tiểu luận những nguyên lí cơ bản của chủ nghĩa mác lênin

MỞ ĐẦU*Lý do chọn tiểu luận Tự nhiên và xã hội là hai khái niệm lớn nhất và gần gũi nhất với con người.Con người là sản phẩm của tự nhiên, xã hội và cùng tồn tại giữa hai thực thể ấy.Ch

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

-o0o -QUAN HỆ GIỮA XÃ HỘI VỚI TỰ NHIÊN VÀ VẤN ĐỀ BẢO VỆ

MÔI TRƯỜNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Sinh viên thực hiện : Hoàng Thị Dung

Mã sinh viên : 1517710030

Giảng viên hướng dẫn : PGS.TS Đoàn Văn Khái

Hà Nội, tháng 12 năm 2016

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

I Mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội 3

1 Các khái niệm 3

2 Mối quan hệ biện chứng giữa tự nhiên và xã hội 3

2.1 Xã hội - bộ phận đặc thù riêng của tự nhiên 3

2.2 Tự nhiên–Con người–Xã hội nằm trong một chỉnh thể thống nhất 4

2.3 Tự nhiên- nền tảng của xã hội 4

2.4 Tác động của xã hội đến tự nhiên 5

2.5 Những yếu tố tác động đến mối quan hệ giữa xã hội với tự nhiên 6

2.6 Môi trường - vấn đề của chúng ta 7

II - Vấn đề bảo vệ môi trường ở Việt Nam 9

1 Khái quát về vấn đề môi trường và các nguồn tài nguyên của Việt Nam .9 1.1 Tài nguyên đất của Việt Nam: 9

1.2 Tài nguyên nước của Việt Nam: 10

1.3 Tài nguyên khoáng sản Việt Nam: 10

1.4 Tài nguyên biển Việt Nam: 11

1.5 Tài nguyên rừng và đa dạng sinh học: 12

2 Vấn đề môi trường ở Việt Nam 13

2.1 Rừng tiếp tục bị thu hẹp: 14

2.2 Suy giảm tài nguyên đất: 14

2.3 Sử dụng tài nguyên nước không hợp lệ: 14

2.4 Tài nguyên khoáng sản bị tổn thất do khai thác không hợp lý: 15

2.5 Suy thoái đa dạng sinh học: 15

2.6 Ô nhiễm không khí, rác, chất thải, tiếng ồn: 15

2.7 Hậu quả của chiến tranh: 16

3 Hành động của Việt Nam 16

3.1 Bảo vệ môi trường là việc của ai ? 16

3.2 Việt Nam cũng có hành động của riêng mình : 16

PHẦN KẾT 19

TÀI LIỆU THAM KHẢO 21

MỞ ĐẦU

*Lý do chọn tiểu luận

Tự nhiên và xã hội là hai khái niệm lớn nhất và gần gũi nhất với con người.Con người là sản phẩm của tự nhiên, xã hội và cùng tồn tại giữa hai thực thể ấy.Chính vì vậy mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội là một trong những vấn đềđược con người quan tâm, tư duy nhiều nhất

Có thể nói kể từ khi ra đời thì quan điểm về mối quan hệ giữa tự nhiên và

xã hội đã thay đổi không ngừng Từng trong một thời gian hai khái nịêm nàydường như tách bạch hoàn toàn, không liên quan đến nhau Người ta nghĩ rằng

tự nhiên và xã hội là hai vật chất riêng rẽ, không ảnh hưởng hay có tác động qualại gì với nhau Ý kiến này vẫn còn tồn tại trong một số bộ phận xã hội dẫn đếnnhiều hành vi phá huỷ thiên nhiên

Tuy vậy chúng ta phải khẳng định rằng tự nhiên và xã hội có mối quan hệchặt chẽ với nhau, cùng nằm trên một tổng thể bao gồm tự nhiên, con người và

xã hội Con người và xã hội đều cần dựa trên nền tảng của tự nhiên để tồn tại vàphát triển Nhưng ngay trong chính quá trình tồn tại và phát triển ấy con người

đã vô tình tàn phá đi thiên nhiên, đặc biệt trong thời đại ngày nay khi khoa học

kĩ thuật phát triển mạnh mẽ và dân số toàn cầu đang bùng nổ thì môi trườngcàng bị tàn phá nặng nề hơn bao giờ hết

Vậy nên, đã đến lúc chúng ta cần xác định rõ mối quan hệ giữa xã hội của

ta với tự nhiên trước khi qúa muộn

*Mục đích của tiểu luận:

Tiểu luận được viết nhằm nêu lại quan điểm của triết học Mác-Lênin vềmối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội đồng thời trên cơ sở: “Quan hệ giữa xã hộivới tự nhiên và vấn đề bảo vệ môi trường ở Việt Nam” Bên cạnh đó cũng hivọng có thể thay đổi được nhận thức xã hội nhằm tạo ra những thay đổi tích cựctrong hành động , nhận thức của mỗi cá nhân trong việc bảo vệ môi trường ởViệt Nam

*Để đạt được mục đích trên tiểu luận đề cần giải quyết những vấn đề sau:

- Mối quan hệ giữa xã hội và tự nhiên, sự tác động qua lại giữa hai yếu tốtrên

- Thực trạng môi trường nước ta hiện nay

- Những biện pháp bảo vệ môi trường cần áp dụng

I Mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội

1 Các khái niệm

Tự nhiên: Theo nghĩa rộng tự nhiên là toàn bộ thế giới vật chất tồn tạikhách quan, vô cùng vô tận Theo nghĩa này thì con người và xã hội loài ngườicũng là một bộ phận của thế giới vật chất ấy

Xã hội: Xã hội là hình thái vận động cao nhất của vật chất, hình thái nàylấy mối quan hệ của con người và sự tác động lẫn nhau giữa người với ngườilàm nền tảng Theo Mác: “ Xã hội không phải bao gồm các cá nhân người Xãhội biểu hiện tổng số mối liên hệ và những quan hệ của các cá nhân với nhau.”

2 Mối quan hệ biện chứng giữa tự nhiên và xã hội

Tự nhiên và xã hội thực sự có mối quan hệ chặt chẽ với nhau

2.1 Xã hội - bộ phận đặc thù riêng của tự nhiên

Theo khái niệm về tự nhiên, con người và xã hội đều là một phần của tựnhiên Con người là kết quả quá trình phát triển lâu dài của thế giới vật chất, làsản phẩm của thế giới vật chất Con người sống trong thế giới tự nhiên như mọisinh vật khác bởi con người cũng là sinh vật của tự nhiên

Quá trình tiến hoá của loài người cũng là quá trình phát triển năng lực củanhận thức, của tư duy, hay chính là quá trình phát triển của ý thức Hơn thế nữa,nhân tố tạo thành nguồn gốc tự nhiên của ý thức là bộ óc con người cũng chính

là sản phẩm cao nhất của vật chất Chính tự nhiên là tiền đề cho sự tồn tại vàphát triển sinh lý của con người

Ngoài ra, con người ra đời không chỉ nhờ những quy luật sinh học mà cònnhờ lao động Lao động là quá trình con người sử dụng công cụ tác động vàocác đối tượng của giới tự nhiên nhằm thay đổi chúng cho phù hợp với nhu cầucủa con người Quá trình lao động cũng là quá trình làm thay đổi cấu trúc cơ thể,đem lại dáng đi thẳng bằng hai chân, giải phóng hai tay, phát triển khí quan,phát triển não bộ, v.v….của con người Mối quan hệ giữa các thành viên trongquá trình lao động làm nảy sinh nhu cầu trao đổi thông tin, như vậy ngôn ngữ rađời Lao động và ngôn ngữ là hai sức kích thích chủ yếu đã làm ảnh hưởng đến

bộ óc con vượn, làm cho bộ óc đó dần dần biến chuyển thành bộ óc con người,khiến cho tâm lý động vật dần dần chuyển hoá thành tâm lý người.

Sự hình thành con người đi kèm với sự hình thành các quan hệ giữa ngườivới người, cộng đồng người dần thay đổi từ mang tính bầy đàn sang một cộngđồng mới khác hẳn về chất, ta gọi đó là xã hội Đây cũng là quá trình chuyểnbiến từ vận động sinh học sang vận động xã hội

Xã hội có nguồn gốc từ con người, con người sinh ra từ tự nhiên, do đó xãhội là một hình thái đặc thù riêng của tự nhiên Phần còn lại của tự nhiên chỉ cónhững nhân tố vô thức và mù quáng tác động lẫn nhau; còn trong xã hội, nhân tốhoạt động là con người có ý thức, hành động, có suy nghĩ và theo đuổi nhữngmục đích nhất định Hoạt động của con người không chỉ tái sản xuất ra chínhbản thân mình mà còn tái sản xuất ra giới tự nhiên

2.2 Tự nhiên–Con người–Xã hội nằm trong một chỉnh thể thống nhất.

Con người và xã hội không chỉ là một bộ phận của tự nhiên, mà tự nhiên –con người – xã hội còn năm trong một chỉnh thể thống nhất Con người, tự nhiên

và xã hội loài người đều là những dạng thức, những trạng thái, đặc tính khácnhau của thế giới vật chất đang vận động Chúng đều có mối quan hệ kháchquan, thống nhất với nhau, do vật chất sinh ra và cùng chịu sự chi phối củanhững qui luật khách quan phổ biến của thế giới vật chất Chính sự vận độngcủa các qui luật đó đã kết nối các yếu tố của thế giới thành một chỉnh thể hoànchỉnh, thống nhất

Con người là sản phẩm của tự nhiên Con người tạo ra xã hội Con ngườivốn tồn tại trong tự nhiên song cũng không thể tách rời với xã hội Con ngườimang trong mình bản tính tự nhiên và bản chất xã hội Vì thế ta có thể nói rằngcon người là hiện thân của sự thống nhất giữa tự nhiên và xã hội

2.3 Tự nhiên- nền tảng của xã hội

Tự nhiên vừa là nguồn gốc của xã hội vừa là môi trường tồn tại và pháttriển của xã hội

Xã hội được hình thành trong tự nhiên, trong sự tiến hoá của thế giới vậtchất Chính tự nhiên đã cung cấp mọi điều kiện cần thiết nhất cho sự tồn tại vàphát triển của con người và cũng chỉ tự nhiên mới cung cấp được các điều kiệncần thiết cho mọi hoạt động của xã hội Theo Mác: “Con người không thể tạo rađược cái gì nếu không có giới tự nhiên, nếu không có giới hữu hình bên ngoài.

Đó là vật liệu trong đó lao động của con người được thực hiện, trong đó laođộng của con người tác động, từ đó và nhờ đó, lao động của con người sản xuất

ra sản phẩm.”

Tóm lại, tự nhiên là môi trường cung cấp cho mọi sự tồn tại của con người

và xã hội, cung cấp mọi điều kiện cần thiết nhất cho lao động của con người.Mặt khác, nguồn gốc phát triển của con người và xã hội là lao động Nói cáchkhác, tự nhiên chính là tiền đề, là nền tảng của xã hội Do đó tự nhiên có thể tácđộng thuận lợi hoặc gây khó khăn cho sản xuất của xã hội; có thể thúc đẩy hoặckìm hãm sự vận động và phát triển của xã hội

2.4 Tác động của xã hội đến tự nhiên.

Tự nhiên và xã hội vốn là một chỉnh thể thống nhất, vì vậy chúng có mốiquan hệ tác động qua lại lẫn nhau Điều này có nghĩa là nếu tự nhiên tác độngvào xã hội như thế nào thì xã hội cũng tác động ngược lại với tự nhiên như vậy

Xã hội là một bộ phận của tự nhiên Khi xã hội thay đổi cũng sẽ ảnh hưởngkhiến cho tự nhiên thay đổi

Bên cạnh đó xã hội tác động mạnh mẽ đến phần còn lại của tự nhiên thôngqua các hoạt động thực tiễn của con người, trước hết là quá trình lao động sảnxuất Lao động là đặc trưng cơ bản nhất tạo nên sự thống nhất hữu cơ giữa tựnhiên và xã hội thông qua con người làm trung gian điều tiết Trong qua trìnhlao động, con người sử dụng nhưng nguồn vật chất mà thế giới tự nhiên đã cungcấp, làm biến đổi nó cũng như làm biến đổi điều kiện môi trường sống xungquanh, tức là làm biến đổi tự nhiên

Thực tế xã hội luôn tác động qua lại với tự nhiên Sự tác động đó đối với tựnhiên diễn ra theo hai hướng: tích cực và tiêu cực Với tiến bộ của khoa học, con

người đã không ngừng cải tạo lại tự nhiên cho phù hợp với điều kiện sống củabản thân, của xã hội hay ngay cả của thế giới vật chất.

Tuy vậy, cũng ngay trong quá trình đó, con người cũng góp một phầnkhông nhỏ trong việc tàn phá tự nhiên Bằng một cách nào đó, kể cả gián tiếp( thông qua hoạt động khai thác, sản xuất, …) hay trực tiếp ( đốt, phá rừng; đẩytrả rác thải ra môi trường, …) thì con người đang dần đe doạ đến sự ổn định, cânbằng của hệ thống tự nhiên – xã hội

Con người chính là sinh vật có khả năng làm biến đổi tự nhiên nhiều nhấtcũng là sinh vật tàn phá thiên nhiên khủng khiếp nhất Chính nhà bác học Z.Lamark, 1820 đã nhận định: “Mục đích của con người dường như là tiêu diệt nòigiống mình, trước hết là làm cho Trái Đất trở thành không thích hợp với sự cưtrú.”

Tóm lại, trong mối quan hệ với môi trường tự nhiên, xã hội có vai trò vôcùng quan trọng Nó quyết định xem con người cần phải làm gì để đảm bảo sựtồn tại của môi trường sống của bản thân, đảm bảo sự cân bằng của hệ thống tựnhiên - xã hôi

2.5 Những yếu tố tác động đến mối quan hệ giữa xã hội với tự nhiên.

Có nhiều nguyên nhân làm ảnh hưởng tới mối quan hệ giữa tự nhiên và xãhội Trong số đó, trình độ phát triển của xã hội và sự nhận thức, vận dụng quiluật tự nhiên xã hội vào hoạt động thực tiễn của con người là các nhân tố quantrọng nhất

Quan hệ của xã hội với tự nhiên phụ thuộc vào trình độ phát triển của

và tính chất của mối quan hệ giữa xã hội và tự nhiên cũng thay đổi theo

Ngày nay, xã hội càng phát triển song hành cùng với khoa học – kĩ thuậthiện đại thì mối quan tâm của con người với tự nhiên cũng thay đổi Con ngườicoi tự nhiên không chỉ là môi trường tồn tại mà coi nó như một công cụ nhằmmục đích lợi nhuận Khủng hoảng môi trường đang diễn ra ở rất nhiều nơi.Thiên tai, biến đổi khí hậu đang diễn ra một cách phức tạp đang đe doạ sự sốngcủa nhân loại Để tồn tại và phát triển bền vững con người cần phải học cáchchung sống hoà bình với tự nhiên, trước hết là phải thay đổi nhận thức của conngười về việc tàn phá thiên nhiên để tối đa hoá lợi nhuận

Quan hệ giữa xã hội với tự nhiên phụ thuộc vào trình độ nhận thức và vận dụng các qui luật trong hoạt động thực tiễn.

Như chúng ta đã biết, mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội được thể hiệnthông qua các hoạt động thực tiễn của con người Song mọi hoạt động của conngười đều do sự chi phối của ý thức Do đó mối quan hệ của tự nhiên và xã hộiphụ thuộc vào trình độ nhận thức, trước hết là nhận thức các qui luật và việc cầnvận dụng nó vào các hoạt động thực tiễn

Nhận thức của con người có thể tốt hoặc không tốt phụ thuộc và mỗi cánhân Song một nhận thức tốt đi kèm với những hành động theo qui luật thì conngười đã tạo ra một thế giới hài hoà, phù hợp với sự phát triển lâu dài và bềnvững cho xã hội Nếu nhận thức không tốt, chỉ khai thác chiếm đoạt những cái

có sẵn trong thiên nhiên thì sự nghèo nàn đi của giới tự nhiên và phá vỡ tính cânbằng của hệ thống tự nhiên là không thể tránh khỏi

Như vậy, việc nhận thức qui luật tự nhiên cần đi kèm việc nhận thức quiluật của xã hội và vận dụng chúng trong thực tiễn con người Thời đại ngày naykhoa học kĩ thuật phát triển, con người càng cần phải nâng cao nhận thức đểhành động sao cho đúng

2.6 Môi trường - vấn đề của chúng ta.

Nằm trong mối quan hệ giữa tự nhiên và xã hội, môi trường là vấn đề quenthuộc nhất, thường xuyên đươc nhắc đến quanh ta

Môi trường là gì?

Môi trường là toàn bộ những điều kiện mà trong đó con người sinh sống

Nó bao gồm cả môi trường tự nhiên và môi trường xã hội Ở đây chúng ta chỉchủ yếu xét đến môi trường tự nhiên

Môi trường tự nhiên, hay môi trường sinh thái, môi trường sinh quyển, làđiều kiện thường xuyên và tất yếu đối với sự tồn tại và phát triển của xã hội.Như vậy trong mối quan hệ của tự nhiên và xã hội thì môi trường sinh thái đạidiện cho phần còn lại của tự nhiên bên cạnh bộ phận đặc thù là xã hội

Vai trò của môi trường tự nhiên đối với xã hội ở từng thời kì khác nhaucũng được thể hiện một cách khác nhau

Thưở sơ khai, con người chủ yếu chỉ biết săn bắt, hái lượm những sảnphẩm có sẵn trong tự nhiên Khi ấy con người hầu như phụ thuộc hoàn toàn vàothiên nhiên, chịu sự chi phối của tự nhiên

Khi xã hội trở nên văn minh hơn, nhất là khi khoa học công nghệ pháttriển, con người dần thoát khỏi sự chi phối đó và có xu hướng chế ngự lại thiênnhiên Con người khai thác thiên nhiên để phục vụ cho nhu cầu của mình Nhiềungành nghề ra đời từ điều kiện của tự nhiên như nông nghiệp, lâm nghiệp, khaithác,… đồng thời có những ngành ít phụ thuộc vào tự nhiên như điện tử, phầnmềm,… Tuy vậy, cho đến bây giờ xã hội vẫn còn phụ thuộc vào tự nhiên khánhiều Thiên nhiên có thể có lợi hay bất lợi cho sản xuất, ảnh hưởng đến năngsuất lao động, tốc độ phát triển của xã hội

dân số tăng nhanh cũng dẫn đến việc tăng cường khai thác các nguồn tài nguyênnhằm đáp ứng nhu cầu của con người Áp lực lên môi trường ngày càng lớnnhưng sức chịu đựng của môi trường là có hạn.

Sự bùng nổ dân số cùng với những cách ứng xử sai của con người với tựnhiên hiện nay đang làm giảm đi sức chịu đựng của tự nhiên Một qui luật kèmtheo là: “ Khi số lượng cá thể của quần thể vượt qua khả năng chịu đựng củamôi trường thì sự chết hàng loạt sẽ xảy ra nhưng thường từng vùng chứ khôngphải quy mô toàn cầu.” ( I.M.Barrett and Noth, 1986) Nếu qui luật này xảy ravới loài người thì đúng là một tai hoạ Chính vì thế chúng ta cần giải quyết tốtvấn đề môi trường và cư xử đúng đắn với tự nhiên

II - Vấn đề bảo vệ môi trường ở Việt Nam.

Qua phần trên chúng ta nhận thấy cần phải bảo vệ môi trường giữ gìn sựcân bằng của hệ thống tự nhiên – xã hội nhằm đảm bảo sự ổn định và phát triểnlâu dài của xã hội loài người Giờ chúng ta cùng xem xét vấn đề trong điều kiện

cụ thể ở Việt Nam

1 Khái quát về vấn đề môi trường và các nguồn tài nguyên của Việt Nam

“Tài nguyên là tất cả các dạng vật chất, tri thức được sử dụng để tạo racủa cải vật chất, hoặc tạo ra giá trị sử dụng mới của con người.” Tài nguyên làđối tượng sản xuất của con người

Các nguồn tài nguyên Việt Nam:

1.1 Tài nguyên đất của Việt Nam:

Đất là một dạng tài nguyên vật liệu của con người

Việt Nam có trên 39 triệu ha đất tự nhiên, diện tích đất đã sử dụng vào cácmục đích kinh tế - xã hội là 18,881 triệu ha chiếm 57,04% quỹ đất tự nhiên,trong đó đó diện tích đất nông nghiệp chiếm 22,20% diện tích đất tự nhiên và38,92% diện tích đất đang sử dụng Cả nước có 14 nhóm đất trong đó tổng số cóhơn 16 triệu ha đất feralit, 3triệu ha đất phù sa, đất mùn vàng đỏ hơn 3 triệu ha,đất xám bạc màu hơn 3 triệu ha, …