Nghiên cứu ảnh hưởng hiện tượng hàng vòng xiên đến chất lượng sản phẩm và hao phí nguyên liệu khi cắt may sản phẩm dệt kim

Quá trình sản xuất vải dệt kim trong đó yếu tố tạo vòng là ảnh hưởng nhiều đến chất lượng sản phẩm may mặc.. Đề tài tiến hành đánh giá ảnh hưởng của hàng vòng xiên đến chất lượng sản ph

LỜI CẢM ƠN

Trong thời gian thực hiện đề tài, tác giả đã nhận được sự hướng dẫn, giúp đỡ nhiệt tình từ các Quý thầy cô, bạn bè, đồng nghiệp và gia đình Trước tiên, tác giả xin bày tỏ sự biết ơn sâu sắc đến TS Chu Diệu Hương, người dành nhiều thời gian hướng dẫn tác giả trong suốt quá trình thực hiện luận văn này

Tác giả chân thành cảm ơn Quý thầy cô Viện Dệt May - Da Giày và Thời Trang, Viện đào tạo sau đại học, phòng thí nghiệm hóa dệt Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội đã tạo điều kiện để tác giả thực hiện tốt đề tài Đồng cám ơn doanh nghiệp đã tạo điều kiện tốt nhất để tác giả khảo sát và tìm hiểu tại doanh nghiệp trong thời gian thực hiện đề tài

Cuối cùng, tác giả gửi lời cảm ơn đến gia đình, cơ quan công tác, đồng nghiệp, bạn bè đã động viên về vật chất và tinh thần cho tác giả trong thời gian học và làm luận văn này

Một lần nữa tác giả chân thành biết ơn!

Trân trọng kính chào./

LỜI CAM ĐOAN

Tác giả xin cam đoan toàn bộ nội dung được trình bày trong luận văn này đều

do tác giả thực hiện dưới sự hướng dẫn nhiệt tình của TS Chu Diệu Hương cùng với Quý thầy cô Viện cô Viện Dệt May - Da Giày và Thời Trang Các số liệu và kết quả trong luận văn là những số liệu thực tế thu được sau khi tiến hành thực nghiệm tại phòng thí nghiệm hóa dệt Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội Đảm bảo chính xác, trung thực, không có sự sao chép từ các luận văn khác

Tác giả hoàn toàn chịu trách nhiệm về nội dung, hình ảnh cũng như kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn

Người cam đoan

Nguyễn Thị Hồng Nhật

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

LỜI CAM ĐOAN ii

MỤC LỤC iii

MỤC BẢNG BIỂU v

DANH MỤC HÌNH ẢNH, ĐỒ THỊ, BIỂU ĐỒ vi

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: NGHIÊN CỨU TỔNG QUAN 3

1.1 Khái quát về vải dệt kim 3

1.1.1 Khái niệm về vải dệt kim 3

1.1.2 Các cấu trúc cơ bản của vải dệt kim 3

1.1.3 Các tiết máy tạo vòng trên máy dệt kim 6

1.1.3.1 Kim dệt 6

1.1.3.2 Cái đặt sợi 8

1.1.3.3 Platin 9

1.1.3.4 Cái đè kim 9

1.1.4 Công nghệ sản xuất vải dệt kim đan ngang 10

1.1.4.1 Phân loại máy dệt kim 10

1.1.4.2 Các phương pháp tạo vòng trên máy dệt kim 10

1.1.4.3 Một số thông số công nghệ cơ bản về máy và vải dệt kim 14

1.1.5 Giới thiệu các loại vải dệt kim thông dụng trên thị trường 15

1.1.5.1 Vải Single 16

1.1.5.2 Vải Rib 17

1.1.5.3 Vải Interlock 18

1.2 Bản chất hiện tượng hàng vòng xiên của vải dệt kim, các yếu tố ảnh hưởng tới hiện tượng hàng vòng xiên 19

1.2.1 Bản chất hiện tượng hàng vòng xiên của vải dệt kim 19

1.2.2 Các yếu tố ảnh hưởng tới hiện tượng hàng vòng xiên 21

1.3 Ảnh hưởng của hàng vòng xiên đến chất lượng sản phẩm may trong công nghiệp 23

1.3.1 Hiện tượng hàng vòng xiên ảnh hưởng đến quá trình cắt 25

1.3.2 Hiện tượng hàng vòng xiên ảnh hưởng trong quá trình hoàn tất 29 1.4 Các công trình nghiên cứu về ảnh hưởng hàng vòng xiên đến chất lượng sản phẩm may 29

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 31

CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 32

2.1 Mục tiêu nghiên cứu 32

2.2 Đối tượng nghiên cứu 32

2.3 Nội dung nghiên cứu 33

2.4 Phương pháp nghiên cứu 33

2.4.1.Nghiên cứu tổng quan : 33

2.4.2 Nghiên cứu thực nghiệm 33

2.4.2.1 Xác định độ xiên hàng vòng theo tiêu chuẩn TCVN 5800 -1994 34

2.4.2.2 May sản phẩm khảo sát hàng vòng xiên và ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm 36

2.4.2.3 Xác định hao phí dựa trên công đoạn giác sơ đồ cắt 37

2.4.3 Phương pháp xử lý số liệu 39

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 40

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN 41

3.1 Đánh giá ảnh hưởng của hàng vòng xiên đến chất lượng sản phẩm thực tế trên thị trường 41

3.1.1 Hiện tượng vòng cổ không tròn đều 42

3.1.2 Hiện tượng sườn áo bị xiên lệch 43

3.1.3 Hiện tượng thân áo bị mất cân đối nghiêng sang một bên 44

3.1.4 Hiện tượng gấu áo sole mặt trước và mặt sau sản phẩm 45

3.2 Kết quả xác định độ xiên lệch hàng vòng trên vải dệt kim 45

3.3 Đánh giá sản phẩm may hàng vòng xiên và ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm 49

3.4 Đánh giá hao phí nguyên liệu dựa trên công đoạn giác sơ đồ cắt 55

3.4.1 Vải Single 57

3.4.2 Vải Rip 62

3.4.3 Vải Interlock 67

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 73

KẾT LUẬN CHUNG 75 TÀI LIỆU THAM KHẢO

MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1 Bảng thông số công nghệ của các mẫu vải 32

Bảng 2.2 Kết quả khảo sát các lỗi chi tiết của sản phẩm dệt kim 42

Bảng 3.1 Kết quả độ xiên hàng vòng 46

Bảng 3.2 Thông số chi tiết thành phẩm thiết kế 49

Bảng 3.3 Chi tiết bán thành phẩm size L 50

Bảng 3.4 Quy trình công nghệ may 50

Bảng 3.5 Kết quả khảo sát hàng vòng xiên trên sản phẩm may 51

Bảng 3.6 Bảng thông số thành phẩm áo Polo 55

Bảng 3.7 Bảng chi tiết bán thành phẩm một size 56

Bảng 3.8 Kết quả hao phí nguyên liệu do ảnh hưởng của độ xiên hàng vòng 56

DANH MỤC HÌNH ẢNH, ĐỒ THỊ, BIỂU ĐỒ

Hình 1.1 Kiểu dệt vải dệt kim 3

Hình 1.2.a Vòng sợi b Cấu tạo vòng sợi 3

Hình 1.3 Hàng vòng 4

Hình 1.4 Cột vòng 4

Hình 1.5.Vòng dệt phải 5

Hình 1.6.Vòng dệt trái 5

Hình 1.7 Cấu trúc vải dệt kim đan ngang 5

Hình 1.8 Cấu trúc vải dệt kim đan dọc 5

Hình 1.9 Kim móc 7

Hình 1.10 Kim lưỡi 7

Hình 1.11 Kim kép 8

Hình 1.12 Cái đặt sợi cố định máy đang ngang phẳng 8

Hình 1.13 Cái đặt sợi cố định trên máy tròn 8

Hình 1.14 Cái đặt sợi cố định trên máy đan dọc 9

Hình 1.15 Các loại platin 9

Hình 1.16 Cái đè kim 10

Hình 1.17 Quá trình tạo vòng theo phương pháp dệt kim 12

Hình 1.18 Quá trình tạo vòng theo phương pháp đan 13

Hình 1.19 Mô hình vòng sợi của Gs Dalidovist 15

Hình 1.20 Kiểu đan một mặt phải (vải Single): (a) mặt phải; (b) mặt cắt dọc; (c) mặt trái; (d) hình vẽ đặt sợi; (e) mặt cắt ngang 16

Hình 1.21 Kiểu đan rib 1x1, vải hai mặt phải 17

Hình 1.22 Vải Interlock 18

Hình 1.22 Hiện tượng hàng vòng xiên trên vải dệt kim 19

Hình 1.23 Hiện tượng xiên vòng với góc α 20

Hình 1.24 Xác định độ xiên hàng vòng 21

Hình 1.25 Hướng xiên vòng sợi 23

Hình 1.26 Vải dệt bị xiên hàng vòng (a) Bán thành phẩm để xéo xiên một góc α (b) Sọc hình xoắn ốc và khi vải được mở ra, kết quả sẽ là rằng các sọc sẽ trở thành dòng nghiêng (c) Sản phẩm khi may vải bị xiên hàng vòng sẽ có độ lệch X 24

Hình 1.27 Mô hình công đoạn sản xuất may công nghiệp 25

Hình 1.28 Công đoạn trải vải dệt kim 26

Hình 1.29 Sơ đồ cắt (a) Sơ đồ cắt được giác canh sợi vuông góc, (b) sơ đồ cắt được

giác xiên canh sợi một góc α 27

Hình 1.30 Công đoạn cắt bán thành phẩm vải dệt kim 27

Hình 1.31 Công đoạn may sản phẩm dệt kim 28

Hình 1.32 Công đoạn ráp sườn canh sọc vải dệt kim 28

Hình 1.33 Công đoạn viền cổ sản phẩm dệt kim 29

Hình 1.34 Hình ảnh tiến trình đo thí nghiệm 34

Hình 1.35 Xác định độ xiên hàng vòng 35

Hình 1.36 Máy may công nghiệp 37

Hình 1.38 Máy kansai 37

Hình 1.39 Máy tính và phần mềm giác sơ đồ Gerber 38

Hình 1.40 Máy in sơ đồ wind jet 240 38

Hình 1.41 Sản phẩm mẫu đạt chất lượng trên thị trường 41

Hình 1.42 Mẫu sản phẩm vòng cổ bị lệch sang trái 43

Hình 1.43 Mẫu sản phẩm vòng cổ bị lệch sang phải 43

Hình 1.44 Hiện tượng đường may sườn mặt trước sản phẩm 44

Hình 1.45 Hiện tượng thân áo bị mất cân đối sang một bên 44

Hình 1.46 Hiện tượng gấu áo bị sole 45

Hình 1.47 Biểu đồ khảo sát độ xiên hàng vòng của vải Single 47

Hình 1.48 Biểu đồ khảo sát độ xiên hàng vòng của vải Rib 47

Hình 1.49 Biểu đồ khảo sát độ xiên hàng vòng của vải Interlock 48

Hình 1.51 Hình ảnh sản phẩm sử dụng vải Single 1 trước khi giặt 51

Hình 1.52 Hình ảnh sản phẩm sử dụng vải Single 1 sau khi giặt 52

Hình 1.53 Hình ảnh sản phẩm sử dụng vải Single 2 trước khi giặt 52

Hình 1.54 Hình ảnh sản phẩm sử dụng vải Single 2 sau khi giặt 53

Hình 1.55 Hình ảnh sản phẩm sử dụng vải Single 3 trước khi giặt 53

Hình 1.56 Hình ảnh sản phẩm sử dụng vải Single 3 sau khi giặt 54

Hình 1.57 Đồ thị sự thay đổi độ xiên hàng vòng trước và sau giặt 54

Hình 1.58 Sơ đồ cắt vải Single với canh sợi vuông góc 58

Hình 1.59 Sơ đồ cắt vải S1 với độ xiên hàng vòng 6,080 59

Hình 1.60 Sơ đồ cắt vải S2 với độ xiên hàng vòng 4 0 60

Hình 1.61 Sơ đồ cắt vải S3 với độ xiên hàng vòng 2.860 61

Hình 1.62 Biểu đồ khảo sát ảnh hưởng hàng vòng xiên đén hao phí nguyên liệu vải Single 62

Hình 1.63 Sơ đồ cắt vải Rib với canh sợi vuông góc 63

Hình 1.64 Sơ đồ cắt vải R1 với độ xiên hàng vòng 2.860 64

Hình 1.65 Sơ đồ cắt vải R2 với độ xiên hàng vòng 1.710 65

Hình 1.66 Sơ đồ cắt vải R3 với độ xiên hàng vòng 1.150 66

Hình 1.67 Biểu đồ khảo sát ảnh hưởng hàng vòng xiên đén hao phí nguyên liệu vải Rib 67

Hình 1.69 Sơ đồ cắt vải I1 với độ xiên hàng vòng 3.43 0 69

Hình 1.70 Sơ đồ cắt vải I2 với độ xiên hàng vòng 2.28 0 70

Hình 1.71 Sơ đồ cắt vải I3 với độ xiên hàng vòng 1.710 71

Hình 1.72 Biểu đồ khảo sát ảnh hưởng hàng vòng xiên đén hao phí nguyên liệu vải Interlock 72

MỞ ĐẦU

Trước xu hướng ngành công nghiệp Việt Nam gia nhập hiệp định thương mại xuyên Thái Bình Dương TPP, ngành công nghiệp Dệt May là ngành hàng mũi nhọn của Việt Nam sẽ có lợi thế cạnh tranh với nhiều cơ hội và thách thức

Ngày nay, ngành dệt kim luôn tỏ ra năng động, sản phẩm dệt kim các mặt hàng chủng loại vải dệt kim cũng không ngừng phát triển và đa dạng phong phú kiểu dáng để có thể cạnh tranh trong giai đoạn phát triển hiện nay

Đồng thời chất lượng của sản phẩm phần lớn bị tác động bởi công nghệ dệt vải của vải dệt kim và quá trình sản xuất sản phẩm Nhu cầu nắm vững những nguyên

lý dệt kim cơ bản, cũng như các đặc thù công nghệ may để thiết kế mặt hàng đạt chất lượng tối ưu trở thành cấp thiết không chỉ đối với các nhà sản xuất mà còn đáp ứng nhu cầu khắc khe về chất lượng trên thị trường

Quá trình sản xuất vải dệt kim trong đó yếu tố tạo vòng là ảnh hưởng nhiều đến chất lượng sản phẩm may mặc Nhược điểm khá rõ nét của vải dệt kim là độ xiên hàng vòng, tính kém ổn định về kích thước và tính chất tuột vòng và tính chất quăng mép là những yếu tố cần khắc phục trong quá trình sản xuất sản phẩm may mặc

Đây là lý do tác giả chọn đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng hiện tượng hàng vòng xiên đến chất lượng sản phẩm và hao phí nguyên liệu khi cắt may sản phẩm dệt kim” Đề tài tiến hành đánh giá ảnh hưởng của hàng vòng xiên đến chất

lượng sản phẩm, xác định độ xiên lệch hàng vòng, xác định hao phí nguyên liệu trong quá trình sản xuất Và đưa ra giải pháp nâng cao chất lượng trong sản xuất hạn chế lãng phí nguyên phụ liệu qua xử lý kỹ thuật trong quá trình giác sơ đồ Những nội dung chính trong luận văn bao gồm:

Chương 1: Nghiên cứu tổng quan, gồm 4 phần:

Phần thứ nhất khái niệm chung về vải dệt kim, các cấu trúc cơ bản của vải dệt

kim, các tiết máy tạo vòng, công nghệ sản xuất vải dệt kim đan ngang, giới thiệu vải

dệt kim trên thị trường

Phần thứ hai bản chất hiện tượng hàng vòng xiên của vải dệt kim, các yếu tố ảnh hưởng tới độ xiên hàng vòng

Phần thứ ba giới thiệu về ảnh hưởng của hàng vòng xiên đến chất lượng sản phẩm may trong công nghiệp

Phần thứ tư là các công trình nghiên cứu ảnh hưởng hàng vòng xiên đến chất lượng sản phẩm may

Chương 2: Nội dung và phương pháp nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu: Xác định ảnh hưởng hiện tượng hàng vòng xiên đến chất lượng sản phẩm và hao phí nguyên liệu khi cắt may sản phẩm dệt kim hàng vòng xiên đến chất lượng sản phẩm may

Đối tượng nghiên cứu: Vải dệt kim ba loại vải thông dụng là vải Single, vải Interlock, vải Rib Mỗi loại vải có 3 mức chiều dài vòng sợi khác nhau

Nội dung nghiên cứu: Để thực hiện mục tiêu nghiên cứu đề tài gồm bốn nội dung: Một là đánh giá ảnh hưởng của hàng vòng xiên đến chất lượng sản phẩm thực

tế trên thị trường Hai là xác định độ xiên lệch hàng vòng trên vải mẫu dệt kim

Ba là may sản phẩm khảo sát ảnh hưởng của độ xiên hàng vòng đến chất lượng sản

phẩm Bốn là xác định ảnh hưởng của độ xiên hàng vòng đến hao phí nguyên liệu khi giác sơ đồ bàn cắt

Phương pháp nghiên cứu: Đề tài sử dụng ba phương pháp nghiên cứu:

Thứ nhất là phương pháp nghiên cứu tổng quan: tham khảo các tài liệu liên quan đến độ xiên hàng vòng của vải ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm

Thứ hai là phương pháp nghiên cứu thực nghiệm: thực hiện thí nghiệm các mẫu vải trên các thiết bị phù hợp theo tiêu chuẩn

Thứ ba là phương pháp phương pháp xử lý số liệu: Phân tích và đánh giá dữ liệu thực nghiệm bằng phương pháp toán thống kê, sử dụng phần mềm Excel để vẽ

đồ thị

Chương 3: Kết quả nghiên cứu và bàn luận

Trong chương này các kết quả nghiên cứu và thực nghiệm của luận văn được trình bày và giải thích dựa trên cơ sở khoa học

CHƯƠNG 1: NGHIÊN CỨU TỔNG QUAN 1.1 Khái quát về vải dệt kim [1,2,3]

1.1.1 Khái niệm về vải dệt kim [1]

Vải dệt kim được tạo nên từ một hoặc nhiều sợi bằng cách tạo thành các vòng sợi rồi liên kết các vòng sợi với nhau Đơn vị cơ bản nhất để tạo vải dệt kim là vòng sợi, nó có dạng đường cong không gian

Để tạo thành vải, các vòng sợi liên kết với nhau theo hai hướng Các vòng sợi lần lượt lồng qua nhau theo hướng dọc tạo thành các cột vòng sợi Các vòng sợi nối liền với nhau theo chiều ngang, vòng nọ nối tiếp vòng kia tạo thành những hàng vòng sợi ( hình 1.1)

Hình 1.1 Kiểu dệt vải dệt kim 1.1.2 Các cấu trúc cơ bản của vải dệt kim [1,2,3]

Đơn vị cấu trúc nhỏ nhất của vải dệt kim là vòng sợi ( hình 1.2a)

Hình 1.2.a Vòng sợi Hình 1.2b Cấu tạo vòng sợi

Vòng sợi có cấu tạo như (Hình1.2.a), (Hình 1.2.b) do các cung 1-2, 3-4, 5-6 và các đoạn 2-3, 4-5 nối các cung với nhau Các đoạn 2-3 và 4-5 gọi là trụ vòng Cung 3-4 gọi là cung kim, cung 1-2, 5-6 gọi là cung platin, cung nối hoặc đoạn liên kết Cung kim và hai trụ vòng là bộ phận ít thay đổi tùy theo kiểu đan.Vòng sợi có thể dạng vòng kín hay vòng hở Vòng kín là hai chân vòng được thắt kín hoặc vắt chéo qua nhau, vòng hở là hai chân vòng không được thắt kín và cũng không vắt chéo

qua nhau

Khoảng cách giữa hai vị trí tương ứng của hai vòng sợi kề nhau trên một hàng

vòng gọi là bước vòng, ký hiệu là A

Khoảng cách giữa hai vị trí tương ứng của hai vòng sợi kề nhau trên một cột

vòng gọi là chiều cao của hàng vòng, ký hiệu là B

Tập hợp các vòng sợi trên một hàng theo chiều ngang của vải gọi là hàng vòng.(H1.3)

Tập hợp các vòng sợi trên một cột theo chiều dọc của vải gọi là cột vòng.(H1.4)

Hình 1.3 Hàng vòng Hình 1.4 Cột vòng

Vòng sợi còn gọi là vòng dệt còn có thể ở dạng vòng dệt phải (H1.5) hoặc vòng dệt trái (H.1.6) Ở vòng dệt phải các trụ vòng che khuất cung kim của vòng sợi trước Ngược lại ở vòng sợi trái, các cung vòng che khuất các trụ vòng

Các loại vải dệt kim có hai mặt phải và trái khác nhau dệt trên các máy một giường kim gọi là vải đơn hay vải một mặt ( single face)

Các loại vải dệt kim có hai mặt có hai mặt tương tự như nhau hoặc hoàn toàn giống nhau dệt trên các máy có hai giường kim gọi là vải kép hay vải hai mặt (double face)

Hình 1.7 Cấu trúc vải dệt kim đan ngang

Hình 1.8 Cấu trúc vải dệt kim đan dọc

Vải đan dọc có đặc điểm là một hàng vòng do cả một hệ sợi tạo nên Trên một hàng mỗi sợi chỉ tạo thành một vòng sợi (H.1.8)

Do cấu tạo vải khác nhau, vải đan ngang và vải đan dọc được dệt bằng các phương pháp khác nhau, cấu tạo máy dệt và nguyên lý làm việc cũng khác nhau Do

đó công nghiệp dệt kim chia ra thành hai ngành chính là ngành dệt kim đan ngang

và ngành dệt kim đan dọc

Vải dệt kim đan ngang có các kiểu đan nhƣ sau:

Kiểu đan cơ bản gồm: kiểu đan một mặt phải (vải Single jersey, plain), kiểu đan hai mặt phải (vải Rib), kiểu đan hai mặt trái

Hai loại kiểu đan ngang dẫn xuất chính: dẫn xuất một mặt phải, dẫn xuất hai mặt phải (vải Interlock)

Các kiểu đan hoa: kiểu đan sọc ngang, kiểu đan sọc dọc, kiểu đan rua lỗ, kiểu đan mắt dứa, kiểu đan chập vòng, kiểu đan vòng sợi kép, kiểu đan nổi vòng, kiểu đan chéo, kiểu đan cài sợi phụ, kiểu đan đệm sợi ngang, kiểu đan quấn sợi, kiểu đan jacquard, kiểu đan phối hợp

Vải dệt kim đan dọc có các loại vải:

Vải đan dọc cơ bản gồm có: Kiểu dệt xích, tricot và atlas

Trong các loại vải dệt kim đan dọc một mặt phải có các kiểu dệt: kiểu dệt đủ vòng sợi, kiểu dệt thiếu vòng sợi, kiểu dệt chập vòng, kiểu dệt cài sợi phụ

Vải dệt kim đan dọc hai mặt phải có các kiểu dệt: kiểu dệt đủ vòng sợi, kiểu dệt thiếu vòng sợi, kiểu dệt cài sợi phụ

1.1.3 Các tiết máy tạo vòng trên máy dệt kim [4]

Quá trình dệt trên các máy dệt kim nói chung là quá trình chuyển động có phối hợp của các tiết máy, đem sợi uốn thành các vòng sợi và liên kết chúng với nhau để tạo thành vải

Các chi tiết máy tham gia trực tiếp vào quá trình tạo thành các vòng sợi gọi là các tiết máy tạo vòng, thường gồm có kim dệt, các dạng platin, các dẫn sợi và cái đè kim

1.1.3.1 Kim dệt

Kim dệt là tiết máy tạo vòng chủ yếu nhất trên các máy dệt kim Có ba loại kim khác nhau: kim móc, kim lưỡi, kim kép

Kim móc làm bằng dây thép, cấu tạo đơn giản gồm các phần sau: thân kim,

móc kim tiết diện hình bán nguyệt, rãnh kim, chân kim Kim móc dễ chế tạo thành những kim nhỏ để dệt vải mỏng Song móc kim mau bị hỏng vì mỏi, cần dung thép

có đàn tính tốt để làm kim Móc kim dài hạn chế tốc độ tạo vòng Kim móc tạo thành vòng sợi trên máy đan ngang tròn và máy đan dọc.( H.1.9)

Hình 1.9 Kim móc

Kim lưỡi do ba chi tiết hợp thành Thân kim lưỡi 1 làm bằng thép lá hoặc dây

thép, đầu trên mài nhỏ và uốn cong thành móc ngắn 2 để móc lấy sợi Đầu dưới có chỗ gờ ra, gọi là gót kim 3 Lưỡi kim 4 có dạng 1 cái thìa con, được lắp vào thân kim nhờ chốt 5 Kim lưỡi là một loại kim có quá trình tạo vòng đơn giản nhờ lưỡi kim và vòng cũ tự đóng và mở miệng kim (H.1.10) Quá trình tạo vòng của kim lưỡi thường trên các máy bít tất một giường kim, bít tất hai giường kim, máy đan ngang hai giường kim phẳng, máy đan ngang tròn một giường kim

Hình 1.10 Kim lƣỡi

Kim kép gồm hai phần hợp thành : Thân kim 1 có dạng ống tròn hoặc lòng

máng, đầu trên mài nhỏ và uốn cong thành móc ngắn 2 Con chạy 3(con trượt) lắp trong ống hoặc rãnh máng của thân kim, có thể chạy lên chạy xuống trong rãnh máng để mở hoặc đóng miệng kim Thân kim và con chạy thường có chuyển động tương đối với nhau, và được truyền động từ hai cơ cấu riêng biệt Kim kép có động trình tạo vòng ngắn hơn hai loại kim móc và kim lưỡi thuận lợi cho tăng tốc độ

máy, vòng sợi đều đặn hơn Kim kép tạo vòng trên máy đan dọc (H.1.11)

Hình 1.12 Cái đặt sợi cố định máy đang ngang phẳng

Cái đặt sợi cố định trên máy tròn, thường có dạng mảnh thép hình thoi, làm

nhiệm vụ đặt sợi và chặn lưỡi kim (H1.13)

Hình 1.13 Cái đặt sợi cố định trên máy tròn

Trên máy đan dọc các lỗ kim là các đặt sợi Kim lỗ có chuyển động phức hợp xung quanh kim để đặt sợi cho kim Các kim lỗ được ghép thành những thanh dài gọi là thanh kim lỗ ( H1.14)

Hình 1.14 Cái đặt sợi cố định trên máy đan dọc

1.1.3.3 Platin

Platin làm bằng thép lá mỏng, tùy tác dụng của platin mà có hình dáng khác nhau Trên máy, platin thường lắp xen kẽ với các kim, tác dụng vào cung platin hoặc đoạn liên kết của vòng sợi Gồm các phần chính sau ( H 1.15)

1- Mũi platin : để chặn vòng sợi

2- Cổ platin : để kéo căng vòng sợi

3- Lưỡi platin: để đỡ sợi hoặc nâng vòng sợi

4- Gót platin: để tiếp nhận tác động của các cam hoặc các cơ cấu làm cho platin chuyển động

Hình 1.15 Các loại platin

1.1.3.4 Cái đè kim

Cái đè kim chỉ dùng trên máy kim móc, nó giúp cho móc kim đóng miệng kim ở giai đoạn cần thiết trong quá trình tạo vòng (H1.16)

Hình 1.16 Cái đè kim 1.1.4 Công nghệ sản xuất vải dệt kim đan ngang [4]

1.1.4.1 Phân loại máy dệt kim

Căn cứ vào các đặc điểm của máy, về cách liên kết tạo thành vải, loại vải dệt,

số lượng và dạng hình học của giường kim, phân loại máy dệt kim theo sơ đồ sau

Khi gọi tên máy còn phải xác định kim loại nào ( kim móc, kim lưỡi hay kim kép ) Đối với máy tròn còn phân ra loại có đường kính giường kim nhỏ ( <7”) và loại có giường kim lớn ( > 7”)

Ngoài thị trường có các tên thương mại như Thompkins, Kotton, Raschel, Interlock… Và tùy theo đặt tính sản phẩm mà máy có tên cụ thể như : Máy dệt vải ( dạng ống và dạng tấm) Máy dệt mảnh sản phẩm ( áo, quần, khăn…) Máy dệt sản phẩm định hình chuyên dùng ( máy dệt bít tất, gang tay…)…

1.1.4.2 Các phương pháp tạo vòng trên máy dệt kim

Quá trình đem sợi dệt thành vải trên các máy dệt kim là quá trình chuyển động có phối hợp của các công nghệ, kéo sợi từ giá đặt, dệt thành vải theo đúng

kiểu đan và mật độ nhất định sau đó kéo căng, cuộn vải thành phẩm vào một trục hay xếp lên khay chứa

+ Cơ cấu tiếp sợi: Sợi được kéo ra từ búp sợi qua các bộ phận bù chỉnh, tạo sức căng thích hợp để dẫn đến kim dệt thông qua cái đặt sợi

+ Quá trình tạo vòng: Là quá trình chuyển động các của các chi tiết máy tạo vòng, để đem sợi tạo thành các vòng sợi và liên kết các vòng sợi với nhau

+ Vải đã được hình thành và kéo căng vải cuộn vào trục vải mộc

Họa tiết trên vải phụ thuộc vào quy luật chuyển động và sắp xếp các kim lúc đặt sợi thực hiện bởi cam và cơ cấu tạo hoa

Trong đó quá trình tạo vòng là khâu công nghệ chủ yếu và quan trọng nhất trong toàn bộ quá trình công nghệ của máy dệt kim

Quá trình công nghệ chính trên máy có thể chia làm ba bước như sau :

Đưa sợi vào máy với độ dài, sức căng nhất định

Dệt sợi thành vải hoặc sản phẩm có hình dáng kích thước nhất định

Dẫn vải hoặc sản phẩm ra khỏi khu vực tạo vòng hoặc cuộn thành cuộn vải

Với công nghệ dệt trên, máy dệt kim cần có ba bộ phận chính là bộ phận tiếp sợi, bộ phận tạo vòng và bộ phận kéo căng cuộn vải Người ta tạm chia quá trình tạo vòng ra làm hai loại: Tạo vòng theo phương pháp dệt kim và tạo vòng theo phương pháp đan

Tạo vòng theo phương pháp dệt kim

Các máy dệt kim đan ngang dùng kim móc tạo vòng theo phương pháp dệt kim.Tạo vòng hàng loạt, dùng tất cả các loại kim và được gắn cố định trên giường kim Mười giai đoạn tạo vòng có thứ tự rõ ràng, uốn sợi ngay sau khi đặt sợi để tạo vòng hở có kích thước nhất định và đều đặn Quá trình tiến hành qua 10 giai đoạn ( H.1.17)

Hình 1.17 Quá trình tạo vòng theo phương pháp dệt kim

1- Đẩy vòng sợi cũ: Vòng sợi cũ từ trong móc kim bị đẩy xuống thân kim, tạo nên một khoảng cách giữa vòng cũ với miệng kim đủ để đặt sợi mới vào kim

2- Đặt kim mới: Sợi mới được đặt lên thân kim vào khoảng giữa vòng cũ và rãnh kim.( kim 9 và 10)

3- Uốn sợi: Đem đoạn sợi đặt trên thân kim uốn thành các vòng hở đi lên qua miệng uốn thành các vòng hở ( kim 10,11,12)

4- Dẫn sợi: Những vòng hở từ thân kim đi lên qua miệng kim, lọt vào trong móc kim ( kim 13)

5- Đè kim ( khép miệng kim ): Móc kim bị cái đè kim tác dụng, đầu nhọn móc kim cắm vào trong rãnh kim và đóng kín miệng kim lại ( kim 14 ) Khép miệng kim là tạo điều kiện cho vòng cũ đi lên lồng ra ngoài móc kim mà không đi vào trong móc nữa

6- Lồng vòng: Đưa vòng cũ từ thân kim lên lồng ra ngoài móc kim khi kim đang đóng kín miệng ( kim 15) Sau khi vòng cũ đã lồng ra ngoài móc kim rồi thì miệng kim từ từ mở ra, trở về trạng thái ban đầu

7- Tiếp xúc : Vòng cũ đi về phía đầu kim và gặp vòng sợi hở (kim 16)

8- Trút vòng: Vòng cũ trượt khỏi đầu kim và lồng ra ngoài vòng hở ( kim 17) 9- Thành vòng: Vòng sợi hở hoàn toàn chui ra khỏi vòng cũ và được thắt kín thành vòng sợi có hình dáng và kích thước như dự định (kim 17)

10- Kéo căng: Kéo vòng mới quay về phía lưng kim giữ cho vòng mới ở trạng thái căng để nó không tự trượt ra khỏi đầu kim và vòng sợi cũ không lồng qua kim một lần nữa ở chu kỳ tạo vòng sau ( kim 18)

Tạo vòng theo phương pháp đan

Phương pháp đan tạo vòng tuần tự, đơn giản, thường chỉ dùng kim lưỡi và kim kép Trong quá trình tạo vòng các kim có chuyển động tịnh tiến, theo thứ tự trong rãnh giường kim Nhiều giai đoạn tạo vòng tiến hành đồng thời Cả quá trình tạo vòng cũng gồm 10 giai đoạn.( H.1.18)

Hình 1.18 Quá trình tạo vòng theo phương pháp đan

1 - Đẩy vòng cũ: Kim nâng lên, vòng cũ từ trong móc kim tuột xuống thân kim, đến

vị trí thấp hơn đầu lưỡi kim khi mở miệng kim ( kim 1 đến 6)

2 - Đặt sợi: Đem sợi mới đặt vào khoảng giữa đầu lưỡi kim và đầu móc kim

3 - Dẫn sợi: Sau khi đặt sợi, kim từ từ hạ xuống, sợi mới đặt vào được chuyển dần

về phía đầu kim và lọt vào trong móc kim Giai đoạn này kéo dài từ kim 7 đến kim

7- Uốn sợi: Đoạn sợi mới bị uốn cong và lớn dần lên do khoảng cách giữa vòng cũ

và đầu kim tăng lên ( kim 10,11,12)

8- Trút vòng: Vòng cũ tuột khỏi đầu kim và lồng ra ngoài ( kim 11)

9- Thành vòng: Kim hạ xuống tới vị trí thấp nhất, sợi mới tạo thành vòng sợi có độ dài và hình dáng nhất định và được vòng cũ thắt kín ( kim 12) Cần chú ý rằng, giai đoạn uốn sợi bắt đầu từ sau khi vòng cũ và sợi mới gặp nhau và kết thúc cùng giai đoạn thành vòng

10- Kéo căng: Vòng sợi mới được kèm giữ ở vị trí thấp nhất, đồng thời được kéo căng nhờ bộ phận kéo vải về phía sau lưng kim( kim 14)

1.1.4.3 Một số thông số công nghệ cơ bản về máy và vải dệt kim

Thông số máy dệt kim bao gồm: cấp máy, bước kim, bề dày móc kim, bề dày platin

Cấp máy là bước kim trên một đơn vị dài của giường kim, là thông số công

nghệ quan trọng Nó quyết định kích thước của kim, platin và các chi tiết máy tạo vòng khác dùng trên máy, ký hiệu là K

K = E/t Trong đó : E – đơn vị dài, tùy thuộc vào các loại máy, tính bằng (inch)

t- bước kim, là khoảng cách giữa hai vị trí tương ứng của hai kim kề nhau trên cùng giường kim, tính bằng ( mm)

Chiều dài móc kim và platin do tham gia vào quá trình tạo vòng, kích thước

của chúng phải tương xứng với cấp máy sao cho có thể dệt vải với mật độ lớn có thể

Đường kính và chiều rộng làm việc của giường kim trên máy dệt kim, vải

mộc sau khi ra khỏi bộ phận tạo vòng sẽ co lại dọc theo chu vi hay chiều dài giường kim Trên thực tế sản xuất khi máy có cùng một đường kính hay bề rộng giường kim, người ta có thể dệt nhiều khổ vải mộc khác nhau bằng cách thay đổi mật độ dọc của vải, bởi vì mật độ dọc càng nhỏ hệ số đo càng nhỏ

Thông số công nghệ vải dệt kim

Chiều dài vòng sợi ( H1.19) Vòng sợi to hay nhỏ đều ảnh hưởng trực tiếp tới

mật độ vải và các tính chất cơ lý của vải Ở trạng thái tự do vòng sợi có dạng đường

cong không gian Người ta có thể xác định chiều dài vòng sợi theo công thức:

l = l01 + l12 + l234 + l45 + l56 Theo mô hình của Dalidovist, tính gần đúng

l12 = B ; l234 = π ( 0,5 A + d)

Trong đó A là bước vòng, đơn vị( mm)

B là chiều cao hàng vòng, đơn vị (mm)

Hình 1.19 Mô hình vòng sợi của Gs Dalidovist

Mật độ vải bao gồm: mật độ ngang Pn là số cột vòng trong 100mm đo theo chiều ngang của vải, và mật độ dọc Pd là số hàng vòng trong 100mm đo theo chiều dọc của vải Xác định theo công thức

Pn = 100 / A ( cột vòng / 100 mm)

Pd = 100/ B ( hàng vòng / 100 mm)

Khối lượng một mét vải, trong đó chiều rộng bằng chiều rộng khổ vải tính

theo đơn vị g/m2, khối lượng mét vuông vải được tính bằng g/m2 Khi tính khối lượng còn kể đến điều kiện độ ẩm

1.1.5 Giới thiệu các loại vải dệt kim thông dụng trên thị trường [1]

Trên thị thường Việt Nam sản xuất vải dệt kim ở kiểu dệt đan ngang và đan dọc Sản phẩm vải dệt kim cũng rất phong phú về chủng loại dùng trong may mặc như: quần áo mặc lót, thể thao, mặc ấm, mặc ngoài, … và đa dạng về sản phẩm dùng trong sinh hoạt hay trang trí màn như: chăn, gối, màn tuyn, rèm cửa,

Chức năng chủ yếu của vải dệt kim là sử dụng trong lĩnh vực dân dụng Ngoài

ra, nó còn sử dụng nhiều trong các lĩnh vực khác như công nghiệp, nông nghiệp, y

tế, … Trong may mặc vải dệt kim đan ngang được ứng dụng rộng rãi hơn vải dệt kim đan dọc Trong số các loại vải dệt kim đan ngang, loại vải được sử dụng phổ biến là vải Single, vải Rib, vải Interlock

1.1.5.1 Vải Single [1]

Là kiểu đan một mặt phải và có kiểu đan cơ bản nhất Các vòng sợi trong vải

được sắp xếp theo một hướng nhất định, vải một mặt phải có hai mặt khác nhau, mặt phải tập hợp bởi các đoạn trụ vòng, mặt trái tập hợp bởi các cung vòng ( H.1.20)

Chiều dài vòng sợi, ở trạng thái tự do, vòng sợi có dạng đường cong không gian, các vòng sợi có dạng như từng cặp hai đoạn sợi uốn cong hình chữ S, nằm đối xứng nhau qua trục tung là đường tâm của cột vòng

Hình 1.20 Kiểu đan một mặt phải (vải Single): (a) mặt phải; (b) mặt cắt dọc;

(c) mặt trái; (d) hình vẽ đặt sợi; (e) mặt cắt ngang

Trên thị trường hình dạng vải đơn hay vải một mặt là loại vải dệt kim có hai mặt phải và trái khác nhau dệt trên các máy một giường kim

Mặt phải Mặt Trái

1.1.5.2 Vải Rib[1]

Là vải hai mặt phải với một kiểu đan ngang cơ bản là kiểu vải kép có cấu tạo

như hình ( H 1.21)

Trên mặt vải ta thấy :

Mỗi hàng vòng do một sợi tạo thành, lần lượt có một số vòng phải xen kẽ

một số vòng trái

Mỗi cột vòng là một loại vòng sợi phải hoặc trái, cứ một số cột phải xen kẽ

một số cột trái

Các cột vòng phải và cột vòng trái không nằm trên cùng một mặt phẳng (

nhìn mặt cắt ngang ) Cung platin nối vòng phải với vòng trái, một đầu uốn từ mặt

trước ra mặt sau, một đầu chịu uốn từ mặt sau về mặt trước làm cho sợi bị xoắn

Dưới tác dụng của nội lực đàn hồi của sợi, các cung platin có xu hướng quay nằm

trên các mặt phẳng vuông góc với mặt vải, làm cho các cột vòng dồn sát lại với

nhau

Do đó trên cả hai mặt vải chỉ nổi lên các cột vòng phải, các cột vòng trái nằm

ở phía sau các cột vòng phải không hiện rõ, nên được gọi là vải hai mặt phải

+ Vải hai mặt phải ( 1+1) hay rib 1x1 : một cột phải xen kẽ một cột trái

+ Vải hai mặt phải ( 2 + 2) hay rib 2x2 : hai cột phải xen kẽ hai cột trái

+ Vải hai mặt phải ( 2+3) hay rib 2x3 : hai cột phải xen kẽ ba cột trái

Số đầu trong dấu ngoặc thể hiện số cột vòng phải trên một mặt vải, số sau dấu cộng

thể hiện số cột vòng trái trên cùng mặt vải Rappo ngang của vải là tổng số của hai

số này.Cột phải ở mặt này sẽ là cột trái ở mặt kia

Hình 1.21 Kiểu đan rib 1x1, vải hai mặt phải

Và các loại vải được dệt trên máy hai gường kim và có thể xem như do hai lớp vải đơn ghép lại với nhau Hai mặt vải có ngoại quan khá giống nhau Nếu ngoại quan của hai mặt vải giống mặt phải của vải đơn thì đó là vải hai mặt phải, và ngược lại nếu ngoại quan của hai mặt vải giống mặt trái của vải đơn thì đó là vải hai mặt trái Vải kép dày, nặng hơn và ít bị quăn mép

Trên mặt phải, các cột vòng kề nhau có các vòng sợi sắp xếp so le nhau về chiều cao B/2, do sự xen kẽ tạo vòng của hai tổ rib

Muốn có vải interlock ít nhất phải có hai tổ tạo vòng, số tổ dệt trên máy bao giờ cũng là số chẵn

Cấu tạo mặt cắt ngang của vải Interlock, tạo thành từ hai tổ rib 1 x 1, ở đó sơ

đồ đặt sợi được mô tả Nhờ sự phối hợp xen kẽ của các vòng sợi phải và trái của hai

tổ rib làm cho vải dày và xốp Với kiểu dệt này ta có rappo ngang Rb = 2, rappo dọc

Rh = 1

Vải interlock cũng có thể cấu tạo từ sự phối hợp nhiều tổ rib lại với nhau Cấu trúc kiểu đan dẫn xuất từ rib 2x2 ở cả hai hệ sợi, gồm rib 3x1 phối hợp với rib 1x1 Bề dày của vải interlock gần bằng bề dày của vải rib

Vải interlock (còn gọi là vải đan chun kép), là kiểu đan chun lồng vào nhau tạo nên những cột vòng liền nhau, nâng cao độ bền ma sát cho vải Vải đan chun kép có bề ngoài đẹp, tính tuột vòng thấp Cùng mật độ và chiều dài vòng sợi, độ co giãn kém hơn so với chun đơn, nhưng độ đàn hồi khi kéo căng nhiều lần theo chiều ngang thì lớn hơn

1.2 Bản chất hiện tượng hàng vòng xiên của vải dệt kim, các yếu tố ảnh hưởng tới hiện tượng hàng vòng xiên [6,7,8]

1.2.1 Bản chất hiện tượng hàng vòng xiên của vải dệt kim [6,7]

Hiện tượng hàng vòng xiên phổ biến trên máy dệt kim đan ngang dạng tròn Khi hàng vòng vải bị xiên chéo, hàng vòng và cột vòng tạo một góc khác 90 ° ( H.1.22)

Nếu máy dệt tròn có n tổ tạo vòng, mỗi lần quay một vòng máy dệt được n

hàng tương ứng chiều rộng bảng vải nB Gọi D 0 là đường kính giường kim, góc

nghiêng hàng vòng so với chiều ngang khổ vải có thể xác định trên (H.1.23) và

Hình 1.23 Hiện tƣợng xiên vòng với góc α

Nếu các biến dạng hàng vòng xiên vượt quá 50 nó được coi là nghiêm trọng Theo nhà nghiên cứu Brackenburry cần phải được xử lý hàng vòng xiên trong sản xuất

Xác định độ xiên hàng vòng dựa trên đường cột vòng và xác định đường xiên của hàng vòng.Tang góc xiên lệch hàng vòng, tính theo công thức :

Nghiên cứu thử nghiệm có nhiều yếu tố khác nhau ảnh hưởng tới hiện tượng hàng vòng xiên như: Quá trình đan sợi thường gây nên gút xoắn Mật độ sợi tuyến tính Sự thay đổi trong trong quá trình đan các thuộc tính ma sát ảnh hưởng đến quá trình đan sợi dệt kim…

Cơ bản được chia thành hai nhóm: nguyên nhân từ sợi và nguyên nhân từ máy dệt kim Và các nghiên cứu khác cũng chia các nguyên nhân khác nhau của vải dệt kim: 1- Nguyên nhân do sợi dệt 2- Quá trình công nghệ dệt 3 – Quá trình hoàn tất

Nguyên nhân do sợi dệt chủng loại 100% cotton cho thấy độ xiên hàng vòng

một góc lớn hơn thành phần chủng loại xơ 50/50 cotton/polyester trong trạng thái hoàn toàn tự do Nhưng thành phần vải 50/50 Cotton/polyester có xu hướng ít sử dụng hơn trong sản xuất Và sợi cotton 100% thì thông dụng hơn

Quá trình công nghệ dệt số lượng tổ tạo vòng trong máy dệt kim tròn cũng

ảnh hưởng đến các góc lệch Do hướng đan có độ dốc nghiêng hiện tượng xiên hàng vòng sẽ nhiều hơn Khi tăng mật độ vải với tăng số lượng tổ tạo vòng tại đường kính không đổi sẽ giảm bớt hiện tượng xiên hàng vòng Ngoài ra, để giảm bớt hiện tượng xiên hàng vòng, người ta có thể dùng phương pháp bù trừ giữa hai yếu tố độ xoắn của sợi, tỏ xoắn ngược hướng quay của máy và chiều quay của giường kim Vải trong quá trình dệt trên máy luôn ở trong trạng thái bất ổn định Vải trên máy thường bị co nên các thông số hình học của vải cũng sẽ thay đổi theo

Quá trình hoàn tất giúp giảm độ xiên hàng vòng, độ xiên có thể giảm một

nửa sau khi nhuộm và thường được xử lý hoàn tất bằng nhiệt và hơi nước, vì thế các đường vuông góc thông thường không ổn định sau khi lặp đi lặp lại chu kỳ giặt

Quá trình hoàn tất gồm công đoạn:

Vải xuống máy: Vải xuống máy dần đi vào trạng thái ổn định tương đối, còn gọi là trạng thái hồi phục khô Vải có thể đạt đến trạng thái này khi nó được để hoàn toàn tự do một thời gian đủ dài, tốt nhất là trong môi trường tiêu chuẩn Giai đoạn hồi phục khô đối với vải dệt kim thường kéo dài khoảng một tuần Sau giai đoạn hồi phục khô vải cũng chỉ ở trạng thái ổn định tương đối Mọi sự thay đổi về hình dáng

và kích thước sẽ không xảy ra khi các điều kiện tồn tại của vải không thay đổi Vải sau phục hồi ướt: Ở công đoạn hồi phục ướt, vải trong trại thái không tải được ngâm một thời gian đủ dài trong nước có chất thấm (400C và 0,1% chất thấm)

và sau đó cũng trong trạng thái không tải, vải được sấy khô Sau giai đoạn này vải

cũng ở trạng thái ổn định tương đối nhưng ở mức độ phục hồi cao hơn Trạng thái

ổn định tương đối này cũng có thể đạt được khi vải được giặt ở các nhiệt độ khác nhau trong các máy giặt kiểu thùng quay Tuy nhiên trong công đoạn giặt và sấy khô, vải luôn cần phải duy trì trong trạng thái không tải, nếu không vải sẽ tiếp tục bị biến dạng và khó trở lại trạng thái hồi phục hoàn toàn

Trạng thái hồi phục hoàn toàn: được đặc trưng bằng lượng nội năng biến dạng cực tiểu trong vải

Hiện tượng xiên hàng vòng sẽ xuất hiện ở vải thô rất lớn và trong quá trình hoàn tất vải người ta tiến hành xử lý để hạn chế yếu tố trên ( H 1.25)

Hình 1.25 Hướng xiên vòng sợi 1.3 Ảnh hưởng của hàng vòng xiên đến chất lượng sản phẩm may trong công nghiệp [5,7]

Một trong những nhược điểm khá rõ nét của vải dệt kim là tính kém ổn định

về kích thước, độ co Hình dạng của các sản phẩm dệt kim nói chung là có xu hướng tự thay đổi theo thời gian Trên thực tế, trong quá trình gia công và sử dụng, sản phẩm vải dệt kim phải trải qua hàng loạt trạng thái khác nhau

α

Vì vậy đối với sản phẩm vải dệt xuất hiện độ xiên hàng vòng ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm như những đường cong không tròn đều sẽ bị vặn, sản phẩm dễ

bị nghiêng về một phía Hay những sản phẩm bị lệch giữa sau hay trước.(H.1.26) Nếu vải bị ảnh hưởng của độ xiên hàng vòng, trên các chi tiết bán thành phẩm cũng bị ảnh hưởng của hàng vòng bị xiên lệch (H1.26 a)

Vải dệt kiểu dạng ống, có dạng vải sọc, khi mở khổ vải các đường sọc ngang bị xiên lệch về một hướng do bị ảnh hưởng của độ xiên hàng vòng.( H1.26 b)

Sản phẩm may bị ảnh hưởng của độ xiên hàng vòng sau khi giặt sản phẩm

thường xuất hiện hiện tượng lệch sườn hướng về phía trước một đoạn X (H1.26c)

Hàng may mặc dệt kim các sản phẩm thông thường áo T-shirt, áo Polo, đồ lót

là những sản phẩm phổ biến nhất Vấn đề khắc phục hiện tượng vải có độ xiên hàng vòng ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm là những vấn đề lớn cần khắc phục trong sản xuất Đối với sản phẩm có hoa văn bị nhiều vấn đề liên quan đến chất lượng vải các hoa văn ráp không khớp, áo dễ bị rẽ lệch bên đường may hướng về phía trước của sản phẩm đó là các biến dạng quần áo Ngoài ra có biến dạng trong sợi của vải dệt kim ảnh hưởng thẩm mỹ, trong sản xuất sẽ làm giảm năng suất sử dụng vải trong quá trình cắt dẫn đến sự gia tăng của các chi phí vật liệu

Trong công nghiệp sản xuất sản phẩm hàng dệt kim cũng trải qua các công đoạn Cắt – May – Hoàn tất Vì vậy khảo sát mức độ ảnh hưởng hàng vòng xiên ảnh

hưởng đến năng suất trong các công đoạn sản xuất như sau ( H.1.27)

Hình 1.27 Mô hình công đoạn sản xuất may công nghiệp

1.3.1 Hiện tượng hàng vòng xiên ảnh hưởng đến quá trình cắt

Quá trình cắt bao gồm một chuỗi các công đoạn thực hiện liên tục và nối tiếp nhau Bản chất của quá trình là biến đổi hình dạng của nguyên liệu từ dạng tấm chuyển sang dạng chi tiết bán thành phẩm và tham gia vào các công đoạn của quá trình may

Công đoạn trải vải: Trong quá trình cắt những nguyên liệu có tính đàn hồi

cao phải tiến hành xổ vải, mục đích của việc xổ vải ra khỏi cây vải là nhằm giúp cho vải ổn định lại sau thời gian bị quấn chặt và kéo căng theo trục cuốn vào cây

vải Thời gian xổ vải tùy thuộc vào loại vải Vải có độ co giãn cao thì thời gian xổ vải trước khi trải là từ 24 36 giờ Vải thành phẩm ở trạng thái tự do sau một thời gian dài, các vòng sợi sẽ dần dần hồi phục trở lại trạng thái ổn định nhất Sự thay đổi kích thước của vải dệt kim sau khi hồi phục hoàn toàn so với kích thước

Hiện tượng hàng vòng xiên sẽ gây khó khăn trong quá trình trải vải như vải cần được khắc phục khi phát hiện độ xiên hàng vòng lớn nên khi hoàn tất bàn trải vải khắc phục độ xiên hàng vòng trực tiếp trên bàn cắt làm ảnh hưởng thời gian và năng suất trải vải.( H 1.28)

Hình 1.28 Công đoạn trải vải dệt kim

Công đoạn giác sơ đồ đối với vải dệt kim có độ xiên hàng vòng nếu giác sơ

đồ bình thường canh sợi vuông góc sẽ không hạn chế được nhiều về ảnh hưởng của hiện tượng xiên hàng vòng dẫn đến ảnh hưởng chất lượng sản phẩm

Đối với các Nhà Máy sản xuất khi trải vải bằng máy nếu khắc phục bằng cách giác sơ đồ đặc biệt với độ xiên lệch hàng vòng, sẽ ảnh hưởng đến thời gian chuẩn bị sản xuất kéo dài để khắc phục thiết kế sơ đồ đặt biệt (H.1.29)

Hình 1.29 Sơ đồ cắt (a) sơ đồ cắt được giác canh sợi vuông góc, (b) sơ đồ cắt

được giác xiên canh sợi một góc α

Công đoạn cắt bán thành phẩm : Quá trình cắt vải thường xảy ra hiện tượng

chạy vải, xiên canh sợi Trong quá trình cắt bán thành phẩm các chi tiết dễ bị chạy vải xéo canh dẫn đến thay thân làm gia tăng của các chi phí vật liệu.( H 1.31)

Hình 1.30 Công đoạn cắt bán thành phẩm vải dệt kim 1.3.2 Hiện tượng hàng vòng xiên ảnh hưởng trong quá trình may[5]

Quá trình may là lắp ráp các chi tiết lại với nhau, hiện tượng hàng vòng xiên ảnh đến các chi tiết bán thành phẩm ảnh hưởng đến năng suất trong quá trình lắp ráp ( H1.3.6)

Hình 1.31 Công đoạn may sản phẩm dệt kim.

Quy trình lắp ráp chi tiết của một sản phẩm liệt kê tất cả các bước công việc cần thiết theo trình tự hợp lý nhất dẫn đến hoàn chỉnh một sản phẩm, các bước công việc tương ứng với từng cấp bậc thợ đảm nhiệm, thiết bị thực hiện và thời gian chế tạo

Bước công việc may: phân tích sản phẩm thành từng cụm chi tiết và cụm lắp ráp hoàn chỉnh, đồng thời phải xác định rõ thứ tự thực hiện các bước công việc đó

Khi bán thành phẩm bị ảnh hưởng bởi xiên canh sợi do vải bị xiên ảnh hưởng ít nhiều đến thao tác của người công nhân, công đoạn lắp ráp các chi tiết lại với nhau Thông thường xảy ra nhiều hơn đối với sản phẩm vải có canh sọc

Các chi tiết dễ bị lệch canh sọc, vì vậy tốn thời gian cho công đoạn điều chỉnh sự trùng khớp chi tiết yêu cầu phải đấu sọc ( H 1.3.7)

Hình 1.32 Công đoạn ráp sườn canh sọc vải dệt kim

Khi may chi tiết viền vòng cổ hiện tượng xiên vòng cũng tác động lên bán thành phẩm làm đường cong không được bo tròn đều

Hình 1.33 Công đoạn viền cổ sản phẩm dệt kim 1.3.2 Hiện tượng hàng vòng xiên ảnh hưởng trong quá trình hoàn tất [5]

Trong quá trình hoàn tất sản phẩm may, có những khách hàng yêu cầu kiểm tra chất lượng sau khi giặt, sấy, nếu chất lượng vải có độ xiên vòng sợi nhiều sẽ dẫn đến biến dạng của sản phẩm

Hàng loạt các sản phẩm bị biến dạng các chi tiết lắp ráp, hay định hình dạng đường cong, hay sự giãn vải, xiên vòng ảnh hượng đến cân đối của sản phẩm

Vì vậy tốn rất nhiều thời gian cho việc xử lý hoàn tất sau khi may Xử lý hoàn tất thành phẩm bằng cách ủi chỉnh định hình sản phẩm Ảnh hưởng đến tiến

độ giao hàng đến khách hàng

Tóm lại, hiện tượng hàng vòng xiên vải dệt kim gây ảnh hưởng nhiều đến từng công đoạn sản xuất may công nghiệp Vì vậy, các nhà sản xuất may mặc công nghiệp luôn tìm hướng khắc phục hạn chế vấn đề trên nhằm tránh ảnh hưởng nghiêm trong đến chất lượng mỹ quan của sản phẩm

1.4 Các công trình nghiên cứu về ảnh hưởng hàng vòng xiên đến chất lượng sản phẩm may [6,7,8,9]

Ngày nay các Nhà Máy chuyên sản xuất chuẩn loại hàng dệt kim đang phát triển về số lượng và ngày càng mở rộng quy mô sản xuất Vì vậy để an toàn và đảm bảo chất lượng sản phẩm cần khảo sát các thông số của vải như độ co giãn, độ đàn hồi, các đặc trưng của vải dệt kim, độ xiên hàng vòng nhằm hạn chế hao phí nguyên liệu và nâng cao hiệu quả trong sản xuất

Với tầm quan trọng trên các nhà nghiên cứu các tiêu chuẩn để đo hàng vòng xiên nhằm khảo sát thông số vải trước khi sản xuất và yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm

Hiện nay có rất nhiều các nhà nghiên cứu như nhà nghiên cứu Alenka Čuden,Nahla Abd El-Mohsen Hassan chỉ nghiên cứu các yếu tố dẫn đến cột vòng

Pavko-và hàng vòng xiên [6,7]

Và những nghiên cứu trên xác định độ xiên hàng vòng của vải và chưa tìm thấy hướng nghiên cứu về ảnh hưởng đến hao phí nguyên liệu khi cắt may sản phẩm dệt kim

Khảo sát sản phẩm sau khi may tại Nhà Máy Anhuco Số lượng đơn hàng

4000 sản phẩm áo Polo Sản phẩm được sử dụng từ vải Single với độ xiên hàng vòng đo được 60 Trong quá trình sản xuất sản phẩm thông tin để kiểm tra chất lượng sản phẩm đính kèm bảng tiêu chuẩn kỹ thuật nhằm hướng dẫn quy trình và yêu cầu tránh các lỗi trong sản xuất

Sau khi kiểm tra tỉ lệ theo tiêu chuẩn 4.0 AQL cho thấy tỉ lệ khoảng 20 % sản phẩm các sản phẩm bị lỗi do xiên hàng vòng sợi như sau:

Vòng cổ không tròn đều bị lỗi khoảng 4%

Sản phẩm bị vặn sườn bị lỗi khoảng 3%

Sản phẩm gấu áo thân trước thân sau không đều bị lỗi khoảng 2%

Sản phẩm không cân đối bị lỗi khoảng 2%

Các lỗi phát sinh khác bị lỗi khoảng 9%

Kiểm tra bằng ngoại quan khách hàng đồng ý độ lệch mất cân đối của sản phẩm không quá 6 0 trên sản phẩm bị lỗi được chấp nhận số lượng dưới 60 và có thể

xử lý hoàn tất may

Số lượng còn lại 2% sản phẩm bị loại tương đương 80 sản phẩm khả năng doanh nghiệp sẽ không bán được trên thị trường Vì vậy, doanh nghiệp phải chịu tổn thất kinh tế và nguyên nhân chủ yếu do ảnh hưởng của hiện tương hàng vòng xiên

Đồng thời đưa ra cách xử lý, hạn chế yếu tố xiên hàng vòng trong quá trình giác sơ đồ bàn cắt.Và nghiên cứu trên đang ứng dụng rộng rãi các Nhà Máy sản xuất may mặc lớn

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Qua nghiên cứu tổng quan ta có thể rút ra một số kết luận như sau:

Vải dệt kim có những chất sử dụng tiêu biểu là bề mặt thoáng, xốp, mềm mại.Tính co giãn và đàn hồi tốt, khi chịu lực tác dụng độ giãn của vải lớn hơn nhiều

so với sợi dệt Thường được dùng sản xuất áo mặt ngoài, trang phục lót, sản phẩm tất, các sản phẩm dân dụng khác

Hiện tượng hàng vòng xiên là một đặt thù của vải dệt kim đan ngang trên máy dệt kim tròn, ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm

Đã có một số công trình nghiên cứu trong nước và trên thế giới nghiên cứu

về độ xiên hàng vòng Hiện tại ở Việt Nam chưa có công trình nào đánh giá hiện tượng hàng vòng xiên đến chất lượng sản phẩm và hao phí nguyên liệu khi cắt may

sản phẩm

Vì vậy luận văn tiến hành “Nghiên cứu ảnh hưởng hiện tượng hàng vòng xiên đến chất lượng sản phẩm và hao phí nguyên liệu khi cắt may sản phẩm dệt kim” nhằm góp phần cải thiện chất lượng sản phẩm dệt kim ở Việt Nam

CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 Mục tiêu nghiên cứu

Có được mối liên quan mức độ ảnh hưởng hiện tượng hàng vòng xiên đến chất lượng sản phẩm và hao phí nguyên liệu khi cắt may sản phẩm của vải dệt kim

2.2 Đối tượng nghiên cứu

Các chủng loại vải dệt kim được sản xuất trong nước và thế giới rất phong phú Do thời gian có hạn, trong luận văn này tập trung nghiên cứu và khảo sát ba loại vải dệt kim thông dụng là vải Single, vải Interlock và vải Rib Mỗi loại vải có 3 mức chiều dài vòng sợi khác nhau

Vải Single dệt trên máy có đường kính 34”, số tổ tạo vòng 102, cấp kim 19 kim/inch khổ 180cm

Vải Interlock dệt trên máy có đường kính 30”, số tổ tạo vòng 96, cấp kim

24 kim /inch khổ vải 170cm

Vải Rib dệt trên máy có đường kính 32”, số tổ tạo vòng 96, cấp kim 28kim/inch khổ vải 165cm

Tất cả các vải được dệt từ một loại sợi và có cùng chi số sợi Đối với vải Rib mật độ đếm trên một mặt phải (Bảng 2.1)

Bảng 2.1 Bảng thông số công nghệ của các mẫu vải

Kiểu dệt Khổ vải

(cm)

Nguyên liệu

Thành phần sợi

Chi số sợi

Mật độ vải ( Vòng sợi/1cm)

Chiều dài vòng sợi (mm)

Ne 40/1