Nghiên cứu một số tính chất vải nhuộm bằng chất màu tự nhiên dùng cho sản phẩm ga gối

“Nghiên cứu một số tính của chất vải nhuộm bằng chất màu tự nhiên dùng cho sản phẩm ga gối” nhằm khẳng định tính tiện nghi, an toàn khi sử dụng của loại sản phẩm này, đồng thời chứng mi

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

-

NGUYỄN HỒNG NGA

NGHIÊN CỨU MỘT SỐ TÍNH CHẤT VẢI NHUỘM BẰNG CHẤT MÀU TỰ NHIÊN DÙNG CHO SẢN PHẨM GA GỐI

Chuyên ngành : Công nghệ vật liệu dệt may

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC NGÀNH CÔNG NGHỆ VẬT LIỆU DỆT MAY

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC : PGS.TS HOÀNG THỊ LĨNH

Hà Nội – Năm 2010

LỜI CAM ĐOAN

Tác giả xin cam đoan toàn bộ kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là do tác giả nghiên cứu, không sao chép từ các luận văn khác Tác giả xin chịu trách nhiệm hoàn toàn về những nội dung, hình ảnh cũng như các kết quả nghiên cứu trong luận văn

Hà Nội, ngày 07 tháng 10 năm 2010

NGƯỜI THỰC HIỆN

Nguyễn Hồng Nga

LỜI NÓI ĐẦU

Sau một ngày làm việc mệt mỏi ai trong chúng ta cũng mong muốn có một giấc ngủ ngon để tiếp thêm sinh lực, tinh thần thoải mái, sự lạc quan, yêu đời cho một ngày mới Để có một giấc ngủ ngon đòi hỏi phải có nhiều yếu tố góp thành, trong

đó ga - gối là một trong những tác nhân có ảnh hưởng không nhỏ đến giấc ngủ Khi ngủ làn da, hơi thở, cảm xúc yêu thương của chúng ta tiếp xúc với ga - gối, vì vậy chúng vừa có tác dụng bảo vệ cơ thể đồng thời tạo vẻ đẹp thẩm mỹ giúp con người

có nơi ngả lưng thật thoải mái sau một ngày làm việc mệt nhọc Ga - gối luôn là nguồn cảm xúc, chất xúc tác chính giúp cuộc sống của chúng ta thoải mái và nhẹ nhàng Chính vì vậy, ga - gối là nhân vật chính trong phòng ngủ và sản phẩm này luôn được đánh giá rất cao trong cuộc sống của mỗi con người

Những thượng đế khó tính luôn luôn mong muốn các nhà sản xuất cung cấp những dịch vụ tốt và chất lượng; sản phẩm có kiểu dáng đẹp, an toàn cho sức khỏe con người và thân thiện với môi trường Chính vì vậy các sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên được nhiều người tiêu dùng quan tâm hơn

“Nghiên cứu một số tính của chất vải nhuộm bằng chất màu tự nhiên dùng cho sản phẩm ga gối” nhằm khẳng định tính tiện nghi, an toàn khi sử dụng của loại

sản phẩm này, đồng thời chứng minh lợi ích đem tới cho môi trường sinh thái khi tận dụng được nguồn nguyên liệu tự nhiên dễ tìm, sẵn có và dễ tái sinh ở nước ta để tạo ra sản phẩm có giá trị kinh tế Qua đó những sản phẩm may mặc được may từ vải nhuộm bằng chất màu tự nhiên sẽ có được chỗ đứng trong thị trường, giúp nhà sản xuất và người tiêu dùng có định hướng cũng như lựa chọn tốt nhất

Chương 1: TỔNG QUAN

1.1 Giới thiệu sản phẩm ga gối

Nhịp cầu giúp con người có một thể lực tốt để bắt đầu ngày làm việc mới là giấc ngủ, để có được giấc ngủ tốt chiếc giường chắc chắn và xinh xắn Tô điểm thêm màu sắc cho chiếc giường là những bộ ga gối bắt mắt, phù hợp với thời tiết, sở thích và môi trường sống của người sử dụng Nhiều người nghĩ việc lựa chọn bộ ga gối là đơn giản, nhưng thực tế không phải như vậy, việc lựa chọn ga gối là một bài toán màu sắc, chất liệu, chủng loại, kiểu dáng, giá cả … có rất nhiều đáp án khác nhau Về chất liệu vải thì ga gối cũng phong phú giống như chọn vải may quần áo,

sẽ có nhiều chủng loại, kiểu dáng, chất liệu, màu sắc Về họa tiết thì ga gối rất đa dạng, hiện nay người tiêu dùng đang có xu hướng thay đổi chúng thường xuyên theo từng mùa và theo từng hoàn cảnh sống và theo sở thích cá nhân Để có giải đáp thích hợp cho bài toán trên chúng ta sẽ dạo quanh thị trường ga gối ở Việt Nam hiện nay, cụ thể là tại Hà Nội

Trên thị trường Việt Nam các sản phẩm chăn ga gối của Kymdan, Everon, Blue Sky… và các công ty liên doanh Việt – Hàn chiếm được thị phần lớn Ga - gối của các cơ sở sản xuất “Made in Việt Nam” cũng đã tạo nên sự phong phú trên thị trường này như Thắng Lợi, Thanh Bình, Sông Hồng, Everhome là những tên tuổi quen thuộc đối với người tiêu dùng do mẫu mã đẹp, giá cả phải chăng Ngoài ra trên thị trường còn xuất hiện loại ga, gối, đệm Trung Quốc có giá trung bình, mẫu

mã phong phú nhưng vải mau xù lông, thời gian sử dụng không lâu, không tốt cho sức khỏe của người tiêu dùng khi sử dụng Ngoài ra, nếu khách hàng không cẩn thận, có thể mua phải ga, gối sản xuất ở Thường Tín (Hà Tây cũ) Mặc dù mẫu mã nhìn qua giống nhau, nhưng nhìn kỹ thì hàng có chất lượng khác hẳn Thôn Trát Cầu, xã Tiền Phong, huyện Thường Tín từ lâu nổi tiếng về nghề làm chăn bông len, nhưng gần đây còn được biết như nơi sản xuất nhái các sản phẩm ga, gối có thương hiệu được nhiều người tiêu dùng chọn mua Dạo quanh các cửa hàng bán sản phẩm

ga, gối trên đường Bạch Mai, Giải Phóng chúng ta có thể mua được các sản phẩm hàng nhái này rất dễ dàng và giá cả rẻ hơn rất nhiều so với sản phẩm chính hãng Vì

vậy, người sử dụng khi chọn sản phẩm ga gối nếu không tìm đúng cửa hàng đúng thương hiệu thì dễ bị mua phải hàng kém chất lượng trên thị trường

Sản phẩm chăn, ga gối, đệm được bày bán ở rất nhiều phố, nhưng tập trung nhiều nhất trên các phố Xuân Thủy, Tây Sơn, Hàng Điếu Người tiêu dùng có thể

tự do lựa chọn những sản phẩm phù hợp với gia đình mình Chất liệu chủ đạo cho

ga, chăn gối là Pe-co, Cotton 100%, cotton solid, cotton satin, cotton Ai Cập với nhiều màu sắc và hoa văn trang nhã nhưng hầu hết các sản phẩm hiện nay đều nhuộm bằng thuốc nhuộm tổng hợp

Để có một bộ ga gối chất lượng tốt, giá cả phải chăng và giá trị sử dụng lâu dài thì khi chọn một bộ ga, gối cần lưu ý đến các đặc điểm sau:

- Yếu tố vật liệu: chất liệu, kết cấu vải (kiểu dệt, mật độ sợi, chất liệu của vải), chỉ

- Yếu tố công nghệ: mật độ mũi may, hướng may sợi dọc sợi ngang, số lớp vải, mặt phải, mặt trái, số đường may thực hiện

- Yếu tố thiết bị: lực nén chân vịt, kim, sức căng của chỉ, tốc độ may, mặt nguyệt,

- Các yếu tố khác: điều kiện môi trường làm việc, kỹ năng tay nghề của người lao động, quá trình vận chuyển và xử lý hoàn tất sản phẩm

1.1.1 Đặc điểm, kết cấu của sản phẩm ga gối

Một bộ ga, gối bây giờ không chỉ đơn thuần có ga trải giường, 2 chiếc gối đơn

mà bao gồm nhiều phụ kiện, mỗi phụ kiện lại có nhiều loại khác nhau: chăn hè thu, chăn thu đông, gối đôi, gối đơn, gối dựa, gối ôm Chỉ riêng sản phẩm ga trải giường cũng có nhiều loại: ga 2 tầng, ga có thành, có trần, ga buộc nơ 4 góc Kiểu kết hoa lên màn tuyn xưa đã được thay thế bằng việc đính một vài bông hoa cùng tông màu với bộ ga, chăn, gối lên tường hoặc đầu thành giường, chủ yếu chỉ là điểm nhấn và làm nền cho bộ ga, chăn, gối

Nhưng kết cấu của bộ ga gối thông thường bao gồm: 1 ga phủ hoặc ga bọc 1 lớp, 01 vỏ chăn, 02 vỏ gối, 1 gối ôm

+ Gối được làm bằng vải cotton, trong lót bông

+ Ga phủ, vỏ gối thường may bằng vải cotton: tùy theo sở thích của khách hàng mà những bộ sưu tập có thể thiết kế theo nhiều phong cách khác nhau Có thể

in hoa văn, phối màu, kết kiểu

+ Chăn: Tùy theo mùa mà chất liệu được sử dụng để may chăn mỏng hay dày,

có bông bên trong hay không có bông Nếu là vỏ chăn dùng cho hai mùa (mùa hè và mùa đông) thì bên ngoài có thiết kế dây kéo để có thể tháo giặt thoải mái Nếu là chăn mùa thu thì bên trong có lót một lớp bông khá mỏng để tạo độ êm ái và ấm áp

1.1.2 Chất liệu may sản phẩm ga gối

Hiện nay trên thị trường có rất nhiều chất liệu may sản phẩm ga gối khác nhau,

có thể chia làm các loại theo thứ tự chất lượng từ thấp đến cao như sau: pe-co, cotton 100%, cotton solid, cotton satin, cotton Ai Cập [15]

Pe-co thì bền nhưng nóng (phụ thuộc vào pha nhiều hay pha ít polyseter), vải cứng, thô ráp, độ thoáng khí không cao, vì đặc điểm trên của vải nên khi chọn mua loại ga gối các gia đình nên lưu ý khi sử dụng chúng cho em bé nằm hoặc bố mẹ bị

mồ hôi dầu Loại vải này khi may thành bộ sản phẩm ga gối giá thành thấp, thời gian sử dụng không lâu và gây ra một số bệnh ngoài da trên vùng đầu như: sẩy, mụn

Cotton 100%: khi sử dụng ga gối may bằng chất liệu này thì bạn sẽ cảm nhận được độ thoáng mát, mềm mại, độ thoáng khí cao, da bạn khi tiếp xúc trực tiếp với sản phẩm không có cảm giác nóng, bí, và thô ráp khi sử dụng Loại vải này có giá thành trung bình, đa số người tiêu dùng có mức thu nhập trung bình khá thường hay lựa chọn sản phẩm ga gối được may từ chất liệu cotton 100%

Cotton solid, đây cũng là vải cotton 100% nhưng trước khi dệt đã được xử lý chuốt mảnh sợi (làm cho mật độ bông trên sợi nhiều, nên cùng số lượng bông vải lại mỏng hơn, cảm giác cứng hơn) nên sợi vải chắc chắn, dai sợi hơn Khi bạn sử dụng sản phẩm ga gối được may bằng chất liệu này thì bạn sẽ cảm nhận được sản phẩm

cứng, chắc chắn và bền Đây là loại vải thường được các công ty chuyên sản xuất ga gối đệm ở Việt Nam sử dụng để may dòng sản phẩm cao cấp

Xếp hàng thứ tư là cotton satin bản thân loại vải này đã là cotton chải kỹ và khác với loại vải satanh trên thị trường Cotton satin thường được làm từ cotton, sử dụng những sợi bông dài được chải kỹ hoặc chải thô Đây là loại vải các công ty chuyên sản xuất ga gối đệm ở Việt Nam thường hay sử dụng để may dòng sản phẩm cao cấp, giá tương đối cao và thường cao gấp đôi so với sản phẩm may bằng cotton chải kỹ thông thường

Và cuối cùng, loại vải sử dụng may ga gối có độ mềm mại nhất là cotton Ai Cập Loại bông này được trồng dọc theo sông Nile, có thể nhận biết được sản phẩm này qua logo bao gồm một cây bông trắng bên trong một hình tam giác đen (tượng trưng cho kim tự tháp Ai Cập) Vải được dệt từ những sợi bông dài, độ thoáng khí cao nên vải rất mềm, bền hơn so với loại vải khác cùng mật độ sợi vải, chất lượng của vải cao thường được dùng làm sản phẩm cao cấp

Ngoài loại vải phù hợp người thiết kế cần lưu ý đến khổ vải sử dụng Khổ vải

ga gối may sẵn thường có kích cỡ theo 2 kích cỡ giường phổ biến là giường đơn và giường đôi Ga giường đơn phổ biến 2 loại 1m x 2m và 1,2 x 2m, giường đôi 1,6m

x 2m và 1,8m x 2m Khổ lớn nhất hay còn gọi là King size 2m x 2,05m

Thông thường, vải dệt để may quần áo thường có khổ 1,2- 1,6m (đã làm tròn số) nên khi may chăn hoặc ga đều phải nối Ðể tiết kiệm và dễ chọn đúng loại, người tiêu dùng nên mua các loại vải chuyên dụng dành may chăn, ga thể hiện qua khổ vải lớn, từ 1,8- 2,4 m của các công ty dệt Phước Long, công ty dệt Việt Thắng, công ty dệt Bảy Hiền Riêng dệt Thắng Lợi có loại máy riêng sản xuất vải khổ 3,4m không có đường nối, hoa văn in trọn vẹn trên khổ vải, làm sản phẩm đẹp hơn sau khi may xong

Khi đã chọn được loại vải để may bộ ga gối thì việc chọn màu sắc và họa tiết

ga gối cũng góp phần hết sức quan trọng Thông thường dựa trên 3 yếu tố: độ tuổi, cách bố trí phòng ngủ, môi trường sống của người sử dụng

1.1.3 Các yêu cầu của vật liệu khi may sản phẩm ga gối

1.1.3.1 Tính tiện nghi

Khi lựa chọn bộ sản phẩm ga gối người tiêu dùng cần lưu ý một số yêu cầu của sản phẩm này như sau:

- Có độ thoáng khí cao, hút và thông thoát mồ hôi nhanh chóng;

- Mềm mại, giảm mùi hôi, có tính đàn hồi, có độ bền mài mòn cao khi sử dụng;

- Hạn chế khả năng cháy;

- Trọng lượng nhẹ;

- Không gây kích thích da;

- Nệm mút bên trong nhất thiết phải được làm từ xơ sinh thái hay lông vũ;

- Ít bắt bụi, giặt không ra màu

1.1.3.2 Tính thẩm mỹ

Màu sắc đóng vai trò quan trọng trong giấc ngủ của mỗi người Màu sắc ga gối được chọn khác nhau theo từng điều kiện khí hậu khác nhau Lựa chọn được loại vải và phối hợp với màu sắc theo mùa rất phức tạp Để giúp bạn chọn được bộ ga gối thích hợp thì một số nguyên tắc sau sẽ hữu ích cho bạn trong việc lựa chọn bộ

ga gối phù hợp và bạn cảm nhận được cuộc sống của chúng ta ngày càng phong phú

- Mùa đông: dùng các gam màu thật đậm (đỏ rượu vang, đỏ tươi, xanh thắm, cam đậm ) để tạo không khí mùa đông thêm ấm

- Mùa xuân: mùa của màu xanh lá cây, chúng ta có thể dùng các gam màu như màu xanh lá cây, kết hợp với màu hồng phấn

Trong việc thiết kế ga gối nhà thiết kế thường chia màu sắc ga gối thành 2 tông màu: thứ nhất là tông màu lạnh, trầm, thứ hai là tông màu tươi sáng thì vẫn thích hợp cho giường ở góc phòng

Tông màu lạnh, trầm gồm các màu như ghi, trắng ngà/ trắng xám/ trắng ghi, nâu, xám, xanh ghi, rồi tông màu có pha vân gỗ, các tông màu tối nhẹ (như nâu nhẹ

có lượn sóng, hoặc các màu nhẹ có pha chất gấm bóng… hoặc kiểu màu da báo ) Loại tông màu này thường đi kèm với các họa tiết vẽ theo kiểu dây, hoặc nhỏ, phối họa tiết 1 phần ga gối thì thích hợp với các phòng ngủ rộng trên 20m2, hoặc các phòng ngủ có nhiều cửa sổ, có nhiều ánh sáng Đặc biệt là với những phòng ngủ có thể kê giường ở giữa phòng, giường ngủ sẽ là trung tâm của phòng ngủ thì ga gối theo gam lạnh, màu sắc trầm, họa tiết phối sang trọng sẽ làm điểm nhấn cho căn phòng của bạn và ga gối mới có thể khoe hết vẻ đẹp của nó

Tông màu tươi sáng thường thích hợp cho giường đặt ở góc phòng và giường ngủ dành cho lứa tuổi teen

1.1.3.3 Tính an toàn

Do sản phẩm ga gối tiếp xúc trực tiếp với da người nên rất nhạy cảm vì vậy cần phải chú ý khi chọn vải và khi may sản phẩm này Ruột gối làm từ bông tái sinh rất nguy hiểm cho người sử dụng, các loại bông đó có nhiều vi khuẩn, kém chất lượng Tiếp xúc trực tiếp với sản phẩm kém chất lượng rất có hại cho sức khỏe người tiêu dùng vì vậy khi lựa chọn sản phẩm ga gối cần lưu ý đến một số yếu tố chức năng ảnh hưởng đến kiểu dáng và lựa chọn chất liệu khi may ga gối, đó là:

- Thuốc nhuộm trên sản phẩm may không được ảnh hưởng đến da và sức khỏe của người sử dụng và phải thân thiện với môi trường sinh thái

- Không được dùng những loại vật liệu cứng có hình dáng sắc nhọn trên ga gối

vì có thể gây hại đến da của người sử dụng

- Sản phẩm hạn chế được vi khuẩn và mùi

1.1.3.4 Tính kinh tế

Vì được coi là hàng thời trang nội thất nên các loại vải may ga, gối hoặc ga, gối may sẵn giá chênh lệch nhau không chỉ ở chất liệu vải mà còn ở chỗ màu sắc, hoa văn của sản phẩm

Nếu xét trên 2 tiêu chí là mẫu mã và chất lượng, có thể thấy hàng ngoại đa dạng và phong phú về hoa văn, chủng loại hơn hẳn hàng nội (cùng loại vải cotton nhưng có các loại vải dày, mỏng, gân, trơn ) Tuy nhiên giá vải, kể cả hàng may sẵn, hàng ngoại thường đắt hơn hàng nội khoảng 30- 40% về giá thành

Một trong những nhà sản xuất Việt Nam được biết đến về việc sản xuất các sản phẩm ga gối cotton thì Công ty dệt Thắng Lợi là một trong những đơn vị có sản phẩm có tên tuổi trên thị trường châu Âu, châu Mỹ nên hiện các loại vải ga, gối của đơn vị này bán ra thị trường nội địa cũng cũng theo phong cách của châu Mỹ và châu Âu

Tuy nhiên giá của các sản phẩm này còn khá cao Chẳng hạn, một bộ sưu tập chăn - ga - gối thời trang mới nhất của Thắng Lợi được may bằng loại vải cotton 100%, linen (lanh), trang trí bằng các hoa văn thêu tay hoặc vẽ, giá từ 750.000- 850.000đ/bộ, vải linen (lanh) từ 1.150.000- 1.300.000đ/bộ

Một số cửa hàng hiện nay cũng có bán loại ga, gối may sẵn của Hàn Quốc, Trung Quốc và một số ít của Ðài Loan Hàng của Hàn Quốc, đa số là hàng cao cấp Giá từ khoảng 500.000 đến vài triệu đồng/bộ Chất liệu vải chủ yếu là cotton 100%, hoa văn có rất nhiều mẫu đẹp và sang trọng

Loại vải được sử dụng để may ga gối hiện nay là loại vải xuất xứ từ Trung Quốc, với trên 200 mẫu hoa văn khác nhau, có những hình dễ thương và ngộ nghĩnh như gấu, mèo, vịt hoặc các loại lá mùa thu, quả táo, cánh buồm Giá trung bình 18.000 - 25.000 - 35.000đ/m, loại hoa văn đẹp giá 45.000đ/m Các bộ ga, gối may sẵn của Trung Quốc giá cũng không chênh lệch nhiều với hàng Việt Nam

1.1.4 Những yêu cầu về kỹ thuật may đối với sản phẩm ga gối

Để đảm bảo liên kết, ghép nối các chi tiết của sản phẩm may, các đường may trên sản phẩm sau khi may hoàn tất phải đạt được một độ bền nhất định và tạo ra ứng suất đồng đều giữa các lớp vải tham gia tạo các liên kết Ngoài ra, giữa độ bền

đường may và độ bền của vải cần có một sự tương thích nhất định phụ thuộc vào đặc trưng kỹ thuật và yêu cầu sử dụng của từng sản phẩm

Tính chất độ bền đường may trong quá trình sử dụng là quan trọng Độ bền đường may liên quan đến loại mũi may, độ bền chỉ may, lực căng chỉ, loại đường may, độ rộng đường may và mật độ mũi may [7] Độ bền vòng chỉ trong quá trình hình thành mũi may thì quan trọng hơn độ bền chỉ may Sự kết hợp của những yếu

tố này xác định độ bền đường may

Hầu hết đường may trên sản phẩm may là kém bền hơn vải và vì vậy để đảm bảo tính năng sử dụng thích hợp của sản phẩm may, cần phải thiết kế đúng, chọn các thông số kỹ thuật chỉ, vải, kim phù hợp và thiết lập đúng thông số công nghệ may đảm bảo đường may có độ bền tối ưu

Chất lượng đường may là yếu tố cần thiết để tạo ra chất lượng sản phẩm may Đường may xấu có thể làm hỏng bề mặt sản phẩm may và là nguyên nhân dẫn đến sản phẩm may trở thành phế phẩm [15]

Việc chọn lựa chỉ may cho một loại vật liệu tùy thuộc vào các tính chất cơ lý của vải và của chỉ may, vào khả năng tương hợp của chúng, vào qui trình may và mục đích sử dụng của sản phẩm Tương tự, chất lượng sử dụng của một sản phẩm may mặc tùy thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau như độ bền đường may, độ trượt đường may, độ nhăn, bề mặt ngoại quan đường may

Vì vậy để đáp ứng được các yêu cầu trên thì sản phẩm ga gối phải đạt được yêu cầu kỹ thuật may như sau:

- Dạng đường may như tiêu chuẩn kỹ thuật đã qui định;

- Loại thiết bị cần sử dụng phải phù hợp với từng dạng đường may;

- Mật độ mũi chỉ theo yêu cầu của từng sản phẩm;

- Khoảng cách giữa các đường may và khoảng cách từ đường may đến các mép vải phải đúng yêu cầu kỹ thuật;

- Sử dụng đúng các loại nguyên phụ liệu đã yêu cầu như: loại vải, khổ vải, màu sắc vải, chi số chỉ, màu sắc chỉ, để đảm bảo được độ bền và tính thẩm mỹ của sản phẩm ;

- Các đường may phải đảm bảo không thừa mũi, thiếu mũi, bỏ mũi, sùi chỉ,

và lại mối chỉ phải đúng qui định;

- Không cho phép nối chỉ ở những đường may diễu, may mí trên bề mặt của sản phẩm

1.2 Xu thế của thời trang sinh thái nói chung và ga gối nói riêng

Cho đến nay tại Việt Nam việc sản xuất các sản phẩm “xanh” chưa được quan tâm đúng mức Một số nhà quản trị doanh nghiệp còn chưa được trang bị kiến thức hoặc hiểu biết còn hạn chế về những yêu cầu “xanh” đối với các sản phẩm dệt - may xuất khẩu Ngoài ra, phần lớn các công ty, xí nghiệp trong dây chuyền nhuộm - hoàn tất vẫn chưa lưu ý nhiều công nghệ nhuộm giảm ô nhiễm môi trường Trong quá trình hoạt động sản xuất, các cơ sở dệt nhuộm đã tạo ra lượng lớn chất thải có mức độ gây ô nhiễm cao Nước thải sinh ra từ dệt nhuộm thường có nhiệt độ cao, độ

pH lớn, chứa nhiều loại hoá chất, thuốc nhuộm khó phân hủy, độ màu cao [12] Nếu không được xử lý tốt, nước thải do dệt nhuộm sẽ gây ô nhiễm môi trường, đặc biệt

là ô nhiễm nguồn nước mặt, nước ngầm

Ngày trước, các nghệ nhân của làng Vạn Phúc tạo ra những tấm lụa bên khung cửi bằng gỗ, thuốc nhuộm màu hay tẩy trắng cho lụa chỉ là những nguồn nguyên liệu dân gian được lấy từ thực vật lá cây hay các loại hoa, quả Giờ đây người làm lụa làng Vạn Phúc đã thay dần bằng những phương pháp mới Trong quá trình nhuộm màu cũng như tẩy trắng lụa, người ta không còn dùng nguyên liệu tự nhiên, thợ làm lụa bây giờ hoàn toàn sử dụng hóa chất Từ quá trình thay đổi trong sản xuất mà môi trường quê lụa Vạn Phúc hiện nay đang đứng trước những đe dọa rất

lớn với sức khỏe của con người [15]

Vì vậy sản phẩm thân thiện với môi trường có ý nghĩa vô cùng to lớn đến cuộc sống của con người hiện nay Việc lạm dụng quá mức các chất hóa học trong sản xuất có thể làm cho chất lượng sản phẩm kém an toàn và không gian sống mất đi khả năng tự phục hồi Trước thế kỷ XXI ít khi người ta để ý đến ảnh hưởng của sản

phẩm đến sức khỏe, cuộc sống con người Ngày nay khi nền kinh tế phát triển, con người ngày càng quan tâm đến sức khỏe và đã bước đầu chú trọng đến sản phẩm thân thiện với môi trường Điều đó đòi hỏi các nhà sản xuất và xuất khẩu cần có nhận thức cao hơn về chất lượng hàng hóa, nâng cao năng suất kết hợp với bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và môi trường

Sản phẩm may mặc nhuộm từ chất màu tự nhiên là sản phẩm có tính sinh thái

Có thể thấy rằng chất màu tự nhiên hiện nay khá đa dạng về màu sắc và an toàn với người sử dụng không chứa chất azo, thân thiện với môi trường Và khi xã hội càng phát triển nhu cầu con người càng cao và ngày càng đòi hỏi sản phẩm may mặc không những đẹp mà còn an toàn về sức khỏe, thân thiện với môi trường Nắm bắt được nhu cầu ngày càng cao của con người sản phẩm may mặc được may bằng vải nhuộm từ chất màu tự nhiên sẽ có được chỗ đứng thị trường vì đã đáp ứng được những yêu khắc khe của người tiêu dùng

Sản phẩm sinh thái được thiết kế dựa theo các khái niệm và nguyên tắc để có được những tính năng thân thiện với môi trường Trong quá trình sử dụng, sản phẩm sinh thái có thể giúp tiết kiệm nước, năng lượng, giảm thiểu khí thải, chất thải

và những nhu cầu về xử lý chất thải sau đó [1] Sản phẩm sinh thái cũng được thiết

kế nhằm bảo đảm khả năng tái chế, tái sử dụng và phục hồi

Ngày 01/01/2010 ngành Dệt may Việt Nam đã bắt đầu đối mặt với rào cản kỹ thuật của thị trường Mỹ - thị trường xuất khẩu hàng dệt may lớn nhất của Việt Nam:

đó là đạo luật bảo vệ môi trường cho người tiêu dùng Mỹ Đây là thách thức lớn, đòi hỏi ngành dệt may gấp rút chạy đua với thời gian để kịp đáp ứng Đối với ngành dệt may nước ta phải vô cùng vất vả vượt qua rào cản “nhãn sinh thái”, sau nữa là thị trường Nhật Bản Rào cản kỹ thuật là việc yêu cầu các sản phẩm phải có chứng chỉ sạch và thân thiện với môi trường Mục đích của nhãn sinh thái là khuyến khích việc sản xuất và tiêu dùng những sản phẩm thân thiện với môi trường, xây dựng ý thức bảo vệ môi trường trong xã hội gắn với lợi ích kinh tế của các doanh nghiệp Điều đó có nghĩa nhãn sinh thái là một lĩnh vực mà các lợi ích kinh tế - môi trường chủ yếu có thể được nhận qua việc khai thác mối quan tâm đến môi trường của người tiêu thụ sản phẩm Sự ra đời của nhãn sinh thái có mục đích giúp cho người

tiêu dùng nhận biết được những tính năng thân thiện với môi trường của sản phẩm hoặc dịch vụ, để từ đó đưa ra sự lựa chọn của mình Nếu sản phẩm được cấp nhãn sinh thái càng ngày càng được nhiều người tiêu dùng lựa chọn thì điều đó chứng tỏ

nó đã khuyến khích các công ty thay đổi quá trình công nghệ nhằm đáp ứng được các tiêu chí môi trường và yêu cầu của người tiêu dùng, hay nói một cách khác là đạt được kết quả sản xuất và tiêu dùng bền vững

Ngày 6/7/2009, tại Nhà hát lớn thành phố Hồ Chí Minh, giải thưởng Doanh nghiệp xanh lần 2/2009 do Bộ Tài Nguyên và Môi trường, ủy ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh và Báo Sài Gòn giải phóng phối hợp tổ chức đã được trao cho 15 doanh nghiệp được bình chọn và từ năm 2009, nhãn hàng hóa sản phẩm sinh thái sẽ được áp dụng thí điểm và đến năm 2011 sẽ mở rộng trên toàn quốc và theo lộ trình 10% các sản phẩm, hàng hóa xuất khẩu và 50% hàng hóa tiêu dùng nội địa được

cấp nhãn sinh thái vào năm 2020 Nhãn sinh thái hay gọi là nhãn xanh, nhãn môi

trường được hiểu như là các nhãn mác của sản phẩm, dịch vụ cung cấp thông tin cho người tiêu dùng về sự thân thiện với môi trường hơn so với các sản phẩm, dịch

vụ cùng loại Nhãn sinh thái chính là sự công bố bằng lời hoặc ký hiệu hay sơ đồ nhằm chỉ rõ các thuộc tính môi trường của sản phẩm và dịch vụ Qua đó, người tiêu dùng và khách hàng có nhiều thông tin hơn về các tác động của sản phẩm hoặc dịch

vụ đối với môi trường, sức khỏe con người và họ ngày càng có nhận thức cao hơn đối với những vấn đề môi trường sống xung quanh Xuất phát từ lý do này làm cho ngày càng có nhiều người tiêu dùng thay đổi về ý thức khi mua hàng Tóm lại, xu hướng hiện nay trên thế giới và Việt Nam ngày càng quan tâm hơn đến môi trường sống cụ thể là chất lượng sản phẩm được tiêu dùng phải là sản phẩm sạch từ ăn, mặc đến ở và sản phẩm được làm từ các chất liệu tự nhiên chắc chắn sẽ là nhu cầu của con người trong thời gian tới

Càng ngày người ta càng quan tâm nhiều hơn đến giá cả thực sự của những nguyên liệu làm nên bộ quần áo mình mặc, và những lo ngại về sức khỏe do các loại vải gây nên như dị ứng, mẩn ngứa da hay các vấn đề hô hấp Người ta dần khẳng định sản phẩm may mặc làm từ các loại vải sinh thái này giúp giải quyết phần nào những vấn đề đó, cũng như góp phần giảm lượng chất thải độc hại tới môi

trường Có rất nhiều loại vải sinh thái có sẵn bao gồm cả len từ động vật khác nhau

và các loại vải sản xuất từ thực vật khác nhau như bông, gai dầu và tre

Bông là một nguyên liệu quý để dệt ra vải may quần áo do những ưu điểm của

nó mang lại Bông sinh thái phát triển mà không cần dùng tới hóa chất, và do vậy không bị những tác hại như bông thông thường Tuy nhiên, nhược điểm của phương pháp gieo trồng bông sinh thái là sử dụng nhiều nhân công, cũng như vùng đất trước gieo trồng phải bỏ trống trong vòng ba năm không tiếp xúc với hóa chất nhằm đạt

đủ tiêu chuẩn để gieo trồng bông sinh thái Nhu cầu trên thế giới về bông sinh thái tăng mạnh tới mức mà các nước cung cấp loại bông này cũng đang tăng diện tích gieo trồng nhưng vẫn không đáp ứng đủ nhu cầu

Hình 1.1 Quả bông (đang nở)

Gai dầu là một trong những lựa chọn tốt tạo ra vải may mặc Loại cây này có rất nhiều tính chất tuyệt vời: thân thiện với môi trường, không cần sử dụng phân bón cũng như thuốc trừ sâu, thậm chí còn cải thiện môi trường đất Cây gai dầu có khả năng chịu hạn hán và có thể sinh sống ở mọi điều kiện thời tiết Có thể làm ra vải từ cây gai dầu mà không cần sử dụng hoá chất độc hại Và bởi vì không cần dùng công nghệ cao để chế biến, cho nên người ta có thể sản xuất ngay tại địa phương, vừa tiết kiệm phí vận chuyển và giảm thiểu ô nhiễm

Hình 1.2 Cây gai dầu

Tre là một loại nguyên liệu mà vải làm từ tre có độ mềm mỏng Đặc tính của tre là một loại thực vật sinh trưởng nhanh, có tính bền vững cao và có tính sinh thái

tự nhiên Cây tre không cần phải tái trồng trọt sau khi thu hoạch mà sẽ tự sinh trưởng từ gốc, giúp cải thiện môi trường đất và ngăn sói mòn

Hình 1.3 Cây tre

Cuộc sống ngày nay tuy dư giả hơn, nhưng cùng với việc kiếm được nhiều tiền cũng là nhiều áp lực, vất vả, nên nhu cầu nghỉ ngơi khi trở về nhà, đặc biệt là thư thái, an toàn trong giấc ngủ ngày càng được chú ý đến Để đáp ứng được về chất lượng sản phẩm ga gối đảm bảo sức khỏe, giá cả phải chăng, giá trị sử dụng sản phẩm tương ứng với chất liệu ga gối giúp cho người sử dụng an tâm và thoải mái

khi sử dụng và đặc biệt sản phẩm phải thân thiện với môi trường ta cần lưu ý đến ba yêu cầu chính sau đây:

- Yêu cầu về sức khỏe

- Yêu cầu về môi trường

- Yêu cầu về sinh thái

1.2.1 Yêu cầu về sức khỏe

Gần đây nhất, người tiêu dùng trên thế giới chú ý đến hàng dệt may sản xuất theo phương thức mới, thân thiện môi trường và những nguyên liệu tự nhiên sẵn có gần gũi dễ tìm Mảng thời trang này được biết đến với tên gọi eco-fashion (thời trang sinh thái) Những bộ trang phục eco-fashion có thể không bắt mắt (do màu sắc không đa dạng như nhuộm bằng chất màu tổng hợp), nhưng lại an toàn cho người mặc và không "làm xấu" môi trường Sau tuyên bố "Xanh là tiêu chuẩn mới" của giới thời trang ở New York (Mỹ), Jo Paoletti, nhà nghiên cứu tác động môi trường đối với thời trang của ĐH Maryland cho rằng thế giới sẽ chứng kiến làn sóng cải tiến mới trong ngành thời trang nhằm hạn chế hiện tượng biến đổi khí hậu Bop Kirke, Giám đốc điều hành Liên đoàn Thời trang Canada nhất trí rằng việc người dùng nhận thức ngày càng rõ về những tác động của quá trình biến đổi khí hậu đang tạo ra như ăn mặc gắn với bảo vệ môi trường Ví dụ cách đây 3 năm, không một ai quan tâm đến chất liệu hàng may mặc nhưng giờ đây, người tiêu dùng bắt đầu chú ý hơn đến nguyên liệu may mà họ sử dụng

Tờ China Daily cuối tháng 5/2009 đưa tin, gần một nửa số quần áo và một phần ba đồ gỗ sản xuất cho trẻ em tại tỉnh Quảng Đông - trung tâm xuất khẩu hàng công nghiệp hàng đầu Trung Quốc, là không an toàn, với nhiều sản phẩm có chứa những hóa chất độc hại [15] Sau phản ánh từ báo chí Trung Quốc về việc quần áo sản xuất tại tỉnh Quảng Đông của nước này chứa chất gây ung thư Những thuốc nhuộm dùng trong công nghiệp đang đứng trước nguy cơ hạn chế về mặt công nghệ

vì gây ô nhiễm môi trường Vấn đề độc hại của thuốc nhuộm gây ra cho môi trường

đã làm đau đầu các nhà khoa học, cũng như các chuyên gia trong ngành

Lịch sử dùng hạt điều nhuộm như thuốc nhuộm cho thực phẩm đã được biết đến rất nhiều nơi trên thế giới và xu hướng hiện nay được dùng nhiều hơn cho các

sản phẩm chăm sóc cơ thể con người Dầu điều nhuộm là thuốc làm mềm và nó chứa nhiều carotenoid cung cấp chất chống oxi hóa Trong các sản phẩm dùng cho con người, dầu điều nhuộm cho lợi ích chống oxi hóa và làm các sản phẩm chống

ánh nắng mặt trời thêm phong phú như kem, mỹ phẩm cho da, và dầu gội đầu

Sản phẩm may mặc nhuộm từ lá chè thải bỏ, lá xoài, vỏ măng cụt là những thức ăn mà chúng ta có thể ăn được, nên xét về tính độc hại gây cho cơ thể con người khi sử dụng là hầu như không có Điều này góp phần làm cho môi trường sống ngày càng tốt hơn, giảm thiểu các nguy cơ mắc những bệnh liên quan đến các sản phẩm mà người tiêu dùng có thể an tâm khi sử dụng và sức khỏe được bảo đảm

1.2.2 Yêu cầu về môi trường

Nhuộm và in là một khâu công nghệ chính làm ô nhiễm nước thải trong quá trình sản xuất hàng dệt Trong một nghiên cứu trên 300 loại thuốc nhuộm, kết quả cho thấy 2% chất nhuộm vải rất độc khi dư thừa trong nước Đa số các loại thuốc nhuộm có tính bền vững và có thể được coi là không mang tính sinh thái hoặc ít nguy hiểm đối với môi trường [1] Tuy nhiên một số thuốc nhuộm có cấu tạo hóa học có thể gây ung thư như: hợp chất di, tri và poly-azo Một số loại thuốc nhuộm còn chứa các kim loại nặng như đồng, crom hoặc cobalt

Khi nhuộm sản phẩm dệt bằng chất màu tự nhiên, sự ô nhiễm môi trường sẽ được giảm thiểu một cách đáng kể Giảm thiểu những tác động xấu lên môi trường

từ nguồn nguyên liệu thô đến rác thải [4] Nguyên liệu làm nên sản phẩm may mặc

"xanh" cũng dễ trồng, phát triển nhanh nên ít tiêu tốn nhiên liệu, thuốc trừ sâu và phân bón, từ đó ít ảnh hưởng đến môi trường

Khi sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường, người tiêu dùng đã gián

tiếp thực hiện được hành vi bảo vệ môi trường

1.2.3 Yêu cầu về tính sinh thái

Một trong những xu huớng kinh doanh của những năm gần đây đều xoay quanh việc “xanh hóa”, thực hiện tiết kiệm năng lượng, tái chế để huớng đến một môi trường xanh Các ngành công nghiệp đang tập trung và nỗ lực quản lý các nguồn tài nguyên thiên nhiên và giảm thiểu tác động lên hệ sinh thái, và qua đó tăng cường việc đóng góp cho xã hội Sức khỏe của con người, nền kinh tế, xã hội và môi

trường chỉ có thể được đảm bảo khi cam kết giảm thiểu những tác động lên môi trường từ nguồn nguyên liệu thô đến rác thải [1] Chúng ta phải thực hiện triết lý bền vững thông qua các hoạt động: quản lý an toàn sản phẩm, xử lý chất thải, tiết kiệm năng lượng, cung cấp các sản phẩm thân thiện với môi trường Tiết kiệm năng lượng, hệ thống sản phẩm thân thiện với môi trường và người sử dụng, nhuộm bằng chất màu tự nhiên là những minh chứng cụ thể, thành phần độc hại trong chất màu

tự nhiênso với thuốc nhuộm tổng hợp ít hơn và tạo điều kiện phát triển các nguyên liệu thân thiện với môi trường (sử dụng lá cây khô, khuyến khích trồng cây xanh ) Nhưng hiện nay các sản phẩm dệt may của Việt Nam được công nhận là sản phẩm sinh thái chưa có nhiều Áp lực này khiến ngành Dệt may phải xây dựng hệ thống các tiêu chuẩn sản phẩm dệt may phù hợp và hài hòa với các tiêu chuẩn quốc

tế Đồng thời đầu tư nâng cấp các trung tâm giám định, kiểm tra chất lượng sản phẩm dệt may để hỗ trợ cho các doanh nghiệp trong quản lý chất lượng và khắc phục các rào cản kỹ thuật [9] Gần đây vấn đề liên quan đến các yêu cầu về sinh thái, trong đó có các yêu cầu về an toàn vệ sinh đối với hàng dệt may đang được quan tâm Bộ Công nghiệp nước ta đã nghiên cứu soạn thảo tiêu chuẩn yêu cầu sinh thái đối với sản phẩm dệt may và nguyên phụ liệu may Chẳng hạn trong ngành dệt may, để xuất khẩu sang EU, các doanh nghiệp đã và đang phải vượt qua rào cản về

“nhãn sinh thái” Theo đó, sợi, vải và quần áo thành phẩm xuất khẩu không được phép chứa những loại hóa chất (sử dụng trong công nghệ nhuộm sợi) mà EU cấm Các tính chất về sinh thái bao gồm: hàm lượng Formaldehyde, hàm lượng pH trên vải, xác định Azodyes trên vải, độ bền màu

Hiện nay, doanh nghiệp vừa phải bảo vệ môi trường nơi sản xuất, vừa phải bảo

vệ sức khỏe người tiêu dùng ở các nước nhập khẩu Do vậy, ngành đang khẩn trương xây dựng các khu công nghiệp dệt nhuộm và xử lý môi trường trong các cơ

sở này; đồng thời xây dựng phòng thí nghiệm sinh thái về ngành dệt để các tổ chức nước ngoài cấp giấy chứng nhận đạt tiêu chuẩn môi trường

1.3 Lịch sử của việc sử dụng chất màu tự nhiên trong lĩnh vực dệt may

1.3.1 Sử dụng chất màu tự nhiên trên thế giới

Việc sử dụng chất liệu màu tự nhiên đã tồn tại từ lâu đời ở Trung Quốc, Ấn Độ,

Ai Cập, Áo, Đức…[14]

Ngày nay khi khoa học kỹ thuật nói chung và công nghiệp hóa học nói riêng đã bước một bước rất xa thì thuốc nhuộm tổng hợp là một mặt hàng có sức cạnh tranh lớn, gần như trong công nghiệp người ta không sử dụng thuốc nhuộm tự nhiên Tuy nhiên ở nhiều nước vẫn đang sử dụng chất màu tự nhiên theo cách truyền thống: ở một số nước ở Châu Phi vẫn còn sử dụng chất màu từ một số cây trộn với đất tạo thành bột hóa trang và nhuộm quần áo, ở Ấn Độ vẫn sử dụng Lac (cánh kiến) để nhuộm vải sợi bông và tơ tằm từ màu tím đến màu đỏ bằng cầm màu với các hóa chất khác nhau Ở Thái Lan đã sử dụng rất nhiều loại vỏ cây, hoa, lá, củ, hạt, để nhuộm len, bông và tơ tằm [13] Ngoài ra hiện nay một số nước còn sử dụng

vỏ củ hành, bã chè, bã nho để nhuộm vải Những chất màu tự nhiên thường được sử

dụng trên thế giới bao gồm:

Xanh lam, là những chất màu từ cây chàm, cây tùng cho màu bền và phong

phú về sắc thái Màu chàm được sử dụng cho vải sợi bông từ hàng nghìn năm trước công nguyên

Màu đỏ tía lấy từ vẩy một loài cá cho màu bền không phai vẫn đang được sử

dụng và khai thác ở Mexico

Màu đỏ lấy từ cánh kiến hoặc lấy từ gỗ vang và cây thiên thảo hiện đang được

khai thác sử dụng ở Thổ Nhĩ Kỳ

Màu vàng có nguồn gốc từ nhiều loại cây, củ nghệ

Màu đen thường là hỗn hợp của hai hay nhiều thuốc nhuộm thành phần và đặc biệt là khi tạo phức với ion kim loại Một trong các chất màu nói trên có trong gỗ campec Nhìn chung việc sử dụng chất màu có sẵn vẫn là những bí quyết riêng của từng dân tộc, từng vùng và từng nước Với cùng một loại thảo mộc nhưng các công thức nhuộm khác nhau sẽ cho các màu nhuộm rất khác nhau vì vậy sản phẩm nhuộm tự nhiên luôn là duy nhất mang tính độc đáo Song ngoài việc duy trì sản

xuất thủ công, nhỏ lẻ, thì tại các quốc gia việc nghiên cứu để tìm ra bản chất của màu sắc tự nhiên (mỗi loại) cũng như các tính chất sinh thái mà vải nhuộm tự nhiên mang lại cho môi trường, cho con người cần được tiến hành nghiên cứu cụ thể Ngày nay, do yếu tố môi trường, sinh thái được đặt lên hàng đầu với mọi loại sản phẩm, các nước phát triển cũng quan tâm nhiều hơn đến công nghệ nhuộm vải bằng chất màu tự nhiên Các nước như Mỹ, Pháp, Úc, Áo, Nhật, Ấn Độ… cũng có những dự án nhằm hiện đại hóa, công nghiệp hóa quá trình nhuộm vải, tóc bằng chất màu tự nhiên, với mục đích vừa đảm bảo được tính sinh thái, vừa bảo vệ môi trường đồng thời tăng năng suất, chất lượng, khối lượng sản phẩm Khai thác nguồn nguyên liệu chất màu tự nhiên, giúp môi trường sống của con người ngày càng trong lành, giảm chi phí cho việc mua thuốc nhuộm tổng hợp, phát triển ngành công nghệ nhuộm bền vững trong tương lai là hướng giải quyết để sản xuất sạch và bền vững

Thời trang sinh thái (Eco-fashion) không chỉ là một khái niệm được nhiều người quan tâm, mà hiện nay nó còn cung cấp một công cụ kinh tế hữu hiệu cho các hãng dệt may Nhật Bản Fujitex, công ty hiện đã có uy tín trên thị trường cao cấp cũng thiết lập một danh mục các sản phẩm sợi cashmere được nhuộm bằng loại thuốc nhuộm chiết xuất từ thực vật như cây lựu, cây keo và cây đinh hương

1.3.2 Sử dụng chất màu tự nhiên tại Việt Nam

Nghề Dệt nhuộm đã có từ lâu ở nước ta, người dân đã biết dệt vải và nhuộm vải màu đỏ bằng gỗ vang, vùng Kinh Bắc chuyên nhuộm vải đen bằng củ nâu và nhúng bùn, ở Thăng Long có phố Hàng Đào nhuộm vải nổi tiếng [15] Đến nay ở vùng núi cao đồng bào dân tộc thiểu số vẫn nhuộm vải bằng thuốc nhuộm tự nhiên với những kinh nghiệm lâu đời được truyền lại từ đời này sang đời khác của mỗi dân tộc, mỗi vùng miền

Tuy nhiên, mỗi làng nghề, mỗi dân tộc thường chuyên sản xuất một số mặt hàng mang tính đặc trưng riêng và có những bí quyết khác nhau Mọi thao tác công nghệ đều được thực hiện thủ công, dựa vào kinh nghiệm là chính Một số vùng luôn giữ vị trí độc tôn một vài loại sản phẩm nào đó như the, lụa – Vạn Phúc, Thổ cẩm Chăm tại Bắc Bình Bình Thuận, Thổ cẩm Mường ở Hòa Bình… Chính vì thế

nên các làng nghề thủ công cổ truyền của nước ta khó phát triển mạnh mẽ để có thể sản xuất công nghiệp Những loại chất màu tự nhiên đã được biết rất phong phú và

có nhiều gam màu khác nhau Phần nhiều chưa được nghiên cứu đầy đủ về bản chất

vì vậy chưa mở rộng được phạm vi ứng dụng của chúng Vì vậy các kinh nghiệm

về nhuộm bằng chất màu tự nhiên của các dân tộc, các vùng miền Việt Nam là rất quý giá cần phải được bảo tồn, khai thác, nghiên cứu, kết hợp với kỹ thuật công nghệ - sản xuất hàng loạt, quảng bá sản phẩm nhằm phát huy làng nghề truyền thống Khi nhuộm vải bằng chất màu tự nhiên, điều được quan tâm hơn cả là chất màu tự nhiên, nguồn nguyên liệu sẵn có dễ tái sinh và chúng tạo ra những loại thuốc nhuộm quý giá, ít gây độc hại với con người và không tạo ra chất thải gây ô nhiễm môi trường Điển hình như các đề tài nghiên cứu khoa học sử dụng chất màu

tự nhiên nhuộm cho mặt hàng thổ cẩm, vải cotton, vải tơ tằm bằng các chất màu được chiết xuất từ lá xà cừ, lá chè thải bỏ, hạt điều nhuộm [3], [4], [5], [6], [13] của PSG - TS Hoàng Thị Lĩnh và đồng nghiệp đã được nhiều khách hàng trong và ngoài nước biết đến Dưới đây là một số loại nguyên liệu tự nhiên được nhân dân hay dùng nhuộm vải:

Củ nâu

Tên khoa học là Dioscorea esculenta (Lour) Burk Củ nâu rất quen thuộc với nhân dân ta Nhân dân ta thường dùng củ nâu để nhuộm vải Khi nhuộm cho màu từ nâu non đến màu sẫm và khi nhúng bùn sẽ cho màu đen rất bền Loại cây này có ở khắp 3 miền đất nước ta Củ nâu có thể nhuộm cho vải bông, tơ tằm, chúng có khả năng nhuộm màu tương đương nhưng tơ tằm bị cứng do có nhiều tananh chứa trong nước chiết

Cây Chàm

Tên khoa học là Indigofera tinctoria L, được nhân dân ta dùng là để nhuộm cho màu xanh tím bền và đẹp Tuy cùng là họ Chàm nhưng còn có loại chàm đỏ khi nhuộm và cầm màu bằng muối Cr3+ cho ra màu vàng nhạt (màu lông gà con), đặc biệt với chất liệu tơ tằm, nó rất nhạy với ánh sáng mặt trời (khi phơi dưới nắng to màu đậm hơn) Ngoài ra còn có loại Chàm tím, khi nhuộm cho màu tím đậm Khi cầm màu bằng CuSO4 cho màu ghi xám bền

Cây Điều nhuộm

Tên khoa học là Bixa orellana L thuộc họ Bixaceae có nhiều ở miền nam nước

ta Hạt dùng để nhuộm màu vàng đến da cam rất đẹp

Cây xà cừ

Tên khoa học là Khaya senegalensis Desr A.Juss thuộc họ Meliaceae Vỏ cây của nó có chất chát dùng làm thuốc chữa ghẻ, mụn nhọt Đặc biệt vỏ và lá của nó nhuộm vải tơ tằm và bông cho màu tím hồng Khi cầm màu bằng CuSO4 cho màu nâu đậm hoặc tím nâu, màu rất bền Cây xà cừ là nguồn nguyên liệu rất dễ kiếm

Cây bọ xít (cỏ thỏ)

Tên khoa học là Synedrella nodiflora Cây này được trồng ở khắp mọi miền

trên đất nước ta Loại cây này vừa được sử dụng làm thuốc sát trùng hoặc cầm máu vừa dùng để nhuộm Người ta thường dùng lá và thân cây giã cắt nhỏ để nhuộm Khi nhuộm cho màu vàng lục nhạt, khi cầm màu bằng CuSO4 trong môi trường axit yếu như CH3COOH cho màu cỏ úa Sau khi cầm màu màu bền với giặt

Vỏ cây xoài, muỗm

Tên khoa học là Mangifera thuộc họ Đào lộn hột (Anacadiaceae) Vỏ cây xoài sau khi tước lớp vỏ ngoài chiết lấy nước dùng nhuộm vải bông và tơ tằm cho màu vàng tươi, có thể cầm màu với muối kim loại tạo ra nhiều màu Tơ tằm có khả năng nhuộm màu bằng loại vỏ này cao hơn hẳn so với khi nhuộm vải bông

Củ nghệ

Tên khoa học Curcuma Longa Củ nghệ là một vị thuốc quý, ngoài ra còn dùng

để nhuộm cho thức ăn Đặc biệt khi có Na2CO3 thì màu vàng đặc trưng của Nghệ biến đổi sang màu da cam và màu đỏ nhưng màu kém bền, đặc biệt với ánh sáng

Cây cọ khiết (Cánh kiến đỏ)

Tên khoa học Dalbergia Hupeana - Thuộc họ: Leguminoseae loại cây này là

loài cây bản địa của tỉnh Điện Biên, phân bố ngoài tự nhiên chủ yếu ở huyện Mường Chà dùng để lấy gỗ, làm thuốc và đặc biệt loài kiến có thể sống trên cây đó tiết chất màu ra vỏ cây, mà khi dùng vỏ cây đó để nhuộm cho màu đỏ Nhân dân ta

hay dùng để nhuộm cho tơ tằm hoặc dùng để đánh vecni cho gỗ cho màu đỏ tươi

đẹp

Cây Bàng

Tên khoa học Terminalia catappal Loài cây này có rất nhiều trên đất nước ta

Lá bàng khô nhuộm vải tơ tằm cho màu nâu tươi đậm hơn hẳn vải bông Lá bàng thường được dùng nhuộm cho vải Bông Tơ tằm cho màu tương đương

Lá chè

Tên khoa học Camellia sinensis (L) O Kuntze Cây chè được trồng nhiều ở các miền trung du với mục đích lấy lá làm trà uống Những lá chè già, chè khô đun sôi cho dung dịch màu rất bền, nhuộm cho vải bông và tơ tằm cho màu nâu sẫm rất bền

1.4 Giá trị của sản phẩm nhuộm bằng chất màu tự nhiên

Ngày nay sản phẩm thân thiện với môi trường không còn xa lạ với người tiêu dùng trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng, nó có ý nghĩa vô cùng to lớn đến môi trường sống của con người hiện nay

Sản phẩm được nhuộm từ chất màu tự nhiên trong ngành dệt may và thời trang ngày càng được quan tâm nhiều hơn, sản phẩm được may từ vải nhuộm bằng chất màu tự nhiên sẽ có chổ đứng trong thị trường, giúp nhà sản xuất và người tiêu dùng

có định hướng và lựa chọn tốt nhất Những công trình nghiên cứu khoa học trước đây cho thấy, chất màu tự nhiên được nhuộm cho loại vải cotton và tơ tằm cho một

đặc điểm nổi trội hơn hẳn màu từ thuốc nhuộm tổng hợp[3], [4] Chúng tạo nên các gam màu trầm từ đậm tới nhạt gần gũi với thế giới tự nhiên, phong phú như cỏ cây hoa lá, đất trời, cánh đồng, muông thú Còn nếu phối các gam màu của các loại lá này với nhau thì sẽ tạo ra nhiều gam màu độc đáo hơn nữa Nhuộm bằng chất màu

tự nhiên vừa giảm thiểu ô nhiễm môi trường, vừa tạo ra sản phẩm có tính sinh thái cao, thúc đẩy quá trình trồng cây làm xanh môi trường sống của con người, ngoài ra sản phẩm còn được khách hàng trong và ngoài ngoài ưa thích Chất màu tự nhiên khi nhuộm lên vải sẽ bền vững trong thời gian sử dụng và lưu giữ được màu sắc vốn

có Một số màu khi sử dụng thời gian dài thì màu càng trở nên đậm hơn

Qua một số nghiên cứu ban đầu cho thấy sản phẩm may mặc được may từ vải nhuộm bằng chất màu tự nhiên có một số đặc điểm nổi bậc như sau:

- An toàn cho người sử dụng và giảm thiểu ô nhiễm môi trường, vừa tạo ra sản phẩm có tính sinh thái cao Do dễ xử lý chất thải trong môi trường xanh tạo ra và xử

lý được chất thải sau khi nhuộm nên tiết kiệm được năng lượng, nguồn nước và cung cấp các sản phẩm thân thiện với môi trường Giảm thiểu những tác động xấu lên môi trường từ nguồn nguyên liệu thô đến rác thải Môi trường sống ngày càng tốt hơn, các nguy cơ mắc những bệnh liên quan đến các sản phẩm mà họ tiêu dùng được loại bỏ và sức khỏe được bảo đảm [5];

- Không chứa chất màu azo, không chứa những hóa chất độc hại gây dị ứng cho cơ thể con người khi sử dụng ;

- Khối lượng vải sau khi nhuộm tăng so với vải trắng ban đầu, độ thoáng khí,

độ hút ẩm, kháng nhàu và có khả năng chống tia UV tốt;

- Vải nhuộm bằng chất màu tự nhiên so với vải nhuộm bằng màu tổng hợp rẻ hơn 10% - 20% [6] vì sử dụng các nguyên liệu sẵn có và dễ kiếm trong môi trường sống hàng ngày với chi phi thấp;

Xét trên khía cạnh thời trang trong dung dịch màu được tách chiết từ lá cây, những loại lá cây này có nhiều tạp chất và những tạp chất này góp phần tạo ra những gam màu trầm, tự nhiên mà không thể có được nếu dùng thuốc nhuộm tổng hợp Dung dịch màu được tận dụng tối đa cho các gam màu từ đậm đến nhạt Ngoài

ra trong quá trình nhuộm, dung dịch màu có bổ sung một số chất làm tăng khả năng lên màu, đều màu, bền màu và tạo ra các ánh màu, gam màu khác nhau đáp ứng được các yêu cầu của khách hàng và ngày càng được khách hàng trong và ngoài nước ưa chuộng và biết đến

1.5 Kết luận chung

Qua nghiên cứu tổng quan có thể rút ra một số kết luận như sau:

1 Chất màu tự nhiên đã được sử dụng từ xa xưa, ngày nay khi kinh tế ngày càng phát triển, con người ngày càng quan tâm đặc biệt đến sức khỏe, các sản phẩm may mặc và thời trang không chỉ đòi hỏi đẹp mà phải an toàn, có lợi cho sức khỏe và môi trường Chính vì vậy các sản phẩm sử dụng chất màu tự nhiên cũng được người tiêu dùng quan tâm nhiều hơn vì nó góp phần làm cho môi trường sống ngày càng tốt hơn, các nguy cơ mắc những bệnh liên quan đến các sản phẩm mà họ tiêu dùng được loại bỏ và sức khỏe được bảo đảm Theo các chuyên gia thời trang dự báo trong tương lai sẽ có rất nhiều người lựa chọn phong cách ăn mặc cho riêng mình với những sản phẩm làm từ nguyên liệu thiên nhiên Vì vậy những sản phẩm được nhuộm từ chất màu tự nhiên là một sự đón đầu cho những yêu cầu ngày càng khắt khe của người tiêu dùng trong những năm tới

2 Trong những năm tới, nếu tình hình ô nhiễm môi trường trong quá trình sản xuất không được kiểm soát thì các doanh nghiệp dệt may sẽ gặp rất nhiều khó khăn khi khẳng định vị trí của mình trên thị trường Chính vì vậy, việc nâng cao hiểu biết

về các sản phẩm sinh thái là vô cùng quan trọng đối với doanh nghiệp Việt Nam, thông qua nó sẽ làm biến đổi hành vi của toàn xã hội theo hướng thân thiện với môi trường

3 Việc nghiên cứu sử dụng vải nhuộm bằng chất màu tự nhiên để may các sản phẩm sinh hoạt hàng ngày tại Việt Nam còn rất hạn chế Các đề tài trước đây đã nghiên cứu về công nghệ nhuộm vải bằng chất màu tự nhiên trên vải tơ tằm, nghiên cứu các tính chất tiện nghi của vải tơ tằm nhuộm bằng chất màu tự nhiên, nghiên cứu một tính chất sinh thái của vải dệt kim nhuộm bằng chất màu tự nhiên , các nghiên cứu trên đã đạt được nhiều kết quả khả quan và có những đặc điểm nổi trội hơn so với vải nhuộm bằng thuốc nhuộm tổng hợp

4 Hướng nghiên cứu của đề tài: “Nghiên cứu một số tính chất của vải nhuộm bằng chất màu tự nhiên để thiết kế sản phẩm ga gối” nhằm khẳng định tính tiện nghi, an toàn khi sử dụng của loại sản phẩm này, đồng thời chứng minh lợi ích đem tới cho môi trường sinh thái khi tận dụng được nguồn nguyên liệu tự nhiên sẵn có

dễ tái sinh ở nước ta Qua đó những sản phẩm được may bằng vải nhuộm bằng chất màu tự nhiên sẽ đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của con người và có chổ đứng trong thị trường, giúp nhà sản xuất và người tiêu dùng có định hướng cũng như lựa chọn tốt nhất Công việc này được thực hiện thông qua các mục tiêu sau:

- So sánh vải nhuộm bằng chất màu tự nhiên với vải nhuộm bằng thuốc nhuộm tổng hợp về tính tiện nghi, an toàn khi sử dụng

- Xác định một số yếu tố công nghệ may có ảnh hưởng đến chất lượng đường may: mật độ mũi may, sức căng của chỉ và kim và lực nén chân vịt

- Thiết kế và thực hiện bộ sưu tập bộ sản phẩm ga gối trên chất liệu vải cotton 100% nhuộm bằng chất màu tự nhiên

Chương 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Mục đích nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu trên cùng một loại vải cotton 100% dùng để may sản phẩm

ga gối qua các nội dung sau:

- So sánh vải nhuộm bằng chất màu tự nhiên với vải nhuộm bằng thuốc nhuộm tổng hợp về tính tiện nghi, an toàn khi sử dụng:

+ Độ thoáng khí;

+ Khả năng hút ẩm (độ hút hơi nước);

+ Khả năng tăng khối lượng vải sau khi nhuộm;

+ Độ bền màu giặt;

+ Độ kháng nhàu (độ không nhàu);

- Xác định một số yếu tố công nghệ may có ảnh hưởng đến chất lượng đường may: mật độ mũi may, sức căng của chỉ và kim và lực nén chân vịt

- Thiết kế và thực hiện bộ sưu tập bộ sản phẩm ga gối trên chất liệu vải cotton 100% nhuộm bằng chất màu tự nhiên

2.2 Phương pháp và đối tượng nghiên cứu

2.2.1 Đối tượng nghiên cứu

Trong thực tế, trên thị trường có rất nhiều loại vải để may sản phẩm ga gối, nhưng trong phạm vi nghiên cứu của luận văn không thể tiến hành hết tất cả các loại vải hiện có trên thị trường, do vậy trong luận văn chỉ nghiên cứu hai loại vải thông dụng nhất để may

ga gối trên thị trường hiện nay:

- Vải cotton trắng (Mã 4013) được sản xuất từ công ty chăn ga gối đệm Sông Hồng

- Vải cotton trắng (Mã 67) được sản xuất từ công ty dệt nhuộm Trung Thư

- Vải trắng (Mã 4013 và 67) được nhuộm bằng chất màu tự nhiên từ: hạt điều màu, lá chè thải bỏ, lá bàng và lá xà cừ

- Vải trắng (Mã 4013 và 67) được nhuộm bằng thuốc nhuộm tổng hợp với các màu tương đồng với màu nhuộm từ nguyên liệu tự nhiên

Bảng 2.1 Bảng thông số kỹ thuật của vải

Loại vải Thông số kỹ thuật

Vải Sông Hồng Vải Trung Thư

Bảng 2.2: Kí hiệu mã hóa các loại vải

STT VẢI NGHIÊN CỨU KÍ HIỆU MẪU

I Vải mã 4013 - Sông Hồng

1 Nhuộm bằng chất màu tự nhiên (lá chè thải bỏ) TNS1

2 Nhuộm bằng chất màu tự nhiên (lá bàng) TNS2

3 Nhuộm bằng chất màu tự nhiên (hạt điều màu) TNS3

4 Nhuộm bằng chất màu tự nhiên (lá xà cừ) TNS4

7 Nhuộm bằng thuốc nhuộm tổng hợp THS2

8 Nhuộm bằng thuốc nhuộm tổng hợp THS3

9 Nhuộm bằng thuốc nhuộm tổng hợp THS4

II Vải mã 67 - Trung Thư

1 Nhuộm bằng chất màu tự nhiên (lá chè thải bỏ) TNT1

2 Nhuộm bằng chất màu tự nhiên (lá bàng) TNT2

3 Nhuộm bằng chất màu tự nhiên (hạt điều màu) TNT3

4 Nhuộm bằng chất màu tự nhiên (lá xà cừ) TNT4

6 Nhuộm bằng thuốc nhuộm tổng hợp THT1

7 Nhuộm bằng thuốc nhuộm tổng hợp THT2

8 Nhuộm bằng thuốc nhuộm tổng hợp THT3

9 Nhuộm bằng thuốc nhuộm tổng hợp THT4

2.2.2 Phương pháp nghiên cứu

2.2.2.1.Phương pháp thực nghiệm thống kê

Trong phương pháp này, số liệu được thực hiện bằng cách quan sát, theo dõi, đo đạc qua các thí nghiệm Các thí nghiệm trong lĩnh vực khoa học tự nhiên, vật lý, hóa học, kỹ thuật, nông nghiệp, kể cả xã hội thường được thực hiện trong phòng thí nghiệm, nhà lưới, ngoài đồng và cộng đồng xã hội Để thu thập số liệu, các nhà nghiên cứu khoa học thường đặt ra các biến để quan sát và đo đạc (thu thập số liệu) Các nghiệm thức trong thí nghiệm (có những mức độ khác nhau) thường được lặp lại để làm giảm sai số trong thu thập số liệu

Phương pháp khoa học trong thực nghiệm gồm các bước như: lập giả thuyết, xác định biến, bố trí thí nghiệm, thu thập số liệu để kiểm chứng giả thuyết

2.2.2.2 Phương pháp phân tích - tổng kết

Là một trong những phương pháp thu thập thông tin khoa học dựa trên sự nghiên cứu các văn bản, tài liệu đã có và bằng các thao tác tư duy logic để rút ra các kết luận khoa học

2.2.2.3 Phương pháp trực quan

Hiện nay, phương pháp trực quan được phân loại phổ biến qua việc mô tả, liệt

kê Phương pháp trực quan gồm: trực quan tự nhiên, trực quan thí nghiệm, trực quan hình khối, trực quan âm thanh, trực quan tượng trưng và trực quan đồ thị, trực quan bên trong hay trực quan gián tiếp Các phương pháp trực quan gồm các vật thật, các vật tượng trưng, các vật tạo hình

Trong luận văn này cả ba phương pháp trên đều được sử dụng

2.3.3 Địa điểm nghiên cứu

Tất cả nội dung nghiên cứu được thực hiện tại phòng thí nghiệm hóa dệt trường Đại học Bách Khoa Hà Nội, trừ nội dung xác định một số yếu tố công nghệ may có ảnh hưởng đến chất lượng đường may được thực hiện tại Công ty may Phú Long

2.3 Nội dung nghiên cứu

2.3.1 Chuẩn bị nguyên liệu

Việc nhuộm vải được thực hiện tại công ty dệt nhuộm Trung Thư trên các máy nhuộm công nghiệp theo quy trình công nghệ đã được thiết kế ổn định và vải sau khi nhuộm xong được sử dụng làm mẫu nghiên cứu

- Vải cotton 100% nhuộm bằng chất màu tự nhiên;

- Vải cotton 100% nhuộm bằng thuốc nhuộm tổng hợp;

2.3.2 Xác định độ thoáng khí của vải

2.3.2.1 Khái niệm

Độ thoáng khí của vải được đặc trưng bằng thể tích khí đi qua một đơn vị diện tích của vải trong một đơn vị thời gian khi giữa hai mặt vải có độ chênh lệch về áp suất xác định

2.3.2.2 Thiết bị và phương tiện thí nghiệm

- Máy MO21 – Air Permeabilyty Tester (Hãng SDL Atlas của Anh);

- Xác định độ thoáng khí theo tiêu chuẩn ISO 9237-1995

Hình 2.1 Máy đo độ thoáng khí 2.3.2.3 Trình tự thí nghiệm

- Chuẩn bị mẫu thí nghiệm

+ Mẫu thí nghiệm được chuẩn bị theo tiêu chuẩn ISO ISO 9237-1995;

+ Mẫu thí nghiệm tròn có kích thước 20 cm2 Số mẫu thử là 10;

+ Cắt mẫu thử cách biên tối thiểu 10 cm và phải đảm bảo các mẫu thí nghiệm không có cùng sợi dọc và sợi ngang

+ Mẫu được đặt trong điều kiện chuẩn:

+ Chờ 20s, sau đó vào Unit chọn các nội dung như sau:

2.3.3.2 Thiết bị và phương tiện thí nghiệm

- Tủ sấy điều chỉnh nhiệt độ 1050C đến 1100C;

- Cân phân tích độ chính xác 0,01g;

- Bình tạo môi trường có độ ẩm tương đối 100%, nhiệt độ 27 ± 50C;

- Xác định độ hút hơi nước theo tiêu chuẩn TCVN 5091-90

Hình 2.2 Tủ sấy

Hình 2.3 Cân điện tử

Hình 2.4 Bình tạo môi trường

2.3.3.3 Trình tự thí nghiệm

- Chuẩn bị mẫu thí nghiệm

+ Mẫu thí nghiệm được chuẩn bị theo tiêu chuẩn TCVN 5091-90;

+ Mẫu thí nghiệm có kích thước 10 cm2 Số mẫu thử là 05;

H: Khả năng hút ẩm của vải (%)

Mu: Khối lượng mẫu thử ở điều kiện độ ẩm tương đối và nhiệt độ 27±50C (g)

Mk: Khối lượng mẫu thử sau khi sấy khô (g)

- Sử dụng phần mềm Excel để tính toán kết quả trung bình cho mỗi mẫu thí nghiệm và vẽ biểu đồ

2.3.4 Xác định khả năng tăng khối lượng sau khi nhuộm

2.3.4.1 Thiết bị và phương tiện thí nghiệm

Cân phân tích độ chính xác 0,01g;

2.3.4.2 Trình tự thí nghiệm

- Chuẩn bị mẫu thí nghiệm

+ Mẫu thí nghiệm có kích thước 12 cm2 Số mẫu thử là 05;

+ Mẫu được đặt trong điều kiện chuẩn:

xử lý nhiệt ẩm

Độ nhàu của vải phụ thuộc vào nhiều yếu tố, ngoài bản chất của xơ, sợi dệt ra vải, còn có cấu trúc vải, các kích thước (đặc biệt là bề dày), điều kiện môi trường Những xơ có thành phần biến dạng đàn hồi cao sẽ tạo cho vải và sản phẩm dệt nhàu

ít hơn như xơ len, xơ polyeste Đối với loại vải dệt từ xơ sợi có tính chất quý nhưng bị nhàu nhiều thì người ta có thể giảm độ nhàu bằng cách cho vải ngấm nhựa chống nhàu

2.3.5.2 Thiết bị và phương tiện thí nghiệm

- Dụng cụ đo góc phục hồi (Knitterwklmesbanh) của Đức

+ Băng đặt mẫu

+ Thước đo góc

+ Tay quay kim

+ Vấu xê dịch thước đo

2.3.5.3 Trình tự thí nghiệm

- Chuẩn bị mẫu thí nghiệm

+ Mẫu thử được cắt từ mẫu vải Các mẫu thử không được cùng trên một băng sợi dọc hoặc sợi ngang

+ Số lượng mẫu là 20 Trong đó 10 mẫu theo phương ngang, 10 mẫu theo phương dọc Đánh dấu gấp lên là 10mm

+ Kích thước mẫu: 24mm x 24mm Cắt góc hình chữ T

- Tiến hành thí nghiệm

Kiểm tra cân bằng của dụng cụ trước khi thử

Đặt mẫu thử lên băng dụng cụ, 5 mẫu cài theo mặt trái của vải, 5 mẫu cài theo mặt phải của vải, phân bố mẫu thử trên băng vải cho đều cạnh sao cho các cạnh ngoài của mẫu trùng với vành ngoài chữ T Đặt lên mỗi mẫu thử một phiến kim loại mỏng (đặt bên phần không gấp)

Sau đó bẻ góc còn lại của mẫu vào 1800, đặt tải trọng 1kg lên, đồng thời bấm thời gian chờ 15 phút

Sau 15 phút, lấy tải trọng ra, để mẫu trong trạng thái tự do 5 phút Tiến hành

đo góc phục hồi với sai số là ± 10 Nếu hai cạnh mẫu không nằm trên cùng mặt phẳng thì tiến hành đo góc riêng của từng cạnh với mặt vải bị giữ cố định rồi lấy kết quả trung bình

∑

=

= 1

α α

Trong đó:

X : Độ không nhàu của vải (%)

: Góc phục hồi nếp gấp theo hướng sợi dọc hay ngang của từng lần đo riêng biệt, tính bằng độ

N : Số lần thí nghiệm theo hướng dọc hay ngang của vải

Β : Góc gấp hoàn toàn của mẫu, bằng 1800

- Sử dụng phần mềm Excel để tính toán kết quả trung bình cho mỗi mẫu thí nghiệm và vẽ biểu đồ

2.3.6 Xác định độ bền màu giặt của vải

2.3.6.1 Khái niệm

Độ bền màu là một trong những chỉ tiêu quan trọng cần phải xác định đối với sản phẩm dệt may Độ bền màu không chỉ phản ánh chất lượng, tính thẩm mỹ mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng

Độ bền màu của sản phẩm dệt là khả năng bền vững màu của vật liệu dệt đã được nhuộm hay in hoa đối với tác dụng cơ lý, hóa gần với điều kiện sản xuất hay

Độ bền màu thường đánh giá theo:

- Sự thay đổi màu của mẫu thử

i

α