

So voi C.Mac, Ph Angghen con du'a ra m(>t quan nit$m trit$t d~ hdn v~ va'n

d~ sCI hii'u Khi d(>c l~p du'a ra quan nit$m ciia minh v~ xa h(>i tu'dng lai, vao thang Muoi nam 1843, trong bai bao NhTlng thdng l<;Ji cua phong triw cdi each xa h9i tren l~:tc dja, Ph.Angghen da coi vit$c thie"t l~p "che" d(> sCI hii'u t~p th~" la va'n d~

cap bach, tfi"t ye'u CUa ffiQt CUQC each ffi(;lng Xa hQi nham thie't l~p nen ffiQt xa hQi moi Ong vie't: "Cu(>c each ffi(;lng trit$t d~ trong cd cau xa h(>i, Iffy che" d(> sCI hii'u

t~p th~ lam Cd sCI ciia minh gio day da trCI thanh cap thie't va khong th~ tranh khoi Chii nghia c(>ng san khong phai la h~u qua ciia tinh hinh d~c bit$t ciia nu'oc Anh ho~c ciia m(>t nu'oc nao khac, rna Ia ke"t lu~n ta't ye"u, nha't dinh phai

I C.Mac va Ph.Angghen Sdd., 1.42, tr.J68, 143

' C Mac va Ph.Angghen Sdd., t.42, tr.l94

tmit ra tu nhii'ng ti~n d~ v6n c6 trong nhii'ng di~u ki~n chung cua n~n van minh

hi~n d~i "1

Qua d6, chung ta thay ding, (j thai ky d§u cua qua trlnh hlnh thfmh quan

ni~m v~ chu nghia xa h<)i, C.Mac va Ph.Angghen da d9c l~p dtta ra quan ni~m

gi6ng nhau v~ van d~ sd hii'u D6 la quan ni~m cho ding, mQi CUQC each mc;mg xii

cho vi~c thie't l~p m<)t tr~t tlf xa h<)i moi Tu tuCing nay m<)t l§n nii'a duqc cac ong nhifc l~i trong tac phffm rna cac ong cling nhau vie't chung d giai do~n d§u cua Slf h<;Jp tac ch~t che giii'a hai ong, k€ tu sau I§n g~p go Ci Pari vao thang tam nam 1844- H¢ tu tu?Jng Dac (1845-1846) Trong tac phffm nay cac ong da kh£ng djnh m9t cu<)c each m~ng dftu c6 du<;Jc tuyen b6 hang tram l§n di chang nii'a

"ciing hoan toan ch£ng c6 y nghia gl d6i voi slf phat tri€n thlfc t€", d6i voi vi~c

xay dlfng m9t tr~t tlf xa h9i moi, ne'u n6 khong trlfc tie'p d<)ng ch~m toi ch€ d9 sCi

hii'u rna khi d6 cac ong gQi Ia "nhii'ng hlnh thuc xa h9i cua slf giao tie'p "2•

Trong Nhrlng nguyen ly cua chu nghfa CQng san (1847), d~c bi~t Ia trong

Ph.Angghen coi la van d~ "hang d§u ", "van d~ co ban" trong phong trao dau tranh each m~ng cua giai cap vo san R~ng, x6a bo ch€ d9 sCi hii'u tu nhan tu ban chu nghia la "lu~n di€m duy nhat" cua nhii'ng nguoi c<)ng san, la "d~c trung" cua chu nghia c<)ng san, "each n6i viin tift nhat va t6ng quat nha't" v~ vi~c cai t~o

toan bQ Xa h<)i; "each m~ng CQng san chu nghia la Slf do~n tuy~t tri~t d€ nhfft voi

nhii'ng quan h~ sd hii'u k€ thua cua qua khu"; vi~c x6a bo ch€ d9 tu hii'u va thie't

l~p ch€ d9 cong hii'u v~ tu li~u san xua't d€ tren co sCi d6 rna phat tri€n llfc lu<;Jng san XUfft len ffiQt trlnh dQ moi cao hon la nhi~m Vl;l, la ban chfft CUa nha nUOC chuyen chinh vo san trong buoc qua d9 tU xa h9i tu ban chu nghia len xa h9i c<)ng san chu nghia "Giai ca'p vo san se dung slf th6ng trj chinh trj cua mlnh d€ tung buoc m9t do~t la'y toan b9 tu ban trong tay giai ca'p tu san, d€ t~p trung ta't

ca nhii'ng cong Cl;l san xufft vao trong tay nha nuoc, tUC la trong tay giai cffp VO san da duqc t6 chile thanh giai ca'p th6ng tr!, va d€ tang th~t nhanh s6 lu<;Jng nhii'ng llfc lu<;Jng san xuat"3 D€ c6 th€ thlfc hi~n duqc nhi~m Vl;l d6, theo cac

ong, truoc he't phai "xam ph~m m9t each chuyen ch€ vao quy~n sd hii'u va vao nhii'ng quan h~ san xua't tu san" Va trong s6 muoi bi~n phap rna "v~ m~t kinh t€ thl hlnh nhu khong du<;Jc dfty du va khong c6 hi~u llfc, nhung trong tie'n trlnh v~n

1 C.Mac vii Ph.Angghen Sdd., t.l, tr.721

2 C Mac vii Ph.Angghen Sdd., t 3, tr 54-55

3

C Mac vii Ph.Angghen Sdd., t 4, tr 626

dong se Vu'Qt qua ban than chung va la thu do"'-n khong th~ thieu d~ dao lon toan bo phu'dng thuc san xueit" dn phai du'<;lc ap dt,mg trong bu'oc qua do d6 thi sau bi~n phap dfiu doi hoi phai "tu'oc do"'"t dfin dfin toan bo tu' ban cua giai ceip tu' san va t~p trung teit ca cac cong C\} san xueit vao trong tay nha nu'oc VOi nhi~m

V\} tru'OC nheit la tu'OC do"'-t Sd hii'u ruong deit va trao nop d!a to vao quy chi tieu cua nha nu'oc "1

Nhii'ng cai d6 cho theiy, trong cac tac phfim mang tinh cu'ong linh, C.Mac

va Angghen da xac d!nh mot each dut khoat dng, vein dS sd huu la vein dS co ban, then ch6t cua each m"'-ng va Slf nghi~p xay dlfng CUa chu nghia xa hoi do giai ceip v6 san tien hanh, d6ng thC1i di~n d"'"t tu' tu'dng d6 mot each het sue r6 rang va dfiy du C6 le vl the rna trong cac tac phfim sau nay, cac ong it khi trd 1"'-i quan ni~m d6, rna chu yeu la dS c~p den vein dS tinh teit yeu, nhii'ng tiSn dS

cd ban va nhii'ng h~u qua cua qua trlnh x6a bo che do tu' hii'u va thiet l~p che do cong huu vs ttt li~u san xueit trong chu nghia xa hoi

V.I.Lenin, khi ke thua va phat tri~n hon nii'a tu' tu'dng d6 d C.Mac va Angghen, ngay w nam 1895, trong nhung tac phfim ly lu~n dfiu tay cua mlnh, da

kh~ng d!nh CUOC deiu tranh cua giai ceip VO san ch6ng 1"'-i giai ceip tu' san, ch6ng m<;>i ach ap buc b6c lot chi cheim dut khi nao rna toan bo tu' li~u san xueit chu yeu

da trd thanh sd hii'u xa hoi de' tren co sd d6, t6 chuc nSn san xueit xa hoi chu nghia, mu'u cfiu l<;li ich cho giai ceip VO san va toan the' qufin chung nhan dan lao dong Ch~ng h"'-n, trong Dl! thdo va thuye't minh cuang llnh cita Dang dan chit - xii hqi (1895), ong da viet: "Cuoc deiu tranh cua giai ceip cong nhan ch6ng giai

ceip nhii'ng nha tu' ban la mot CUOC deiu tranh ch6ng teit ca cac giai ceip s6ng bam vao lao dong cua ngu'C1i khac va ch6ng m<;>i ach b6c lot Cuoc deiu tranh nay chi

co th~ cheim dut, khi chinh quySn chuye'n vao tay giai ceip cong nhan, khi teit ca ruong deit, cong C\} lao dong, c6ng Xu'dng, may moe va hfim ffiO da du'QC trao 1"'-i cho toan th~ xa hoi d~ t6 chuc nSn san xueit xa hoi chu nghia, la nSn san xueit trong d6 teit ca nhii'ng gl do cong nhan san xueit ra va teit ca nhii'ng slf cai tien trong san xueit dSu phai lam l<;~i cho ban than ngttC1i lao dong "2

Hon the nii'a, V.I.Lenin coi vi~c bien tu' li~u san xueit thanh sd hii'u xa hoi

d~ tren co sa do, t"'-o ra "mot nSn san xua't tien hanh theo mot ke ho"'-ch chung,

nh~m phl,lC V\} l<;Ji ich CUa het thay ffiQi thanh vien trong Xa hoi" la ffi\}C dich, Ja

thlfc cheit cua cong cuoc xay dlfng chu nghia xa hoi Trong bai Mqt khuynh hu(Jng

th~t lui trong phong trao dan chit- xii hqi Nga (1899), ong da viet: "Ml,lc dich

I C.Mac va Ph.Angghen Sdd., 1.4, tr.627

'V.I.Lenin Tmln t~p t.2.Nxb Tie'n b(l, Matxcdva, 1978, tr.98

(va thlfc cha't) CUa chu nghia xa h(}i: chuy€n fUQng da't, cong Xu'dng Va, nOI chung, he't thay mQi tu' li<$u san xua't vao tay toan xa h()i "1• Va trong bai vie't nhan dip Ky ni<$m ngay Quoc te' lao d9ng (1-5-1904), 6ng da coi m1,1c tieu da'u tranh khong nhii'ng cua giai ca'p v6 san Nga, rna ca cua giai ca'p v6 san toan the' gioi, Ia "bie'n ru9ng da't, cong xu'dng, nha may, may moe thanh sd hii'u chung cua ta't ca nhii'ng ngu'oi lao d9ng" d€ tren co sd d6 "giai ph6ng lao d9ng khoi canh no 1<$ lam thue' khoi canh ngheo nan va tung ba'n" va xa y dlfng m9t che' d9 xa h9i

"khong c6 ke giau nguoi ngheo ", mQi "thanh qua lao d9ng la thu9c v€ nhung ai lao d9ng"2• Khi b6 sung cho bai bao cua V.Calinin- Dc;zi h<?i nang dan (1905), V.I.Lenin da kh~ng dinh: "chu nghia xa h9i doi thu tieu toan b9 che' d9 tu' hii'u v€ tu' li<$u san xua't chu nghia xa h9i doi hoi la ca ru9ng da't, ca cac cong xu'dng d€u phai du'<;lc chuy€n giao vao tay ta't ca nhii'ng ngu'oi lao d9ng"3•

Nhii'ng quan ni<$m nay con du'<;lc V.I.Lenin nhi€u l~n d€ c~p toi trong cac tac phffm, bai vie't, bai phat bi€u cua mlnh sau nay Cho de'n nhung nam cuoi doi, khi nh~n ra ding "phai kip thoi tinh ng9 ", "phai tha'm sau thai d9 ba't tin nhi<$m b6 ich doi voi loi eli khinh sua't, muon lao bua len, doi voi ffiQi th6i huenh hoang ", phai nghi de'n chuy<$n "ki€m tra lC;ti nhii'ng chu tru'ong" rna chung ta tuyen bo hang gio, quye't dinh hang phut, r6i tung giay chung minh tinh cha't khong vii'ng chiic, khong kien dinh va kh6 hi€u cua nhii'ng chu tru'ong d6, r~ng

"chung ta bu9c phai thua nh~n la tofm b9 quan di€m cua chung ta v€ chu nghia

xa h9i da thay d6i v€ can ban", trong bai Bim vi hr;Jp tdc xii (1923), 6ng vfin

kh~ng djnh vi<$c "chinh quy€n nha nu'oc chi phoi nhii'ng tu' li<$u san xua't chu ye'u"

- do Ia "cai C~n thie't Va d~y du" d€ tie'n hanh cong CUQC xay dlfng chu nghia xa

hQl A•4

Di€u d6 cho chung ta tha'y ding, cac nha kinh di€n cua chi1 nghia Lenin luon coi va'n d€ sd hii'u la "va'n d€ co ban", "va'n d€ hang d~ u ", "va'n d€ song con", "vffn d€ ljch Slt toan the' gioi" trong phong trao dffu tranh each IDC;tng cua giai ca'p v6 san chong lC;ti giai ca'p tu' san, x6a bo chu nghia tu' ban va xay dlfng thanh cong chu nghia xa h9i R~ng, x6a bo che' d9 sd hii'u tu' nhan tu' ban chu nghia va thie't l~p che' d9 cong hii'u v€ tu' li<$u san xua't la slf khai quat h6a cong CUQC cai tC;tO toan bQ che' dQ xa hQi, la d~C tru'ng CUa chu nghia xa hQi, la ti€n d€ ta't ye'u, khong th€ thie'u du'<;lc trong vi<$c tC;to ra m9t n€n san xua't c6 ke' hoC;tch, m9t xa h()i kh6ng c6 ap hue b6c l()t, cong b~ng va blnh d~ng Tuy nhien,

;

dn n6i them dng, ngay trong giai do(._ln d§u cua qua trlnh hlnh thanh quan nit$m khoa hQc v~ chu nghia xa h<)i, C.Mac da nh:lc nhd chung ta dng: vi l<;1i ich cua giai d{p VO san, "va'n di Sd huu, nhu no du<;jc d~t ra trong "thoi d(._li chung ta",

hoan toan khong chi quy vao vit$c lam sao sang to m<)t l§n nua xem "lit$u c6

m<)t nguoi rieng bit$t nhln chung c6 th€ chie'm m9t cai gl d6 ", cling khong th€ quy vao va'n d~ ludng Him cung nhung diu n6i v~ slf c6ng b~ng cling gian ddn nhu v~y"1

•

.E>i~u d6 cho tha'y, trong quan nit$m cua cac nha sang l~p chu nghia Lenin, van di sa hr1u luon gdn liin wJi van di lqi fch Khong c6 chu sd huu nao 1'-.li khong nh~m m1;1c dich huang tai l<;1i fch kinh te' £>6 1a m<)t ta't ye'u khach quan Vl the', khi xac dinh cac hlnh thuc sd huu trong chii nghia xa h(}i, nha't la trong giai do9n qua d<) len chii nghia xa h<)i tu di€m xua't phat tha'p, tu m9t nuac rna cho de'n nay, vftn con trong tlnh trqng cua m<)t nuac ch~m phat tri€n, n~n

Mac-kinh te' vftn con d tlnh trqng nong nghit$p l(._l.C h~u, trang bi ky thu~t va ke't ca'u h'-.1 tfing kinh te'- xa h<)i con tha'p kern nhu nuac ta hit$n nay, khong th€ khong nh~m

m1;1c dich la dua 1'-.li l<;1i ich kinh te' cho cac chii sd huu, cho nguoi lao d<)ng Va, theo chung toi, quan di€m phat tri€n che' d<) sd huu theo tu tudng ciia cac nha sang l~p chii nghia Mac-Lenin la cai d€ phan dinh ch~ng nhung cac quan ht$ san xua't khac nhau, rna ca cac thoi dqi kinh te', cac xa h<)i khac nhau trong lich sii' khi g:ln ke't n6 vai va'n d~ l<;1i ich B<Ji chinh Ph.Angghen, trong Vi van di nha a,

da tung vie't: "Nhung quan ht$ kinh te' ciia m<)t xa h9i nha't dinh nao d6 bi€u hit$n truac he't duai hlnh thuc l<;1i ich "2• Ong con cho r~ng, l<;1i ich kinh te' la nhan tO'

cu6i cung t(._l.O nen d(}ng llfc phat tri€n xa h(}i

C6 th€ n6i r~ng, theo quan nit$m cua cac nha sang l~p chu nghia Lenin, va'n d~ xac dinh cac hlnh thuc sd huu trong chii nghia xa h(}i, nha't la trong giai do9n qua d<) tu chii nghia tu ban len chii nghia xa h<)i phai tinh de'n nhung slf thay d6i v~ trlnh d9 ciia llfc lu<;1ng san xua't, ciia slf phan c6ng lao d<)ng

Mac-va de'n l<;1i ich ciia nguoi lao d<)ng nh~m t(._lo ra d<)ng lvc cho qua trlnh phat tri€n san xua't, phat tri€n xa h<)i .E>i~u d6 doi hoi chung ta khi xac l~p cac hinh thuc sd

huu trong bO'i canh ciia n~n kinh te' hang h6a nhi~u thanh ph§n va nhi~u quan ht$

sd huu khac nhau theo dinh huang xa h9i chii nghia phai tinh de'n thl;l'c tr(._lng kinh te' - xa h9i d nuac ta hit$n nay va cac xu huang v~n d<)ng ciia n6 Bdi, nhu C.Mac da n6i: "Van di sa hr1u bilu hi~n ra du(Ji m9t hznh thuc ra't khac bi~t,

I C Mac va Ph.Angghen Toiin tf/.p, 1.4 Nxb Chinh tri Qu6c gia, Ha N(\i, 1995, tr.427

1

C.Mac va Ph.Angghen Sdd., t.lll, tr.376

tuang ling wJi nhilng giai doc;zn phdt triln khdc nhau cila cong nghi~p n6i chung

1.2 Vi trl va vai tro cua si'J huu trong chu nghia xa h()i

SC1 hii'u, trong quan ni<$rn cua cac nha sang l~p chu nghia Mac-Lenin, la rn()t phc.trn tru lich sti', bC1i "trong rn6i thC1i dc.ti lich sti', quy€n sC1 hii'u da phat trie'n rn()t each khac nhau va trang rn()t loc.tt nhii'ng quan h~ xa h()i hoan toan khac nhau "2• Trang thu' gll'i P.V.Annenc6p ngay 28 thang Chc.tp 1846, C.Mac da chi r6: Quy€n sd hii'u la cai c6 "tinh ch!t ljch sit va tinh ch!t nhitt thai cua cac hlnh thuc

san xu!t trang rn()t thdi dc.ti nh!t dinh ", r~ng "khi phat trie'n nhii'ng l~tc lu'<;lng san xu!t ctia rnlnh, nghia la khi sinh s6ng, thl con ngu'di ciing phat trie'n nhii'ng quan

h~ nh!t dinh giii'a hQ voi nhau, tinh ch!t cua nhftng quan h~ !y t!t yeu phai thay d6i cung voi s~ cai bie'n va phat trie'n cua nhii'ng l~c lu'<;lng san xu!t !y"3

Sau d6, trang Lao dqng lam thue va tu bdn du'QC vie't vao cu6i thang 3, dffu thang

4- 1849, C.Mac lc.ti rn()t lffn nii'a khiing dinh sC1 hii'u la rn()t quan h~ xa h()i c6 tinh ch!t l!ch sti'

Voi quan die'rn d6, khi phe phan quan ni~rn coi nhii'ng phc.trn tru kinh te' la

"nhii'ng quy lu~t vinh h~ng" chu khong phai la nhii'ng quy lu~t rnang tinh lich sti', khong phai la nhii'ng quy lu~t chi c6 hi~u l~c d6i voi rn()t giai doc.tn phat trie'n lich sti' nh!t d!nh, d6i voi rn()t trlnh d() phat trie'n nh!t dinh cua cac l~tc lu'Qng san xu!t cua nha kinh te' hQc Prudong va cho d6 1a sai lffrn v€ rn~t phttong phap, C.Mac da chi r6: Nhii'ng phc.trn tru kinh te' n6i chung, ph~rn tru so hii'u n6i rieng chi la "nhilng khdi ni~m tritu tur;ng "v€ nhii'ng quan h~ xa h()i hi~n th~c; rnang tinh qua d() va nh!t thC1i v€ rn~t lich sti' Til' d6, C.Mac da di de'n ket lu~n r~ng,

sd hii'u tru'oc he't la rnQt quan h~ xa h()i, rn()t quan h~ giii'a ngu'C1i voi ngu'C1i, rn()t quan h~ he't sue phuc tc.tp chu khong phai la rn()t quan h~ d()c l~p, rn()t phc.trn tru rieng bi~t, rn()t y ni~rn truu tu'<;lng va vinh vi€n 6ng viet: "SiJ hilu la phc.trn tru

cu6i cling trong h~ th6ng cua ngai Prudong Trang the' gioi hi~n th~c thl ngu'Qc lc.ti, phan cong lao d()ng va t!t ca nhii'ng phc.trn tru khac cua ngai Prud6ng d€u la nhii'ng quan h~ xa h()i rna g()p lc.ti se tc.to nen cai rna ngay nay ngu'di ta gQi la sa

tu'dng sieu hlnh va rnang tinh phap ly "4 Sau d6, trang Sf! khan cung cila trie't h9c

(1847), C.Mac da nhifc lc.ti quan die'rn d6 cua rnlnh khi tr~c tie'p phe phan quan

nit$m cua Prudong v~ sd huu ruong da't va dia to Ong cho r~ng, neu dinh nghia

truu tu'qng va vinh vi~n thl d6 chi c6 th@' la mot ao tu'dng sieu hlnh, hay mang tinh cha't lu~t h9c Do v~y, khi xet sd huu trong tru'ong hqp sd huu d6 la quy~n sd huu tu' san, theo C.Mac, chung ta phai trlnh bay ta't ca nhfi'ng quan ht$ xa hoi cua san xua't Va khi xet che do sd huu trong tntong hqp cua che do tu' huu tu' ban chu nghia, C.Mac da chi r6: "che do tu hllu la mot quan ht$ khong don gian va

cling 1a m(>t khai nit$m ho~c m(>t nguyen ly khong truu tu'qng chut nao, rna t6ng hoa la cac quan ht$ san xua't tll san "1

Khong chi thong qua vit$c phe phan ht$ th6ng cac ph~m tru kinh te chinh tfi CUa cac nha kinh te chinh tri hQC tu' san, rna Ca trong qua trlnh phan tich cac quan ht$ san xua't Cl,l th@', trong tac ph~m chu yeu cua mlnh- Tu ban- C.Mac da chi r6 dng, sa hllu, xet theo n(>i dung kinh te chinh tri cua n6, khong phai la cai

gi khac rna 1a t6ng hoa cac quan ht$ san xua't Bdi the, theo C.Mac, sd huu chi c6 th@' xac d!nh du'qc thong qua cac ph~m tru kinh te chinh tri c1,1 th€ Phai chang chinh vi v~y rna trong Tu ban, C.Mac da khong danh rieng m(>t phfin nao cho vit$c phan tich che d(> sd huu tu' ban chu nghia Toan b(> b(> Tu ban la danh cho vit$c phan tich nay thong qua vit$c phan tich cac quan ht$ san xua't Cl,l th@' Tuy nhien, trong cac tac ph~m cua C.Mac, chung ta vfrn tha'y c6 nhung do~n n6i v~

sd huu tu' nhan tu' ban chu nghia va cling da c6 ngu'oi la'y d6 lam b~ng chung d@' chung minh r~ng, C.Mac da thua nh~n sd huu nhu' 1a m(>t ph~m tru kinh te rieng bit$t Di nhien, ba't cu m9t hlnh thuc sd huu nao cling d~u 1a rieng bit$t so voi hinh thuc kha c V oi nghia d6, C.Ma c da n6i tOi sd huu phong kien, sd hfi'u tu' huu nho, sd huu xa h(>i Song, vein d~ khong phai la d ch6 d6, rna la d ch6 xem cac hlnh thuc sd hfi'u nay c6 th@' th@' hit$n n(>i dung kinh te chinh tri cua n6 b~ng each nao khac bon la thong qua cac quan ht$ san xua't Cl,l th@' Voi vit$c phan tich theo logic cua rieng mlnh, C.Mac khong th@' lam khac du'qc ngoai vit$c xem xet che d(> sd hfi'u nhu' la mot quan ht$ xa h(>i phuc t~p, la t6ng hoa cac quan ht$ san xua't Bdi theo ong, slf thay the cac hinh thuc sd huu khong the' hit$n du'qc va chung minh n6 m(>t each khoa h9c b~ng each nao khac hon la du'oi d~ng thay d6i cac quan ht$ san xua't

V oi toan b(> slf phan tich tru'oc d6 cua minh, trong Tu ban, C.Mac da chi r6 quan ht$ san xua't cua n~n kinh te hang h6a gian don va slf chuy@'n h6a cua n6 sang quan ht$ san xua't tu' ban chu nghia 6ng cling da v~ch r6 qua trlnh san xua't

ra gia tri th~ng du', qua trlnh th~ng du', qua trinh tai san xua't gian don va tai san

1

C.Mac vii Ph.Angghen Sdd., t.4, tr.451

xuat md rong qua trlnh tich tl,l tu' ban, v.v., rna 6ng coi day ciing la qua trinh thl,l'c te' cua sl,l' chuy~n h6a sd hii'u tu' nhan dl,l'a tren lao dong ca nhan sang sd hii'u tu' nhan tu' ban chu nghia dl,l'a tren sc.J b6c lot lao dong lam thue Vl the', C1 chuang

25, t~p thu nhat cua Tu bim- "H9c thuye't hi~n d:;1i v~ chinh sach thl,l'c dan h6a ",

- C.Mac da phe phan mot each sau sac quan ni~m coi sd hii'u tu' li~u san xuat la mot dc;mg quan h~ san xuat doc l~p 6ng da chi ro dng, nhung nguai tu chau Au

di cu' sang chau My cling voi tu' li~u san xuat cua hQ, nhu'ng hQ da kh6ng t6 chuc du'<;Jc n~n san xuat tu' ban chu nghia, bdi d d6 hlc bay gia v§n con chu'a du sue lao dong Ong ciing da dung nhii'ng lai le cham bie'm d~ n6i v~ nhii'ng ten thl,l'c dan da vcJ vet tat ca cua ciii nhu'ng li;!i quen mot cai chu ye'u la xuat kh5u quan

h~ san xuat tu' ban chu nghia va do v~y rna sd hii'u cua chung v~ tu' li~u san xuat

th~ hi~n ra d d6, theo 6ng, kh6ng phai la quan h~ san xuat, rna chi nhu' la quan

h~ phap Iy

C6 th€ n6i r~ng, C.Mac giii' quan ni~m coi sd hii'u Ia quan h~ xa hoi cua san xuat, Ia t6ng hoa cac quan h~ san xuat gftn nhu' su6t ca qua trlnh ho~t dong

ly lu~n cua 6ng Sau khi da hoan thanh t~p thu nhat cua bo Tu bdn, trong thu' gti'i

G.B.Svaixo ngay 24 thang Gieng 1865 d€ trao d6i v~ nhii'ng quan ni~m rna

Prud6ng da du'a ra trong tac ph§'m Si'J hilu la gi? - tac ph§'m rna C.Mac cho la

"kha nhat" cua Prud6ng, la "tac ph§'m danh dau thai d:;1i, ne'u kh6ng phai vl tinh chat moi me trong noi dung cua n6, thl it ra ciing Ia vl each n6i cai cii theo 16i moi va tao b~o ", C.Mac l~i mot lftn nii'a nhac l~i quan ni~m d6 cua mlnh Ong vie't: "Cai rna v~ thl,l'c chat 6ng Prud6ng mu6n n6i de'n la che' do sd hii'u hi~n t6n,

th~ tra lai b~ng mot Sl,l' phan tich phe phan "khoa kinh te' chfnh trj", man hQC nay bao quat toan bo nhilng quan h~ si'J hilu ay, kh6ng phai trong bi~u hic$n phdp

thl,l'c cua chung, tuc voi tu' each la nhii'ng quan h~ san xuat "1

Voi quan nic$m coi sd hii'u Ia t6ng hoa cac quan he$ san xuat, cac nha sang

l~p chu nghia Mac-Lenin da tie'n hanh phan tich vai tro cua sd hii'u trong vic$c giai ph6ng ll,l'C lu'<;Jng san XUat, thtic d§'y cong CUOC xay dl,l'ng Xa hoi moi

Chung ta d~u bie't, nhii'ng nam 40 cua the' ky XIX du'<;Jc coi Ia mot thai ky dao Ion v~ kinh te' va xa hoi Cuoc each m~ng c6ng nghic$p di~n ra C1 nu'oc Anh trong nhii'ng th~p nien cu6i cling cua the' ky XVIII da Ian sang Phap, sau d6 Ia

Due va hang lo~t nu'oc khac C1 chau Au D~i c6ng nghi~p co khi ra dai da d§'y lui nganh thu c6ng va c6ng tru'ang thu c6ng Ll,l'c lu'<;Jng san xuat IOn m~nh nhu' vii

1

C.Mac vii Ph.Angghen Sdd., 1.16, tr.41 • 42

bao, san XUat Va lao dl)ng ngay cang du'QC Xa hQi hoa da doi hoi phai XOa bo hlnh thuc chie'm huu tu' nhan tu' ban chu nghia v~ tu' li~u san xuat Mau thufrn giua hfc h.tQng san xuat va quan h~ do trong long chu nghia tu' ban ngay cang b9c 19 ra m9t each r6 net, nhu' sau nay, Ph.Angghen da chi r6: "Tu khi hoi nu'oc

va n~n san xuat moi bilng may moe da bie'n cong tru'ong thu cong cii thanh d~i

cong nghi~p, thl h!c lu'cjng san xuat du'cjc t~o ra du'oi stf di~u khiSn cua giai cap

tu' san, da phat tri~n nhanh chu'a tung thay va tren m9t quy mo chu'a tung co

D~i cong nghi~p trong giai do~n phat tri~n d~y du bon cua n6, tat phai xung

d9t voi khuon kh6 ch~t h~p trong do phu'dng thuc san xuat tu' ban chu nghia giam ham no Nhung ltfc lu'Qng san xuat moi da Vu'Qt qua hlnh thuc tu' san cua vi~c sii' dt,mg chung Va sl,l' xung dl)t ay giua ltfc lu'cjng san xuat va phu'dng thuc san xuat khong phai Ia stf xung d9t sinh ra tu d~u 6c ngu'oi ta rna la co th~t khach quan,

d ben ngoai chung ta, d9c l~p d6i voi y mu6n hay ho~t dl)ng cua chinh ngay nhung ngu'oi da gay ra no "1

Chinh vl the', la nhung ngu'oi s6ng trong thoi d~i do, C.Mac va Ph.Angghen ngay tu d~u da nh~n thay tinh thie't ye'u cua vi~c xoa bo che' d9 sa huu tu' ban chu nghia nhiim phat tri~n lt!c lu'Qng san xuat va t~o ra m9t n~n san xuat co ke' hOC;l.Ch Cac ong doi phai thu tieu che' d9 tu' huu va thie't l~p m9t tr~t

tt! moi tren co sd cua che' d9 cong huu v~ tu' li~u san xuat Cac ong da chi ra St!

c~n thie't phai ke' hoC;tch hoa toan xa hl)i, qua do dam bao m9t stf phat tri~n

khong co khung hoang cua n~n san xuat xa hl)i, bao dam stf phat tri~n cua khoa hQC va ky thu~t vl hC;tnh phuc cua con ngu'oi Cac ong da du'a ra nhung yeu sach doi Stf blnh d~ng th~t Stf V~ Xa hQi va kinh te', doi CaC quy~n Va nghla Vl,l ngang nhau, doi quy~n cua moi ngu'oi du'QC tham gia vao cong Vi~c san XUat chung CUa

xa hl)i Yeu sach do nhiim vao quan h~ san xuat va quan h~ sd huu xa h9i d~

tren co sd do, phat triSn ltfc lu'cjng san xuat va tC;to ra ml)t n~n san xuat co ke' hOC;l.Ch VI hC;tnh phuc CUa con ngu'oi

Co thS noi rilng, Ph.Angghen, nho vi~c tie'p c~n voi nhung quan h~ kinh

te', xa h9i va chinh tri c1,1 th~ a nu'oc Anh da co du'cjc nhung nh~n thuc v~ quy lu~ t

va nhung net co ban cua stf phat triSn xa hl)i noi chung, cling nhu' cua cong CUQC cai tC;to xa h9i chu nghia n6i rieng tren cd sd nghien cuu ti mi tie'n trlnh, ngu6n g6c va nhung tac dl)ng cua CUQC each mC;tng cong nghi~p d nu'oc Anh Khi d~t

van d~ xem xet nhung co Sd va d9ng lt!c cua stf phat triSn }ich sii', Ph.Angghen

da hu'ong vao san XUat, vao linh V\fC kinh te' rna ong coi la CO Sd CUa S\f phat triSn xa hl)i Trong nhung bai bao vie't v~ "Tlnh canh nu'oc Anh" dang tren to

1

C.Mac va Ph.Angghen Sdd., t.l9, tr.307-308

-"Tie'n len" vfw cuoi mua he 1844, 6ng da nghien cuu vai tro cua san xua't trong qua trlnh phat tri€n lich stt Cl,l th€, va d~c bi~t la da dS c~p de'n y nghia quye't dinh cua nSn d~i cong nghi~p 6ng cho r~ng, tac dl,lng each m~ng boa cua d~i

cong nghi~p la d ch6, no da t~o ra mot co sd nSn tang vung cha:c cho sl! ra doi quan h~ san xua't moi va trd thanh dong ll,l'c cua toan bo sl,l' phat tri€n xa hoi Ke't qua dftu tien cua n6 la vi~c "dS cao l<;1i ich len thanh sl,l' thong tri doi voi con ngu'oi ", Va nho do rna ngu'oi ta da chie'm du'QC nhung ll,l'c lu'Qng c6ng nghi~p moi du'QC sang t~o ra va da slt dl,lng chung vao nhung ffi\lC dich cua mlnh Nhung ll,l'c

lu<;~ng nay, dung Iy ra phai thuoc vs nhan dan, nhung do tac dong cua che' do tu huu, da trd thanh doc quySn cua mot so it nha tu' ban giau co va Ia thu do~n d€ chung n6 d!ch quftn chung Voi nh~n thuc d6, 6ng da di de'n ke't lu~n r~ng, d€ giai ph6ng ll,l'c lu'<;1ng san xua't va lam cho n6 ngay cang phat tri€n bon nua thl giai ca'p v6 san phai du'a ra yeu sach doi x6a bo che' do tu' huu Va trong bai bao

mot cuoc each m~ng xa hoi tri~t d€ nh~m thie't l~p che' do sd huu t~p th€ la ke't qua ta't ye'u, nha't d!nh phai di€n ra tu nhung tiSn dS von co trong nhung diSu

ki~n chung cua nSn van minh c6ng nghi~p Sau do, trong Tinh cdnh cua giai cdp

cuoc each rn~ng c6ng nghi~p d nu'oc Anh, Ph.Angghen da neu b~t vai tro cua ll,l'c lu'<;1ng san xua't trong qua trlnh phat tri€n xa hoi va vi tri cua cac giai ca'p trong qua trlnh san xua't Tren co sd d6, 6ng da tie'n hanh xern xet moi quan h~ giua che' do sa huu voi va'n dS giai phong llfc lu<;~ng san xua't va phat tri€n nSn san xua't v~ t cha't

Trong H~ tu tu?Jng Dac (1845-1846), khi coi che' do sd huu tu' ban chu

nghia la "hlnh thuc giao tie'p" ta't ye'u doi voi mot giai dQan phat tri€n nha't d!nh cua ll,l'c lu'<;1ng san xua't, cac 6ng da chi fO rnoi quan h~ giua Sl,l' pha t tri€n CUa ll,l'c lu'<;1ng san xua't voi che' do sd huu d6 va kh~ng dinh vai tro quye't dinh cua ll,l'c lu'<;1ng san xua't Song, C1 day, cac 6ng cling da lu'u y chung ta dng, che' do tu' huu

do la diSu ki~n cfin thie't cho qua trlnh tai san xua't ra doi song v~t cha't trl,l'c tie'p

va VI the' rna no kh6ng th€ bj x6a bo khi chu'a CO du'QC ll,l'c lu'Qng san xua't pha t tri€n de'n rnuc do ph6 bie'n rna d6i voi chung, che' do tu huu nay trC1 thanh xiSng xich Xua't phat tu quan ni~m cho dng, mQi cuoc each m~ng dSu cftn de'n mot co

sd v~t cha't nha't dinh, de'n nhung diSu ki~n dang chin rnu6i trong nSn san xua't v~t cha't xa hoi, cac 6ng da coi sl,l' phat tri€n nhanh chong cua ll,l'c lu'<;1ng san xua't

ta "tiSn dS thlfc ti€n tuy~t doi dn thie't" d€ ciii bie'n va d6i moi xa hoi, bC1i

"kh6ng c6 n6 thl ta't ca se chi la sf! ngheo nim se trd thanh ph6 bie'n; rna d6i voi

- - - - -

-cai c~n thiet", Ui "ti~n d~ ta't yeu ", bdi "slj giao tiep pho? bien cua Ioai ngu'ai chi

CO th~ du'QC sang I~p bdi Slj phat tri~n ph6 bien ffy CUa Iljc h.t<;jng san XUfft"1•

Thu'oc do trlnh d9 cua Iljc Iu<;1ng san xua't, theo cac 6ng, Ia n~n d').i cong nghi~p

Va vi the, C1 day, cac 6ng da di den quan ni~m kh~ng djnh ding, slj phat tri~n

cua n~n d'!-i c6ng nghi~p cua n~n san xua't IOn b~ng may moe la ti~n d~ VQt chat

c6ng nghi~p Ion thi rna u thu§n giii'a cong Cl;l san xua't va sd hii'u tu' nhan chi la

san v~t cua n~n c6ng nghi~p Ion, va n~n cong nghi~p IOn nay phai d').t den m9t

trinh d9 phat tri~n cao moi co th~ t').o ra mau thu§n Nhu' v~y Ia chi voi cong

nghi~p IOn, moi co kha nang xoa bo du'<Jc sd hii'u tu' nhan "2

Thiet nghi dng, tu' tu'dng do cua C.Mac va Ph Angghen cho den nay, v§n

con co y nghia thai slj, giup cho chung ta m<)t I~n nii'a nhin nh~n I').i nhii'ng sai

I~m chu quan, duy y chi, vi ph').m quy Iu~ t khach quan rna chung ta da ph').m

phai khi v<)i vang xoa bo m<;>i hinh thuc sd hii'u cG b~ng bi~n phap qu6c hii'u hoa

va t~p th~ hoa trong h~u het cac linh vljc cua n~n kinh te qu6c dan, d~c bi~t la

va'n d~ t~p th~ hoa trong nang nghi~p khi rna cho den nay, nu'oc ta v§n con

trong tinh tr').ng cua m<)t nu'oc ch~m phat tri~n n~n kinh te phat tri~n chu'a vii'ng

chifc, hi~U qua va SUC C').nh tranh thffp, trang bj ky thu~t va ket cffu h') tfing thieu

d6ng b<)

Khi tiep tl;IC phat tri~n tu' tu'dng v~ vai tro quyet djnh cua slj phat tri~n Iljc

Iu'<;1ng san xua't, trong Sf! khon cung cua trie't hrc, C.Mac da thong qua vi~c phe

phan each giai thich cua Prud6ng v~ nhii'ng ph').m tru kinh te d~ tiep tl,IC lu~n

chung cho vai tro cua d~i c6ng nghi~p cua n~n san xua't b~ng may moe trong

qua trinh phat tri~n cua hfc lu'<;1ng san xua't C.Mac da coi vi~c sti' d1,mg may moe

hi~n d~i Ia m<)t trong nhii'ng quan h~ cua h~ thO"ng kinh te hi~n thai D6ng thai,

6ng cGng cho r~ng, each thuc sti' d1;1ng may moe Ia m<)t cai khac bi~t h~n voi ban

than may moe Tu do, 6ng da chi r6 vai tro nha't dinh cua cac quan h~ sd hii'u va

giai thich m6i quan h~ bi~n chung giii'a lljc lu'Qng san xua't va quan h~ sd hii'u rna

khi do, ong v§n con g<;>i Ia "hinh thuc" hay "phu'ong thuc giao tiep" Ong cGng

da chi ra dng, quan h~ sd hii'u v~ tu' li~u san xua't tru'oc het Ia m<)t quan h~ xa

h<)i, quan h~ giii'a ngu'oi voi ngu'ai, Ia m<)t th~ th6ng nha't, mang tinh lich sti' va

tu'dng ung voi m9t giai do~n nha't dinh cua slj phat tri~n cua lljc lu'<;1ng san xua't

Tu do, C.Mac nha'n m~nh r~ng, con ngu'ai kh6ng th~ tlf do llja ch<;>n cac quan h~

1 C.Mac va Ph.Angghen Sdd., t.3, tr.49-50

2 C.Mac va Ph.Angghen Sdd., t.3, tr.94-95

so huu, k€ ca voi nhung hfc h.tqng san xuat hi~n c6, vi~c h,ta chQn d6 la do trlnh d9 phat tri€n cua hfc htqng san xuat xa h()i quy dinh

Khi tie'p t1;1c chi r6 vai tro cua d~i cang nghi~p trong vi~c phat tri€n hfc lu'Qng san xuat va xem xet m6i quan h~ cua n6 voi che' d9 so huu trong xa h()i tu' ban, o Nhung nguyen ly cua chit nghla cqng san, Ph.Angghen da kh~ng dinh:

"D~i cang nghi~p, thoat khoi xi~ng xich cua che' d() tu' huu thl se phat tri€n voi quy rna khie'n cho d~i cang nghi~p hi<$n nay dem so sanh voi d~i cang nghi<$p ay thl th~t la nho be khang dang k€, gi6ng nhu' cang tru'ong thu cang so vqi d~i

cang nghi<$p cua thoi d~i chung ta v~y St! phat tri€n d6 cua cang nghi<$p se lam cho Xa hQi CO du san ph~m d€ thoa man nhu cfiu CUa IDQi thanh vien trong Xa h()i Nang nghi<$p cling v~y, - trong nang nghi<$p, do xi~ng xich cua che d9 tu' huu, do tlnh tr~ng phan tan cua ru()ng dat, nen rat kh6 ap dl;lng nhung slf cai tie'n

va nhung thanh tlfU CUa khoa hQC hi~n CO, - r6i day se bu'oc vao giai do(J.n hoan toan moi, giai do(J.n ph6n vinh vase cung cap hoan toan dfiy du san ph~m cho xa h(}i "1• Boi the ang cho ding, trong cong CUQC cai t~o va bie'n d6i xa h(}i, giai cap

Va san "chi cfin ti@n hanh ffiQt CUQC tan Cang tri~t d€ dfiu tien vao tu' huu" thl

"toan b9 tu' ban, toan b9 nang nghi<$p, toan b9 cang nghi~p ", se ngay cang t~p

trung vao trong tay nha nu'oc Va theo ang, chi b~ng each x6a bo tri<$t d€ che' d9

SO huu tu' nhan tu' ban chu nghia V~ tu' li<$u san XUat thl IDQi 1\fC 1u'Qng san XUat moi du'QC Xa hQi khai thac ffiQt each CO k@ hO(J.Ch, n€n san XUat moi CO kha nang phat trie'n tOi ffiUC CO th€ thoa man nhu cfiu CUa IDQi thanh vien trong Xa hQi

R~ng "khi toan b() tu' ban, toan b() san xuat, toan b() vi<$c trao d6i da t~p trung vao trong tay nha nlioc thl che' dQ tu'huu set\{ n6 tieu vong"2

Nhung tu' tu'ong d6 cua Ph.Angghen da du'QC tie'p t1;1c phat tri€n trong tac

ph~m c6 tinh chat cu'ong linh cho cac dang c()ng san va cang nhan qu6c te'

voi s\[ phat tri€n cua chu nghia tu' ban, nhung mau thu~n n()i t(J.i, v6n c6 cua n6 cling Se bQC lQ ra, nhung CUQC khung hoang thua trong n~n san XUat xa h(}i lien tie'p xay ra theo chu ky chung to 1\[c 1u'Qng san xuat da vap phai nhung gioi h(J.n cua quan h~ so huu tu' nhan tu' ban chu nghia, C.Mac va Ph.Angghen da di de'n ke't 1u~n ding: "Xa h()i tu' san hi~n dCJ.i, voi nhung quan h<$ san xuat va trao d6i tu' san CUa n6, voi nhung quan h<$ SO huu tu' san, da t(J.O ra nhung tu' 1i<$u san XUat va trao d6i he't sue meJ.nh me nhu' the', thl giO day, gio'ng nhu' m9t tay phu thuy khong con du sue tri nhung am binh rna y da tri<$u len "3 Xuat pha t tu tu' tu'ong d6, cac

6ng da keu gQi giai cap v6 san su dt,mg sv th6ng tri chinh tri cua minh d€ "tung buoc" do').t lay toan bo tu ban trong tay giai cap tu san, dS t~p trung tat ca nhung c6ng Cl;l san XUat vao trong tay nha nu'OC va tren CO Sd do, tang nhanh s6 lu'<;fng nhii'ng h;c lu<;fng san xuat DS x6a bo che' do sd huu tu nhan tu' ban chu nghia nham ml;lc dich phat triSn lvc lu'<;fng san xuat, phat triSn n~n san xuat v~t chat, cac ong da dua ra nhung bi~n phap qua do dS ap dl;lng trong thai ky qua do, kS

ca bi~n phap can thi~p bang b£).0 llfc V~LO quy~n sd hii'u va nhii'ng quan h~ san xuat tu' san - nhii'ng bi~n phap rna tru'oc he't xet "v~ m<)t kinh te' thi hinh nhu' kh6ng du'<;fc d~y du va kh6ng c6 hi~u llfc, nhu'ng trong tie'n trinh cuoc v~n dong, nhung bi~n phap ay se vu<;Jt qua ban than chung va la thu do').n khong thS thie'u

dS dao lon toan bo phu'cJng thuc san xuat"1• Va theo cac 6ng, phu'cJng thuc san xuat hoan toan moi, dlfa tren ccJ sd thu tieu che' do tu' hii'u va thie't l~p che' do cong huu v~ tu li~u san xuat la di€m xuat phat dS giai quye't theo each thuc moi hang lo').t va'n d~ co ban cua qua trinh phat triSn xa hoi, truoc he't la van d~ giai phong lvc lu<;Jng san xua't, phat triSn n~n san xua't v~t chat theo mot ke' ho').ch chung th6ng nha't

Quan ni~m rna cac 6ng du'a ra trong tac phffm c6 tinh cu'cJng linh d6, sau nay da du'<;fc lam sang to them trong giai do').n cac 6ng Cl;l thS h6a nhii'ng quan

ni~m cua minh v~ chu nghia xa hoi Ch~ng h').n, trong Tu bdn ( 1867), C.Mac cho

rang, phu'cJng thuc chie'm hii'u tu' ban chu nghia do phu'cJng thuc san xua't tu' ban chu nghia sinh ra, va do d6, ca che' do tu' ban chu nghia, "d~u la sv phu dinh d~u

tien d6i vdi che' do tu' hii'u ca nhan dva tren lao dong cua ban than" N~n san xua't tu' ban chu nghia a'y con sinh ra sv phu dinh ban than n6 voi tinh ta't ye'u cua mot qua trinh tlf nhien D6 la "sv phu dinh cai phu dinh " "Sv phu dinh nay, -C.Mac nhffn ffi').nh, - kh6ng kh6i phl;IC l').i che' do tu' hii'u, rna kh6i phl;IC l').i che' do

sd hii'u ca nhan tren ccJ sd nhii'ng thanh tlfu cua thai d').i tu' ban chu nghia: tren ccJ

sd slj hi~p tac va slj chie'm hii'u c6ng cong d6i voi ruong dat va nhii'ng tlt li~u san xuat do chinh lao dong lam ra "2• C.Mac concho rang, che' d() sd hilu ca nhan vi tli li~u sdn xua't la diiu ki~n tO:t ye'u di gidi ph6ng [lfc lu(fng sdn xuat va phat triin

xuat cua minh la ccJ sd cua n~n san xua't nho, rna san xua't nho l').i la di~u ki~n

ta't ye'u d€ pha t tri€n n~n san xua't xa hoi va ca tinh tlf do cua ban than nguai lao

Voi nhung quan ni~rn nhu' v~y, sau Tu ban, trong Qudc hrlu h6a ruqng da't

(1872), C.Mac da coi vi~c giai phong h,tc lu<;1ng san xua't va phat tri~n n€n san xua't xa h<)i m<)t each h<;1p ly, co ke' ho~ch tren co sd cua vi~c thu tieu che' d9 sd

huu ttt nhan ttt ban chu nghla va thie't l~p che' d9 c6ng huu v€ ttt li~u san xua't Ia rnl;IC tieu cua ke' ho~ch chung Va h<;jp ly cua giai c(p VO san, "ml;IC tieu nhan d~o

thanh co sd chung cho "m9t xa h9i g6m nhung t6 chuc lien h<;1p cua nhung ngttoi san xua't blnh d~ng va tlf do, tie'n hanh lao d<)ng xa h<)i theo m<)t ke' ho~ch chung

' hrl 1' "1

va yp y

Quan ni~m coi vi~c xoa bo che' d9 sd huu tu' nhan tu' ban chu nghla va thie't 1~ p che' dQ cong huu v€ tu' li~u san xuat la CO Sd d~ pha t tri~n hon nua h,tc lu'<;jng san XUat xa h<)i, d~ t~O ra m<)t n€n san xuat CO ke' ho~ch, da du'QC Ph.Anghhen nhi€u l§n d€ c~p de'n trong Chong Duyrinh (1876-1878) va d~c bi~t

la trong Sl! phat triin cita chit nghfa xii hqi tit khong tuiJng de'n khoa hQC (1880)

Trong Chong Duyrinh, khi chi ra tinh Jich sll' cua che' d9 sd huu, s\f thay the' l§n nhau cua cac hlnh thuc sd huu qua cac thoi d~i kinh te' - xa h9i khac nhau va kh~ng dinh slf thay the' che' d<) tu' huu tu' ban chu nghla bAng che' d9 c6ng huu la yeu c§u tat ye'u, khach quan do Slf phat tri~n CUa hfc lu'<;jng san XUat quy dinh, Ph.Anghhen chi r6, yeu c§u do kh6ng c6 nghla kh6i ph1;1c l~i che' d9 c6ng huu nguyen thuy tru'oc kia rna la "l~p nen m<)t hlnh thuc cao hon va phat tri~n

hon nhi€u cua hinh thuc chie'rn huu chung" (6ng Xet trong tru'ong h<;jp Sd huu ru9ng dat) 6ng cho dng, hlnh thuc chie'rn huu chung do v€ ttt Ii~u san xuat kh6ng nhung kh6ng can trd san xuat phat tri~n rna trai l~i, "l§n d§u tien giai ph6ng san xuat khoi nhung xi€ng xich tr6i bu<)c n6, lam cho san xuat c6 th~ l<;Ji d1;1ng dtt<;1c d§ y du nhung pha t hi~n v€ h6a hQc va nhung sang che' v€ co hQc

hi~n d~i "2 6ng con chi ro rAng, khi tinh chat xa h9i cua cac llfc ltt<;1ng san xuat

hi~n d~i thlfc Slf du'QC thie't l~p va do d6 rna "phu'ong thuc san XUat, phu'ong thuc chie'm huu va phu'ong thuc trao d6i Se du'QC lam cho phu h<;Jp VOi tinh ch(t xa hQi cua cac tu' li~u san xuat" thl tinh chat xa h<)i ay cua cac llfc lu'<;jng san xuat" se du'QC ngu'oi san xu(t Van d1;1ng mQt each hoan toan tlf giac va se bie'n tlt nguyen nhan CUa nhung Slf r6i lo~n Va nhung Slf pha san CO tinh chat chu ky thanh ffiQt don b§'y he't sue m~nh me cua chinh ngay san xuat"3

Trong St! phcit triin cita chit nghfa xii hqi tit khong tuiJng den khoa h9c, tu'

tu'dng d6 da m<)t l§n nua du'<;1c Ph.Anghhen trlnh bay l~i m9t each r6 rang d

day, 6ng da kh!ng dinh, vi~c giai ph6ng cac tu' li~u san xua't khoi nhii'ng xi6ng xich rna phttong thuc chie'm hii'u tu' ban chu nghia da tr6i bu<)c n6 la "di6u ki~n

tien quye't nha't d€ bao dam cho lvc lu'qng san xua't phat tri€n lien tl,IC VOi ffiQt t6c d<) ngay cang nhanh va tren thvc te', cho chinh san xua't tang len v6 h~n "

xi6ng xich nhan t~O hi~n dang troi bu<)c san xua't rna con xoa bo du'QC SV lang phi va sv pha huy trvc tie'p nhii'ng Ivc lttqng san xua't va san phffm Them nii'a, con giai ph6ng du'qc cho xa h<)i m<)t kho'i tu' li~u san xua't va san phffm "1• D~c

h<)i h6a, da trd thanh sd hii'u chung cua ta't ca m<;>i thanh vien trong xa h<)i dang cling nhau khai khac m<)t each tv giac va c6 ke' hot;tch m<;>i ngu6n cua cai va tai nguyen thien nhien, thi n6n san xua't kh6ng c6 ke' ho~ch cua xa h<)i tu' ban chu nghia se phai d§u hang tru'oc n6n san xua't c6 ke' ho~ch cua xa h<)i xa h<)i chu nghia tu'cJng lai va tinh tr~ng v6 chinh phu cua san xua't xa h<)i se du'qc thay the'

da bi x6a bo, xa h<)i da tv minh na:m la'y toan b<) tu' li~u san xua't d€ dem sii' dl,lng chung cho toan xa h<)i theo m<)t ke' ho~ch tho'ng nha't, thi kh6ng nhii'ng tinh tr~ng

con ngu'oi bi no dich bdi tu' li~u san xua't ctb chinh hQ se bi huy bo va tinh tr~ng

v6 chinh phu trong n6n san xua't du'qc thay the' b~ng sv t6 chuc c6 ke' ho~ch, c6 y thuc, rna ngay ca n6n san xua't hang h6a ciing se hi x6a bo "M<)t khi xa h<)i da chie'm hii'u nhii'ng tu' li~u san xua't lam cua minh r6i thi, - 6ng vie't, - san xua't hang h6a se hi thu tieu, va do d6 sv tho'ng tri cua hang h6a d6i voi nhii'ng ngu'oi san xua't ciing b! thu tieu "2

V oi quan ni~m d6, ca C.Mac va Ph.Anghhen d6u tin r~ng, khi ttt li~u san xua't da trd thanh sd hii'u chung cua ca xa h<)i thi ngay ca tinh cha't hang h6a cua sue lao d<)ng ciing kh6ng con nii'a, m6i quan h~ hang - ti6n ciing cha'm dut, quy

san xua't ciing khong con nii'a va se du'QC thay b~ng SV hqp tac, Vi~c quan ly ta't

ca cac nganh, cac linh vvc trong n6n san xua't xa h<)i se do toan th€ xa h<)i thvc

hi~n3

V.I.Lenin cling da gifi' m<)t quan ni~m nhu' v~y khi 6ng kh!ng d!nh dng,

"chu nghia xa h<)i doi hoi la ca ru<)ng da't, ca cac cong Xu'dng d6u phai du'QC chuy€n giao vao tay ta't ca nhii'ng ngttoi lao d<)ng, hQ t6 chuc n6n san xua't Ion (

1

C.Mac vii Ph.Anghhen Sdd , 1 19, lr 329

2 C.Mac vii Ph.Anghhen Sdd , 1 19, tr 330

3 X em: C Mac va Ph.Anghhen Sdd , t 20, lr 281; 1 24, lr 525; 1 36, lr 289- 290; I 4, lr 526- 527

ch(t kh6ng phai n~n san xua't nho phan hin ), theo m9t ke' ho~ch chung"; rang

hoa "1

Quan ni~m nay ciia cac nha sang l?p chii nghia Mac- Lenin da bi coi Ia

kh6ng dung Song, theo chung t6i, quan ni~m d6 chi la kh6ng dung trong giai

do~n hi~n nay ciia lich sii' nhan lo~i, khi rna cho de'n nay, chung ta v~n chua c6 du'QC cac hfc lu'Qng san xufft phat tri€n de'n ffiQt trlnh dQ du thie't l?p nen che' dQ c6ng huu thuffn nha't v~ tu' li~u san xua't d€ tren co sd do, giai phong hoan toan cac hfc lu'<;jng san xua't, xoa bo n~n san xua't hang hoa va t~o ra m9t n~n san xua't

co kha nang thoa man m9i nhu cffu ciia ta't ca cac thanh vien trong xa h9i Khi kh!ng djnh quan di€m do ciia cac nha sang l?p chii nghia Mac- Lenin la kh6ng dung, ngu'oi ta da quen ma't r~ng, chinh Ph.Anghhen da tUng kh!ng djnh la kh6ng th€ lam cho hfc lu'<;Jng san xua't hi~n co " tang len ngay l?p tuc toi muc cffn thie't d€ xay dlfng m9t n~n kinh te' c6ng hii'u " Phai chang, d day, nhu' c6 nguoi da tung kh!ng djnh, Ph.Anghhen da tv rna u thu~n voi chinh mlnh khi 6ng vua coi vi~c thii tieu che' d9 tu' huu va thie't l?p che' d9 c6ng huu la "di€u ki~n

tien quye't duy nha't" d€ "phat tri€n lien tl;}c voi m9t t6c d9 ngay cang nhanh" cac lvc lu'<;Jng san xua't va lam cho san xua't "tang len v6 h~n ", l~i d6ng thai cho

r~ng, hi~n t~i v~n chua thvc· hi~n du'<;1c vi~c do Thie't nghi, (J day, kh6ng co glla mau thu~n khi rna trong quan ni~m ciia Ph.Anghhen, vi~c thii tieu che' d9 tu huu

la cffn thie't, vl no ngay cang trd thanh cai can trd sv phat tri€n ciia lvc lu'<;1ng san xua't, nhu'ng vi~c d6 chi c6 th€ thvc hi~n du'<;Jc khi lvc lu'<;Jng san xua't da phat tri€n de'n m9t trlnh d9 he't sue cao, dii t~o nen m9t kh6i tu' li~u san xua't cffn thie't khie'n cho mau thu~n giua trlnh d9 phat tri€n ciia lvc lu'<;Jng san xua't voi vi~c

chie'm huu tu' nhan tu' li~u san xua't trd nen kh6ng th€ di€u hoa du'<;1c, song hi~n t~i thlllfc lu'<;Jng san xua't rna chung ta da t~o ra l~i chua d~t toi trlnh d9 do Co le

vl the' rna trong thu' gii'i August Bebel, ngay 20 thang Gieng 1886, 6ng da dlf kie'n: "Trong bu'oc qua d9 len n~n kinh te' c9ng san chii nghia dffy dii, chung ta

se phai ap dl;lng tren quy m6 Ion n€n san xua't h<;1p tac xa voi tu' each la m9t khau trung gian " Hon nii'a, 6ng con noi rang, "di€u do, Mac va t6i kh6ng bao gio hoai nghi ca" va COn chi fO, Vi~c do phai du'QC t6 chuc sao cho xa hQi, tru'oc he't

la nha nu'OC, "v~n duy trl du'QC cho mlnh quy€n Sd hii'u cac tu' li~U san XUfft va nhu' v?y nhii'ng l<;1i ich rieng bi~t ciia h<;1p tac xa se kh6ng th€ dung tren nhii'ng l<;1i ich ciia toan b9 xa h9i noi chung"2•

'V.l.Lenin Toan t~p Nxb Tie'n b(\, Matcdva, 1981, t.31, tr 230; t.l7, tr 152

2 C Mac va Ph.Anghhen Toan t~p t 36 Nxb Chinh tri Quoc gia, Hii N(li, 1999, tr 568- 569

V.I.Lenin, vao nhii'ng nam cuoi doi, khi da c6 du'QC nhftng nh~n thuc ly

kinh te' moi (NEP) a nu'oc Nga X6vie't, trong m<)t tac phcfm dtfQc coi Ia di chuc chinh tri - Bim vi hr;Jp tac xii, da th~ng th~n tuyen bo "chung ta bu<)c phai thua

nh~n Ia toan b<) quan di~m cua chung ta v~ chu nghia xa h<)i da thay d6i v~ co ban" Va tren thtfc te', 6ng kh6ng chi' thila nh~n vai tro cua n~n san xuat hang h6a, moi quan h~ hang - ti~n va quy lu~t gia tri trong giai do<;~.n qua dQ til chu nghia tu' ban len chu nghia xa h<)i, rna con khuye'n khich va trtfc tie'p lanh d<;~.o

Chinh quy~n X6vie't xay dtfng n~n kinh te' hang h6a voi nhi~u thanh phffn kinh te', ca kinh te' hQp tac xa I§n kinh te' tu' nhan, kinh te' tu' ban nha nu'oc V~ kinh te' hQp tac xa, 6ng kh~ng dinh: "Ngay nay, chung ta c6 quy~n n6i dng doi voi chung ta, stf phat tri~n don thuffn cua hQp tac xa Ia d6ng nhat voi stf phat tri~n

CUa ChU nghJa xa hQi "1•

Nhu' v~y, ch~ng c6 gl trai voi quan ni~m cua cac nha sang l~p chu nghia Mac - Lenin khi rna trong c6ng cu<)c d6i moi chu nghia xa h<)i, chung ta chu tru'ong phat tri~n m<)t n~n kinh te' hang h6a nhi~u thanh phffn voi nhi~u d<;~.ng sa hii'u va hlnh thuc t6 chuc san xuat kinh doanh phu h<;jp voi trlnh d<) bien nay cua ltfc lu'Qng san xuat, ho<;~.t dong theo co che' thi tru'ong c6 stf quan ly cua nha nu'oc, theo dinh hu'ong xa h<)i chu nghia Bai le di~u d6 Ia phu hQp voi hoan canh thtfc ti@n cua nu'oc ta, m<)t nu'oc dang trong giai do<;~.n qua d9 len chu nghia xa h<)i bo qua giai do<;~.n phat tri~n tu' ban chu, ltfc lu'Qng san xuat con a trlnh d9 thap, n€n kinh te' v§n con a tlnh tr<;~.ng l<;~.c h~u, trang bi ky thu~t va ke't cau h<;t tffng kinh te'

- xa h<)i con a muc thap so voi nhi€u nu'oc tren the' gioi va khu vtfc

Tra l<;ti stf phan tich vai tro cua sa hftu trong vi~c phat tri~n doi song kinh te'- xa h<)i cua cac nha sang l~p chu nghia Mac- Lenin, chung ta thay, voi m<)t quan ni~m nhat quan ding m<)t khi xa h<)i da n~m lay toan b9 cac tu' li~u san xuat d~ sii' dl,mg chung cho toan b9 xa h<)i theo m9t ke' ho<;~.ch chung thong nhat,

thanh vien trong xa h<)i va do d6, san phcfm lam ra thu<)c v~ tat ca mQi ngu'oi, cac ong da coi phu'ong thuc phan phoi san phcfm theo lao d<)ng la phu'ong thuc thich hQp trong chu nghia xa h<)i

Xuat phat til quan ni~m d6, C.Mac cho dng, trong chu nghia xa h<)i- lien minh cua nhung ngu'oi lao d<)ng tt! do, lao d<)ng voi nhii'ng tu' li~u san xuat da thUQC v€ xa hQi Va hQ tieu phi SUC lao d<)ng CUa ban than mlnh m<)t each ttf giac voi tu' each la sue lao d<)ng xa h<)i duy nhat, - thl "toan b9 san phcfm cua lien

1

V.I.Lenin Toan t~p T 45 Nxb Tie'n be), Matcdva, 1978, tr 428

.,

minh nhung tlf do la m(>t san phffm xa h(>i" Bdi v~y, ong da kh~ng dinh:"Trong m(>t xa h(>i t6 chuc theo nguyen t<fc cua chu nghia t~p the', dlfa trenched(> cong huu vs tu li~u san xua't thl nhung nguoi san xua't khong trao d6i san phffm cua minh; a day, lao d(>ng chi phi vao vi~c san xua't ra cac san phffm cling khong biSu hi~n ra thcmh gia tri cua nhung san phim a'y, thanh mot thuoc tinh v~t cha't v6n c6 cua nhung san phffm a'y, bdi vi gio day, trai vdi xa h(>i tu' ban chu nghia, lao d(>ng cua ca nhan t6n t~i, - khong phai b~ng m(>t con du'ong vong nhu' tru'oc nua rna la trlfc tiep- vdi tu' each Ia m(>t b(> ph~n ca'u thanh cua t6ng lao d(>ng"1

San phffm d6, theo ong, m(>t phffn phai du'QC sii' dt,mg lam tu' li~u san xua't va phffn do thu(>c vs xa h(>i thi do cac thanh vien trong xa h(>i tieu dung voi tu each

la nhung tu' li~u sinh ho~t Cai phftn du'<;1c sii' dt.mg lam tu' li~u sinh ho~t d6 phai du'<;1c phan ph6i cho cac thanh vien trong xa h(>i rna ngu'oi giu trach nhi~m diSu tiet va phan ph6i la xa h(>i Vi~c phan ph6i phftn tu' li~u sinh ho~t d6 cho m6i ngu'oi san xua't se do thoi gian lao d(>ng cua ngu'oi d6 quyet dinh, bdi thoi gian lao d(>ng la cai de' do phffn tham gia cua ca nhan ngu'oi san xua't vao lao d(>ng chung va do d6, ca cai phffn tham dlf cua anh ta vao b(> ph~n c6 the' sii' dt,mg cho tieu dung ca nhan trong toan b(> san phffm R~ng trong phu'ong thuc phan ph6i d6

- phu'ong thuc phan ph6i theo lao d(>ng - quan h~ xa h(>i cua con ngu'oi d6i vdi lao d(>ng va san phffm lao d(>ng cua hQ "dSu ro rang va gian don", thay d6i tuy theo co ca' u san xua't xa h(>i va tu y theo "trinh d(> }ich sii' tu'ong ung" cua nhung ngu'oi san xua't

Nguyen ta:c phan ph6i da du'Qc C.Mac di€n d~t m(>t each c1,1 th€ bon trong

ban chu nghia ra, sau nhung con dau de dai ", xa h(>i vua thodt thai tu xa h(>i tu' ban chu nghia, do d6 la m(>t xa h(>i, v€ mQi phu'ong di~n, "con mang nhung da'u vet cua xa h(>i cii rna n6 da lQt long ra" thl nguyen ta:c phan ph6i nhung v~t

phffm tieu dung giua nhung ngu'oi san xua't "ciing vein la cai nguyen ta:c da di€u tiet slf trao d6i nhung hang h6a - v~t ngang gia" va "v€ nguyen Hie, cai quyin

khong ngang nhau d6i vdi lao d(>ng khong ngang nhau"2 Tuy nhien, trong m(>t che d(> xa h(>i dlfa tren co sd cua vi~c chiem huu cong c(>ng d6i vdi tu' li~u san xufft Va san xufft du'QC tien hanh theo m(>t ke ho~ch Chung th6ng nhfft, theo C.Mac, "n(>i dung va hinh thuc" cua nguyen ta:c phan ph6i d6 "c6 d6i khac" Bdi

le, trong nhung di€u ki~n da thay d6i thl khong m(>t ai c6 th€ cung ca'p m(>t cai gl

I C.Mac va Ph.Anghhen Toan t~p t 19 Nxb Chinh tri Qu6c gia, Ha N(\i, 1995, tr 33

2 C.Mac va Ph.Anghhen Sdd , t 19, tr 34, 35

khac ngoai lao dong cua mlnh va m~t khac, vi ngoai nhii'ng v~t phclm tieu dung

ca nhan ra thi "kh6ng con cai gi khac co th~ trd thanh sd hfi'u cua ca nhan dlfdc " B<Ji the', theo 6ng, trong chu nghia xa hoi, khi che do c6ng hii'u v~ tu' lil$u san XUat da du'QC thie't l~p, san phftm lam ra du'QC phan ph6i theo lao dong, thi d day

v~n con co slf phan hoa giau ngheo, bdi voi mot c6ng vil$c ngang nhau va do do, VOi mot phfrn tham dlf nhu' nhau VaO quy tieu dung CUa Xa hoi thi tren th\(C te', ngu'C1i nay v~n IInh nhiSu hdn ngu'C1i kia, ngu'C1i nay v~n giau hdn ngu'C1i kia

Tan thanh voi quan di~m d6 cua C.Mac, trong Ch6ng Buyrinh ( 1878), Ph.Anghhen ciing cho rAng, trong mot xa hoi du'qc t6 chuc theo chu nghia

1876-xa hoi, n~n san xuat xa hoi du'qc tie'n hanh theo mot ke' hoc;tch chung th6ng nhat tren cd sd chie'm hii'u c6ng cong vS tu' lil$u san xuat, thi mqi chi phi dao tc;to ngu'di lao dong se do xa hoi dam nh~n va vi the', "nhung ke't qua, nhung gia tr! IOn hdn lao dong phuc tc;tp san xuat ra, ciing thuoc v~ xa hoi Ban than ngttdi c6ng nhan khong co quysn doi hoi mot khoan ph1;1 them nao ca ", do do rna "quy~n cua ngu'C1i c6ng nhan du'qc hu<Jng "thu nh~p lao dong dfry du ", du the' nao chang nii'a, kh6ng phai bao giC1 kh6ng co nhu'qc di~m "1

• V.I.Lenin, khi lu6n giu quan nil$m cho dng, trong chu nghia xa hoi, ban than vil$c bie'n tu' lil$u san xuat thanh sd hii'u chung cua toan th~ xa hoi v~n chu'a

du d~ co th~ xoa bo dlfdc mqi thie'u sot cua phu'dng thuc phan ph6i theo lao dong, ciing d6ng y voi tu' tu<Jng cua C.Mac va Ph.Anghhen vS phan ph6i trong

chu nghia xa hoi Trong Nha nude va cdch mr;mg ( 1917), 6ng kh~ng dinh: C Mac tinh "rfft chinh xac" khong nhii'ng de'n Slf bfft binh d~ng kh6ng th~ tranh du'QC giii'a ngu'di voi ngu'di, rna con tinh de'n ca di~u khac nii'a la, chi rieng ban than vil$c bie'n tu' lil$u san xuat thanh sd hii'u chung cua toan th~ xa hoi ("chu nghia xa hoi" theo nghia thong thu'dng) thi ciing "kh6ng xoa bo du'qc" nhii'ng thie'u sot cua Slf phan ph6i Va Slf bat binh d~ng cua "phap quy~n tu' san", thu phap quy~n nay

V~n tie'p tl;JC th6ng tr! trong chu nghia xa hoi, Vi san phftm du'QC phan ph6i "theo lao dong" Do v~y, trong giai doc;tn dfru cua xa hoi cong san chu nghia, trong chu nghia xa hoi, "phap quy~n tu' san" do "chua b! xoa bo hoan toan ", rna chi b!

"xoa bo mot phfrn ", chi bi XOa bo VOi ffiUC do phu hqp voi CUOC each mc;tng kinh te' da du'QC hoan thanh, nghia la chi trong phc;tm vi tu' lil$u san xua't th6i" "Phap

quy~n tu' san" thua nh~n tu' lil$u san xuat Ia sd hii'u rieng cua ca nhan, con trong chu nghia xa hoi, thi tu' lil$u san xua't ay bie'n thanh "tai san chung" Trong chung mlfc a'y, "phap quy~n tu' san" moi kh6ng con nii'a Nhu'ng trong cac bo ph~n khac cua xa hoi chu nghia, V.I.Lenin kh~ng d!nh, "phap quySn ay v~n con t6n tc;ti voi

1

C.Mac vii Ph.Anghhen Sdd , t 20, tr 2!!3

tu' each Ut ye'u t6 di~u tie't (quye't dinh) vi<$c phan ph6i san phftm va phan ph6i lao d()ng giua nhung thanh vien trong xa h()i "1•

Nhu' v~y r6 rang la, trong quan ni<$m cua cac nha sang l~p chu nghia Lenin, thie'u sot do, hay noi khac di, sl,l' phan hoa giau ngheo v~n la thie'u sot khong th~ tranh khoi trong giai do<;tn d§ u cua chu nghia c()ng san, trong chu nghia xa h()i

Mac-1.3 Va'n d@ x6a bo che' d() ht huu va thie't l~p che' d() cong huu v@ tu li~u san xua't

Trong cong CUQC d6i moi dfft nu'oc, xay dl,l'ng n~n kinh te' thj tru'ong dinh hu'ong xa h()i chu nghia a nu'oc ta hi<$n nay, va'n d~ xoa bo che' d9 tu' huu va thie't

l~p che' dQ cong huu v~ tu' li<$u san xua't trong hQc thuye't Mac-Lenin v~ chu nghia xa hQi da du'QC nhi~U hQC gia d~ C~p toi VOi nhii'ng y kie'n lu~n giai kha sau s~c Voi nhung y kie'n do, chung toi tha'y khong co gl c§n b6 sung them ho~c

phai ban l<;ti Vl the', chung toi xin phep khong nh~c l<;ti va'n d~ nay d day, rna chi

mu6n m()t l§n nua, kh~ng dinh r~ng, tu' tu'dng xoa bo che' d9 tu' hii'u, thu "sd huu boc 19t lao d<)ng lam thue, cai sd huu chi co th~ tang them voi di~u ki<$n la phiii san xua't ra lao d()ng lam thue moi d~ l<;ti boc l<)t lao d<)ng lam thue do", thu sd hii'u rna "hlnh thai hi<$n t<;ti cua no" la "sd hii'u v~n d<)ng trong sv d6i l~p giii'a hai eve: tu' ban va lao d<)ng" Ia tu' tu'dng co tinh nha't quan ngay tu d§u d cac nha sang 'l~p chu nghia Mac-Lenin R~ng sd huu noi chung, sd hii'u tu' ban chu nghia

noi rieng la cai CO tinh lich SU, nhfft thoi, phu h<Jp VOi IDQt trlnh dQ phat tri~n

nha't dinh cua ll,l'c lu'<Jng san xua't, vl the' rna khi no da trd thanh cai xi~ng xich klm ham slf phat tri~n cua ll,l'c lu'<Jng san xua't, khi che' dQ chie'm hii'u tu' nhan tu' ban chu nghia v~ tu' li<$u san xua't khong con phu h<Jp voi trlnh d<) xa h<)i hoa ngay cang cao cua life lu'<Jng san xua't thl, theo cac ong, no ta't ye'u phai hi xoa bo

va phai du'QC thay b~ng che' dQ cong huu V~ tu' li<$u san xuat

Tuy nhien, c§n lu'u y dng, khi kh~ng dinh "vi<$c xoa bo nhung quan h<$ sd hii'u da t6n tc;ti tru'oc kia khong phai la m<)t cai gl d~c tru'ng v6n co cua chu nghia CQng san"; r~ng d~c tru'ng CUa chu nghia CQng san "khong phai la XOa bo Sd hii'u noi chung, rna la xoa bo che' dQ sd huu tu' san", cac ong cling da cho dng, "cai

Sd hii'u lam ra, kie'm du'QC IDQt each lu'dng thi<$n va do lao d(}ng cua ban than tc;to ra" la cai "c§n gl phai xoa bo " R~ng mf:iC dich cua chu nghza cqng sizn khong

hilu cdc san phdm lao dqng di tai san xw1t ra dCii song hang ngay cua minh, n6

1

V.l.Lenin Tmln t~p t.33 Nxb Tie'n b(\, Matxcdva, 1976, tr.115- 116

"tuy~t khong muon x6a bo sv chie'm hii'u ca nhan ay v€ nhii'ng san phcfm cua lao d<)ng d€ tai san xua't ra doi song, vl sv chie'm hii'u ay khong de ra m<)t khoan du'

nfw c6 th€ dem l(;l.i m<)t quy€n lvc chi phoi lao d<)ng cua ngu'oi khac" Chu nghia CQng san "chl tilde bo quyJn dung Sif chie'm hflu ay dt no djch lao dQng CUa ngu(Ji

mQt hinh thac sd hflu niw, mQt khi n6 win con sac sO'ng, vdn con phu hr;p vdi trinh

dQ phdt triin cua life lur;ng sdn xua't va con tc;zo ra dur;c nhiiu cila cdi cho xii hQi, ddp ang dur;c nhiiu lr;i ich kinh te' cho nguili lao d9ng "X6a bo m<)t hlnh thuc sd

hii'u chi c6 th€ t6n tl;li voi di€u ki~n tat ye'u Ia tuy~t dl;li da so bi tu'oc ma't he't m<;>i

sd huu "1• Ne'u v<)i va x6a bo nhii'ng hlnh thuc sd hii'u v§n con c6 vi tri va vai tro cftn thie't cua n6 khi rna cac thanh phftn kinh te' xa h<)i chu nghia chu'a du sue d€ thay the', thl nhu' V.I.Lenin da n6i, se la m<)t di€u "dl;li d<)t" va "tv sat" C.Mac cho r~ng, "voi tu' each la sd hii'u cua ngu'oi san xua't trvc tie'p thl tu' li~u san xua't

va tu' li~u sinh ho(;l t khong phai la tu' ban Chung chi trd thanh tu' ban trong di€u

ki~n chung d6ng thoi con du'qc dung lam tu' li~u d€ b6c l<)t cong nhan va thO'ng

tri cong nhan "2

v oi quan ni~m cho r~ng, sd huu la "van d€ cd ban" cua m<;>i phong trao each ffi(;lng nh~m cai t(;lo va bien d6i tr~t tv xa h<)i cfi, "van de hang dftu" trong dau tranh each ffi(;l.ng cua giai ca'p vo san cho'ng giai ca'p tu' san, la "va'n de lich sii' toan the gioi", "va'n de song con" trong vi~c xay dvng thanh cong chu nghia

xa h<)i, cac nha sang l~p chu nghia Mac-Lenin da kh~ng dinh vi~c x6a bo che d<) tu' hii'u va thie't l~p che' d<) cong hii'u v€ tu' li~u san xua't la "dieu ki~n tien quyet duy nhat" d€ dam bao cho lvc lu'qng san xua't phat tri€n lien tl;IC voi m<)t t6c d<) ngay cang nhanh, cho vi~c t(;lo ra m<)t nen san xuat xa h<)i du dap ung m<;>i nhu cftu cua cac thanh vien trong xa h<)i

V oi quan ni~m coi sd hii'u tru'oc het Ia m<)t quan h~ xa h<)i, quan h~ giii'a ngu'oi voi ngu'oi, cac nha sang l~p chu nghia Mac-Lenin da kh~ng dinh, che' d<) tu' hii'u tu' nhan tu' ban chu nghia "chi c6 th€ bi x6a bo trong dieu ki~n ca nhan du'qc phat tri€n toan di~n" R~ng sd hii'u voi tu' each la m<)t quan h~ san xuat ("hlnh thuc giao tie'p ", "phu'dng thuc giao tie'p ") tat ye'u doi voi m<)t giai do(;ln phat tri€n nha't dinh cua lvc lu'qng san xua't, vl the', theo cac ong, che' d9 tu hflu chl c6 thi bi x6a bo khi life lur;ng sdn xua't "phdt triin de'n m9t mac d9 ph6 bien" rna do'i v<ii chung, che' d9 tu hflu "triJ thanh xiing xich " Va nhu' V.I Lenin da chi

ro: "Hi€n nhien Ia m<)t sv thay the hinh thac chie'm hflu tu' nhan b~ng m<)t hlnh thuc t~p th€ doi hoi phai CO SV cai t(;lO hinh thac san xuat, doi hoi phai h<Jp

1

C.Mac va Ph.Anghhen Toan t~p t 4 Nxb Chinh tri Qu6'c gia, Ha N(\i, 1995, tr 617, 618

2

C.Mac va Ph.Anghhen Sdd, t 23, tr 1064

nhfft nhung qua tdnh san xua't phan tan, nho be va bi<$t 1~ p cua nhung ngu'oi san xua't nho thanh m<)t qua trinh san xua't xa h<)i duy nha't, tom l~i doi hoi nhung

di~u kil$n v~t chfft rna chinh chu nghia tu' ban t~o ra "1

• R~ng, "vil$c thu tieu che

d<) tu' huu v~ tu' li<$u san xua't va thiet l~p xa h<)i chu nghia, doi hoi mile d<) phat

tri~n ra't cao cua h!c ht<;1ng san xua't cua chu nghia tu' ban va mot trlnh d9 t6 chuc ra't cao cua giai ca'p c6ng nhan "2•

Xua't phat tu nhung quan nil$m d6, cac nha sang l~p chu nghia Mac-Lenin luon g~n va'n d~ x6a bo che d<) tu' huu, thiet l~p che d<) c6ng huu v~ tu' lil$u san xua't voi va'n d~ x6a bo giai ca'p, x6a bo che d<) ngu'oi b6c l<)t ngu'oi, voi va'n d~

giai ph6ng con ngu'oi, x6a bo mQi slj tha h6a cua con ngu'oi kh6ng chi khi nhan

th~m chi ca khi con dang trong giai do~n quad<) len chu nghia xa h<)i

1.4 Sd hii'u vOi va'n d~ x6a bo giai ca'p, giai ph6ng con ngu'Oi va xay dtjng che' d() xa h()i mOi

Ke thua tu' tu'dng cua cac nha c<)ng san chu nghia khong tu'dng, ngay tu khi hlnh thanh quan nil$m v~ xa h<)i tu'dng lai, C.Mac va Ph.Angghen da di toi m<)t quan nil$m nhfft quan r~ng, ke't qud cua vi~c x6a bo che' dq tu huu v~ tuli~u

Th~t v~y, ngay tu thoi gian c<)ng tac voi to "Bao Raind", C.Mac, khi nghien cll'u nhung cu<)c thao lu~n cua Vil$n dan bi~u tinh Raind, da nh~n thffy

r~ng, du'oi hlnh thuc hie bffy gio, che d<) d~i bi~u d~ng ca'p la bi~u hil$n nhung l<;1i ich chinh tri cua che d<) tu' huu Va khi nghien cuu d~o lu~t ca'm tr<)m cui rung va tlnh canh kh6n cung cua n6ng dan vung Moden, C.Mac da nh~n thuc du'<;1c r~ng,

nguyen nhan cd ban cua slj d6i l~p giua giau va ngheo la che d9 tu' huu, m~c

d~u hie d6 6ng moi chi quan nil$m n6 nhu' la d~c quy~n v~ m~t phap ly, chu chua phai la mot quan hi$ xa h()i Song, k~ tu d6 trd di, va'n d~ sd huu va vil$c lam thay ddi s6 ph~n cua giai cffp bi b6c l()t da trd thanh va'n d~ trung tam trong ho~t

d()ng sang t~o ly lu~n cua 6ng Nhung CUQC dffu tranh tnfc tiep cua phong trao cong nhan, nhu' cu<)c bai cong c6 tinh cha't qu~n chung cua cong nhan c6ng xu'dng Anh va ho~t d<)ng cua phai Hien chu'dng, cling la nhung cai dfrn den nh~n

thuc d6 cua C.Mac

Khi c<)ng tac voi to "Nien giam Phap - E>uc" vao nam 1844, C.Mac da

th~ hil$n r6 hdn quan nil$m cua mlnh v~ va'n d~ g~n li~n sd huu voi va'n d~ x6a

1 V.J.Lenin Toan t~p t.l Nxb Tie'n b(i, Matxcdva, 197!1, tr.311

2

V.I.Lenin Sdd, t.IO, tr.302