Phơi nhiễm với HIV do nghề nghiệp: Dự phòng và điều trị dự phòng sau phơi nhiễm

Khóa tập huấn cơ bản cho cán bộ điều dưỡng Tài liệu hướng dẫn cho giảng viên Bài 5: Phơi nhiễm với HIV do nghề nghiệp: Dự phòng và điều trị dự phòng sau phơi nhiễm 1Bài 5 Phơi nhiễm với

Trang 1

Khóa tập huấn cơ bản cho cán bộ điều dưỡng Tài liệu hướng dẫn cho giảng viên Bài 5: Phơi nhiễm với HIV do nghề nghiệp: Dự phòng và điều trị dự phòng sau phơi nhiễm 1

Bài 5 Phơi nhiễm với HIV do nghề nghiệp: Dự phòng và điều

trị dự phòng sau phơi nhiễm

Thời gian: 60 phút

Mục tiêu chính: Mục tiêu chính của bài này là học viên hiểu được về phơi nhiễm với HIV do

nghề nghiệp và cách dự phòng và điều trị dự phong sau phơi nhiễm

Mục tiêu cụ thể: Sau khi học xong bài này, học viên có thể

• Giải thích nguy cơ lây truyền HIV sau một lần phơi nhiễm xuyên qua da

• Thực hiện kỹ thuật dùng một tay múc mũ đậy kim

• Liệt kê các bước dự phòng sau phơi nhiễm (PEP)

• Mô tả các phác đồ dự phòng sau phơi nhiễm tại Việt Nam

Kế hoạch bài giảng

gian

Phương pháp giảng

Phương tiện Hoạt động của

Giáo viên/Học viên

Lượng giá

Giới thiệu, mục tiên bài học (các

slide 1-2) 5 phút Thuyết trình Màn chiếu, máy

tính

Tổng quan về phơi nhiễm nghề

nghiệp với HIV (các slide 3-8)

10 phút Thuyết trình

Màn chiếu, máy tính

Tài liệu đọc thêm 5.1, 5.2, 5.3

GV thuyết trình, đặt câu hỏi, khuyến khích

HV động não, thảo luận với người bên cạnh và trả lời

So sánh kết quả với nội dung của

bài

Các bước dự phòng phơi nhiễm

(các slide 9-17)

15 phút

Thuyết trình, Trình diễn

Bơm tiêm dùng

1 lần Thùng cacton theo quy chuẩn

GV thuyết trình, trình diễn, đặt câu hỏi

HV thảo luận với người bên cạnh , trả lời và thực hành

bài

Xử trí sau phơi nhiễm

(các slide 18-32)

20 phút Thuyết trình

GV thuyết trình, giới thiệu TL đọc thêm, đặt câu hỏi/HV nghiên cứu TL và trả lời

bài

Dự phòng với các phơi nhiễm khác

(các slide 33-36) 5 phút Thuyết trình

Tài liệu đọc thêm 5.4

GV thuyết trình, đặt câu hỏi,

HV động não, thảo luận với người bên cạnh và trả lời

So sánh kết quả với nội dung của bài

Tóm tắt các điểm chính

(các slide 37-38) 5 phút Thuyết trình

GV đặt câu hỏi đề nghị HV đưa ra các điểm chính

So sánh kết quả với nội dung của bài

Trang 2

Các Dụng cụ cần có

• Màn chiếu, máy tính

• Các slide

• Tài liệu đọc thêm 5.1: Các dịch cơ thể và Nguy cơ phơi nhiễm với HIV

• Tài liệu đọc thêm 5.2: Tổng kết một số lây nhiễm từ người bệnh sang nhân viên y tế tại Hoa

Kỳ

• Tài liệu đọc thêm 5.3: Nghiên cứu về phơi nhiễm tại bệnh viện Chợ Rẫy năm 2000

• Tài liệu đọc thêm 5.4: Năm bước dự phòng lây nhiễm lao tại cơ sở điều trị HIV

Trang 3

Mở đầu

Hướng dẫn cho giảng viên: Bước 1 (5 phút)

Trình bày các slide 1-2 sử dụng các lưu ý dành cho giảng viên để giảng bài

e 1 Khóa tập huấn cơ bản cho cán bộ điều dưỡng -

HAIVN Phơi nhiễm HIV nghề nghiệp: dự phòng và điều trị dự phòng sau phơi nhiễm - VIE

Chỉnh sửa 6/2013

Trang 4

Trình bày các slide 3-8 sử dụng các lưu ý giành cho giảng viên và tài liệu đọc thêm 5.1, 5.2, 5.3 để

cơ phơi nhiễm với HIV

GIỚI THIỆU học viên tham khảo Tài liệu đọc thêm 5.1: Các dịch cơ thể và Nguy cơ phơi nhiễm với HIV để có danh sách đầy đủ và giải

thích rõ hơn

Trang 5

thấy

• Da bị vết thương do kim và các vật sắc nhọn khác có dính máu đâm xuyên có 3/1.000 trường hợp bị lây nhiễm HIV

• Niêm mạc mắt, mũi, miệng bị máu hoặc các dịch cơ thể của người bệnh có lẫn màu bắn tóe vào có 9/10.000 trường hợp bị lây nhiễm HIV

• Da lành phơi nhiễm với máu không có nguy

cơ lây nhiễm

LƯU Ý rằng các phơi nhiễm nêu trên đều từ tổn

thương do kim đâm

GIẢI THÍCH rằng các yếu tố nguy cơ khác có

khả năng làm tăng nguy cơ lây truyền bao gồm:

bị thương do kim nòng rỗng cỡ to và không đeo găng tay

GIỚI THIỆU cho học viên Tài liệu phát tay 5.2: Tổng kết một số lây nhiễm từ người bệnh sang nhân viên y tế tại Hoa Kỳ để có thêm

thông tin

suất chênh hiệu chỉnh trong các nghiên cứu

Trang 6

nhiễm nghề nghiệp với máu trong nhân viên y tế (NVYT) và nhận thức nguy cơ lây nhiễm HIV ở Việt nam chưa được biết đến

• Có trên 50% trường hợp HIV mới chẩn đoán

là được xác định tại bệnh viện

• Hiểu về tình hình phơi nhiễm trong các cơ sở

y tế là rất quan trọng để đảm bảo xử trí và chương trình hướng dẫn dự phòng chính xác

GIỚI THIỆU cho học viên tham khảo Tài liệu đọc thêm 5.3: Nghiên cứu về phơi nhiễm tại bệnh viện Chợ Rẫy năm 2000 để có thêm

thông tin

Trang 7

Tài liệu đọc thêm 5.1: Các dịch cơ thể và nguy cơ phơi nhiễm với HIV

Các dịch dưới đây chứa nguy cơ tiềm ẩn phơi nhiễm với HIV …

• Bất kì dịch nào cơ thể có lẫn máu có thể nhìn thấy

Các dịch dưới đây không có nguy cơ* phơi nhiễm với HIV …

Trang 8

Tài liệu đọc thêm 5.2: Tổng kết một số lây nhiễm từ người bệnh sang nhân viên

y tế tại Hoa Kỳ

1 Lây nhiễm HIV từ BN sang NVYT

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh Hoa Kỳ, 12/2001 về sự lây truyền từ bệnh nhân sang nhân

viên y tế tại Hoakỳ:

 Đã có 57 nhân viên y tế (NVYT) có chuyển đảo huyết thanh HIV sau phơi nhiễm

nghề nghiệp

 138 trường hợp HIV/AIDS trong NVYT không có bất cứ yếu tố nguy cơ nào ngoại trừ phơi nhiễm nghề nghiệp mà chuyển đảo huyết thanh không được ghi nhận trong

hồ sơ sau phơi nhiễm

 Điều dưỡng và nhân viên xét nghiệm có nguy cơ cao nhất phơi nhiễm nghề nghiệp

Nhiễm ghi nhận được trong hồ sơ Có khả năng bị nhiễm

Trang 9

2 Các loại phơi nhiễm trong 57 NVYT bị nhiễm do nghề nghiệp

Loại phơi nhiễm Số trường hợp có chuyển đổi

huyết thanh

Vết đâm/cắt xuyên qua da 48

Niêm mạc (màng niêm mạc và/hoặc da) 5

Xuyên qua da & niêm mạc 2

3 Các loại dịch phơi nhiễm gây chuyển đảo huyết thanh với HIV trong 57 NVYT

Loại dịch Số trường hợp có chuyển đổi

huyết thanh

Virus được cô đặc trong phòng thí nghiệm 3

Dịch có dính máu thấy được bằng mắt thường 1

Giải thích rằng chuyển đảo huyết thanh với HIV tức là sự thay đổi tình trạng huyết thanh từ chỗ không phát hiện ra kháng thể với HIV trong huyết thanh sang phát hiện thấy kháng thể

Trang 10

Tài liệu đọc thêm 5.3: Nghiên cứu về phơi nhiễm tại bệnh viện Chợ Rẫy năm 2000

Phương pháp:

 Năm 2001, một nghiên cứu thăm dò giấu tên trong nhân viên y tế tại bệnh viện Chợ Rẫy, HCMC để đánh giá tần xuất và báo cáo phơi nhiễm nghề nghiệp với máu qua vết thương đâm xuyên da và nhận thức của nhân viên y tế nguy cơ lây truyền HIV qua các tình huống này

 2/3 người không làm lâm sàng (lau dọn, xét nghiệm) và người làm lâm sàng (điều dưỡng, bác sĩ) được lựa chọn ngẫu nhiên tham gia nghiên cứu

Kết quả:

 Trong 1011phiếu tham dò phát ra, thu lại 866 (86%)

 Tổng số 330 (38%) nhân viên y tế nhớ là đã từng bị một hoặc hơn vết thương đâm xuyên da trong suốt năm 2000;

 86 (35%) báo cáo rằng phơi nhiễm của họ được giám sát và kiểm soát lây nhiễm

 Lý do không báo cáo phơi nhiễm phổ biến nhất là:

 không biết tầm quan trọng của báo cáo (32%)

 biết được nguồn phơi nhiễm là HIV âm tính (27%)

 lo lắng về tính bí mật của kết quả xét nghiệm (22%)

 Các vết thương đâm xuyên da được mô tả chủ yếu trong nghiên cứu thăm dò:

 53% là kim nòng rỗng

 Tai nạn kim đâm xuyên xảy ra khi khâu da 24%

 Tai nạn kim đâm xuyên xảy ra khi tiêm thuốc (19%),

 Tai nạn kim đâm xuyên xảy ra khi đậy lại nắp kim (16%)

 Bệnh nhân HIV nguồn không được biết là 25% trong số các phơi nhiễm này hoăc xét nghiệm sau đó 37%

 Nhận thức về nguy cơ lây nhiễm HIV khác biệt trong các nhóm nghề nghiệp Nhìn chung, nhân viên y tế tin rằng nguy cơ lây nhiễm HIV khoảng 1-10% (trung vị) Tuy nhiên, 25% nhân viên lâm sàng nói rằng họ không biết tỷ lệ lây nhiễm HIV sau vết thương đâm xuyên da

Kết luận:

 Phơi nhiễm nghề nghiệp vết thương đâm xuyên là phổ biến trong nhân viên y tế Việt Nam và hiếm khi được báo cáo

 Tăng cường báo cáo có thể đạt được qua:

 Tập huấn về tầm quan trọng và quá trình dự phòng phơi nhiễm, xử trí, báo cáo và

 Bảo đảm tính bí mật cho kết quả xét nghiệm sau phơi nhiễm

Trang 11

Trình bày các slide 9-17, sử dụng các lưu ý giành cho giảng viên để giảng bài

Trang 12

kiểm soát và phòng ngừa bệnh tật Hoa kỳ (CDC) đưa ra khái niệm về cách ly phòng ngừa đầu tiên với 7 biện pháp cách y khác nhau:

 Phòng ngừa (PN) tuyệt đối

 Phòng ngừa bảo vệ

 Phòng ngừa lây truyền qua đường hô hấp

 Phòng ngừa lây truyền qua đường đường tiêu hóa

 Phòng ngừa lây truyền qua vết thương

 Phòng ngừa lây truyền qua chất bài tiết

 Phòng ngừa lây truyền qua máu

• Năm 1985 do sự bùng phát của dịch HIV/AIDS, CDC ban hành hướng dẫn phòng ngừa mới gọi là phòng ngừa phổ cập.Theo hướng dẫn này máu được xem như là nguồn lây truyền quan trọng nhất và dự phòng phơi nhiễm qua đường máu là cần thiết

• Năm 1995, khái niệm phòng ngừa phổ cập được chuyển thành phòng ngừa chuẩn (PNC) PNC mở rộng khuyến cáo phòng ngừa phơi nhiễm không chỉ với máu mà với

cả chất tiết, bài tiết tiết từ cơ thể

• Từ 2007, sau khi có dịch SARS, cúm AH5N1 bùng phát, CDC và các tổ chức kiểm soát nhiễm khuẩn đã bổ sung khuyến cáo cẩn trọng trong vệ sinh hô hấp vào phòng ngừa chuẩn để phòng ngừa cho tất cả những người bệnh có các triệu chứng về đường hô hấp

hiện đủ các nội dung trên để giảm thiểu phơi nhiễm với máu và dịch cơ thể trong nghề nghiệp

Trang 13

xúc với máu nên sử dụng găng như: Tiêm TM, lấy máu XN, truyền dịch, máu…

• Các thủ thuật tiêm bắp, dưới da, trong da không cần đi găng và chỉ đi găng trong một

số trường hợp đặc biệt như da người bệnh hoặc tay nhân viên y tế (NVYT) bị tổn thương

• NVYT cần đánh giá các trường hợp để sử dụng phương tiện phòng hộ phù hợp…

HỎI học viên về nội dung về vệ sinh tay và 5

thời điểm vệ sinh bàn tay trước khi chiếu slide này

hiện việc xử lý bơm kim tiêm và vật sắc nhọn như thế nào?

DÀNH thời gian cho học viên suy nghĩ, thảo

luận chia xẻ kinh nghiệm và GV bổ xung

GIẢI THÍCH rằng mũi tiêm an toàn là mũi tiêm

đảm bảo an toàn cho người bệnh, cho nhân viên

y tế và cho cộng đồng

GIẢI THÍCH rõ hơn bằng một vài ví dụ về

Tiêm/chích an toàn là

• không gây nguy hại cho người bệnh

• không làm cho nhân viên y tế phơi nhiễm với bất kỳ nguy cơ nào

• không tạo ra bất kỳ lọai rác nào gây hại cho mọi người trong cộng đồng

Trang 14

và dịch cơ thể rơi vãi tại khu vực chăm sóc bệnh nhân và phòng xét nghiệm là như nhau Nhưng khi xử lý ở phòng xét nghiệm thuốc sát khuẩn phải có nồng độ mạnh hơn (gấp 10 lần)

ra khi tiếp xúc với những vật sắc nhọn nơi làm việc do đó điều dưỡng cần chú ý khi tiếp xúc

nắp kim Nếu cần đậy phải sử dụng “kỹ thuật múc” bằng một tay

LƯU Ý rằng giảng viên cần chuẩn bị dụng cụ và

trình diễn hoặc mời 1-2 học viên trình diễn kỹ thuật này

Trang 15

Trình bày các slide 18-32, sử dụng các lưu ý giành cho giảng viên để giảng bài

cần đặt câu hỏi để biết kiến thức của học viên đã

có trước đây về quy trình này

THẢO LUẬN cùng học viên để làm rõ mục tiêu

của các bước, đặc biệt là bước 2, 3, 4 và 5

Trang 16

nhiên sau khi bị kim đâm mọi người thường nặn bóp vết thương vì nghĩ rằng sẽ hết chỗ máu đã

có nguy cơ phơi nhiếm…nhưng đã vô tình làm tổn thương nặng hơn vì khi nặn bóp làm dập nát thêm vùng lân cận của vết thương, tăng thêm nguy cơ phơi nhiễm, vì vậy không nặn bóp vết thương mà để máu tự chảy ra trong thời gian ngắn…

Trang 17

nhiễm đến khi được điều trị dự phòng sau phơi nhiễm theo quy định của Bộ Y tế hiện hành

GIẢI THÍCH rằng PEP là viết tắt của

Pre-Exposure Prophylaxis: dự phòng sau phơi nhiễm

THẢO LUẬN cùng học viên bằng cách liên hệ

các ví dụ thực tế tại địa phương

đã gặp trong thực tế để làm rõ nội dung của slide này

vật chỉ ra rằng sau phơi nhiễm với HIV:

• Trong vòng 24 giờ đầu HIV vào tế bào miễn dịch tại vị trí bị phơi nhiễm

• Trong 24-48 giờ tiếp theo tế bào bị nhiễm di

chuyển tới vùng hạch

• Trong 5 ngày, có thể phát hiện thấy HIV trong máu (nhiễm trùng toàn thân)

Trang 19

phần rất quan trọng của dự phòng sau phơi nhiễm

Nhắc lại cơ chế bệnh sinh để giải thích và thảo luận :

• Sau khi bị phơi nhiễm do rủi ro nghề nghiệp tâm tâm trạng của người bị rủi ro diễn biến thế nào? Chia sẻ 1 – 2 trường hợp

• Vì sao cần tư vấn cho NVYT bị rủi ro về việc XN HIV?

• Vì sao sau 1 tháng, 3 tháng và 6 tháng NVYT đó phải XN lại ?

• Nếu kq XN HIV + ngay lần đầu thì gq thế nào?

phần rất quan trọng của dự phòng sau phơi nhiễm

NHẮC LẠI cơ chế bệnh sinh để giải thích và

thảo luận :

• Sau khi bị phơi nhiễm do rủi ro nghề nghiệp tâm trạng của người bị rủi ro diễn biến thế nào? Chia sẻ 1 – 2 trường hợp

• Vì sao tư vấn cho NVYT bị rủi ro về việc

HCV cần phải được sự đồng ý của bệnh nhân

THẢO LUẬN làm rõ các ý trong slide, chia xẻ

kinh nghiệm thực tế mọi người đã gặp về việc này

Trang 20

nghề nghiệp với bệnh nhân nguồn và tư vấn để

họ bộc lộ tình trạng nhiễm của mình sẽ thực hiện các bước như nội dung trên slide

Trang 21

Trình bày các slide 33-36, sử dụng các lưu ý giành cho giảng viên và Tài liệu đọc thêm 5.4 để giảng

bài

HBV có nguy cơ lây nhiễm cao nhất sau khi phơi nhiễm nghề nghiệp

Trang 22

HBsAg rất cao ở Việt Nam, nên xét nghiệm cả hai trước khi tiêm phòng sẽ có kết quả cao

HỎI học viên hoặc đưa ra thông tin từ pre test

về tiêm phòng VGB của lớp tập huấn

• Khuyến khích tất cả nhân viên y tế kiểm tra

và tiêm phòng viêm gan virút B

miễn dịch của cơ thể

• Tại các phòng khám ngoại trú HIV, tỉ lệ bệnh nhân sẽ bị lao hoặc đang điều trị lao khá cao

ở mọi thời điểm

• Có nguy cơ lây lan lao từ bệnh nhân lao sang bệnh nhân khác hoặc sang nhân viên y tế, do

đó cần áp dụng 5 bước bước dự phòng lây nhiễm lao tại các cơ sở y tế theo TCYTTG

để giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm

GIỚI THIỆU cho học viên Tài liệu đọc thêm 5.4: Năm bước dự phòng lây nhiễm lao tại cơ

sở điều trị HIV để có thêm thông tin

Định dạng
Số trang	24
Dung lượng	2,58 MB