Nhất thể hóa hệ thống kế toán áp dụng cho các doanh nghiệp đề tài nghiên cứu cấp cơ sở

4-Nhi{t thi h6a h~ thffng ke' toan ung dlng cho cac doanh nghi~p Vi~t Nam cua dia phuong, cua qu6c gia rna dva vao d6 d~ di~u chinh va xay dvng chinh sach, chien luge phat tri€n n€n kinh

~' ~~

Nhi{t thi h6a h? thong ke' toan ung d(mg cho cac doanh nghi?p Vi?t Nam

MUCLUC

Nl}i dung ··· Trang

Ml)C Ll)C i

, if , , ~

CAC T VIET TAT zv ' A ? TAl Ll:t::U THAM KHAO v

PHl) Ll)C ! vi

PHl) Ll}C 2 vii

' ? ~ LOI MO DAU 1

CHUONG 1: TONG QUAN VE KE TOAN VA Ht: THONG KE TOAN AP DlJNG CHO CAC DOANH NGHit:P 3

? ( ' - "1 " ( , 1.1 BAN CHAT VA VAl TRO CUA THONG TIN KE TOAN " , , " u if DOl VOl CAC DOl T (}NG S DlJNG 3

1.1.1 Ban ch~t cua k~ toan 3

1.1.2 Vai tro cua thong tin k~ toan 4

1.2 TlEU CHUAN DANH GIA CHAT LUQNG THONG TIN KE TOAN v A cAc v:Eu TO ANH HUONG DEN THONG TIN KE TOAN ··· 5

1.2.1 Tieu chuin danh gia ch~t hrgng thong tin k~ toan 5

1.2.2 Cac y~u tA chi phBi d~n ch~t lugng thong tin k~ toan 6

1.3 HE THONG KE TOAN VA CHE DO KE TOAN AP DUNG CHO cAc DON VJ KE TOAN · " 8

1.3.1 H~ thBng k~ toan ap dl}ng cho cac dO'n vj k~ toan 8

1.3.2 Ch~ d{> k~ toan ap dl}ng cho dO'n vj k~ toan 9

KET LU~N CHUONG 1 12

-Nhiit thi hoa h? thlfng ke' toan ung d(mg cho cac doanh nghi?p Vi?t Nam

CHUONG 2: THUC TRANG HE THONG KE TOAN AP

2.1 GIOI THIEU TONG QUAT TINH HINH DOANH

NGHI:¢P v1:¢T NAM vA cAc QUY DJNH PHAP LY vt KE

15/2006/QD-BTC N<)i dung cua ch~ d<) k~ toan nay bao gBm 17

48/2006/QD-BTC 15

- c , ,

2.3 MQT SO DANH GIA 22

KET LU~N CH ONG 2 25

CHUONG 3: GIAI PHAP NHAT THE HOA HE THONG KE

3.1 cAc DINH HUONG DE THUC HIEN MUC TIEU NHAT

THE HOA.~ : ~ 26

3.2 cAc GIAP PHAP NEN DE THl)'C HitN Ml)C TIEU

NHAT THE HOA 27

3.3.2.2 Phan 2- Che d<) chrrng tir ke toan 35

-ii-Nhiit the' hoa hi thilng ke' totin ung d{mg cho ctic doanh nghi?p Vi?t Nam

3.3.2.4 Ph§n 4 - Ch~ d(} sA k~ to an 46

3.3.2.5 Ph§n 5-H~ thBng bao cao tai chinh 47

3.3.2.6 Ph§n 6- M()t sA htr6'ng dftn v~ k~ toan quan trj 49

3.4 M<)T SO KIEN NGHJ 50

3.4.1 DBi v6'i cO' quan quan ly nha nu6'c 50

3.4.2 DBi v6'i h(}i ngh~ nghi~p va cac tA chifc hB tr(}' doanh nghi~p, d~c bi~t Ia DNNVV 51

3.4.3 DBi v6'i cO' sir dao t~o 51

~ - lf KET LU.;.N CH ONG 3 53

KET LU~N 54

-iii-Nhiit thi hoa hi thong kt toan ung d~ng cho cac doanh nghi?p Viit Nam

~w2$'

Ta vzet tat 1 ll ay u

Ch "'' 4"' k"" , CDKT e uQ e toan

KTKT ae toan-azem toan KTTC Ke' toan tai chinh

KTQT Kt toan quan tri

CMKT Chuiln mJ!c ke' toan

-iv-•

Nhfit the' h6a h~ thilng ke' toan ung d(lng cho cac doanh nghi~p Viit Nam

-<:?3 *

ro -Hi~n nay, cac doanh nghi~p a Vi~t Nam thl,l'c hi~n k~ toan theo ch~ d() k~

to{m duqc ban hanh theo QD 15/2006/QD-BTC ngay 20/3/2006 ho~c theo QD 48/2006/QD-BTC ngay 14/9/2006 n~u la doanh nghi~p vira va nh6 Vi~c ban

hanh d6ng thai hai CDKT d~ ap d1,1ng cho doanh nghi~p vai quy mo khac nhau, n~u xet v€ m~t hinh thuc thi c6 ve hqp ly nhung n~u xet v€ n()i dung t6 chuc, giai quy~t nhu cftu thong tin ciing nhu yeu cftu thfmg nhfit va 6n d!nh thi n6 l~i b()c 19

rfit nhi€u di~m khong hqp ly, khong kha thi, t~o ra nhi€u kh6 khan, lung tung cho

doanh nghi~p; rna d~c bi~t a Vi~t Nam, doanh nghi~p vira va nh6 chi~m han 95% Theo nghien cfru va khao sat tir nhi€u ngu6n tai li~u thi ty 1~ DNNVV rfit

Ian nhung ty 1~ doanh nghi~p ap d1,1ng CDKT theo QD 15 l~i khong nh6 Day la

di~m mau thufin va mau thufin nay bAt ngu6n tu nhi€u nguyen nhan trong do co

nguyen nhan quan trQng la cac doanh nghi~p d€u thfiy dng vi~c thvc hi~n k~ toan

theo QD 15 t~o ra duqc nhi€u thong tin han va khong dua ra yeu cfiu k~ toan chi ti~t qua nhi€u

M~t khac, v€ m~t khoa h9c vi~c ban hanh va ap d1,1ng d6ng thai 2 CDKT c6

nhi€u di~m tuang d6ng, con nhfrng di~m khac bi~t chi la sv cAt xen, l~p ghep ho~c g()p l~i cho ra ve dan gian, bat n~ng n€ la m()t vi~c lam h~t sue cam tinh va

khong c6 CO' sa khoa hQC Chinh di€u nay bAt bu()c nai ap dl,lng phai c6 chQn Iva CDKT phu hqp cho du quy mo cua doanh nghi~p theo quy d!nh phai ap dl,mg CDKT nay ho~c CDKT khac Nhu v~y tinh hi~u h,rc cua CDKT duqc ban hfmh khong duqc cac doanh nghi~p ton trQng ciing ch~ng c6 ca quan nao xu ly vfin d€ nay

Xufit phat tir nhfrng nguyen nhan n6i tren, chung toi thfiy r~ng vi~c nhfit th~

h6a CDKT ap d1,1ng cho doanh nghi~p la vfin d€ cfin phai thl,l'c hi~n sam d~ dam

bao tinh khoa hQC va tinh hi~u Ivc cho h~ th6ng k~ toan duqc ban hanh u€ tai

nghien cuu nhfit th~ h6a CDKT ap d1,1ng cho cac doanh nghi~p Vi~t Nam c6 y

1-Nhiit the' h6a hi thiJng kt lotin ung dl;lng cho cti.c doanh nghiip Viii Nam

nghia khoa hQC va CO kha nang trng dt.mg vao thl,TC t~ n~U dUQ'C CO' quan SO~n thao

ch~ d<) k~ tmin quan tam tham khao

Cac phuong phap duqc su dt.mg d~ nghien ctru d~ tai la phuong phap h~

thfing, phuong phap ti~p C~n ffi\lC tieu, phuong phap SO sanh, phuong phap phan tich Cac phuong phap duqc v~n d\lng d~ h~ th6ng h6a m<)t s6 v~n d~ ly lu~n c6

lien quan, phan tich va danh gia thl,fc tr~ng, dua ra nhfrng giai phap C\1 th~ d~ d~t

duqc m\lc tieu cua d~ tai d~ ra

D~ tai nghien c(ru duqc phan thanh ba chuong:

Chuong 1: T6ng quan v~ h~ th6ng k~ toan ap d\lng cho cac doanh nghi~p

Chuong 2: Thl,fc tr~ng h~ thfing k~ to an ap d\lng cho cac doanh nghi~p Vi~t

Nam hi~n nay

Chuong 3: Giai phap nh~t th~ h6a h~ thfing k~ toan ap d\lng cho cac doanh

nghi~p Vi~t Nam

Ngoai ra, d~ tai con m<)t s6 ph\1 1\lc duqc dung d~ gi6i thi~u h~ th6ng tai

khoar · k~ toan, h~ th6ng BCTC duqc ban hfmh theo QD 15 va QD 48

2-Nhilt thi hoa h~ thong ke' toan ung d(lng cho cac doanh nghi~p Vi~t Nam

CHUONG 1: TONG QUAN VE KE TOAN VA H~ THONG KE

TOAN AP DVNG CHO CAC DOANH NGHI~P

1.1 BAN CHAT VA VAl TRO CUA THONG TIN KE TOAN 1>01 v(n cAc

1>01 TU<}NG SU DVNG:

1.1.1 Ban chit ciia k~ tmin:

K~ tmin hl m9t h~ th6ng thong tin tht,rc hi~n vi~c cung c§p thong tin v€ tinh hinh kinh t~ - Uti chinh ella m9t t6 chuc thong qua m9t h~ th6ng cac phuang phap

k~ toan duqc su dt,mg d~ thu th~p, ghi nh~n, xu ly va t6ng hqp thong tin g~n li€n v6i cac thu6c do ti€n t~, hi~n v~t va thai gian lao d<)ng, trong d6 ti€n la thu6c do chu y~u

K~ toan c6 chuc nang ca bfm la chuc nang thong tin (con g9i la chuc nang phan anh) D6ng thai, k~ toan con c6 chuc nang ki~m tra (con g9i la chuc nang giam d6c), tht,rc hi~n ki~m tra tinh hinh ch§p hanh lu~t phap, ch§p hanh n9i quy, quy ch~ ho~t d9ng ella dan vi k~ toan va ki~m tra vi~c tht,rc hi~n cac mvc tieu, k~ ho~ch da d€ ra

H~ th6ng thong tin k~ toan duqc phan bi~t thanh hai phan h~: h~ th6ng thong tin k~ toan tai chinh va h~ th6ng thong tin k~ toan quan tri

KTTC tht,rc hi~n vi~c cung c§p thong tin v~ tinh hinh tai san, ngu6n v6n cling nhu tinh hinh va k~t qua ho~t d<)ng cua dan vi k~ toan d~ cung c§p cho cac d6i tuqng su dvng a ben trong l~n ben ngoai dan vi k~ toan KTTC c6 cac d?c di~m ca ban sau:

+ Phan anh nhung S\f ki~n da xay ra

+ Thong tin phan anh g~n li~n v6i ph~m vi toan dan vi

+ Thong tin phai c6 d9 tin c~y cao

3-Nhflt thi h6a hf thffng kt toan ung d(lng cho cac doanh nghifp Vifl Nam

hi~n CaC k~ ho~ch ng~n va dai hi;tn d~ phl,lC V\} cho nhu C~U Slr dl,lng CUa CaC dfii tu911g ben trong dan vi k~ tmin KTQT c6 cac d~c di~m ca ban sau:

+ Chu y~u phan anh nhfrng SlJ ki~n dang va s~p xay ra

+ Thong tin phan anh g~n lien v6i tung b<) ph~n, tung chuc nang ho~t

d<)ng cua dan vi

+ Thong tin cung c~p phai c6 tinh linh ho~t va thich ung

+ Khong mang tinh phap l~nh

Hai phan h~ nay c6 m6i quan h~ m~t thi~t trong qua trinh t6 chuc, thvc hi~n va t~o ra nen sv lien k~t trong qua trinh cung c~p thong tin d~ thong tin k~

toan phan anh duqc nhfrng SlJ ki~n da, dang va se xay ra trong qua trinh ho~t d<)ng cua dan vi k~ toan

Thong tin k~ tmin c6 vai tro quan trQng d6i v6i cong tac quan ly, dieu

hanh cua doanh nghi~p, cua nha nu&c va cua nhieu d6i tuqng khac c6 quyen lqi trvc ti~p ho~c gian ti~p d6i v6i ho~t d<)ng cua doanh nghi~p

+ D6i vai bim than doanh nghi¢p: thong tin k~ toan la can cu quan

trQng d~ doanh nghi~p ho~ch dinh, ki~m soat, phan tich va danh gia tinh

hinh kinh doanh, qua d6 dua ra nhfrng bi~n phap quan ly, dieu hanh doanh

nghi~p m<)t each thich ung v6i dieu ki~n va moi trucmg ho~t d<)ng trong

tung thai ky nh~t dinh, c6 nhfrng quy~t dinh phu hqp v&i yeu c~u va kha

nang phat tri~n cua doanh nghi~p trong giai do~n tru6c m~t cling nhu dai

h~n

+ D6i vai cac ca quan chuc nang cua nha nuac: thong tin k~ toan la CO'

sa quan trQng d~ ki~m soat va danh gia tinh hinh ho~t d<)ng cua doanh nghi~p, tu d6 c6 nhfrng chi d~o va h6 trq phu hqp, kip thai thuc day doanh

nghi~p thvc hi~n kinh doanh dung phap lu~t,c6 hi~u qua Ngoai ra, thong tin k~ toan con }a CO' sa d~ t6ng hqp tinh hinh kinh t~, tai chinh CUa nganh,

4-Nhi{t thi h6a h~ thffng ke' toan ung d(lng cho cac doanh nghi~p Vi~t Nam

cua dia phuong, cua qu6c gia rna dva vao d6 d~ di~u chinh va xay dvng chinh sach, chien luge phat tri€n n€n kinh te trong tung giai do~n nh~t dinh

+ D6i vai cdc a6i tu(Jng khac: thong tin ke toan la CO' sa quan trQng d~ tim hi~u phan tich, danh gia tinh hinh va k~t qua ho~t d<)ng ella doanh

nghi~p nh&m qua d6 c6 ca sa thvc ti8n d~ ra cac quyet dinh lien quan den dfiu tu, cho vay, cung c~p hang h6a dich Vl,l, • Ngoai ra, thong tin ke toan con t~o ra va cung c~p b&ng chung cfin thiet cho cac t6 chuc ki~m toan, tu

v~n, thl,lc hi~n cac nghi~p vv c6 lien quan den quy~n lgi cua cac d6i tugng su dvng thong tin

1.2 TIEU CHUAN DANH GIA ellA T LUQNG THONG TIN KE TOAN VA cAc YEU TO ANH HUONG DEN THONG TIN KE TOAN:

1.2.1 Tieu chufin danh gia chit hrQllg thong tin k~ toan:

Thong tin ke toan duqc cung c~p cho cac d6i tugng su dvng dugc trinh bay tren h~ th6ng bao cao tai chinh Do thong tin ke toan anh huang den quy~n

lgi cua nhi~u d6i tugng su dvng khac nhau nen d~ bao v~ quy€n lgi cua nguai su dvng thi thong tin k€ toan dugc cung c~p cfin phai dam bao cac tieu chmin ch~t

lugng nh~t dinh rna nhfrng tieu chufin nay da dugc cac t6 chuc ke tmin tren the gi6i ch~p nh~n va cong b6, c6 th~ dua ra m(>t s6 tieu chufrn ch~t lugng nhu sau:

(1) Tinh di hidu: m(>t trong nhfrng di;ic tinh chu yeu cua thong tin ke toan hl phai de hieu v&i nguai su dt,mg T~t nhien nguai su dt,mg phai c6 nhfrng am hi~u a m(>t trinh d(> nh~t dinh v€ ho~t d(>ng kinh doanh va

nghi~p vv ke toan

(2) Tinh thich h(Jp: thong tin ke toan chi c6 ich m(>t khi n6 thich hqp v6i nhu cfiu ra quyet dinh cua nguai su dvng Nhfrng thong tin c6 ch~t lugng thich hqp phai c6 gia tri giup nguai su dvng danh gia dugc s\f ki~n

da xay ra, dang xay ra va s~p xay ra; giup nguai su dvng chinh ly nhling danh gia v~ qua khu

5-•

Nh/[t thi hoa hf thtlng ke' toan ung dr.mg cho cac doanh nghifp Vift Nam

Tinh thich hqp cua thong tin k~ tmin con chiu anh hu6ng b6i tinh trQng y~u cua thong tin d6

(3) Tinh dcing tin c(iy: day hi m<)t trong nhfrng tieu chu~n quan trQng cua thong tin k€ tmin b6i n6 anh hu6ng tn,rc ti€p d€n quy~n lqi cua nguai sir dt,mg Thong tin c6 chftt luqng dang tin c~y khi n6 khong m~c nhfrng sai l~m nghiem trQng ho~c phan anh meo m6 m<)t each c6 y

Cac thong tin c6 th~ thich hqp nhung l~i khong dang tin c~y v~ ban chftt ho~c each trinh bay b6i v6i nhfrng thong tin nay c6 th~ c6 nhfrng sai

l~m rna nguai ta chua phat hi~n ra £>~ dam bao tinh dang tin c~y cua thong tin thi thong tin duqc trinh bay phai thoa man cac tinh chftt: trinh bay trung thl,!C, n<)i dung ldn hinh thuc; khach quan, th~n trQng Va d~y du

( 4) Tinh so sanh dur;c: d~c di~m chftt luqng quan trQng rna thong tin k~

toan phai c6 duqc d6 la tinh so sanh duqc Thong qua so sanh, nguai sir dt,mg se n~m b~t va danh gia duqc xu huang bi~n d<)ng v~ tinh hinh tai chinh va kinh doanh cua doanh nghi~p; m6i tuang quan v~ tinh hinh tai chinh va kinh doanh ding nhu nhfrng thay d6i v~ tinh hinh Uti chinh gifra cac doanh nghi~p

£)~ thong tin k~ toan c6 th~ so sanh duqc thi vi~c xac dinh va ghi

nh~n thong tin phai nhftt quan lien tvc trong nhi~u ky N~u c6 thay d6i v~

chinh sach va phuang phap k~ toan thi phai giai trinh d~ nguai nh~n thong tin n~m duqc nhfrng thay d6i nay

1.2.2 Cac y~u t8 chi phBi d~n ch§t lll'Qllg thong tin k~ toan:

Chftt luqng thong tin k~ toan do cac doanh nghi~p t~o l~p va cung cftp cho cac d6i tuqng sir dvng chiu S\l' tac d<)ng cua nhi~u y~u t6 khac nhau do ph\1 thu<)c vao moi truang va d~c di~m ho~t d<)ng, tinh da d~ng cua nguai sir dl,lng, ffil,lC dich sir dvng cfing nhu S\l' thay d6i chinh sach quan ly cua nha nu6c, sl,! phat tri~n v~

tu duy k~ toan va yeu c~u h<)i nh~p cua k~ toan Sau day, d~ tai d~ c~p d~n m<)t s6

6-Nhlit thi hoa hQ thilng ke' totin ling dl;lng cho ctic doanh nghi?p Vi?t Nam

y€u t6 cl) th~ c6 tac d()ng d€n ch~t luQTig thong tin k€ toan cua doanh nghi~p cung

clip qua h~ th6ng BCTC:

+ Yiu t6 thu{Jc vJ moi truimg kinh doanh: y€u t6 m1y g~n v6i nhi€u

vlin de lien quan d€n quy mo cua don vi k€ toan, ngu6n cung clip Uti chinh, S\f phat tri~n trong tuang lai Va yeu cfiu h(}i nh~p, vlin de c6 phfin h6a Va S\f phat tri~n cua thi truang chung khoan, cac hinh thuc t6 chuc doanh nghi~p,

vlin de l~m phat Va S\f tac d(}ng CUa no d€n nen kinh t€,

Vi~c xay d\fng m()t h~ th6ng k€ toan phu hqp v6i moi truang kinh

doanh se dap ung cac nhu cfiu t~o ra thong tin k€ toan c6 tinh huu dl)ng cao

va duqc cong nh~n r()ng rai tir nhieu d6i tuqng su d1.1ng

+ Yiu t6 thu{Jc moi truong phap ly: k€ toan khong chi ph1.1c Vl) cho cong tac qmin ly a tUng dan vi k€ toan rna COn phl)C Vl) cho yeu cfiu qmin ly nen kinh t€ cua m6i qu6c gia nen n6 phai duqc thi€t k€ va ap dl)ng phu hqp v6i quy dinh phap lu~t cua tirng qu6c gia Xulit phat tir chuc nang cua k€

toan la thong tin va ki~m tra ve ho~t d()ng cua m()t t6 chuc - m()t t€ bao cua

nen kinh t€ cling nhu d~ bao v~ quyen lqi cua cac d6i tuqng su dl,mg thong

tin k€ toan thi s\f can thi~p cua nha nu6c vao h~ th6ng k€ toan d~ dam bao

S\f minh b~ch va trung th\IC CUa thong tin k€ toan la h€t SUC cfin thi€t va

thoa dang Vlin de d~t ra la sv can thi~p cua nha nu6c t6i muc d9 nao d~

tung don vi k€ toan c6 th~ phat huy tinh chu d()ng cua minh khi v~n d1,mg

h~ th6ng k€ toan vao th\Ic ti€n ho:;tt d()ng v6i hi~u qua cao nhlit

M()t v~n de khac cling cfin duqc d~t ra la h~ th6ng k€ toan c6 m6i

quan h~ ch~t che v6i vi~c ban hanh va th\{c hi~n cac lu~t thu€ nen vi~c thi€t

k€ h~ th6ng k€ toan cling chiu S\f chi ph6i cua h~ th6ng lu~t thu€ v6i ml)c

dich la h6 trQ' ca quan thu€ thvc hi~n t6t qua trinh ki~m soat va hanh thu

thu€

+ Yiu t6 thu{Jc vJ moi truirng van h6a: k€ toan duqc thvc hi~n trong

moi truang s6ng v6i nhfrng con nguai duqc nuoi du5ng, dao t~o, sinh s6ng

chu y€u a ban dja - nai rna CaC don vj k€ toan dang ho:;tt d(}ng nen chju S\f

7-"

Nhilt thi h6a h~ thong ke' toan ung dlf.ng cho cac doanh nghi~p Vi~t Nam

chi ph6i d.t m~nh me bai moi trubng van h6a Moi tru(mg van h6a c6 tinh lich su nen tuy theo di~u ki~n ra dai va phat trien cua m6i qu6c gia rna ho~t

d<)ng k~ toan cling nhu tu duy k~ toan c6 nhfrng dinh huang phat trien mang tinh d?c trung Tinh d~c trung nay lien quan tinh chfrt cua thong tin, thai diem cung c§.p thong tin, d6i tw;mg nh~n va su d1,mg thong tin, hinh th(rc cong b6 thong tin va ca S\l' anh huang cua nha nu6c d~n ho~t d<)ng t~O l~p va cong b6 thong tin

1.3 Ht THONG KE TOAN VA CHE DQ KE TOAN AP DVNG CHO CAC DON VJ KE TOAN:

1.3.1 H~ thOng k~ tmln ap dl}ng cho cac dO'n vi k~ toan:

N ~u xem xet k~ to an du6i g6c d9 la m<)t h~ th6ng thong tin thi h~ th6ng nay g6m cac phan h~ c6 m6i quan h~ ch~t che v6i nhau tu qua trinh thu th~p

thong tin ban d~u d~n qua trinh t~o ra thong tin d~u ra de cung c§.p cho cac d6i tu911g su d\lng

+ H¢ th6ng thong tin ddu vao: day la phan h~ th\fc hi~n cong vi~c ghi

nh~n va thu th~p ngu6n du li~u d~u vao lien quan d~n t§.t ca ho~t d<)ng khac nhau trong don vi k~ toan D?c di€m cua phan h~ nay la thong tin c6 tinh ch§.t rai r~c g~n li~n v6i tung nghi~p V\1 kinh t~ thu<)c tirng lo~i ho~t d<)ng khac nhau H~ th6ng nay hinh thanh nguyen li~u d~u vao cho h~ th6ng xu

ly thong tin (h~ th6ng ca sa du li~u)

+ H¢ th6ng xu ly thong tin (h? th6ng CO' sa du li?u): day la phan h~

thl,l'C hi~n Vi~C phan lo~i Va XU ly thong tin d~U VaO CO tinh rai f~C thanh thong tin CO tinh h~ th6ng theo thai gian, theo d6i tUQ'llg k~ toan va theo tung lo~i ho~t d<)ng cua dan vi k~ toan Ngoai ra, tuy theo m1,1c tieu cua thong tin duQ'c cung c§.p rna h~ th6ng nay con chQn lQc, s~p x~p va xu ly de

t~o ra ca sa du li~u c~n thi~t cho h~ th6ng thong tin d~u ra

+ H¢ th6ng thong tin ttdu ra: day la phan h~ thvc hi~n cong vi~c t6ng hqp thong tin tu h~ th6ng ca sa dfr li~u de hinh thanh nen h~ th6ng bao cao

8-;

Nhat thi hoa hf th6ng ke' toan ung d'(lng cho cac doanh nghifp Vift Nam

titi chinh va bao cao k€ toan qmin tri cung c§p cho cac d6i tuQ'Ilg sir dvng 6 ben trong ldn ben ngoai dan vi k€ toan H~ th6ng nay duqc qmin ly va ki€m

soat h€t sue ch~t che d€ thong tin duqc chuy€n tai d€n dung d6i tuQ'Ilg

trong thai gian quy dinh

Cac phan h~ k€ toan n6i tren duqc v?n hanh phu hqp v&i cac quy dinh

CUa phap lu?t V~ k€ toan va theo S\f tac d(>ng CUa b(> may quan ly trong dan vi k€ toan S\f v?n hanh cua cac phan h~ k€ toan n6i tren con g~n li~n v&i S\f v?n hanh cua h~ th6ng ki€m soat n(>i b(> H~ th6ng ki€m soat n(>i b(> la m(>t phan h~ thu(>c h~

th6ng quan ly cua dan vi k€ toan nhung c6 quan h~ m?t thi€t v&i cac phan h~

thu(>c h~ th6ng k€ toan n6i tren b6i thong qua h~ th6ng nay se tht;rc hi~n t6t vi~c

ki€m soat tinh hinh ch§p hanh phap lu?t, ch§p hanh n(>i quy, quy ch€ ho~t d(>ng,

tinh hinh tht;rc hi~n ch€ d(> k€ toan va d~c bi~t la qua vi~c ki€m tra thu tvc va quy

trinh ghi nh?n, xu ly thong tin se dam bao tinh xac thvc cho thong tin dugc cung c§p cho cac d6i tuQllg sir dvng

1.3.2 Ch~ d() k~ tmin ap dl}ng cho dO'n vj k~ toan:

Tuy theo m6i qu6c gia rna vi~c thvc hi~n cong tac k€ toan 6 dan vi k€ toan

dugc nha nu&c quy dinh th6ng nh§t trong ph~m vi n~n kinh t€ Vi~c quy dinh cua

nha nu&c dugc thl,lc hi~n thong qua vi~c so~n thao va ban hanh ch€ d(> k€ toan ap dt,mg cho cac dan vi k€ toan Ch€ d(> k€ toan thuang dugc so~n thao tren ca sa h~

9-Nhi{t thi h6a h? thflng ke' toan ung d(lng cho cac doanh nghi?p Vi?t Nam

ghi sf> k€ to{m va ki~m tra Ngoai ra, n6 con quy dinh v~ vi~c luu tni, bao quan, quan ly va su dt,mg cac lo~i chtmg tir ke toan trong dan vi ke toan

(2) H~ th6ng tcti khoim ki toim: h~ th6ng tai khoan k€ toan la mo hinh

xu ly thong tin g~n li~n v6i tirng d6i tuQTig k€ toan d€ cung cfrp thong tin v~ s6 hi~n c6 va tinh hinh v~n d9ng cua d6i tuqng k€ toan trong qua trinh ho~t

dong cua dan vi k€ toan va qua do phl,lc V\1 cho vi~c l~p ra cac bao cao k€ toan c6 lit!n quan

H~ th6ng tai khoan duqc quy dinh v~ s6 luqng, ten gQi, s6 hi~u cua tai khoan, mot s6 phuang phap tinh toan d~ ghi nh~n thong tin vao tai khoan

va quan h~ d6i ung chu yeu gifra cac tai khoim phan anh noi dung cac

nghi~p Vl,l kinh t€ phat sinh 0 cac dan vi k€ toan

(3) Chi d(J saki toan: s6 k€ toan la hinh thuc duqc su dl,lng d€ ghi chep

cac nghi~p V\1 kinh t€ phat sinh mot each c6 h~ th6ng theo noi dung kinh t~ ho~c theo trinh tg thai gian phat sinh nh~m qua d6 phan anh s6 hi~n c6 va tinh hinh tang giam cua cac d6i tUQ'Ilg k~ toan va th(r t1,l phat sinh cua

nghi~p V\1 kinh t~ trong qua trinh ho~t dong cua dan vi k~ toan

s6 k~ toan bao g6m cac sf> t6ng hqp va s6 chi ti~t duqc ghi chep theo thu t1,l thai gian, theo h~ th6ng ho~c k~t hqp M9t s6 s6 phl,lc V\1 cho k~ toan tai chinh duqc quy dinh m~u va huang d~n each ghi s6 Cac s6 phl,lc V\1 cho

k~ toan quan tri do dan vi k~ toan tg thi~t k~ m~u s6 va t1,l thgc hi~n

phuang phap ghi sf> d€ phu hqp v6i d~c di€m ho~t d9ng va yeu c~u cung cfrp thong tin

(4) H~ th6ng bao cao tai chinh:

H~ th6ng bao cao tai chinh cung cap thong tin t6ng hqp v~ tinh hinh tai san, ngu6n vfm, tinh hinh va k~t qua ho~t d9ng cling nhu m9t s6 tinh hinh khac lien quan ho~t dong cua dan vi k~ toan d~ phl,lc V\1 cho nhu c~u su dl,lng cua cac d6i tuQTig ben trong l~n ben ngoai dan vi Rieng v6i cac dan vi k~ toan nha nu6c thi h~ th6ng bao cao tai chinh con duqc su dl,lng lam can cu d~ quy~t toan ngu6n kinh phi duqc cap nen con duqc g~n v6i ten gQi la bao cao quy~t toan

10-Nhi[t thi hoa hi thf{ng kt toan ung d1.mg cho cac doanh nghiip Viit Nam

H~ th6ng bao cao Uti chinh duqc quy d!nh th6ng nhfit v€ danh m1,1c bao cao, hinh thuc bao cao, n9i dung ctia tung bao cao (h~ th6ng cac chi tieu trong bao cao ), phuong phap l~p, nai gui bao cao, thai gian gui bao cao va hinh th(rc cong b6 thong tin duqc trinh bay trong cac bao cao

-11-Nhlit thi hoa hf thflng ke' totin ung dlJ,ng cho ctic doanh nghifp Vift Nam

KET LU~N CHUONG 1

K€ tmin la cong C\1 khong th€ thi€u duqc trong ho?t d9ng quan ly cua m9t t6 chuc Thong tin do k€ tmin cung c~p khong chi ph\lc V\1 cho vi~c quan ly,

di~u hanh cho bim than t6 chuc rna con ph\lc V\1 cho nhit~u d6i tuqng khac a ben ngoai c6 W!n quan

Do c6 vai tro quan trQng nhu v~y nen vi~c t6 chuc thvc hi~n k€ tmin phai tuan thu cac quy djnh cua phap lu~t d€ dam bao cac thong tin do k€ toan t?O ra va cung c~p c6 tinh phap ly, duqc cong nh~n va sir dl,lng N goai ra, d€ thong tin k€ tmin duqc ch~p nh~n r9ng rai thi thong tin k€ toan phai d?t duqc cac tieu chuftn chdt luqng cfin thi€t rna nhung tieu chuftn nay duqc cac t6 chuc k€ toan qu6c t€ nghien CUu va cong b6

£>€ c6 duqc thong tin k€ toan hfru ich thi k€ toan phai thl,Ic hi~n vi~c thu

th~p, phan lo?i, XU ly Va t6ng h<;Yp d€ bien nhfrng thong tin rai f?C thanh thong tin t6ng hqp phan anh duqc toan b9 tai san va tinh hinh ho?t d9ng cua dan vj k€ toan Qua trinh thl,Ic hi~n k€ toan luon gin li~n v6i cac h~ th6ng: h~ th6ng thong tin dfiu vao, h~ th6ng xir ly thong tin, h~ th6ng thong tin d~u ra va h~ th6ng ki€m soat n9i b9

Chu nhifm: PGS.TS Vo Van Nhi Trang-

12-Nhat the' hoa hf thl{ng ke' toan ung d(lng cho cac doanh nghi~p Vi~t Nam

CHUONG 2: THUC TRANG HE THONG KE TOAN AP DUNG CHO

CAC DOANH NGHI:E:P VI~T NAM HI:E:N NAY

2.1 GH~11 THitU TONG QUAT TINH HINH DOANH NGHI:E:P VI:E:T NAM

VA cAc QUY DJNH PHAP LY VE KE TOAN AP DVNG CHO DOANH

NGHI~P:

2.1.1 Gi&i thi~u tAng quat tinh hinh doanh nghi~p Vi~t Nam:

Doanh nghi~p a Vi~t Nam khong ngtrng phat trien v~ s6 luQ'Ilg, quy mo ho~t d(}ng, nganh ngh~ va linh V\l'C kinh doanh, hi~u qua ho~t d(}ng Va la d6i

tuQ'Ilg quan trQng, chu yeu dong g6p vao ngu6n thu cua ngan sach qu6c gia Vai tro cua doanh nghi~p d6i v6i n~n kinh te va d6i v6i xa h9i la het sue 16n lao, chi

ph6i den mQi ng6c ngach cua cu9c s6ng cling nhu den h~ th6ng phap lu~t va t~t

ca cac chinh sach phat tri~n d~t nu6c trong ng~n h~n lftn trong dai h~n

Doanh nghi~p Vi~t Nam dang khong ngtrng 16n m~nh va dang tang cuemg duqc kha nang c~nh tranh trong n~n kinh te thi truang

Tinh hinh doanh nghi~p Vi~t Nam hi~n nay duqc trinh bay t6m luqc nhu sau:

(1) s6 luf)'ng doanh nghi?p tang theo timg ngay nhung agi b(J ph4n la doanh nghi?p vira va nho, th~m chi r~t nhi~u doanh nghi~p c6 quy mo sieu

nho Theo cac ngu6n thong tin c6ng b6 thi s6 luqng doanh nghi~p nho va

vua khoang tren du6i 500.000 doanh nghi~p (chiem khming 95% trong

t6ng s6 doanh nghi~p hi~n c6 a Vi~t Nam)

(2) ffinh thuc sa hi1u kha ila dgng nhung sa hi1u nha nuac chi t4p trung

a cac doanh nghi?p lan ho(ic sieu lan (t4p iloan kinh d), con a cac doanh

nghi~p vtra va nho thi hfru het thu9c sa hiiu tu nhan ( doanh nghi~p tu nhan, cong ty TNHH) Cac hinh thuc sa hiiu con l~i t~p trung a m<)t s6 doanh nghi~p 16n va trung binh

Chu nhi~m: PGS TS Vo Van Nhi Trang-

13-•

Nhflt thi hoa h? thifng kt toan ung d(lng cho cac doanh nghi?p Vi?t Nam

(3) VJ ffnh VifC VG nganh nghJ kinh doanh tfnh cho ain nay thi doanh nghi?p Vi?t Nam c6 au kha niing va dii tham gia ddy au vao m9i ho(lt d6ng,

k~ ca nhfrng ho<;Lt d()ng doi hoi cong ngh~ cao, phuc t<;Lp Tuy nhien cac doanh nghi~p vira va nho vfin m6i t?p trung vao san xu~t cong nghi~p c6

cong ngh~ don gian, thuong m(;li va dich V\1, trong do ho<;Lt d()ng thuong m(;li

Va dich V\1 kha n& fQ trong nhfrng nam gfrn day

(4) Vi CO' sa wjt chdt- kj thu{jt VG cong ngh? thi ngoai m()t sfJ doanh

nghi~p c6 quy mo trung binh va 16n duqc chu tn;mg dfru tu va d6i m6i dung

m(:rc de d<;Lt dUQ'C tfrm CO khu V\l'C, d<;Li bQ ph?n doanh nghi~p COn l<;Li vfin

chua c6 di€u ki~n dfru tu, d6i m6i nen cong ngh~ con l<;Lc h?u, ca sa v?t

ch~t - ky thu?t con ngheo nan Do v?y hi~u qua ho<;Lt d()ng chua cao, kha nang C<;lnh tranh Con yeu chua th~ VUOTI m(;lnh ra CaC nu6c khu V\l'C va toan

hanh lam fmh huang khong nho den hi~u qua kinh doanh

u€ doanh nghi~p Vi~t N am c6 th~ phat tri€n nhanh chong, tang cuang

duqc kha nang C<;Lnh tranh va h()i nh?p toan cfru thi doanh nghi~p va nha nu6c cfrn phai c6 nhfrng giai phap d6ng b9 d~ tac d()ng den moi truemg, di€u ki~n, nang lt!c ho<;Lt d()ng Trong cac giai phap tac d()ng thi giai phap lien quan den h~ thfJng thong tin kinh te n6i chung va h~ th6ng thong tin ke toan n6i rieng, cling c6 y nghia het sue quan trQng

2.1.2 Cac quy djnh phap ly v~ k~ toan ap dl}ng cho doanh nghi~p:

0 VietNam viec thuc hien cong tac ke toan phai tuan thu cac quy dinh cua

phap lu?t duqc nha nu6c ban hanh th6ng nh~t

14-Nhi{t thi hoa hf thffng kt tmin ung d(lng cho ctic doanh nghifp Vift Nam

Van bfm phap ly cao nhfit chi ph6i den ke toan va ho~t d()ng ke toan la Lu~t ke toan Lu~t ke toan quy djnh cac n9i dung lien quan den cac vfin d€ chung

v€ ke toan nhu nhi~m Vl,l ke toan, yeu cdu ke toan, nguyen t~C ke toan, d6i tm;mg

k~ toan, n()i dung cong tac k~ tmin, t6 chuc b9 may k~ toan nguoi lam k~ toan,

ho~t d()ng ngh€ nghi~p ke toan, qufm ly nha nu&c v€ ke toan va m()t s6 vfin d€ khac

Lu~t ke toan la ca sa phap ly quan trQng cho vi~c so~n thao va ban hanh

che dQ ke toan ap dl,lng cho doanh nghi~p ( va cho dan vj ke to an thUQC linh VlJC ·

phi san xufit )

D6i v&i ho~t d()ng cua doanh nghi~p, ke toan con chiu sv chi ph6i cua

chufin ID\l'C ke toan Hi~n t~i c6 26 chufin ID\l'C ke toan da duqc ban hanh va ap dvng S~p den se con m()t s6 chufin ID\l'C khac duqc ban hanh va ap dvng Chufin ID\fC ke toan gf>m nhfrng nguyen t~C va phuong phap ke toan CCY ban huang d§n

vi~c ghi nh~n thong tin ke toan va trinh bay bao cao tai chinh Chufin ID\fC ke toan

la can CU phap ly chi ph6i trl,l'C tiep den che dQ ke toan ap dt,mg cho cac doanh

nghi~p

Tren ca sa lu~t ke toan va chufin mvc ke toan, ca quan chuc nang cua nha nu&c (B9 Tai Chinh) tien hanh so~n thao va ban hanh che d9 k~ toan ap dvng

cho doanh nghi~p d€ quy djnh nhfrng n()i dung cv th€ lien quan d~n thu th~p

thong tin ban ddu, phan lo~i nghi~p V\1 kinh te phat sinh d€ ghi CaC tai khoan Va

cac s6 ke toan theo m§u duqc huang d§n, l~p bao cao tai chinh d~ cung cfip thong

tin cho cac d6i tuqng sir dt,mg

Ngoai ra CCY quan chuc nang nha nu&c con ban hanh cac thong tu d€ huang d§n thl,l'C hi~n cac chufin ID\l'C ke toan m6i dUQ'C ban hanh va huang d§n nhfrng sua d6i, b6 sung che d9 ke toan khi c6 sv thay d6i cua lu~t thue ho~c theo yeu cdu d6i m&i h~ th6ng k~ toan d€ phil hqp v&i sv phat tri€n va h()i nh~p kinh

-15 -15 -15 -15 -15 -15 -15 -15 -15 -15 -15 -15 -15

-Nhat thi hoa hQ thti'ng kt toan ung dt.mg cho cac doanh nghiQp ViQt Nam

Cac lu~t khac c6 lien quan

d~n ho~t d<)ng cua doanh

nghi~p

ChS d9 ke toan

Thong tu hu6ng d~n

kS toan sua d6i, b6 sung

2.2 GIOI THI:E:U CHE DQ KE TOAN AP DVNG CHO cAc DOANH NGHI~P VI~T NAM HI:E:N NAY:

Hi~n nay c6 hai ch€ d<) k€ tmin duqc ban h~mh va ap dt,mg cho cac doanh nghi~p Vi~t Nam:

+ Ch€ d<) k€ toan ban hfmh theo quy€t dinh 15/2006/QD-BTC ngay 20/03/2006 duqc quy dinh ap dt,mg cho doanh nghi~p n6i chung, nhung thubng duqc hi~u la ap dt,mg cho doanh nghi~p c6 quy mo 16n

+ Ch€ d<) k€ toan ban hanh theo quy€t dinh 48/2006/QD-BTC ngay 14/09/2006 duqc quy dinh ap dt,mg cho doanh nghi~p nho va vira

Ngoai ra con c6 m<)t s6 thong tu duqc B<) Tai Chinh ban hanh d~ sua

d6i, b6 sung cac ch€ d<) k€ toan da duqc ban hanh d~ phil hqp v6i chufrn mt,rc k~

toan va nhfrng thay d6i cua n~n kinh t€ trong giai do~m phat tri~n va h<)i nh~p sau

r<)ng

Sau day gi6i thi~u t6ng quat tung ch€ d<) k€ toan ap dt,mg cho doanh

16-Nhii't thi hoa h~ thlfng kt toan ung d(lng cho cac doanh nghi~p Viit Nam

2.2.1 Ch~ dq k~ tmin ban himh theo Quy~t djnh 15/2006/QD-BTC Nqi dung cua ch~ dq k~ toan nay bao gAm:

'

gom:

Ch€ d9 chung tir k€ tmin: n9i dung cua ch€ d9 chung tir k€ tmin bao

(1) Quy atnh chung v€ n9i dung va m~u ch(rng tir, h~ th6ng bi€u m~u

chung tir k€ tmin, l~p chung tir k€ tmin, kY chung tir k€ tmin, trinh t\f luan chuy€n va ki€m tra chung tir ke toan, dich chung tir ke toan ra ti€ng Vi~t;

su dt,mg, qufm ly va phat hanh bi€u m~u chtrng tir ke toan

(2) Danh m7:tc chz'mg tit ki toim bao g6m chung tir b~t bu()c va chung tir

hu6ng d~n lien quan den cac chi tieu lao d(>ng ti€n luong; hang t6n kho,

ban hang, ti€n t~, tai san c6 dinh va m9t s6 chung tir duqc ban hanh theo

cac van ban phap lu~t khac

(3) Mdu cdc loc;ti chz'mg tit ki toan

( 4) Gidi thich m)i dung va phuang phap ghi chep chz'mg tit ki toan

s6 lm;mg chtrng tir ke toan theo quyet dinh nay bao g6m:

+ Chz'mg tit vJ lao tl9ng tiJn luang: 12

+ Chz'mg tit vJ hang t6n kho:07

+ Chz'mg tit vJ ban hang:02

+ Chz'mg tit vJ tiJn t~: 10

+ Chz'mg tit v~ tai san c6 tltnh: 06

H~ th6ng tai khmin k€ toan: n9i dung cua h~ th6ng tai khoan ke toan

bao g6m:

(1) Quy tftnh chung

(2) Danh m7:tc h~ thbng tai khoim ki toan doanh nghi~p

-17-Nhl{t thi hoa hf tho'ng ke' toan ung d(lng cho cdc doanh nghifp Vifl Nam

(3) Giai thich n9i dung, kit cdu va phuang phap ghi chep tai khoan ki

d~n cong c1,1 tai chinh phai sinh

Ch~ d<) s6 k~ toan va hinh thirc k~ toan: N<)i dung cua ch~ d<) s6 k~ toan

va hinh th(rc k~ toan bao g6m:

(1) Quy djnh chung vJ s6 ki toan, cac lol;li s6 k~ to an t6ng hqp va s6, the k~ toan chi ti~t, h~ th6ng s6 k~ toan, trach nhi~m cua nguoi giii' va ghi s6 k~ toan; ghi s6 k~ toan b~ng tay ho~c b~ng may tinh, rna va ghi s6 k~

toan; sua s6 k~ toan; di~u chinh s6 k~ toan; cac hinh thirc k~ toan

(2) Cac hinh thuc ki toan bao gdm: hinh thirc k~ toan nh~t Icy chung; hinh thirc k~ toan nh~t Icy- s6 cai; hinh thirc k~ toan chirng tir ghi s6; hinh thirc k~ toan nh~t kY -chirng tir va hinh thirc ke toan tren may vi tinh

(3) Danh m¥C va mdu s6 ki toan ap d¥ng cho doanh nghi¢p

( 4) Giai thich va n9i dung va phuang phap ghi s6 ki toan

H~ th6ng bao cao tai chinh (BCTC): n<)i dung cua h~ th6ng bao cao tai chinh bao g6m:

(1) Quy djnh chung vJ BCTC nam va giua nien t19 gJm m1:1c dich cua BCTC; aJi tut;1ng ap d1:1ng; h¢ th6ng BCTC doanh nghi¢p; trach nhi¢m h~p

va trinh bay BCTC; yeu cdu l4p va trinh bay BCTC nguyen tdc ltjp va trinh bay BCTC; fo/ ltjp BCTC; thai hgn n9p BCTC; nai nhtjn BCTC Quy djnh chung vJ BCTC hop nhdt va t6ng ht;1p gJm BCTC ht;1p nhdt va BCTC t6ng ht;1p

(2) Danh m1:1c va bidu mdu BCTC nam va BCTC gifta nien d(J

(3) N9i dung va phuang phap ltjp BCTC

18-Nhlit thi h6a hf thifng ki tocin ung d(lng cho cac doanh nghifp Vift Nam

Theo quy d!nh hi~n hanh thi doanh nghi~p phai l~p cac BCTC:

(1) Bang din a6i ki toim

(2) Bao cao kit qua hogt a(Jng kinh doanh

(3) Bao cao luu chuydn tiJn t¢

( 4) Ban thuyit minh BCTC

Ch~ d9 k~ toan nay duqc ban hanh d~ ap d1,mg cho doanh nghi~p nh6 va vira N9i dung cua ch~ d9 k~ toan bao g6m:

+ Quy d!nh chung

+ Danh mvc h~ th6ng tai khoan k~ toan, giai thich n()i dung, k~t c~u va phuang phap ghi chep tai khoan k~ toan

+ Danh mvc, bi~u mftu, n9i dung phuang phap l~p bao cao tai chinh

+ Danh mvc, bi~u mftu, n9i dung phuang phap l~p ch(mg tir k~ toan

+ Danh mvc, bi~u mfiu, n9i dung phuang phap ghi s6 k~ toan

+ Sa d6 k~ toan chu y~u

Di~m khac bi~t ca bfm cua ch~ d9 k~ toan nay so v6i ch~ d9 k~ toan ban hanh theo QD 15 th€ hi~n 6 hai di€m chinh la quy dinh chung va sa d6 k~ toan chu y~u

+ Quy dinh chung dua ra cac quy d!nh v~ dan vi k~ toan duqc ap dvng

ch~ d(} ke toan nay, vi~c ap dl,lng CUa chu~n ffi\l'C ke toan da dUQ'C ban hfmh

va m9t s6 n9i dung ca ban da duqc quy dinh trong Lu~t ke toan

+ Sa d6 k~ toan chu y~u bao g6m cac sa d6 ke toan huang dftn m6i

quan h~ d6i ung cac tai khoan trong ghi chep ke toan lien quan d~n cac n()i dung va tinh hu6ng phan anh S\1' V~n d(}ng, thay d6i CUa m(}t ho~C m(}t

19-

Nhiit thi hoa hf thflng kt toan ung d(l.ng cho cac doanh nghiip Viit Nam

nh6m d6i tuqng k€ tmin cling nhu m()t s6 qua trinh kinh doanh chu y€u cua doanh nghi~p

Cac n()i dung khac con l~i v€ ca ban cling tuang tv nhu ch€ d() k€ toan

duqc ban hanh theo QD 15 Tuy nhien d€ phu hqp v6i quy mo ho~t d()ng va trinh d() chuyen mon v€ k€ toan va quan ly a doanh nghi~p vua va nho thi ch€ d() k€

toan nay da giam b6t ho~c dan gian h6a m()t s6 n()i dung k€ toan tuang d6i phuc

t~p duqc quy dinh trong QD 15

Vi~c giam b6t ho~c dan gian h6a n()i dung k€ toan cua ch€ d() k€ tmin

theo QD48 so v6i QD 15 duqc th€ hi~n tren cac m~t chu y€u:

(1) VJ chudn m11c ki toim: QD48 dua ra quy djnh v€ vi~c ap d1,mg dfty

du, ap d1,mg CO gi6i h~n va khong ap d1,mg chufin ffi\l'C k€ toan da dUQ'C ban

hanh d6i VOi k€ toan a doanh nghi~p nho va Vtra, Cl,l th€:

+ Cac chufin mvc ap d1,1ng dfty dti:

Chufin m\fc 0 1 - Chufin m\fc chung Chufin mvc 05 - Bftt d()ng san dftu tu

Chufin mvc 14 - Doanh thu va thu nh~p khac

Chufin mvc 16 - Chi phi di vay

Chufin m\fc 18 - Cac khoan dv phong, tai san va nq ti€m tang

Chufin mvc 23 - Cac S\1' ki~n phat sinh sau ngay ngay kth thuc kY k€ toan nam

Chufin m\}'c 26 - Thong tin v€ cac ben lien quan

+ Cac chufin mvc khong ap d1,1ng dfty dti (co gi6i h~n):

Chufin mvc 02 - Hang t6n kho

Chufin mvc 03 - Tai san c6 dinh hfiu hinh

Chuftn ml,l"c 04 - Tai san c6 dinh vo hinh

Chufin mvc 06 - Thue tai san

20-Nhi{t thi hoa hi thfing ke' toan ung dt,tng cho cac doanh nghifp Vift Nam

Chufin mvc 07 - K€ toan cac khmin dftu tu vao cong ty lien k€t

Chuiin mvc 08 - Thong tin tai chinh v~ nhung khmin v6n g6p lien

doanh

Chuiin ffi\l'C 10 - Anh huang cua vi~c thay d6i cy gia h6i doai

Chufin mvc 15 - Hqp d6ng xay dvng

Chuiin mvc 17 - Thu€ thu nh~p doanh nghi~p

Chuiin mvc 21 - Trinh bay bao cao tai chinh

Chuiin mvc 24 - Bao cao luu chuyen ti€n t~

Chufin mvc 29 - Thay ddi chinh sach k€ toan, u6c tinh k€ toan va cac sai s6t

+ Cac chuiin ffi\l'C khong ap d\mg:

Chuiin mvc 11 - Hqp nh§t kinh doanh

Chuiin mvc 19 - Hqp d6ng bao hiem

Chuiin mvc 22 - Trinh bay bd sung BCTC cua cac ngan hang va t6 chuc tai chinh tuong w

Chufin mvc 25 - BCTC hqp nh§t va cac khoan dftu tu vao cong ty con

Chuiin mvc 27 - BCTC giua nien d<)

Chulln mvc 28 - Bao cao b<) ph~n

Chulln mvc 30- Uii tren c6 phi€u

(2) H? th6ng tai khoim kJ to{m au(Jc lu(Jc b6 m()t s6 tai khoim kh6ng cdn dung va g<)p cac tai khoan c6 m<)t sf> n<)i dung tuang d6ng vao chung m<)t tai khoan d6ng thai cling dan gian h6a m<)t sf> n<)i dung phan anh Cv

the h~ th6ng tai khoan ap d\mg cho doanh nghi~p nho va vua cling bao g6m

1 0 lo:;1i tai khoan nhung trong d6 chi c6: 51 tai khoan c§p 1, 62 tai khoan c§p 2, 05 tai khoan c§p 3 va 05 tai khoan ngoai bang

-•

•

Nhf{t thi hoa hf thong kt toan ung dt,mg cho cac doanh nghi~p Vi~t Nam

(3) H~ th6ng bao cao tai chinh GU(/C sogn thao va trinh bay dan gian,

khong qua nhieu chi tieu phai xac dinh nen phu hqp v6i d~c diem ho~t

d9ng va kha nang l~p bao cao cua doanh nghi~p, dbng thai cung dap (rng

duqc phftn nao nhu cftu thong tin cho cac d6i tuqng su dt,mg khac nhau

H~ th6ng bao cao tai chinh ap d\lng cho doanh nghi~p nh6 va vira khong c6 bao cao tai chinh giua nien d9, khong c6 bao cao tai chinh hqp nhfit va bao cao tai chinh tbng hqp Tuy nhien c6 them quy dinh ve bao cao tai chinh hqp tac xa bao gbm: bang din d6i tai khoan, bao cao k€t qua ho~t

d9ng kinh doanh va thuy€t minh bao cao tai chinh

(4) D6i vai chi t19 s6 ki toan thi khong quy tljnh ap dt,mg hinh thuc ki toan nhgt kY - chW1g tit

nh6 va vira D~c bi~t la ch€ d9 k€ toan nay duqc xay dvng theo phuang chan d~

hieu, d~ lam, minh b~ch, cong khai, d~ kiem tra, d~ ki~m soat

Nhung nh~n djnh nay n€u xet ve m~t hinh thuc va ve tbng the thi c6 ve kha hqp ly va dung d~n, nhung n~U xet ve tinh h~ th6ng va khoa hQC thi nh~n djnh nay b()c 1() tinh IDQt chieu, n~ng ve cam tinh CUa C<Y quan Va nhfrng nguai SO~n

thao ch€ d9 k€ toan b&i ngay trong dinh huang xay dvng va phuang cham de ra

da ham chua nhfrng dieu mau thu§n, kh6 c6 th~ thvc hi~n m9t each dfty du va dbng bQ

Sau day la m9t s6 danh gia C\1 the:

+ ve m~t lich su thi tien than cua Q£>15 la Q£>1141 duqc ban hanh de

ap d\lng cho cac doanh nghi~p trong ca nu6c Sau d6 m()t thai gian m6i ban hanh Q£> 144 de ap dt,mg cho doanh nghi~p nh6 va vira Do v~y luc nay da

22-Nhtlt thi hoa hf thiJ'ng ke' toan ung d(lng cho cac doanh nghifp Vifl Nam

c6 r~t nhieu doanh nghi~p nho va vl:ra ap d1,1ng ch€ d<) k€ to an theo QD 1141

va kh6ng b~t bu<)c chuyen sang thl,l'c hi~n ch€ d<) k€ to an theo QD 144 (hi~n

t?i duqc thay d6i b~ng QD48) Hon nira vao h1c d6 va ke ca d€n luc nay, tieu chufin v€ doanh nghi~p nho va vira v~n con chua duqc quy dinh m<)t each ro rang, Cl,l the, thfing nh~t nen tuy theo nh~n thtrc Va dieu ki~n rna

doanh nghi~p ap d1,1ng ch€ d<) k€ toan phu hqp Chinh dieu nay da lam cho vi~c tuan thu va tinh hi~u ll,l'C CUa Vi~c ap d1,1ng ch€ d<) k€ toan theo quy

dinh la khong cao, khong kiem soat dUQ'C, khong CO C<Y sa de rang bUQC

+ Theo khao sat tir nhieu ngu6n tai li~u, hi~n nay ch€ d9 k€ toan doanh nghi~p nho va vira ch~m thay d6i de phu hqp v6i yeu c~u d6i m6i va phat

trien nen kinh t€ cling nhu yeu c~u h<)i nh~p, do v~y thong tin duqc xu ly

va cung c~p theo quy dinh cua ch€ d<) k€ toan nay la chua thoa man va dap

ung duqc nhu c~u cua ngu<'Yi sir d1,1ng Do v~y nhieu doanh nghi~p t1,l' dieu chinh ch€ d9 k€ toan theo huang ti€p c~n ch€ d<) k€ toan duqc ban hanh

theo QD 15 de dam bao c6 duqc nhirng thong tin c~n thi€t

+ Cling tir nhieu ngu6n khao sat cho th~y, ch~ d9 kS toan theo QD48

dUQ'C xay dl,l'ng tren C<Y sa gQp l?i nhieu tai khoan ho?c bo bat m<)t sfi tai khoan duqc thi€t k€ trong ch€ d<) k€ toan theo QD 15 Vi~c lam nay v€ hinh

thuc cu nga r~ng lam don gian va giam b6t khfii luqng cong vi~c k€ toan,

nhung th~t ra hoan toan nguqc l?i v6i mong mu6n cua cac nha so?n thao ch€ d<) k€ toan bai le: g<)p l?i nhieu tai khoan thanh m<)t tai khoan thi doi hoi phai rna nhieu chi ti€t de chi ti€t h6a thong tin theo yeu c~u xu ly va

cung cAp thong tin, con bo b6t m<)t s6 tai khoan thi ho?c kh6ng phan anh

d~y du cac thong tin c~n thi€t ho?c phai gan ghep vao m<)t tai khoan nao d6

de t?o ra thong tin c~n thi€t Nhu v~y, each thi€t k~ h~ th6ng tai khoan nhu

noi tren la thi€u khoa hQC va thi€u thl,l'C ti€n

+ Vi~c xay dvng h~ th6ng bao cao tai chinh rieng cho doanh nghi~p

nho va vua theo tinh th~n rut g9n cac chi tieu duqc trinh bay la vAn d€ co

the ch~p nh~n v6i nhirng doanh nghi~p th~t sl,l' nho ho?c r~t nho, con v6i

nhfrng doanh nghi~p c6 quy rna vira thi thong tin c~n phai duqc trinh bay

23-Nhilt thi hoa hf thllng ke' totin ung d(lng cho ctic doanh nghi?p Vi?t Nam

m9t each cv the, ro rang, minh bl;lch vi lien quan den nhi€u d6i tm;mg si'r dvng va cling la nhu cftu thvc t€ cua cac nha qmin trj doanh nghi~p Han

nfra doanh nghi~p khong n&m yen m9t ch6 rna luon c6 Sl,I v~n d9ng, phat

trien va thay dbi v€ quy mo nen h~ th6ng bao cao tai chinh cftn phiH dugc xay dl,Ing chuftn va tren ca s& d6 se hu6ng dftn cac doanh nghi~p c6 nhfrng

di€u chinh cac chi tieu dugc trinh bay de phu hgp v6i di€u ki~n hol;lt d9ng

va quy mo cua doanh nghi~p - da d(;lng h6a bao cao tai chinh tren ca s& h~

th6ng bao cao tai chinh chuftn Cach lam nay se t(;l.O nen Sl,I lien thong trong

tb chuc thvc hi~n k€ toan m9t khi doanh nghi~p c6 sl,I thay dbi v€ quy mo

hol;lt d9ng

+ M9t vfrn d€ khac cling cftn duqc luu y la trong hu6ng dftn nghi~p vv

va ghing dl;ly k€ toan, vi~c cling m9t h!c t6n tl;li hai che d9 k€ toan ap dvng

cho doanh nghi~p se gay ra nhi€u lung tung, kh6 khan cho nguai trinh bay

va nguai dl;ly vi cac quy djnh va hu6ng dftn neu trong ch€ d9 ke toan khong nhfrt quan, mau thuftn ho~c khong dam bao tinh khoa hQc

Tu m9t s6 danh gia n6i tren, chung toi thfry r&ng vi~c nhfrt the h6a h~ th6ng

ke toan rna C\1 the la thbng nhfrt che dQ ke toan ap dl,lng cho cac doanh nghi~p la

m9t vi~c lam cAn thi€t, c6 tinh khoa hQc va thl,Ic ti~n, c6 tinh kha thi cao

Chu nhi~m: PGS.TS Vo Van Nhj Trang-

24-Nhttt thi hoa h~ thllng kt toan ung d(lng cho cac doanh nghi~p Vi~t Nam

KET LU~N CHUONG 2

Thong tin k~ tmin giua doanh nghi~p nho, vira va 16n c6 sv khac nhau nhung n6 chi c6 y nghia tuong d6i trong nhfrng giai do;;tn nhftt dinh bai quy mo doanh nghi~p luon c6 sv chuy€n d6i do sv phat tri€n Hon nfra nhu cfiu thong tin khong phai la bftt bi~n rna luon doi hoi c6 nhung thay d6i d€ phil hqp v&i yeu cfiu phat tri€n cua n€n kinh t~ cfing nhu yeu cfiu h9i nh~p kinh t~ ngay cang sau r9ng Tir thvc t~ nay cho thfty vi~c tach b;;tch gifra ch~ d9 k~ toan cua doanh

nghi~p n6i chung va doanh nghi~p nho va vira la di€u khong phil hqp ca v€ m~t

khoa hQC l~n m~t phap ly va ung dvng Vi~c phan dinh c6 tinh chftt tach b;;tch nhu v~y vira gay kh6 khan cho doanh nghi~p khi ap dvng, khi chuy€n dfli va lam cho tinh hi~u lvc cua ch~ d9 k~ toan bi anh huang khong t6t

Do v~y, d€ tang cuoog tinh hi~u lvc cho ch~ d9 k~ toan ap dvng cho doanh

nghi~p d€ tang cucmg tinh hiiu dvng cua thong tin k~ toan doanh nghi~p nhim phvc vv t6t cho cac d6i tuQTig su dvng thong tin thi vi~c nhftt th€ h6a h~ th6ng k~

toan doanh nghi~p la m9t yeu cAu c6 tinh cftp thi~t va khach quan

25-Nhdt thi hoa h~ thong ke' toan ung d(lng cho cac doanh nghiQp Vi~t Nam

CHUONG 3: GIAI PHAP NHAT THE HOA H.¢ THONG KE TOAN AP

DUNG CHO cAc DOANH NGHIEP VIETNAM

3.1 cAc J>INH HUONG J>E THUC HIEN MUC TIEU NHAT THE HOA:

Nhu da n6i tren, doanh nghi~p 6 Vi~t Nam rftt da d~ng ve quy mo, ve hinh thtrc SO hfru, ve linh V\l'C va nganh nghe kinh doanh nhung tftt Ca cac ho~t d(}ng

cua cac doanh nghi~p deu chiu S\l' chi ph6i cua Lu~t doanh nghi~p, Lu~t thu6,

Va ve linh Vl,lC chuyen mon k6 toan thi chiu Sl,l chi ph6i cua Lu~t k6 toan Nhu v~y, ve nen tang phap ly CO th€ thfty r~ng hoan toan khong CO Sl,l phan biet gifra

cac doanh nghi~p c6 quy mo khac nhau trong vftn de t6 chuc h~ th6ng k6 toan d€ t~o ra thong tin d€ ph1,1c V\1 cho cac d6i tuqng su d1,1ng khac nhau Vftn de khac

bi~t 6 day la do xuftt phat tu nhu c~u n<)i b<) va m6i quan h~ gifra doanh nghi~p

v&i cac d6i tuqng su d1,1ng thong tin 6 ben ngoai Tftt nhien, doanh nghi~p thi

khong ngung phat tri€n va m6i quan h~ trong ho~t d<)ng cua doanh nghi~p cling

khong ngung thay d6i nen vi~c xay dl,lng m<)t nen tang phap ly th6ng nhftt d€ giup

cac doanh nghi~p c6 dinh huang va bi~n phap t6 chuc, th\l'c hi~n k6 tm1n c6 tinh

6n dinh lau dai phai duqc xem la m<)t trong nhfrng chi€n luqc d€ cai each h~

th6ng k6 toan Vi~t Nam nh~m dap ung nhu c~u phat tri€n va h<)i nh~p cua nen

kinh t6

Theo chung toi, d€ thl,l"C hi~n ffil,lC tieu nhftt th€ h6a h~ th6ng k€ toan ap

d1,1ng cho cac doanh nghi~p Vi~t Nam thi trong giai do~n tru<Yc m~t cling nhu lau

dai c~n phai dl,la vao nhfrng dinh huang sau:

(1) Hoim thi?n moi truang phap ly lien quan d€n m<;>i m~t ho~t d<)ng cua doanh nghi~p theo huang th6ng nhftt va 6n dinh lau dai trong d6

c~n nhftn m~nh d6n quyen lqi va trach nhi~m truac xa h<)i cua tftt ca doanh nghi~p la nhu nhau

(2) Sv can thi?p cua nha nuac din h? th6ng ki toan chi nen giai h~n

trong nhfrng vftn de c6 anh huang tfl,lc ti€p d6n chftt luqng thong tin k€ toan nh~m bao v~ quy~n lqi cho cac d6i tuqng su dt,mg thong tin cling

26-Nhflt thi hoa hQ thffng ke' toan ung d(lng cho cac doanh nghiQp ViQt Nam

nhu yeu d.u ki€m soat cua nha nu6c d6i v6i ho~t d<)ng cua doanh nghi~p

(3) Phan tljnh ro chuc nang, nhi¢m V¥ cua hoi nghJ nghi¢p d€ t~o di6u

ki~n ciing nhu tang cu011g tnich nhi~m c1m h()i ngh~ nghi~p trong vi~c

tu vfrn cho ca quan chuc nang cua nha nu6c va h6 trq cho doanh nghi~p d€ thvc hi~n t6t cong tac k~ toan theo quy dinh chung va theo yeu cftu cua doanh nghi~p

3.2 cAc GIAP PHAP NEN DE THl/C HitN MVC TIEU NHAT THE

HOA:

Lu~t k~ toan ban hanh tu 2003 va cho d~n nay da han 7 nam duqc ap dt,mg vao n6n kinh t~, da phat huy duqc tac dt,mg to l6n trong di6u hanh, ki€m soat cling nhu dieu chinh ho~t d<)ng k~ toan va dao t~o k~ toan a nu6c ta C6 the n6i, chinh

Lu~t k~ toan da t~o ra m<)t n6n tang phap ly h~t sue quan tn;mg de tu d6 xay d\Illg

h~ th6ng chuAn ml,l'c k~ toan, cac ch~ d<) k~ toan ap dt,mg cho cac dan vi k~ toan phu hqp v6i tinh hinh phat trien ctia nen kinh t~ trong thai gian qua

Tuy nhien, trong xu th~ phat trien va h<)i nh~p sau r<)ng hi~n nay, trong tinh hinh nh~n thfrc ve k~ toan, dao t~o k~ toan va hanh ngh6 k~ toan CO S\1' phat trien

va thay d6i tren nhi6u m~t thi Lu~t k~ toan da b<)c 19 m<)t s6 khuy~t diem, nhuqc diem lam anh hu6ng d~n gia tfi khoa hQC Va phap ly trong di6u chinh va kiem soat ho~t d<)ng k~ toan Do v~y, de nang cao tinh khoa h9c va tinh huu hi~u cho

Lu~t k~ toan, chung toi d6 xufrt m<)t s6 vfrn d6 cftn duqc chinh sua, b6 sung sau day:

+ Trong phftn xac dinh d6i tuqng ctia k~ toan khong cftn phai neu chi

ti~t, vfrn d6 nay de cac van ban du6i lu~t giai thich Trong lu~t chi neu n<)i dung t6ng quat c6 tinh dinh huang cho vi~c xac dinh d6i tuqng k~ toan C\l the a cac linh V\l'C khac nhau trong n6n kinh t~

27-Nhi{t thi h6a h? thlfng ki toan ung d(lng cho cac doanh nghi?p Vi?t Nam

+ cAn di€u chinh n<)i dung lien quan d6 d6i tuqng thvc hi~n ke tmin Uti chinh, ke tmin quan tri, ke tmin t6ng hqp, ke toan chu trinh Lu~t cAn xac dinh r5: KTTC- KTQT, KTTC- KTCT duqc thvc hi~n d6 tfrt ca cac dan

vi ke toan theo d~c di6m theo quy m6 va ho~t d<)ng

+ Lu~t cAn chuftn h6a khai ni~m dan vi ke toan va cac cfrp d<) lien quan

d6 dan vi ke toan

+ Cac n<)i dung lien quan d6 che d<) ke toan cAn duqc neu ngftn g<.m

Vi~c giai thich va hu6ng dfin den cac van ban du6i lu~t thl,l'C hi~n

+ Bua vao lu~t cac quy dinh v€ dang kY su d\mg, su dvng, luu tlii', bao

m~t cac chtrng tU di~n tlr va CO' sa dfr li~u khi XU ly chtrng tlr di~n tlr

+ Xac d!nh r5 trach nhi~m cua dan vi ke toan trong t6 chuc h~ th6ng

thong tin ke toan, vi~c cong b6 thong tin ke toan va trach nhi~m v€ cltt

c6ng b6

+ Bua va lu~t cac tieu chuftn danh gia chfrt luqng thong tin ke toan va

nhfrng rang bu<)c v€ tinh hqp ly cua thong tin

+ cAn con di€u khoan rieng lien quan d6 hqp nhfrt kinh doanh va bao cao tai chinh hqp nhfrt

+ Xac d!nh ro vai tro, chuc nang cua h<)i ngh€ nghi~p va m6i quan h~

gifra h<)i ngh€ nghi~p v6i cac ca quan quan ly nha nu6c v€ ke toan ·

+ cAn b6 sung di€u khofm lien quan den dao t~o ke toan, n9i dung va chuang trinh, CO' sa dao t~O va m6i ho~c gifra CO' sa dao t~O VOi cac cac

quan ly nha nu6c v€ ke toan cling hu h<)i ngh€ nghi~p

Hi~n nay, chung ta da ban hanh va dua vao ap dvng 26 chuftn ffi\l'C ke toan

cho ke toan a cac doanh nghi~p Sftp t6i se con m<)t s6 chuftn ID\l'C duqc nghien

cuu va ban hanh tiep nh~m bu6c dAu hoan chinh h~ th6ng chuftn ID\l'C ke toan d6

dap trng va phu hqp VOi yeu cAu h<)i nh~p cac chuftn ffi\l'C ke toan ban hanh trong

thai gian qua da gop phAn quan trQng trong cac hu6ng dfin xu ly va trinh bay

28-Nhitt thi hoa hf thflng kt toan ung dr.mg cho cac doanh nghifp Vift Nam

thong tin tren bao cao tai chinh d€n bao cao tai chinh dap ung dugc nhu cdu sir dt,mg thong tin cua cac d6i tugng sir dt,mg Va dam bao CO S\I tuong thich VOi thong

l~ qu6c t€

Tuy nhien, cling phai nh~n th~y r~ng cac chudn mt,rc k€ toan duqc ban hanh

chi ap dt,mg phu hqp v&i cac doanh nghi~p c6 quy mo l&n, hinh thuc t6 chuc ho~t

d<)ng kinh doanh da d~ng va d~c bi~t ho~t d<)ng k~ toan c6 tinh chuyen nghi~p

cao Rieng v&i cac DNNVV thi cac chudn mt,rc k€ toan da ban hanh rdt kh6 ap dt,mg m<)t each ddy du va trQn v~n do tinh phuc t~p cling nhu tinh khong phu hqp cua cac chudn mt,rc k€ toan, d6ng thai con do h~n ch€ v~ quy mo, hinh thuc t6

chuc, trinh d<) quan ly va tinh chuyen nghi~p cua k€ toan Nh~n thdy dugc tinh

hinh nay nen B<) Tai Chinh da c6 quy dinh d~ cho phep DNNVV ap dt,mg m<)t

each c6 gi&i h~n cac chufrn mt,rc k€ toan da ban hanh Quy dinh nay la phu hqp

nhung chi c6 tac dt,mg ng~n h~n va n~ng n~ tinh d6i ph6 Chung ta phai c6 giai

phap dai h~n, can ca v~ chudn mt,rc k€ toan ap dt,mg cho DNNVV do vai tro quan tr~mg cua lo~i doanh nghi~p nay d6i v&i n~n kinh t~ trong giai do~n tru&c m~t

cling nhu v~ lau dai

Theo chung toi, d~ t~o n~n tang phap ly cho vi~c t6 chile, tht,rc hi~n k~ toan

a DNNVV theo djnh huang nh~t th~ h6a h~ th6ng k~ toan ap dt,mg cho cac doanh nghi~p thi ben c~nh vi~c hoan thi~n Lu~t k~ toan da neu tren chudn mt,rc k~ toan

ap dt,mg cho DNNVV cdn dugc giai quy~t theo 19 trinh sau:

+ Giai GO(ln truac mdt tinh din thai didm ban hanh ady au chudn m1fC

ki toim ap dl:lng cho doanh nghi~p (tir nay din 2015): trong giai do~n nay

ben c~nh vi~c nghien ciru d~ ban hanh ti€p cac chudn mt,rc k~ toan m&i nh~m bu&c ddu hoan chinh h~ th6ng chudn mt,rc k~ toan ap dt,mg cho doanh nghi~p thi B<) Tai Chinh cling nghien cuu d~ chQn lQc nhfrng n<)i dung cdn thi~t va CO th~ ap dt,mg dUQ'C CUa tung chudn ffi\IC k~ toan Cl) th~ d~ quy

dinh ap dl)ng cho DNNVV M~nh d~n lo~i bo nhfrng chudn mt,rc k~ toan

chua th~ ho?c khong th~ ap dt,mg m<)t each trQn v~n va nhfrng chudn mt,rc k~ toan khong phu hqp v&i ho~t d<)ng cua DNNVV D6ng thai phai c6

29-Nhlli thi h6a hf th{/ng ke' totin ung dl}ng cho ctic doanh nghifp Vift Nam

thong tu hu6ng dfin tht,rc hi~n nhfrng n()i dung da duqc ch9n l9c trong chufin mvc k~ tmin C\1 the de cac DNNVV hieu dung va thvc hi~n duqc

+ Giai aar;m tidp thea: tren ca sa cac chufin mvc k~ toan da duqc ban hanh dfty du, B() Tai Chinh cftn t6 chuc nghien c(ru (ho~c chuyen giao vi~c

nghien c(ru cho h()i ngh€ nghi~p) de xay dvng m()t b() chufin mvc k~ toan

ap d1,1ng rieng cho cac DNNVV B() chufin mvc k~ toan nay phai tho a man , '

m()t so yeu cau sau:

(1) Phai th6ng nhcit WYi cac chudn mvc ki taan qt thi aa du(J'c ban hcmh va phai CO tfnh chuyin tidp ad CO thi ap d~;mg OU(J'C chucin mlJC ki taan ct-t thi khi DNNVV chuydn thanh daanh nghi?p l6n

(2) N(Ji dung chudn mlJC ki taan phai au(J'C trinh bay dan gian, ro rang,

di hidu Cac thu(it ngit cdn au(J'C giai thich chudn xac va Ct-f thi

(3) Cac chudn mvc ki taan thu(Jc b(J chudn mvc ki taan nay khong nhcit thiit phai S()an rieng thea timg chucin mlfC ki taan Ct-f thd aii ban hanh rna

CO thi g(Jp nhiJu chucin mlfC ki taan CO nhiJu aidm tuang abng thanh m{Jt chudn mvc ki taan nhu chudn mvc ki taan vJ tai san c6 ajnh, chudn mlfc

ki taan vJ daanh thu cac har;zt d(Jng,

(4) B(J chudn mvc ki taan nay c6 thi au(J'C bien sar;zn va phan lar;zi thanh cac nh6m sau:

)> Chudn mvc chung

)>Nh6m chucin mlfC lien quan adn tai san va ngubn v6n

)>Nh6m chucin mlfC lien quan adn daanh thu va chi phi

)>Nh6m chucin mvc lien quan adn baa caa tai chinh va trinh bay baa caa tai chinh

)>Nh6m chudn mvc khac

Khi chung ta xay dvng duqc m()t b() chufin mvc k~ tmin ap d1,1ng rieng cho

DNNVV thi vi~c nhftt the h6a h~ th6ng k~ toan cang co ca sa phap ly vfrng ch~c

bai luc nay vi~c v?n d1,1ng ch~ d() k~ toan doanh nghi~p duqc ban hanh chung se

30-;

Nhilt thi hoa h~ thtfng kt toan ung d(lng cho cac doanh nghi~p Vi~t Nam

hmln tofm dga vao chufin mvc k€ tmin va d~c di€m ho~t d<)ng cua doanh nghi~p

chu khong con phai phv thu<)c vao y d6 cua nha quan ly doanh nghi~p ho~c nguai

lam k€ tmin

3.3 GIAI pJIAp VE CHE DQ KE TOAN AP DVNG CHO cAc DOANH

NGHI~P:

3.3.1 Ghii phap tAng th~:

Ch€ d<) k€ tmin la van ban phap ly duqc ban hanh d€ huang dfin cac don

vi k€ toan thgc hi~n vi~c ghi nh~n thong tin ban dftu tren chung tir k€ toan, thgc hi~n vi~c ghi chep va xir ly tren cac tai khoan k€ toan va cac s6 k€ toan, thgc hi~n vi~c l~p cac bao cao tai chinh d€ cung cftp thong tin cho cac d6i tuqng c6 lien

quan Cac n<)i dung quy dinh trong ch€ d<) k€ toan phai phu hqp vai cac quy dinh cua Lu~t k€ toan va chufin mgc k€ toan da duqc ban hanh

Ch€ d<) k€ toan duqc ban hanh d€ ap dvng chung cac l<;>ai hinh doanh

nghi~p thu<)c cac linh vgc kinh doanh khac nhau trong n~n kinh t€ Do v~y, d€

doanh nghi~p thUQC CaC quy mo khac nhau, thUQC CaC nganh nghe Vel linh V\fC kinh doanh khac c6 th€ v~n dvng ch€ d<) k€ toan m<)t each phu hqp vai di~u ki~n

va d~c di€m ho~t d<)ng thi ch€ d<) k€ toan k€t cfru n<)i dung g6m sau phftn nhu sau:

+ Phftn 1 : M<)t s6 quy dinh d€ dinh huang cho vi~c v~n dvng ch€ d<) k€

to an

+ Phdn 2: Ch€ d9 chung tir k€ toan

+ Phftn 3: H~ th6ng tai khoan k€ toan

+ Phftn 4: S6 k€ toan va hinh thuc k€ toan

+ Phdn 5: H~ th6ng bao cao tai chinh

+ Phftn 6: M<)t s6 huang dfin v~ k€ toan quan tri

Ngoai ra trong ch€ d<) k€ toan con c6 th€ c6 cac phu Ivc huang dfin vi~c

tinh toan, xac dinh cac chi tieu va phan tich cac chi tieu lien quan d€n tinh hinh

ho~t d<)ng cua doanh nghi~p

31-Nhiit thi hoa h? thli'ng kt toan ung dijng cho cac doanh nghi?p Vi?t Nam

Trong sau ph~n neu tren thi ph~n 1 d€n ph~n 4 la nhfrng quy dinh rna, linh

ph~n quy dinh b~t bu()c vi lien quan tn;rc ti€p d€n quy~n lqi cua cac d6i tuqng su dvng thong tin k€ toan Rieng phfin 6 Ia phfin mang tinh hu6ng d~n, khong bit bUQC nh~m giup cac doanh nghi~p CO ca sa d~ nghien Cll'U va thlJC hi~n k€ toan qmln tri m()t each thich l:mg

D~ ch€ d() k€ toan co tinh khoa h<;>c va hi~u h,rc cao thi n()i dung trinh bay trong ch€ d() k€ toan nen di qua sau vao chi ti€t cua vi~c ghi nh~n va xu ly thong

tin N()i dung cua ch€ d() k€ tmin nen chu tr<;>ng vao khia c~nh t6ng hqp co dinh huang dai h~n d~ d€ b6 sung, di~u chinh khi phat sinh nhfrng vfrn d~ mai con n()i dung chi ti€t nen d~ tUng nganh, linh V\fC ho~t d()ng va dan vi k€ toan giai quy€t m()t each linh ho~t theo d~c di~m va di~u ki~n ho~t d()ng

3.3.2 Ghii phap cl} th~:

3.3.2.1 Phin 1 - M()t sA quy d!nh Cl} th~ d~ d!nh hU'O'ng cho vi~c v~n dl}.ng ch~ d() k~ toan:

f)~ giup cac linh VlJC, nganh ngh~ ho~t d()ng va dan vi k€ toan V~n d1,mg

m()t each linh ho~t nhung vfin dam bao tinh th6ng nhfrt ch€ d() k€ toan thi trong

ph~n 1 c~n dua ra m()t s6 quy dinh c6 tinh dinh huang sau:

(1) Dbi tu(Yng va ph(lm vi ap d1;1ng: ch€ d() k€ toan nay duqc ap dt.mg cho m<;>i lo~i hinh doanh nghi~p thu()c m<;>i linh V\fC, nganh ngh~ kinh doanh thu()c m<;>i thanh ph~n kinh t€ va hinh thuc sa hfru thu()c ph~m vi ca

nuac

Ch€ d() k€ toan Ia ca sa phap ly d~ t6 chuc thvc hi~n cong tac k€

toan lien quan d€n cac ho~t d()ng nghi~p V\l tu khau ghi nh~n ban d~u d€n

khau l~p va cung cfrp thong tin cho cac d6i tuqng su dt.mg m6i dan vi k€

toan duqc chu d()ng v~n dl,lng d~ t~o ra thong tin hiiu ich ben c~nh nhfrng

thong tin b~t bu()c phai trinh bay va cong b6

32-Nhlit thi hoa h~ thlfng ke' toan ung d~;mg cho cac doanh nghi~p Vi~t Nam

(2) Phan lo9i doanh nghi?p theo yeu cdu vrJn dz,mg chi a(j ki toim: ch€ d() k€ tmin duqc ap dvng chung cho cac doanh nghi~p Tuy nhien, d~ phu hqp v&i d~c di~m v~ quy mo hoc;tt d()ng va nhu cAu sir dvng thong tin thi

cac DNNVV duqc v~n dvng c6 gi&i hc;tn ch€ d9 k€ toan Muc d9 gi6i hc;tn

se duqc huang d~n ClJ th~ a cac phAn 2,3,4,5 (k~ ca phAn 6) Doanh nghi~p

nao th\fc hi~n c6 gi&i hc;tn ch€ d9 k€ toan theo mo hinh DNNVV cAn phai dang Icy v&i ca quan chuc nang c6 lien quan

D~ tc;to di~u ki~n thu~n lqi cho doanh nghi~p khi v~n dvng ch€ d9 k€ toan thi trong ch€ d9 k€ toan cAn dua ra m()t s6 tieu chuftn d~ phan loc;ti

doanh nghi~p nh~m qua d6 xac d!nh DNNVV

Cac tieu chuftn phan loc;ti bao gbm: tieu chuftn v~ v6n, tieu chuftn v~

lao d()ng, tieu chuftn v~ doanh thu Ngoai ra cling nen dua ra tieu chuftn lien

quan d€n cac loc;ti d6i tuqng nh~n va sir dvng thong tin cua doanh nghi~p d~

xem xet khi phan loc;ti doanh nghi~p

(3) Xac dtnh a6i tu(J11g C¥ thi ki toan: ill d6i tuqng chung duqc xac dinh trong Lu~t k€ toan, ch€ d9 k€ toan th\fC hi~n vi~c xac d!nh cac d6i

tuqng k€ toan cv th~ rna dan vi k€ toan phai ghi nh~n, xu ly va cung cdp

thong tin

D6i tuqng k€ toan duqc xac d!nh d\fa vao nhfrng thong tin rna doanh

nghi~p phai trinh bay tren cac bao cao tai chinh duqc quy dinh trong chuftn

ffi\fC va theo d~c di~m hoc;tt d()ng tc;ti doanh nghi~p Cv th~, d6i tuqng k€

toan phai bao gbm cac loc;ti tai san, cac loai nq phai tra va v6n chu sa hfru, cac loc;ti chi phi doanh thu va thu nh~p, vi~c xac dinh k€t qua va cac loc;ti tai

san khac thu()c quy~n quan ly va sir dvng cua dan vi k€ toan

( 4) Ap d¥ng chudn mlfc ki to an: ch€ d9 k€ to an quy d!nh cac doanh

nghi~p ap dvng dAy du cac chuftn ffi\fC k€ toan da duqc ban hanh Rieng v6i

cac DNNVV ap dvng ch€ d() k€ toan cAn duqc lam ro:

+ N€u chua ban hanh duqc b9 chuftn m\fc k€ toan ap dvng rieng cho DNNVV phai xac dinh cv th~ nhfrng chuftn mlJc k€ toan phai ap dvng dAy

33-Nhiit thi hoa hi thtlng kt t01in ung d(lng cho cac doanh nghiQp ViQt Nam

du, nhung chudn m1Jc k€ tmin chi ap dt,mg m<)t phdn va nhung chudn m1Jc k€ toan chua ho~c khong phai ap dt,mg

+ N€u da ban hanh duqc b9 chudn m\fc k€ toan ap dt,mg rieng cho DNNVV thi quy dinh ro n€u doanh nghi~p thlJc hi~n k€ toan theo mo hinh cua DNNVV phai ap dt,mg ddy du va dung n<)i dung b<) chudn m1Jc k€ toan

da dugc ban hanh

(5) Quy dtnh cac khai ni?m va nguyen tiic ki toim phai tuan thu: d€

th6ng nh~t trong vi~c t6 chuc th\fc hi~n cong tac k€ toan thi v~n d~ quan trQng rna ch€ d9 k€ toan cdn quy dinh la vi~c ap dt,mg va tuan thu cac khai

ni~m va nguyen t~c k€ toan

+ Cac khai ni~m cdn duqc hi€u va ap dt,mg bao g6m: khai ni~m dan

vi k€ toan, khai ni~m ky k€ toan va khai ni~m dan vi ti~n t~

+ Cac nguyen t~c k€ toan cdn duqc hi€u va tuan thu: nguyen t~c ca

sa d6n tich, nguyen t~c ho~t d<)ng lien t1,1c, nguyen t~c gia g6c, nguyen t~c th~n trQng, nguyen t~c nh~t quan, nguyen t~c phu hgp va nguyen t~c trQng

,

yeu

(6) Cac phuang phap ki toan: tl:r thong tin rai r~c d€ bi€n thanh thong tin t6ng hgp thi k€ toan phai sir d1,1ng m<)t h~ th6ng phuang phap k€ toan Cac phuang phap k€ to an th\l'C hi~n vi~c thu th~p, xi'r ly, t6ng hgp va chuyen tai cac thong tin cho cac d6i tuqng si'r d1,1ng

Do v~y, vi~c trinh bay cac phuang phap k€ toan trong ch€ d9 k€ toan

se t~O nen CO' sa khoa hQC cho qua trinh th\l'C hi~n k€ toan va qua do cfing lam b~t len duqc d~c thu cua ho~t d<)ng k€ toan la ho~t d<)ng ngh~ nghi~p

g~n v&i ho~t d<)ng khoa hQc

Cac phuang phap k€ toan bao g6m: phuang phap chung tl:r, phuang phap ki€m ke, phuang phap tai khoan, phuang phap ghi s6 kep va phuang phap t6ng hgp - can d6i k€ toan

34-Nhi{t thi hoa hf thflng ke toan ung d(lng cho cac doanh nghifp Vift Nam

3.3.2.2 Ph~n 2 - Ch~ d(} chll'ng tir k~ toan:

Chung tir ke tmin hl ca so phap ly cua mQi s6 li~u duqc ghi s6 ke toan, lam can cu d~ l~p cac bao cao tai chinh Ch11ng tu k~ toan lien quan d~n nhi~u d6i tuqng k~ toan khac nhau nen c6 tinh da d~ng v~ sf> luqng, k~t cAu ch11ng tu, cong dvng, nai l~p va qua trinh luan chuy~n

Khi quy dinh v~ chung tu k~ toan cdn phai c6 tinh m~m deo, linh ho~t d~

phu hqp d~c di~m ho~t d()ng, d~c di~m v~ d6i tuqng k~ toan va qua trinh xir ly thong tin cua dan vi k~ toan

D~ t~o di~u ki~n cho cac linh V\IC, nganh ngh~ kinh doanh va dan vi k~

toan duqc thu~n lqi khi v~n d1,mg che d() k~ toan chung tu k~ toan thi cac quy dinh lien quan d~n ch~ d() chung tir k~ toan nen th\{c hi~n theo cac dinh hu6ng sau:

(1) Xdc dtnh cdc logi chzmg tit ki todn cdn phai c6 cho tung d6i tuqng

ho~c nh6m d6i tuqng k~ toan Vi dl}: chung tu k~ toan lien quan d~n ti~n m~t, ch11ng tu k~ toan lien quan d~n hang t6n kho

(2) Xdc dinh nhifng yiu t6 nhdt thiit phai co trong chung tit ki toan nhu: sf> va ngay l~p chung tir, ten g<;>i chung tu, n()i dung cua nghi~p vv kinh t~ phat sinh, ten va chfr Icy cua nhfrng ngm)'i c6 trach nhi~m, cac dan

vi do lu(mg,

(3) Xay dvrzg mt)t s6 mJu chzmg tit co lien quan din cdc a6i tu<;mg ki toan: d~ cac dan vi k~ toan theo d6 sir dvng ho~c d\{a vao d6 tham khao, nghien Clru d~ thi~t l~p chung tU ke toan phu hqp voi d~c di~m ho~t d()ng cua dan vi

( 4) Huang ddn i(1p va /win chuyin timg logi chzmg tit ki todn d~ phvc V\l cho vi~c xir ly thong tin va ki~m soat n()i b() Thi~t l~p quy trinh luan

(5) Quy ajnh Cl;l thd Vi~C fuu trfr, bao quan Va thanh ly chung tU k~ toan

theo d6i tuqng k~ toan cv th~