Khảo sát đặc trưng kỹ thuật của một số chỉ may công nghiệp sử dụng cho một số loại vải thông dụng và vải kỹ thuật có cấu trúc và chất liệu khác nhau

Trong quá trình may và sử dụng chỉ chịu tác động của rất nhiều yếu tố như các biến dạng kéo, uốn, xoắn, ma sát, nhiệt, ánh sáng mặt trời, các hoá chất giặt tẩy, vi khuẩn và vi sinh vật…

LỜI CAM ĐOAN

\

Tác giả xin cam đoan toàn bộ nội dung được trình bày trong luận văn này đều

do tác giả thực hiện dưới sự hướng dẫn của GS.TS Trần Nhật Chương cùng với sự khảo sát thực nghiệm tại doanh nghiệp may ở TP.HCM, không có sự sao chép từ các luận văn khác Tác giả xin hoàn toàn chịu tránh nhiệm trước pháp luật về nội dung được trình bày trong luận văn

Người thực hiện

Nguyễn Đình Trụ

LỜI CẢM ƠN

Trong thời gian thực hiện đề tài, tác giả đã nhận được sự hướng dẫn, giúp đỡ nhiệt tình từ các Quý thầy cô, bạn bè, đồng nghiệp và gia đình Trước hết, tác giả xin bày tỏ sự biết ơn sâu sắc đối với GS.TS Trần Nhật Chương, người dành nhiều thời gian hướng dẫn tác giả trong suốt quá trình thực hiện luận văn này

Tác giả chân thành cảm ơn các thầy cô khoa Công nghệ Dệt May & Thời Trang thuộc Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội đã cung cấp kiến thức và tạo điều kiện để tác giả thực hiện tốt đề tài Đồng cám ơn doanh nghiệp dệt đã tạo điều kiện tốt nhất

để tác giả khảo sát và tìm hiểu tại Quý doanh nghiệp trong suốt thời gian thực hiện

đề tài

Cuối cùng, tác giả xin gửi lời cảm ơn đến gia đình, cơ quan công tác, đồng nghiệp, bạn bè đã động viên về vật chất và tinh thần cho tác giả trong thời gian học

và làm luận văn này

Xin trân trọng cám ơn!

Người thực hiện

Nguyễn Đình Trụ

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT

ASTM American Society for Testing and Materials - Tổ chức tiêu chuẩn kiểm

định Hoa Kỳ

EU Europeen Union– Cộng đồng các nước Châu Âu

ISO International Organization for Standardization) - Tổ chức Tiêu chuẩn

Quốc tế

TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam

WTO Word Trade Organization – Tổ chức thương mại thế giới

DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ

1 Bảng biểu

Bảng 1-1: Độ bền mài mòn của chỉ may

Bảng 1-2: Một số tính chất cơ lý tiêu biểu của chỉ may

Bảng 3.1: Kết quả thực nghiệm chi số sợi – Chỉ Polyester

Bảng 3.2: Kết quả thực nghiệm độ săn sợi – Chỉ Polyester

Bảng 3.3: Kết quả thực nghiệm độ bền đứt sợi đơn – Chỉ Polyester

Bảng 3.4: Kết quả thực nghiệm độ co sợi qua nước sôi – Chỉ Polyester

Bảng 3.5: Kết quả thực nghiệm độ bền màu giặt ở 40o

C – Chỉ Polyester Bảng 3.6: Kết quả thực nghiệm chi số sợi – Chỉ Cotton

Bảng 3.7: Kết quả thực nghiệm độ săn sợi – Chỉ Cotton

Bảng 3.8: Kết quả thực nghiệm độ bền đứt sợi đơn – Chỉ Cotton

Bảng 3.9: Kết quả thực nghiệm độ co sợi qua nước sôi – Chỉ Cotton

Bảng 3.10: Kết quả thực nghiệm độ bền màu giặt ở 40o

C – Chỉ Cotton Bảng 3.11: Kết quả thực nghiệm chi số sợi – Chỉ lõi Polyester

Bảng 3.12: Kết quả thực nghiệm độ săn sợi – Chỉ lõi Polyester

Bảng 3.13: Kết quả thực nghiệm độ bền đứt sợi đơn – Chỉ lõi Polyester

Bảng 3.14: Kết quả thực nghiệm độ co sợi qua nước sôi – Chỉ lõi Polyester

Bảng 3.15: Kết quả thực nghiệm độ bền màu giặt ở 40o

C – Chỉ lõi Polyester

2 Hình vẽ

Hình 3.1: Biểu đồ cột chi số sợi (Ne) – chỉ polyester

Hình 3.2: Biểu đồ cột chi số sợi CV (%)– chỉ polyester

Hình 3.3: Biểu đồ cột độ săn / hướng xoắn (T/m) – chỉ polyester

Hình 3.4: Biểu đồ cột độ săn sợi CV (%) – chỉ polyester

Hình 3.5: Biểu đồ cột độ bền đứt sợi đơn (cN) – chỉ polyester

Hình 3.6: Biểu đồ cột CV độ bền (%) – chỉ polyester

Hình 3.7: Biểu đồ cột độ giãn đứt (%) – chỉ polyester

Hình 3.8: Biểu đồ cột độ bền đứt tương đối (cN/tex) – chỉ polyester

Hình 3.9: Biểu đồ cột độ co sợi qua nước sôi (%) – chỉ polyester

Hình 3.10: Biểu đồ cột độ bền màu giặt ở 40oC – chỉ polyester

Hình 3.11: Biểu đồ cột chi số sợi (Ne) – chỉ cotton

Hình 3.12: Biểu đồ cột chi số sợi CV (%)– chỉ cotton

Hình 3.13: Biểu đồ cột độ săn / hướng xoắn (T/m) – chỉ cotton

Hình 3.14: Biểu đồ cột độ săn sợi CV (%) – chỉ cotton r

Hình 3.15: Biểu đồ cột độ bền đứt sợi đơn (cN) – chỉ cotton

Hình 3.16: Biểu đồ cột CV độ bền (%) – chỉ cotton

Hình 3.17: Biểu đồ cột độ giãn đứt (%) – chỉ cotton

Hình 3.18: Biểu đồ cột độ bền đứt tương đối (cN/tex) – chỉ cotton

Hình 3.19: Biểu đồ cột độ co sợi qua nước sôi (%) – chỉ cotton

Hình 3.20: Biểu đồ cột độ bền màu giặt ở 40oC – chỉ cotton

Hình 3.21: Biểu đồ cột chi số sợi (Ne) – chỉ lõi polyester

Hình 3.22: Biểu đồ cột chi số sợi CV (%)– chỉ lõi polyester

Hình 3.23: Biểu đồ cột độ săn / hướng xoắn (T/m) – chỉ lõi polyester

Hình 3.24: Biểu đồ cột độ săn sợi CV (%) – chỉ lõi polyester

Hình 3.25: Biểu đồ cột độ bền đứt sợi đơn (cN) – chỉ lõi polyester

Hình 3.26: Biểu đồ cột CV độ bền (%) – chỉ lõi polyester

Hình 3.27: Biểu đồ cột độ giãn đứt (%) – chỉ lõi polyester

Hình 3.28: Biểu đồ cột độ bền đứt tương đối (cN/tex) – chỉ lõi polyester

Hình 3.29: Biểu đồ cột độ co sợi qua nước sôi (%) – chỉ lõi polyester

Hình 3.30: Biểu đồ cột độ bền màu giặt ở 40oC – chỉ lõi polyester

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN 1

LỜI CÁM ƠN 2

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT 3

DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ 4

MỤC LỤC 6

LỜI MỞ ĐẦU 9

CHƯƠNG 1 – KHẢO SÁT VÀ THU THẬP MỘT SỐ CHỦNG LOẠI CHỈ MAY CÔNG NGHIỆP VỚI CHẤT LIỆU, CẤU TRÚC VÀ ỨNG DỤNG KHÁC NHAU 1.1 Khảo sát chung về chỉ may 10

1.2 Một số chủng loại chỉ may công nghiệp với chất liệu, cấu trúc và ứng dụng khác nhau 11

1.2.1 Các loại xơ dệt trong sản xuất chỉ may 11

1.2.1.1 Xơ tổng hợp 11

1.2.1.2 Xơ thiên nhiên 15

1.2.2 Các yêu cầu đối với chỉ may 17

1.3 Tính chất cơ lý của chỉ may 24

1.3.1 Độ mảnh 24

1.3.2 Độ bền đứt 26

1.3.3 Độ giãn 27

1.3.4 Độ đàn hồi 28

1.3.5 Độ bền đứt dạng vòng 29

1.3.6 Độ bền đứt dạng nút 29

1.3.7 Modul ban đầu hay còn gọi là modul young 29

1.3.8 Độ bền mài mòn 30

1.3.9 Độ trơn của chỉ 30

1.3.10 Độ sạch của chỉ 31

1.3.11 Độ co của chỉ 32

1.4 Các loại chỉ 34

1.4.1 Chỉ xơ ngắn corespun (corespun) 34

1.4.2 Chỉ tổng hợp 34

1.4.3 Chỉ cotton 34

1.4.4 Chỉ may sợi đơn multifilament 35

1.4.5 Philamang đơn (monofilament) 35

1.5 Kết luận chương 1 35

CHƯƠNG 2 – TÌM HIỂU CÔNG NGHỆ SẢN XUẤT CHỈ MAY 2.1 Các phương pháp sản xuất chỉ may 38

2.1.1 Việc sản xuất chỉ corespun và chỉ xơ ngắn 38

2.1.2 Sản xuất các loại chỉ may tổng hợp 46

2.2 Tính chất vật lý của chỉ 47

2.2.1 Chỉ tổng hợp 47

2.2.2 Các loại chỉ cotton 50

2.2.3 Độ bền màu 51

CHƯƠNG 3 – THỰC NGHIỆM KHOA HỌC TRÊN MỘT SỐ LOẠI CHỈ MAY VÀ BÀN LUẬN 3.1 Phương pháp nghiên cứu 53

3.1.1 Nghiên cứu lý thuyết 53

3.1.2 Phương pháp thực nghiệm 53

3.2 Kết quả thực nghiệm 53

3.2.1 Chỉ Polyester 53

3.2.2 Chỉ Cotton 61

3.2.3 Chỉ lõi Polyester 68

KẾT LUẬN 76

TÀI LIỆU THAM KHẢO 77

PHỤ ĐÍNH 79

MỞ ĐẦU

Trong giai đoạn phát triển kinh tế, hiện đại hóa và công nghiệp hóa đất nước hiện nay, ngành dệt may đóng vai trò hết sức quan trọng trong xuất khẩu và giải quyết việc làm cho thanh niên, góp phần ổn định chính trị - kinh tế - xã hội Tuy nhiên, hàng dệt may hiện chủ yếu vẫn dừng lại ở hình thức gia công và từng bước nâng cao tỷ lệ nội địa hóa hàng xuất khẩu

Do sản phẩm may sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau nên hình thức liên kết các chi tiết của sản phẩm ngày càng đa dạng như liên kết bằng chỉ, bằng keo, bằng cách dán, hàn… Tuy nhiên, biện pháp liên kết truyền thống bằng chỉ may vẫn là hình thức phổ biến nhất, không thể thay thế vì phạm vi sử dụng rộng rãi, có thể thực hiện cho cả những đường may phức tạp mà các biện pháp liên kết khác không thực hiện được

Trong may mặc, yêu cầu về chất lượng đường may hết sức nghiêm ngặt và là một trong những yêu cầu hàng đầu đối với chất lượng sản phẩm như độ êm phẳng, không nhăn vặn; độ bền chắc và tuổi thọ; vẻ ngoại quan… mà chỉ là yếu tố phải tính đến đầu tiên vì ảnh hưởng rất lớn đến đường may cả về năng suất lẫn chất lượng Trong quá trình may và sử dụng chỉ chịu tác động của rất nhiều yếu tố như các biến dạng kéo, uốn, xoắn, ma sát, nhiệt, ánh sáng mặt trời, các hoá chất giặt tẩy, vi khuẩn và vi sinh vật… làm ảnh hưởng đến độ bền và tuổi thọ cũng như vẻ ngoại quan của chỉ và do đó ảnh hưởng đến đường may Vậy, để đảm bảo chất lượng đường may chỉ cần đáp ứng tốt các yêu cầu về độ bền đứt và độ giãn đàn hồi; độ co sau may và trong quá trình sử dụng, giặt giũ; độ bền mài mòn; bền nhiệt; bền hoá chất; độ đều, độ bóng và chất bôi trơn Muốn vậy, chỉ may phải được sản xuất từ loại xơ nguyên liệu chất lượng tốt, phù hợp với yêu cầu may tốc độ cao; có độ săn sao cho chỉ vừa có độ bền tối ưu mà vẫn đảm

bảo cân bằng xoắn và dù là sợi đơn, sợi xe 1 lần hay 2 lần thì hướng xoắn ở lần

se cuối cùng phải là hướng xoắn Z Nếu không thực hiện tốt điều này có thể làm đường may nhăn, giảm bền hoặc thời gian sử dụng giảm; có thể gây hiện tượng đứt chỉ, sùi chỉ, bỏ mũi … trong quá trình may

Vì những lý do trên, việc lựa chọn chỉ và chất lượng chỉ như thế nào cho phù hợp với nguyên liệu, thiết bị và tốc độ may mà vẫn an toàn đối với đường may trong sản xuất hàng may mặc hiện là vấn đề đang được các doanh nghiệp may quan tâm Để góp phần giải quyết những yêu cầu trên đối với chỉ may luận

văn cĩ đề tài “Khảo sát đặc trưng kỹ thuật của một số chỉ may cơng nghiệp sử

dụng cho một số loại vải thơng dụng và vải kỹ thuật cĩ cấu trúc và chất liệu khác nhau” Đối tượng nghiên cứu của đề tài là một số loại chỉ hiện đang sử dụng trong

sản xuất hàng may mặc và vải kỹ thuật

Phạm vi nghiên cứu: Đánh giá đặc trưng kỹ thuật của chỉ theo phương pháp thử tiêu chuẩn ASTM.D204-02

Phương pháp nghiên cứu:

*Nghiên cứu lý thuyết về chỉ may cơng nghiệp

*Khảo sát thực tế và thu thập một số chủng loại chỉ may cơng nghiệp

*Tiến hành thử nghiệm đặc trưng của chỉ may cơng nghiệp trong mơi trường chuẩn, trên các thiết bị thí nghiệm hiện đại, theo các phương pháp thử tiêu chuẩn quốc tế

CHƯƠNG 1

KHẢO SÁT VÀ THU THẬP MỘT SỐ CHỦNG LOẠI CHỈ MAY CÔNG NGHIỆP VỚI CHẤT LIỆU, CẤU TRÚC

VÀ ỨNG DỤNG KHÁC NHAU

1.1 Khảo sát chung về chỉ may:

Cho đến giữa những năm 1950, chỉ may chủ yếu được sản xuất từ xơ tự nhiên như bông, lanh và tơ tằm Chỉ may bông chiếm phần lớn trong ngành may mặc, trong thời trang cao cấp, chỉ lanh được dùng làm chỉ đính khuy áo và dùng trong đường may cần độ bền cao

Ngay đến cuối những năm 1960, chỉ bông được làm bông vẫn còn là loại chỉ được sử dụng chủ yếu trong ngành may mặc thế giới Cùng với sự ra đời của nhiều loại nguyên liệu xơ tổng hợp mới, những ứng dụng ngày càng tăng của nguyên liệu dệt vào các lĩnh vực khác nhau và yêu cầu ngày càng cao về năng suất và hiệu suất của ngành may mà nhiều chủng loại chỉ may từ các nguyên liệu xơ khác nhau ra đời

Khoảng 70 – 80% chỉ may được sản xuất ra được ngành may mặc tiêu thụ Chỉ may được sử dụng rộng rãi trong:

- Ngành may

- Các ứng dụng ngoài trời

- Các ứng dụng ở nhiệt độ cao

- Vật liệu dệt địa kĩ thuật

Nhiều loại xơ và filament đã được tìm thấy trong quá trình sử dụng hàng ngày của người tiêu dùng, trong các loại vải kỹ nghệ và trong các loại nguyên liệu khác Các loại sợi này xuất phát từ nhiều nguồn gốc khác nhau và có thể được phân loại 1 cách tổng quát như sau:

Khoáng vật thủy tinh, kim loại, carbon

Tổng hợp polyamid, polyester, polyacrylic, vinylic elastromeric, fluoro

carbon, polyethylen, polypropylen, aramid

Chỉ một số ít trong các loại này có thể thích hợp cho việc sản xuất chỉ may

 Thiên nhiên

Động vật lông cừu, tơ tằm, tóc

Thảo mộc bông, lanh, đay, gai dầu, gai, bông gạo, sisal, xơ dừa… Khoáng vật bazan

Celluose rayon, acetate, lyocell

Xơ cotton chứa các mạch đai phân tử cenluloza đã được định hướng một cách tự nhiện song song với chiều dài của xơ Đối với sợi tổng hợp filament, mạch đại phân tử được tổng hợp và sau đó bằng phương pháp cơ học chúng được định hướng và sắp thẳng hàng với trục của philamang Cũng có một vài loại sản phẩm chuyên dùng được sản xuất từ nomex và kevlar (polyamid thơm), philamang rayon

và philamang kim loại

1.2 Một số chủng loại chỉ may công nghiệp với chất liệu, cấu trúc và ứng dụng khác nhau:

1.2.1 Các loại xơ dệt trong sản xuất chỉ may:

Các máy may cao tốc hiện đại tác dụng một ứng suất cao lên chỉ may đòi hỏi có

độ bền cao để có quá trình may tốt Xơ tổng hợp do có độ bền cao trở nên thông dụng Tuy nhiên bản chất nhiệt dẻo của xơ tổng hợp làm cho chúng nhạy cảm với nhiệt sinh ra trong quá trình may hoặc trong các quá trình gia công hoặc sử dụng

tiếp theo làm thay đổi các tính chất của chỉ Do đó xử lý ổn định và kéo giãn tại nhiệt độ thích hợp trong khi sản xuất chỉ là điều quan trọng Để cải thiện tính chất trơn và khả năng làm mát của chỉ cần có chất bôi trơn đặc biệt

Chỉ may tổng hợp chủ yếu được sản xuất từ polyester và polyamid và một lượng nhỏ xơ aramid Chỉ may tổng hợp không bị ảnh hưởng bởi nấm hoặc vi khuẩn Các loại chỉ này cũng có độ bền cao và khả năng chịu mài mòn cao Cả polyester và polyamid bền với tác dụng của các loại hóa chất nhưng cả hai đều bị ảnh hưởng khi tiếp xúc lâu với ánh sáng mặt trời

a Chỉ từ xơ polyester cắt ngắn:

Chỉ may sản xuất từ xơ polyester cắt ngắn chiếm tỷ trọng chính trong ngành sản xuất chỉ may cũng như trong ngành may mặc Được sản xuất từ xơ cắt ngắn, loại chỉ này có nhiều kiểu cấu trúc và cỡ số phù hợp với hấu hết các ứng dụng Độ giãn dài và độ co khi giặt của chỉ có thể được khống chế trong quá trình sản xuất Chỉ kéo từ xơ cắt ngắn có xơ nhô ra trên bề mặt nên tạo cảm giác mềm và có đặc tính bôi trơn tốt

Nhược điểm của nó là điểm nóng chảy xấp xỉ 230 – 2500C Chỉ này được sử dụng trong hàng may mặc từ loại mỏng hàng quần áo lót phụ nữ đến loại dày như hàng jean, nhưng không may tốt trên hàng denim dày hoặc quá trình may chịu tải nặng như chỉ lõi

b Chỉ dún:

Chỉ dún được sản xuất bằng cách thay đổi ngoại quan và các đặc tính bề mặt của sợi philamang polyester hoặc polyamid Có thể sử dụng một trong vài phương pháp sau để tạo dún cho sợi: xoắn giả, khí xoáy hoặc hộp nhồi,…

Tùy thuộc vào ứng dụng của chỉ mà mức độ tạo dún có thể thay đổi Sợi dún sau

đó được se một sợi đơn hoặc se sợi chập bằng quá trình se thông thường Chỉ dún

có cảm giác sờ tay mềm mại Chỉ polyester dún thường được sản xuất từ sợi polyester philamang thông thường hoặc có độ bền trung bình

Chỉ dún là loại kinh tế nhất hiện nay và sử dụng loại chỉ này là một trong vài phương pháp để giảm chi phí chỉ may Chỉ có thể sử dụng để may hầu hết các loại

quần áo trừ làm chỉ trên của mũi hay may thắt nút (lockstitch), được ưa thích khi dùng trong mũi móc xích

Chỉ này cũng phù hợp cho các máy vắt sổ và máy may bao mép (coverstich) và được sử dụng rộng rãi trong hàng dệt kim và quần áo thể thao (sportnear) do độ giãn cao và chi phí thấp Chúng cũng được sử dụng nhiều trong vắt sổ quần áo từ vải dệt thoi

c Chỉ từ sợi khí xoáy:

Đây là thế hệ chỉ mới nhất sử dụng công nghệ khí xoáy tiên tiến để biến sợi philamang polyester thành chỉ may đa mục đích Đưa sợi polyester philamang đi qua một vùng khí nén xoáy có áp suất cao Sợi được mở ra, các vòng nhỏ được tạo trên bề mặt sợi và sau đó sợi được làm chặt lại Các vòng nhỏ được cố định bên trong và trên bề mặt của sợi bằng cách tác dụng nhiệt khi có sức căng Sau đó sợi được se lại, được nhuộm và được quấn ống côn cùng với bôi trơn

Tính chất masat của chỉ giống như chỉ làm từ xơ cắt ngắn do có các vòng nhỏ có hiệu ứng như đầu xơ nhô ra trên sợi kéo từ xơ cắt ngắn Chỉ từ sợi khí xoáy rẻ hơn chỉ lõi nhưng may không tốt khi dùng làm chỉ may hàng may mặc

d Chỉ từ sợi philamang liên tục:

Loại chỉ này được sản xuất ra bằng cách se một lần hoặc se hai lần (gọi là chỉ se hoặc chỉ cord) các sợi polyester hoặc polyamid dài liên tục Do mặt cắt ngang tròn

và bề mặt trơn nhẵn mà chỉ từ sợi philamang liên tục có độ bóng cao hơn chỉ bông Khi yêu cầu chỉ mềm thì các sợi philamang được se lại, định hình, nhuộm và bôi trơn Khi yêu cầu quá trình may tối ưu và khả năng chịu mài mòn cao, thì các chỉ se được xử lý bằng chất copolymer tổng hợp, chất này làm dính các philamang lại với nhau Chỉ polyester philamang liên tục trilobal có độ bóng rất cao nên được sử dụng làm chỉ thêu

Polyester là loại xơ tốt nhất cho hầu hết các ứng dụng của chỉ may, có giá thành thấp, độ bền cao, bền với các hóa chất, đặc tính giãn và độ bền màu tốt Polyamid

có độ bền cao nhưng đặc tính giãn lại không tốt

Độ đàn hổi cao làm cho chỉ polyamid giãn trong khi may và hồi phục lại sau đó Loại chỉ này thích hợp cho các sản phẩm cần đường may có độ bền mài mòn cao nhưng là giày dép, túi xách và hàng nội thất ôtô

e Chỉ monophilamang:

Loại chỉ rất mảnh được sản xuất từ một sợi philamang polyester hoặc polyamid, được se lại và sau đó được xử lý bằng chất hoàn tất kết dính nhẹ - chỉ đủ để làm chặt các sợi philamang lại với nhau mà không làm cứng chỉ Loại chỉ này có độ săn rất thấp Do cách thức sản xuất chỉ mà chúng códạng phẳng và giống như một dải băng, có độ bền mài mòn cao Chỉ Monocord đặc biệt bền nên chúng được sử dụng trong sản xuất hang nội thất, giày và các ứng dụng chịu tải nặng khác

Chỉ Monophilamang thường được sản xuất từ một philamang polyamid liên tục giống như dây cước câu cá Chỉ monophilamang hay được dùng do chỉ trong suốt

và dễ hòa với nhiều màu Do chỉ này có xu hướng cứng hơn các loại chỉ philamang khác nên không khuyên dùng cho các đường may sát với da người Và cũng do là philamang đơn nên chỉ có thể tuột mũi dễ dàng nếu không được lại mũi cẩn thận trong đường may

Loại chỉ này được sử dụng để chần chăn và hàng trải giường và để khâu mũi lẩn trong hang rèm che và quần áo

f Chỉ lõi:

Để đạt được tỷ số độ bền độ mảnh tối ưu của chỉ philamang liên tục cũng như quá trình may và đặc tính bề mặt của chỉ kéo từ xơ cắt ngắn, sản xuất chỉ lõi ở hai dạng chính: Chỉ lõi polyester bọc bông và chỉ lõi polyester bọc xơ polyester cắt ngắn hay còn gọi là chỉ poly

Chỉ lõi được sản xuất bằng cách bọc một sợi polyester philamang liên tục (khoảng 78%) hoặc bằng xơ bông hoặc bằng polyester (khoảng 22%) Việc bọc sợi được thực hiện trong giai đoạn kéo sợi con, sau đó sợi composite này được chập hai, chập ba hoặc bốn lại với nhau và se săn để tạo thành chỉ (không nên nhầm loại chỉ này với chỉ sản xuất từ việc trộn xơ)

Chỉ lõi có đầu xơ nhô trên bề mặt tạo nên đặc tính bôi trơn tốt và lõi philamang liên tục tạo nên bộ bền đứt và độ bền sử dụng cao

Chỉ lõi bọc bằng xơ bông kết hợp độ bền cao của polyester và bản chất chịu nhiệt tốt của bông Chỉ lõi cũng có độ giãn thích hợp và độ co thấp Lớp bọc xơ bông làm chỉ không bị tổn thương khi tiếp xúc với kim bị nóng lên do masat với vải Mục đích chính của lớp bọc xơ bông là tránh ngấm ẩm qua các lô kim trên đường may do xơ bông trương nở lên Khi lõi philamang được bọc bằng xơ polyester cắt ngắn, chỉ lõi có độ bền hóa chất và độ bền màu tuyệt vời

Những phát triển mới về chất bôi trơn cho chỉ cho phép chỉ đạt được khả năng chịu nhiệt tốt hơn trước kia Chỉ lõi polyester philamang bọc bằng xơ polyester thường gọi là chỉ lõi poly rất nổi tiếng về độ bền cao, tạo nên quá trình may tốt Nói chung chỉ lõi tạo ra khả năng may bằng chỉ mảnh hơn mà vẫn đạt được do chỉ may càng mảnh thì càng ít có xu hướng làm nhăn đường may và sử dụng chỉ mảnh hơn sẽ giảm hỏng kim Chỉ lõi được sử dụng để may mọi hàng từ áo sơ mi mỏng cho đến bộ quần áo liền dày

Đối với xơ thiên nhiên, chỉ may làm bằng tơ tằm và lanh có những công dụng đặc biệt

a Tơ tằm:

Chỉ may có thể được se từ những filamang liên tục Những loại chỉ may như thế

có cường lực và độ giãn tương đối cao, vẻ bên ngoài bóng sử dụng tốt cho máy may cũng như may tay Giá thành của chỉ may làm bằng tơ tằm giới hạn việc sử dụng của nó vào những quần áo sang trọng, quần áo đặt may và hàng thêu đặc biệt

Tơ tằm có độ bền và độ giãn dài cao cùng với ngoại quan bóng nhưng do giá cao nên việc sử dụng bị hạn chế Tuy nhiên một lượng nhỏ chỉ tơ tằm được sử dụng trong hàng thời trang cao cấp

Việc sản xuất chỉ may từ tơ tằm bị hạn chế do độ đàn hồi và độ bền ướt thấp, nhưng có độ bóng cao nên được sử dụng làm chỉ thêu Chỉ rayon hầu hết được sản xuất dưới dạng sợi philamang do ở dạng này chỉ bóng hơn loại kéo từ xơ cắt ngắn

b Lanh:

Chỉ se từ lanh chắc hơn và cứng hơn bông và được sử dụng để may giày, dép,

da, lều, vải bạt cũng như để đính nút Hiện nay phần lớn được thay thế bởi các chỉ may hiện đại, tổng hợp

c Cotton (bông):

Nói chung, chỉ cotton có khả năng may tốt nhưng độ bền đứt và độ bền mài mòn kém hơn chỉ làm từ xơ tổng hợp Các nhược điểm khác của chỉ may cotton là nhạy với tác dụng của axit, nấm mốc và tấn công của vi khuẩn Ngoài ra chỉ may cotton

có độ giãn tương đối thấp Tuy nhiên chỉ may cotton lại có khả năng chịu nhiệt tốt Chỉ may bông được làm bóng có chất lượng cao đắt tiền, loại rẻ hơn lại có độ bền màu không tốt do khó đạt được độ bền màu tốt khi giá thấp

Chỉ may cotton có thể chia làm 3 loại: mềm, làm bóng và bọc láng Chỉ may làm bằng nguyên liệu cotton được sản xuất từ những xơ có chiều dài tốt nhất thế giới, từ những xơ đã được lựa chọn kỹ về cấp bông, về cường lực, độ dài, độ mịn và độ chín

- Chỉ cotton mềm (soft thread):

Chỉ may loại này không có xử lí gì đặc biệt ngoại trừ được làm trắng hoặc nhuộm màu và áp dụng bôi trơn chống ma sát thấp Chúng được sản xuất từ bông chất lượng cao, được chải kĩ, nhuộm và hoàn tất, sau đó được se lại và được quấn thành cuộn, chỉ có một chút chất bôi trơn Chỉ may cotton mềm có độ co ướt cao sẽ gây nhăn đường may sau khi giặt quần áo Xơ không được xử lý có dáng vẻ bên ngoài giống như một băng dẹp và thường xuyên bị xoắn

Dưới kính hiển vi mặt cắt ngang trông giống như những ống rỗng bị gãy vụn những xơ này có đường kính tiêu biểu khoảng 20 micromet và chiều dài bình quân khoảng 38mm

- Cotton bọc láng (glace cotton):

Chúng được dùng cho các mục đích đặc biệt đòi hỏi độ trơn nhăn rất cao Chúng được sản xuất từ chỉ mềm nhuộm đã được gia cố và bảo vệ bằng cách bọc một lớp đặc biệt trên bề mặt

Chỉ này được ngâm tẩm bằng tinh bột và sáp, sau đó được làm bóng bằng bàn chải để tạo ra bế mặt bóng láng Chỉ như vậy được sử dụng trong hàng vải dày làm đệm và đính khuy Chỉ còn được dùng để khâu lược mép Khi được sản xuất ra có

độ mảnh thấp, chỉ may cứng được sử dụng làm chỉ lót thùa khuyết và dùng trong hàng giày dép và hàng da

- Cotton làm bóng (mercerised cotton):

Chỉ cotton được làm bóng được xử lý khi có kéo căng trong dung dịch xút, dung dịch này làm xơ bông trương nở và mặt cắt ngang của xơ trở nên tròn Kết quả là chỉ có độ bóng tăng và độ bền cao Việc làm bóng làm tăng độ bóng và làm tăng chút ít độ bền của xơ, ái lực đối với thuốc nhuộm cũng được tăng

Chỉ làm bóng được sử dụng trong hàng may mặc nhất là quần áo vải bông sẽ được nhuộm, thùa khuyết và làm chỉ thêu

1.2.2 Các yêu cầu đối với chỉ may:

Kĩ thuật may công nghiệp và máy khâu công nghiệp tốc độ cao yêu cầu chỉ may

có các tính chất riêng biệt Quá trình tạo mũi may tưởng chừng đơn giản song có một số đặc điểm nổi bật sau liên quan tới chỉ may:

- Máy may chạy với tốc độ 6000 vòng/ phút và tạo ra 100 mũi may trong mỗi giây là chuyện bình thường

- Trong mỗi chu kì, chỉ may đi qua lỗ kim với tốc độ 160 km/h theo hướng tiến lên phía trước, được đưa tới điểm dừng và sau đó được tăng tốc chuyển động về phía sau với tốc độ 160 km/h trước khi lại được đưa tới điểm dừng

- Khoảng 90 mm chỉ được đưa xuống dưới vải và vòng quanh hộp thoi trong khi tạo nên mỗi mũi may mặc dầu chỉ một đoạn chỉ dài 3mm là thực sự đi vào mũi may

- Trong mũi may thắt nút với mật độ 4 mũi/ cm, mỗi đoạn chỉ đi về phía sau và

đi ra phía trước qua lỗ kim hơn 30 lần trước khi nằm ở đường may

- Mũi may phải xuất hiện giống nhau trên cả hai phía của đường may chỉ dày

độ 0,5 mm

Do trong quá trình may, chỉ may bị ảnh hưởng rất nhiều bởi vật liệu được may,

kĩ thuật may và việc sử dụng cuối cùng của sản phẩm may, nên một chỉ may tốt phải được thiết kế để thực hiện may tốt trên các loại vải, độ dày của vải bên cạnh các biến thể về thiết kế và điều kiện cơ khí của máy khâu

Khả năng may được xác định như là khả năng để tạo ra một đường may có độ đứt tối thiểu trong quá trình may Các nguyên nhân do chỉ gây ra ảnh hưởng đến quá trình may có thể liệt kê như sau:

- Các mối nối và các đoạn dày trên chỉ

- Túm xơ nhỏ trên bề mặt chỉ

- Mỡ hoặc sáp đọng lại trên mỏ/ nóc, cơ cấu tạo sức căng hoặc cần dẫn chỉ

- Hoàn tất cho chỉ kém

- Cuộn chỉ quấn tồi

- Không có lõi đỡ côn chỉ hoặc lõi không phù hợp

- Chỉ tuột ra khỏi cuộn

- Lẫn chỉ có độ mảnh khác nhau trên cuộn

Quá trình may tốt phụ thuộc vào việc chọn đúng chỉ cho đúng kim tại điều kiện làm việc đúng của máy khâu theo độ dày, cấu trúc và việc hoàn tất vải được may

Khả năng may tốt bao gồm:

- May không đứt tại tốc độ cao

- Tạo mũi may ổn định

- Không nhảy mũi

- Bền tối đa với tổn thương do kim máy khâu gây ra

Do vậy chỉ may phải thỏa mãn yêu cầu:

- Độ bền cao

- Mô đun cao

- Các tính chất mô đun đồng đều

- Khả năng chịu nhiệt tốt

- Bền với mô đun

Độ bền cao là yêu cầu cơ bản Đỉnh sức căng cao nhất xảy ra khi mũi may đang sắp hoàn thành; do vậy có yêu cầu độ bền tối thiểu cho chỉ mà dưới giá trị ấy chỉ sẽ không đủ bền để kéo chặt mũi may lại độ dày của vải và mật độ mũi may cùng với tốc độ của máy khâu đều ảnh hưởng đến giá trị sức căng tối đa Độ bền tương đối cao cho phép dùng chỉ mảnh hơn Chỉ mảnh hơn làm đường may đỡ lộ và tránh bị cặn xoắn vải và sau đó là làm nhăn đường may, và điều này đặc biệt hữu ích khi may vải mỏng dệt chặt như vải microfibre

Mô đun ban đầu cao là đặc biệt quan trọng để đảm bảo chỉ biến dạng ít nhất trong chịu tải “shock” xảy ra tại một vài điểm trong chu kì tạo mũi may Giá trị mô đun cao liên quan chặt chẽ đến giá trị độ cứng cao, các điều này cùng với sự cân bằng xoắn là cơ bản cho quá trình tạo vòng chỉ tốt, hiệu quả may cao và tránh nhảy mũi Chỉ phải tương đối cứng để tạo ra một vòng sợi rộng trong quá trình tạo mũi may Ta có thể thấy rằng hình dạng của vòng chỉ tạo ra một khoảng không rộng cho móc quay (trong trường hợp mũi may thắt nút) hoặc của mỏ (trong trường hợp mũi xích hoặc mũi may bao mép) giữ chặt lấy chỉ và tạo nên mũi may

Mô đun ban đầu tương đối thấp là một nhược điểm của chỉ tổng hợp trong giai đoạn đầu mới xuất hiện Vấn đề này đã được nhà sản xuất xơ và nhà sản xuất chỉ vượt qua bằng cách: tạo ra xơ có độ định hướng phân tử cao và bằng cách ổn định cẩn thận hoặc nhiệt định hình cẩn thận

Mức độ ổn định đạt được và các phương pháp khác nhau được sử dụng vẫn

là một phần của nghệ thuật sản xuất chỉ cho đến ngày hôm nay Các yêu cầu về ma sát của chỉ may là lĩnh vực phức tạp nhất trong tất cả Tất cả các chỉ may đều yêu cầu hoàn tất bôi trơn nếu muốn may được tốt Chất bôi trơn cung cấp các tính chất

ma sát ổn định để mỗi mũi may được tạo nên bằng các đoạn chỉ dài bằng nhau và mỗi mũi may được kéo chặt như nhau

Trong mỗi chu kì may, tốc độ của chỉ trên bề mặt máy may khác nhau có thể thay đổi từ vài trăm mét trên phút tới 2500 mét trên phút Yêu cầu kiểm soát được

cả ma sát động và ma sát tĩnh; ma sát không được quá cao dễ gây đứt chỉ, và không được quá thấp có thể không kiểm soát được chỉ

Chất bôi trơn có khả năng làm giảm tổn thương lên chỉ đến một nửa trong khi may mặt hàng nặng Chất bôi trơn phải nằm đều trên chỉ Nếu chất bôi trơn không đều thì sẽ dẫn đến đường may cân bằng không đều cùng cới độ đứt chỉ cao Việc bôi trơn chỉ đều đặn là quan trọng nhất khi muốn kiểm soát sức căng chính Các chất bôi trơn dùng cho chỉ may cotton dựa trên sáp và mỡ dễ hấp thụ lên trên bề mặt của xơ bông để tạo ra kết quả thích hợp Các loại chất bôi trơn này không thật thích hợp cho chỉ tổng hợp

Xơ tổng hợp đưa ra một số khó khăn do không có khả năng hấp thụ và có xu hướng tạo tĩnh điện Khó khăn này được vượt qua bằng cách tạo ra một hỗn hợp bôi trơn có chứa các hợp chất silicon và sáp tổng hợp Ngoài ra cùng thiết kế các phương pháp đặc biệt để đưa chất bôi trơn vào chỉ để thích hợp cho xơ tổng hợp

Khả năng chịu nhiệt tốt là một yêu cầu rất quan trọng cho chỉ may Chỉ bông

có ưu điểm về mặt này, có thể hoạt động ở nhiệt độ kim tới 4000C Nhiệt độ của kim trong khi may có thể phụ thuộc rất nhiều vào bản chất của vải đang may, tốc độ của máy may và loại kim đang dùng

Khi không có chỉ, nhiệt độ cao hơn; điều này chứng tỏ rằng nhiệt của kim được tạo ra do ma sát giữa kim và vải đang được may, và khi có chỉ thì chỉ đã làm mát kim Chỉ kéo từ xơ cắt ngắn tốt hơn chỉ philamang về khả năng này, do chất bôi trơn có thể nằm trong những hốc nhỏ trên bề mặt của chỉ; khi tiếp xúc với bề mặt kim nóng, chất bôi trơn bay hơi và làm mát kim Ngoài ra bề mặt của chỉ kéo từ xơ cắt ngắn còn hướng dòng không khí làm mát về phía kim và đảm bảo rằng chỉ một diện tích nhỏ của chỉ là tiếp xúc với bề mặt kim tại bất kì lúc nào

Khả năng chịu mài mòn tốt là cơ bản cho quá trình may tốt Chất bôi trơn chất lượng cao rõ ràng là mang lại lợi ích trong việc bảo vệ các tính chất vật lí của chỉ trong khi may, nhưng không thể bù lại cho một điều rằng chỉ phải trải qua rất nhiều lần uốn trong khi tạo mũi may Việc uốn chỉ trong khi đang chịu sức căng cao cũng là điều bình thường, tức là trong khi mũi may đang sắp hình thành Chỉ phải

đủ đàn hồi để trở về hình dạng sau khi bị vặn xoắn, và sau đó phải duy trì các tính chất vật lí của mình để tạo ra quá trình sử dụng đường may tốt sau khi quá trình may đã hoàn thành Nylon và polyester có khả năng chịu mài mòn tốt nhất trong tất

cả các xơ phổ biến

Một đường may tốt yêu cầu một loạt các tiêu chuẩn quan trọng:

- Độ bền và độ giãn đường may thích hợp

- Khả năng chịu tac dụng của hóa chất và vi khuẩn tốt

- Độ ổn định màu tốt

- Độ co thấp trong khi giặt và là

- Các tính chất ma sát thích hợp

- Ngoại quan đường may thích hợp

một số yếu tố như loại chỉ và độ bền của chỉ, mật độ mũi may, cỡ kim và kim loại kim, loại mũi may Không phải tất cả các đường may đều chịu tải giống như đường trang trí hoặc đường may vắt sổ Một số đường may như đường may ở tay áo chịu tải nhẹ nhàng, trong khi đường may sau quần phải có khả năng chịu tải nặng hiệu

suất đường may chịu tải được xác định như là tỉ lệ phần trăm của độ bền của đường may so với độ bền của vải:

Độ bền đường may Hiệu suất đường may =

Độ bền của vải

Trường hợp chỉ và vải đứt cùng lúc (hiệu suất đường may là 100%) được coi

là lí tưởng một số nhà công nghệ may muốn chỉ đứt trước vải để có khả năng sửa chữa quần áo

đường may được may bằng chỉ đó Độ bền tương tối của vòng sợi của sợi từ xơ polyester cắt ngắn cao hơn chỉ bông, mặc dầu không được tốt bằng chỉ philamang

Độ bền vòng sợi cao làm cho các nhà công nghệ may thêm linh hoạt khi quyết định loại chỉ dùng cho ứng dụng nhất định Vải tổng hợp mỏng nhưng bền có thể may bằng chỉ mảnh mà không ảnh hưởng đến đường may, và có thể may các đường may chịu tải cao mà không cần dùng chỉ hơi to hơn

đàn hồi nhỏ Quần áo may từ vải co giãn yêu cầu đường may có độ co giãn và hồi phục vượt quá độ giãn và độ vặn xoắn xảy ra trong bản thân vải; nói cách khác đường may hoặc hạn chế độ giãn của quần áo hoặc sẽ đứt tại giới hạn giãn của mình

Rõ ràng là độ giãn của chỉ đóng một phần trong độ giãn của đường may Nhưng không phải là yếu tố quyết định Cấu trúc đường may đóng vai trò quan trọng hơn

Có một số kiểu tạo mũi may dựa trên kiểu zigzag của mũi may thắt nút, cùng với kiểu mũi xích, mũi may bao mép và mũi may kết hợp đưa ra khoảng độ giãn đường may cho hầu hết các ứng dụng

Chỉ bông có độ giản tương đối thấp làm cho chỉ không thích hợp cho đường may

co giãn, chỉ bông có độ giãn đứt là 6-8% so với chỉ từ polyester cắt ngắn và chỉ philamang tổng hợp có độ giãn đứt là 16-22%

Chỉ philamang dún đôi khi được sử dụng cho đường may bao mép trên quần áo bơi và các loại quần áo khác may từ vải co giản; những loại chỉ này làm tăng độ giãn của đường may nhưng có quá trình may không tốt

có khả năng chịu sự tấn công của hóa chất và vi sinh vật như là nấm và vi khuẩn tốt hơn Chỉ bông thường chịu ảnh hưởng xấu do sự thoái biến đổi axit sinh ra từ mồ hôi của người mặc quần áo gây ra

bền màu trong suốt thời gian sử dụng quần áo, ngoài ra chỉ may không được dây màu sang vải ở cạnh đường may hoặc sang toàn bộ đường may Có thể đạt được yêu cấu này đối với chỉ polyester nhưng không đạt được với chỉ bông do quá trình nhuộm hoàn nguyên yêu cầu mức độ nghề nghiệp và chi phí cao, thường là không cần thiết

quá nhiều sự trương nở của xơ làm nhăn đường may, đặc biệt nếu vải co ít hơn chỉ Chỉ tổng hợp ít khi bị vấn đề này do độ hút ẩm thấp hơn rất nhiều; tuy nhiên chúng

có độ co dư nếu sử dụng quá trình sản xuất chỉ không thích hợp Đã có polyester và nylon có độ co thấp, nói chung polyester tốt hơn nylon về mặt này

Chỉ tổng hợp có thể có vấn đề về co do nhiệt trong khi là (ủi), nhưng khó khăn này có thể giải quyết được bằng sử dụng định hình ở nhiệt độ cao làm ổn định chỉ ở nhiệt độ cao hơn nhiệt độ thường gặp trong quá trình là

cần thiết trong khi may Cần giá trị ma sát tĩnh cao để mũi may khóa chặt lại và tránh hiện tượng tuột mũi Chỉ kéo từ xơ cắt ngắn đặc biệt tốt về mặt này do hiệu ứng bề mặt

- Chỉ philamang có ma sát tĩnh tương đối thấp, người sử dụng được khuyên phải lại mũi chặt để tránh tuột mũi

- Chỉ monophilamang là tồi nhất, đường may bằng chỉ monophilamang thường không ổn định và có thử tự tuột mũi nếu các đầu đường may không được lại mũi

tốt, thường là cả đường may bị tháo ra nếu chỉ bị móc lên Các tính chất masat kém

và quá trình may tồi là lí do làm chỉ monophilamang không phổ biến

Ngoại quan đường may là yếu tố chất lượng quan trọng của quần áo, yếu tố này

có thể bị ảnh hưởng bởi việc chọn chỉ may Hầu hết các đường may thường là đường may trang trí đều có yêu cầu là càng ít lộ đường may càng tốt và không nhăn Quần áo có đường may khó nhìn thấy được xem là hàng có chất lượng cao Điều này yêu cầu màu của chỉ và của vải giống nhau và dùng chỉ mảnh nhất với độ bền tối thiểu cần thiết cho một số ứng dụng đặc biệt

1.3 Tính chất cơ lý của chỉ may:

Tùy thuộc vào giá trị tham chiếu hằng số liên quan mà sử dụng các biểu thị quen thuộc sau đây của 2 hệ để thể hiện độ mảnh:

Hệ thống khối lượng cố định

- Nm (chi số mét): chiều dài tính bằng mét trong 1 gam

Ví dụ: Nm 10 nghĩa là 1 gam sợi có chiều dài 10m

- Ne (chi số anh): chiều dài tính bằng mét trong 0.59 gam sợi

Ví dụ: Ne 10 nghĩa là có 0,59 gam sợi có chiều dài 10m Ne dựa trên hệ thống đo lường Anh Ne chỉ ra có bao nhiêu con sợi mỗi con có chiều dài 840 yead (768,1 mét)

Hệ thống chiều dài cố định

- Tex: khối lượng tính bằng gam của 1000 mét

Ví dụ: 10 Tex nghĩa là 1000 mét sợi nặng 10 gam

- Dtex: khối lượng tính bằng gam của 10000 mét sợi

Ví dụ: 10 Dtex nghĩa là 10000 mét sợi nặng 10 gam

- Denier: khối lượng tính bằng gam của 9000 mét sợi

Ví dụ: 10 denier nghĩa là 9000 mét sợi nặng 10gam

Theo tiêu chuẩn chung trên toàn thế giới, độ mảnh của chỉ may được chỉ ra bằng hệ Tex; nhưng độ mảnh cũng thường được chỉ ra bằng chi số mét Nm do số hiệu của chỉ may (ticket number) liên quan đến hệ thống này

Khi xác định độ mảnh của chỉ may ta phải chú ý đến số sợi chập và được bổ sung vào độ mảnh của chỉ Ví dụ:

- Trong hệ Tex, kí hiệu chỉ có độ mảnh 10 Tex x 2 nghĩa là chỉ may này chập 2 sợi đơn, mỗi sợi đơn có độ mảnh 10 Tex

- Trong hệ chi số mét Nm, kí hiệu chỉ có độ mảnh 120/3 nghĩa là loại chỉ may này chập từ 3 sợi đơn, mỗi sơi đơn có độ mảnh tình bằng chi số mét là 120

Có một quy tắc là độ mảnh của chỉ may được chỉ ra bằng độ mảnh của sợi đơn tham gia vào chỉ may chứ không phải là độ mảnh của chỉ thành phẩm do đó việc chỉ ra

số sợi chập là tuyệt đối cần thiết để tính độ mảnh cuối cùng của chỉ may

1.3.2 Độ bền đứt:

Độ bền của chỉ may ảnh hưởng đến khả năng may của chỉ và là một yếu tố quyết định đến độ bền của đường may Chỉ may có độ bền thấp có xu hướng hay đứt trong quá trình may, ví dụ khi chỉ đang bị kéo căng rất mạnh trong quá trình tạo vòng

Phân biệt hai thông số độ bền đứt khác nhau:

Độ bền đứt là lực tác dụng vào vật liệu cho tới lúc vật liệu đứt hẳn hầu hết mọi chỉ may đứt khi chúng đạt đến ứng suất kéo lớn nhất Ứng suất kéo được thử bằng phép thử kéo đứt phù hợp với tiêu chuẩn phương pháp thử như ISO 2062 hoặc ASTM D 204 Mặc dầu trong quá trình gia công hoặc thực tế sử dụng, chỉ may hiếm khi bị kéo căng đến đứt nhưng phép thử này vẩn là 1 trong phép thử quan trọng nhất đối với chỉ

Để thực hiện phép thử này chỉ may được cố định giữa 2 miệng kẹp của 1 máy thử độ bền kéo đứt miệng kẹp kéo di chuyển với tốc độ không đổi gây nên một biến dạng ngày càng tăng lên dẫn đến đứt sợi độ bền đứt của chỉ được tình bằng gam lực (G) hoặc bằng xangtiniuton (cN)

Kết quả của phép thử độ bền kéo đứt có thể được mô tả dưới dạng những đường cong độ bền/ độ giãn dài cung cấp cho ta các thông tin quan trọng khác Phần lớn các loại xơ sợi khác nhau có các đặc tính giãn khác nhau đối với lực kéo nên đường cong độ bền/ độ giãn dài dùng để so sanh các loại chỉ khác nhau

Đây chính là độ bền tương đối tại lực kéo đứt Độ bền đứt tương đối được tính

từ độ bền kéo đứt lớn nhất và độ mảnh của chỉ lúc chưa được kéo giãn tính bằng Tex Độ bền đứt tương đối được biểu thị bằng xangtiniuton trên Tex (cN/Tex) hoặc bằng gam lực trên donie (G/den)

Độ bền tương đối tạo nên cơ sở đồng đều để so sánh khi đánh giá các loại chỉ may có độ mảnh khác nhau

So sánh sau đây về độ bền tương đối của các loại chỉ may khác nhau chỉ ra

độ bền của chỉ may từ các loại nguyên liệu và cấu trúc chỉ khác nhau

Sản phẩm độ bền tương đối (eN/Tex)

Chỉ multiphilamang polyester 50 tới 60

Chỉ lõi bọc polyester 40 tới 50

Tỉ lệ giãn dài được quyết định bởi việc chọn nguyên liệu, cấu trúc và phương pháp sản xuất (đặc biệt là quá trình kéo giãn và ổn định dùng cho chỉ tổng hợp) Chỉ cotton có tỉ lệ giãn dài khoảng 5-7%., hầu hết các chỉ tổng hợp có tỉ lệ giãn dài 12-30% Chỉ có chỉ para-aramit có tỉ lệ giãn dài thấp từ 3-4%

Hai loại nguyên liệu quan trọng nhất là polyester và polyamid có đặc tính giãn dài khác nhau Chỉ may polyamid multiphilamang có tỉ lệ giãn đứt xấp xỉ 20-25% là do có quá trình kéo giãn Nếu không có kéo giãn thì tỉ lệ giãn đứt sẽ cao hơn nhiều chỉ polyamid dún có tỉ lệ giãn đứt xấp xỉ 30% do cấu trúc của chỉ So với polyamid, chỉ may polyester có tỉ lệ giãn dài thấp hơn, tùy thuộc vào cấu trúc của chỉ

Khi so sánh chỉ lõi bọc cottonvà chỉ lõi bọc polyester thì loại chỉ trước có độ giãn cao hơn do chỉ lõi bọc bông không thể ổn định nhiệt được vì bông có thể bị tổn thương trong quá trình nay

Là độ giãn dài tại lực quy định cho chỉ trên của đường may sẽ được may Đọc tỉ

lệ giãn dài từ đồ thị lực kéo – tỉ lệ giãn dài tại lực quy định Nếu không biết lực của chỉ trên, có thể lấy tỉ lệ giãn dài tại 227G cho chỉ được sử dụng cho đườngmay trên vải nhẹ từ 135 đến 270 g/m2, và tại lực 340G cho chỉ dùng đường may trên vải năng

270 tới 520 g/m2

1.3.4 Độ đàn hồi:

Độ đàn hồi khi kéo mô tả đặc tính của chỉ may giãn ra dưới tác dụng của một lực kéo và hồi phục lại hoàn toàn hoặc một phần tới chiều dài ban đầu sau khi bỏ lực kéo tác dụng Do vậy mà độ đàn hồi và tỉ lệ giãn là 2 đặc tính khác hẳn nhau

Mô đun đàn hồi mô tả quan hệ của sự tăng lực kéo và sự gia tăng tỉ lệ giãn dài tương ứng Nó là giá trị đo của chỉ may chống lại sự thay đổi về chiều dài

Tỉ lệ giãn của chỉ may ảnh hưởng tới khả năng may của chỉ, và trong một chừng mực nào đó ảnh hưởng đến khả năng kéo giãn của đường may Trong quá trình may, các lực kéo khác nhau ảnh hưởng đến chỉ may Khi chỉ may đang được may vào đường may, nó chịu ứng suất chu kì 60 lần tùy thuộc vào mật độ mũi may

Theo nguyên lí của hiệu ứng này, để ra 2 yêu cầu cho tỉ lệ giãn dài của chỉ may Một mặt, chi khâu yêu cầu có độ đàn hồi xác định để chịu được ứng suất thay đổi nhanh đặcbiệt tại tốc độ may cao Mặt khác, lại yêu cầu chỉ có độ giãn đàn hồi thấp để tránh nhảy mũi Yêu cầu này đặc biệt quan trọng để phát triển các loại chỉ may mảnh để may vải mịn

Tỉ lệ giãn dài của chỉ cũng ảnh hưởng đến độ đàn hồi của chỉ theo chiều dài –

là điều quan trọng để gia công vải đàn hồi Độ đàn hồi của đường may chủ yếu được làm thích ứng với độ đàn hồi của vải bằng cách chọn các thông số may phù hợp như là kiểu mũi may, mật độ mũi may, sức căng chỉ

1.3.5 Độ bền đứt dạng vòng:

Độ bền kéo đứt được biểu thị dưới dạng lực kéo đứt của vòng chỉ, là lực kéo đưt một mẫu thử gồm 2 đoạn chỉ từ một nguồn được tạo thành vòng trong một cấu hình xác định Độ bền kéo đứt dạng vòng của chỉ có quan hệ trực tiếp tới độ bền đứt của mũi may và do vậy liện quan tới độ bền đứt đường may Chỉ thường yếu ở điểm tạo vòng và chỉ có những lần đứt xảy ra ở điểm đó mới Cách thử nghiệm này cho kết quả sát hơn đối với độ bền lúc may hơn so với độ bền kéo đứt

Độ bền tương đối dạng vòng là tỉ số của độ bền đứt dạng vòng lớn nhất với

độ bền đứt lớn nhất và được tính bằng phần trăm Tùy thuộc vào cấu trúc, chỉ may

có độ bền đứt tương đối dạng vòng trong khoảng 60 tới 75%

Chỉ may từ xơ cắt ngắn luôn có độ bền vòng tương đối cao nhất, chỉ philamang có giá trị này thấp nhất chỉ may từ para-aramit (kevlar) là một ngoại lệ Loại chỉ này có độ bền vòng cực thấp chỉ khoảng 40% Do vậy phần lớn độ bền kéo đứt rất cao của kevlar không ảnh hưởng đến đường may

1.3.6 Độ bền đứt dạng nút:

Độ bền được biểu thị dưới dạng lực kéo đứt của nút, là lực kéo đứt một sợi

có cấu hình nút quy định được thắt trong phần sợi nằm giữa các miệng kẹp của máy thử độ bền kéo đứt sự giảm lực kéo đứt do có một nút được coi là một đại lượng đo

độ cứng giòn của chỉ

1.3.7 Mô đun ban đầu hay còn gọi là Mô đun Young:

Mô đun là một trị số biểu thị lực cản của chỉ khi bị một lực kéo tác động thông thường chỉ sẽ thay đổi hình dạng bên ngoài nhưng trong trường hợp này ta quan tâm đến độ giãn dài Mô đun chính là tang của góc tạo thành bởi tiếp tuyến của đường cong lực kéo độ giãn dài tại lực kéo xác định và trục lực rezo, do vậy có thể tính được mô đun tại bất kì lực kéo nào theo công thức sau:

Độ bền tương đối (eN/Tex) Modun = cN/tex

Độ giãn dài Đối với chỉ may quan trọng nhất là mô đun ban đầu hay còn gọi là mô đun young Giá trị mô đun ban đầu được tính bằng tang của góc tạo thành bởi tiếp tuyến

của đường cong lực kéo - độ giãn dài tại lực kéo xác định và trục lực Giá trị mô đun này quan trọng đối với hiện tượng bỏ mũi may và nhăn đường may Giá trị cao (nghĩa là giãn ít hơn khi kéo) dĩ nhiên là tốt hơn

1.3.8 Độ bền mài mòn:

Là sự cản của chỉ đối với mài mòn được đánh giá bằng sự thay đổi ngoại quan của chỉ may tới khi chỉ thực sự đứt Số lần chà xát để mài mòn cần thiết để phá hủy chỉ được dùng để đo độ bền mài mòn

Độ bền mài mòn là một trong những đặc tính quan trọng nhất của chỉ may khi đánh giá tính sử dụng của chỉ may trong đường may Ví dụ đối với khuyết áo, các đường may trang trí trên gối, đường chỉ trên các đôi giày thì độ bền mài mòn có

ý nghĩa rất rõ ràng

Đồng thời độ bền mài mòn ảnh hưởng đến quá trình may của chỉ Trong quá trình may chỉ may chịu ứng suất mài mòn cao khi đi qua các chi tiết dẫn chỉ và cơ cấu tạo sức căng Để thử độ bền mài mòn của chị, có thể dùng một số phương pháp sau:

- Mài chỉ qua lỗ kim, chỉ được kéo đi qua đi lại một lỗ kim để biết được ứng suất mài mòn trong quá trình may

- Mài chỉ qua một loạt dao chỉ được kéo qua kéo lại qua một loạt dao Thí nghiệm này mô phỏng ứng suất mài mòn gậy ra bởi một vật sắc trong quá trình sử dụng

- Mài chỉ trong đường may tuân theo thử nghiệm độ bền mài mòn của các bề mặt vật liệu dệt, thử ứng suất mài mòn của chỉ may trong đường may Phép thử này

là một trong những phép thử gần nhất với ứng suất trong thực tế sử dụng

Công ty Amann của Đức đã phát triển một phương pháp thử độ bền mài mòn của chỉ trong đường may bằng thiết bị thử độ bền mài mòn Martindale, dựa trên tiêu chuẩn quốc tế EN ISO 12947-01 Trên cơ sở nhiều thử nghiệm, công ty này đã đưa

ra thủ tục và các thông số của đường may đơn như mật độ mũi may, sức căng chỉ là những thông số ảnh hưởng rất nhiều đến kết quả thử Đồng thời cũng xác định vật

liệu mài, và loại vải để may đường may thử Kết quả thử độ bền mài mòn trên thiết

bị Martindale được đánh giá trên kính hiển vi tại từng khoảng chu kì nhất định

Tùy thuộc vào nguyên liệu và cấu trúc, chỉ may có thể có dộ bền mài mòn rất khác nhau

Độ bền mài mòn của các loại chỉ may được thử theo phương pháp của công ty Amann như sau:

Bảng 1-1 Độ bền mài mòn của chỉ may [ 5 ]

Chi polyamid multiphilamang 130000

Độ bền mài mòn của chỉ may được quyết định chủ yếu bởi nguyên liệu Kết quả thử nghiệm xác nhận rằng độ bền mài mòn của polyamid ưu việt hơn của polyester và chỉ tổng hợp lại ưu việt hơn chỉ cotton Cấu trúc chỉ cũng ảnh hưởng mạnh đến độ bền mài mòn Điều này được chứng minh khi so sánh chỉ lõi và chỉ từ

xơ cắt ngắn

Công ty Coast thử độ bền mài mòn bằng cách sử dụng máy mài mòn tiêu chuẩn Trong thử nghiệm này chỉ được mài mòn với chính nó và với kim mạ crom được đánh thật bóng trong điều kiện sức căng tiêu chuẩn Số lần mài trước khi chỉ đứt có liên quan đến khả năng may của chỉ

1.3.9 Độ trơn của chỉ:

Chỉ có độ trơn tốt tạo ra quá trình may không gặp khó khăn, mũi chỉ không lồi và chỉ không đứt trong khi may Chỉ may có khả năng may tốt khi độ ma sát càng không đổi và càng thấp càng tốt Chi số chất lượng này không những bị ảnh hưởng bởi cấu trúc chỉ mà còn bởi các tính chất bề mặt khác nhau, và bởi cả chất bội trơn đưa vào chỉ

1.3.10 Độ sạch của chỉ:

Độ sạch của chỉ là số lượng các khuyết tật có trong một chiều dài xác định trước của chỉ Các khuyết tật là những lỗi như đoạn chỉ có đường kính lệch ra khỏi đường kính danh nghĩa của chỉ Độ sạch của chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình may Độ sạch của chỉ là một chi số quan trọng trong đánh giá chất lượng sợi kéo từ

xơ cắt ngắn và sợi lõi do các loại chỉ này có độ không đều và các đoạn dày gây ra bởi nguyên liệu

Độ sạch của chỉ phụ thuộc vào độ sạch của sợi dùng làm chỉ và vào việc kiểm soát quá trình gia công đúng đắn và từ nhà máy kéo sợi đến khâu chỉ thành phẩm Chi số chất lượng này được thử và theo dõi trong phòng thí nghiệm và trong sản xuất

Tại phòng thí nghiệm sử dụng một dụng cụ gọi là elcometer để quét chỉ bằng một đầu quét và tính những lỗi (những đoạn lệch ra khỏi đường kính tiêu chuẩn)

Các lỗi được phân loại thành từng nhóm liên quan đến các nguyên nhân gây

ra các đoạn mỏng và đoạn dày khác nhau, các lỗi có thể sinh ra từ những mối nối tồi trong nhà máy kéo sợi hoặc trong máy se, hoặc từ xơ bay, bụi xơ, tạp chất, hoặc các mối nối vê tồi

1.3.11 Độ co:

Độ co là sự thay đổi kích thước của chỉ do ảnh hưởng của nhiệt hoặc nhiệt

ẩm sự thay đổi về chiều dài luôn có giá trị âm này được biểu thị bằng tỉ lệ phần trăm so với chiều dài ban đầu Chi số chất lượng này có tầm quan trọng đặc biệt cho chất lượng sản phẩm sau nay; các quá trình làm sạch và hoàn tất như giặt, giặt khô, hấp và là không được gây ra sự giảm chiều dài của chỉ may và sẽ không tạo nên độ

co trong đường may

Mức độ co phụ thuộc vào chỉ may và vào các thông số nhiệt hoặc nhiệt ẩm Thông số nhiệt ẩm bao gồm nhiệt độ, thời gian xử lí và môi trường dùng để xử lí (nước, hơi nước, không khí nóng,…) và sức căng trong quá trình xử lí Các tính chất co của chỉ may được xác định bởi cấu trúc hóa học và sự xử lí nhiệt/ hoặc xử lí

cơ học ban đầu Độ co của chỉ may bị ảnh hưởng bởi quá trình kéo giãn và định hình nhiệt và các thông số nhiệt ẩm hữu hiệu trong quá trình nhuộm

Có thể thực hiện đo độ co do nhiệt tại nhiệt độ 1850C trong thời gian 15 phút

và đo độ co trong nước sôi tại 950C trong thời giàn 30 phút theo tiêu chuẩn DIN 53

866 T1 và T2

Các tính chất co đặc biệt quan trọng cho chất lượng của chỉ may mảnh hơn Loại chỉ may này thường trải qua quá trình hoàn tất hoặc giặt trong quá trình sản xuất hàng may mặc Cùng lúc này vải được sử dụng trong lĩnh vực này lại không thể chịu được độ co của chỉ; kết quả là đường may bị nhăn

Bảng 1-2 Một số tính chất cơ lý tiêu biểu của chỉ may [ 5]

Các tính

chất

Chỉ từ polyester cắt ngắn

Chỉ cotton

Chỉ polyester philamang

Chỉ polyamid philamang

Chỉ lõi polyester/

cotton

Chỉ lõi polyester/ polyester

xơ cotton (poly/ cotton) Sợi philamang được kết hợp lại với xơ trong công đoạn kéo sợi sau đó những sợi có 2 thành phần này được se 2, 3 hoặc 4 mối lại với nhau Không nên nhầm “sợi corespun” với sợi pha, sợi pha chỉ chứa xơ tổng hợp và

xơ thiên nhiên (không có corespun philamang) và sợi pha được pha trộn các xơ với nhau trước khi kéo sợi sợi pha chủ yếu dùng để dệt vải không dùng để sản xuất chỉ may Chỉ may corespun poly/ polycó chất lượng rất cao và lãnh vực áp dụng rất rộng rãi Chỉ may corespun poly/ cotton cũng có những áp dụng tương tự, thêm vào

đó cũng có nhiều công dụng đặc biệt khác như sử dụng trong các xưởng may đồ jean

1.4.2 Chỉ tổng hợp:

Chỉ polyesterr của Coats được thực hiện từ các loại xơ sản xuất theo các yêu cầu kỹ thuật từ các nhà sản xuất xơ hàng đầu Các loại chỉ này có sẵn trong một phạm vi rộng lớn về cấu trúc và chi số để đáng ứng cho hầu hết các yêu cầu

1.4.3 Chỉ Cotton:

Chỉ cotton của Coats được sản xuất từ những bông xơ dài, cao cấp và đã được lựa chọn cẩn thận từ những thị trường tốt nhất thế giới và có khả năng sử dụng trong các trường hợp đặc biệt như nhuộm phủ (over dye)

Chỉ được sản xuất từ 100% philamang tổng hợp (nylon hoặc polyesr) thường được xử lí liên kết ghép với co-polymer tổng hợp bằng cách liên kết những sợi philamang riêng lẻ và sợi kết hợp với nhau để có hiệu quả may và độ bền ma sát tối

ưu Trong trường hợp cĩ yêu cầu chỉ mềm hơn thì sợi philamang chỉ cần se lại, định hình nhộm và bơi trơn

Philamang polyesterr 3 thùy thích hợp chọ cơng nghệ thêu vì chỉ này cĩ độ bĩng rất cao

1.4.4 Chỉ may sợi đơn multifilament

Chỉ rất nhuyễn được sản xuất từ một sợi đơn cĩ nhiều philamang polyesterr được se với độ săn thích hợp, sau đĩ hồn tất “bonding” (liên kết) nhẹ để vừa đủ củng cố cho từng sợi philamang nhưng khơng làm cứng sản phẩm cuối cùng

Hiện tượng “dún” được mơ tả làm thay đổi vẻ bên ngồi và các đặc tính bề mặt của sợi tổng hợp philamang cĩ được bằng nhiều cách như giả se, thổi khí và ép nén Tùy thuộc vào áp dụng sau cùng mà cứng do nếp gấp cĩ thể thay đổi loại sợi này

cĩ thể là sợi đơn hoặc gồm nhiều sợi chập lại với nhau và sau đĩ se lại bình thường Sợi dún rất mềm tay được dùng chủ yếu chỉ dưới trong các đường may cĩ yêu cầu mềm mại

Chỉ dún làm bằng phương pháp thổi khí những sản phẩm này dùng một cơng nghệ thổi khí rất phức tạp để biến sợi philamang thành chỉ may Sợi philamang được làm rối và xử lí để tạo ra sợi vững chắc cĩ những đặc tính riêng do mức độ khơng hồn hảo thấp

1.4.5 Philamang đơn (monofilament)

Là loại sợi đơn philamang được bơi trơn thích hợp monofilament được sản xuất bằng phương pháp kéo sợi nĩng chảy nhưng đầu ép phun chỉ cĩ một lỗ, lỗ này lớn hơn nhiều so với các lỗ đã được sử dụng để sản xuất sợi philamang thơng thường

1.5 Kết luận chương 1:

Chỉ may là vật liệu liên kết chủ yếu trong công nghiệp may mặc hiện nay và có ảnh hưởng lớn đến chất lượng đường may Để đường may êm phẳêng, giảm thiểu hiện tượng nhăn vặn, sùi chỉ, bỏ mũi, đứt chỉ và giảm bền … khi may thì chỉ phải đảm bảo các yêu cầu xác định về chất lượng chỉ

Nguyên liệu để sản xuất chỉ may là xơ tự nhiên hoặc xơ nhân tạo như bông, lanh, tơ tằm, polyester, polyamid, polyacrylonitryl, viscose, axetat, polynozic… nhưng chủ yếu là từ xơ bông và polyester dạng cắt ngắn hoặc dạng filament dài liên tục, trong đó chỉ may có nguồn gốc polyester ngày càng được sử dụng phổ biến vì có nhiều ưu điểm, giá thành sản xuất thấp

Độ săn của chỉ ảnh hưởng lớn đến độ bền và độ mềm mại cũng như tính năng may của chỉ Độ săn của chỉ càng cao thì chỉ càng bền nhưng chỉ cứng và dễ tạo gút (xoắn kiến), càng thấp chỉ càng mềm mại nhưng giảm bền và dễ bị tở chỉ khi may, gây hiện tượng đứt chỉ Độ săn thích hợp đối với chỉ là độ săn tạo cho chỉ có độ cân bằng xoắn

Hướng xoắn của củng ảnh hưởng đến tính năng may của chỉ Để tránh hiện tượng tở chỉ khi may thì khi se, lần se sau có hướng xoắn ngược với lần se trước đó và hướng xoắn cuối cùng của chỉ hoàn tất là hướng xoắn Z

Trong quá trình may chỉ chịu nhiều tác động của ngoại lực do đó chỉ phải đáp ứng tốt về độ bền kéo, độ bền nhiệt và tính chất ma sát để nâng cao khả năng may

Do mục đích sử dụng chỉ trong sản xuất hàng may mặc rất phong phú nên các nhà sản xuất đã tạo ra nhiều loại chỉ may với thành phần nguyên liệu, cấu trúc và độ mảnh khác nhau

CHƯƠNG 2 TÌM HIỂU CÔNG NGHỆ SẢN XUẤT CHỈ MAY

2.1 Các phương pháp sản xuất chỉ may:

Việc sản xuất ra chỉ may có những đặc tính đồng nhất, bền nhất, linh hoạt cho nhuộm và bôi trơn, ở trong phạm vi từ sợi rất mảnh đến sợi rất thô, đó là một công nghệ mà Coats đã đầu tư vào nhiều nhất trong nhiều năm qua để cải thiện độ đồng đều và cường lực và là giảm đi mức lỗi của sản phẩm

Phần lớn các chỉ may hiện đại được cấu tạo bởi xơ tổng hợp hoặc pha trộn 2 loại tổng hợp và cotton Chỉ corespun và những laoị tổng hợp khác (ví dụ: chỉ polyester, filament, filament đơn, sợi dún, sợi dún thổi khí) cho hiệu ứng may rất cao trên những thiết bị may hiện đại

Trong quá khứ, tất cả hệ thống sản xuất chỉ may đều căn cứ trên công nghệ sử dụng sợi bông và coi đó như là nguyên liệu chính có hiệu quả Ngày nay chỉ may cotton chỉ sản xuất để áp dụng trong những trường hợp đặc biệt như nhuộm sản

phẩm may sau khi hoàn tất (overdyeing)

2.1.1 Việc sản xuất chỉ corespun và chỉ xơ ngắn:

Tất cả sự sản xuất chỉ corespun và chỉ xơ ngắn bắt đầu ở công đoạn kéo sợi của cotton hay polyester từ công đoạn ống thô Đối với chỉ corespun, xơ polyester hay

xơ cotton được kéo ra từ các máy ống thô và say đó được kéo bọc xung quanh sợi filament polyester có sẵn để hình thành sợi corespun, trong lúc đó, chỉ xơ ngắn được kéo với chính nó Sau đó tất cả được xử lí ướt giống nhau ở công nghệ nhuộm

và hoàn tất kéo sợi cotton hoặc polyester

2.1.1.1 Công nghệ kéo sợi bông:

- Nguyên liệu bông ở trong các kiện rất lớn chứa rất nhiều tạp chất khác nhau

Bông được pha trộn và làm sạch khi đi qua các máy mở kiện, xé trộn, và sau đó

được tách ra thành những xơ riêng biệt ở máy chải thô Những xơ này kết hợp lại thành con cúi trông giống như một dây dài Những con cúi của nhiều máy được kết

hợp lại với nhau và đi qua một hệ thống trục kéo giãn ở giai đoạn ghép trước chải

kỹ để pha đều và làm tăng thêm tính đều của sản phẩm công đoạn kế tiếp của quy

trình sản xuất thông thường là chải kỹ tất cả các xơ.Các xơ này được kéo ra từ cuộn bông được tạo thành từ một số cúi của máy ghép Tác dụng của chải kỹ là lấy ra những xơ ngắn và sắp đặt những xơ dài còn lại song song với nhau

- Sau khi chải kỹ, cúi chải kỹ qua một công đoạn ghép khác nữa để loại trừ tính

không đồng đều và tăng thêm sự song song của các xơ Con cúi này còn lớn hơn (dày) từ 200-600 lần sợi dùng cho chỉ Ở các máy sợi thô, công nghệ kéo giãn điều chỉnh để cho ra sợi thô có đường kính thích hợp với công đoạn kéo sợi Cùng trong thời gian người ta cho vào một độ săn thấp để kiểm soát các xơ trong sợi thô nhỏ hơn và lúc bấy giờ ta có cúi ống thô

- Công đoạn cuối cùng của công nghệ kéo sợi được thực hiện trên máy kéo sợi

nơi đó các sợi thô được kéo ra đến một kích cỡ đạt yêu cầu và có độ săn tương đối cao của sợi đơn đáp ứng được cả cường lực và độ cân bằng trong việc sản xuất chỉ may,

- Trong trường hợp sản xuất sợi corespun thì các xơ được kéo ra từ sợi thô và ở thời điểm này xơ được kéo nằm chung quanh của sợi filament polyester đã được

mắc sẵn Sợi sản xuất từ máy kéo sợi có cọc chỉ là sợi đơn được quấn vào trong lõi Nhiều sợi đơn chập lại với nhau và sau đó được se lại ở công đọan cuối cùng này

chỉ được gọi là sợi mộc

Những đoạn xơ polyester được cắt phải có chiều dài tương tự như chiều dài trung bình của loại xơ cotton chất lượng tốt, những xơ này có thể được sử dụng trên những thiết bị tương tự như những thiết bị đã dùng để kéo sợi cotton Bởi vì chiều dài của xơ polyester đều nhau nên không cần chải kỹ để loại bỏ xơ ngắn, vì vậy nên quy trình công nghệ ngắn hơn tính đến công đoạn sợi mộc đã được se Không cần phải tẩy trắng vì xơ rất sạch

Nếu sản xuất sợi corespun, xơ polyester được kéo ra bao chung quanh cái lõi là sợi polyester filament đã được để sẵn giống như phương pháp đã sản xuất sợi corespun với xơ cotton bọc chung quanh

Chỉ polyester cũng có thể được sản xuất trực tiếp từ những sợi được cung cấp từ những nhà sản xuất sợi filament polyester Kế đó sợi được chập và se lại , áp dụng các công nghệ chuyển tiếp cho đến khi đạt được chỉ may hoàn tất

2.1.1.2 Công nhệ ướt – Công nghệ nhuộm và hoàn tất:

Sau khi hoàn thành công đoạn se, sợi mộc được coi như sẵn sàng để áp dụng công nghệ nhuộm và hoàn tất Phần lớn chỉ may dự định dùng cho công nghệ may được đánh vào những lõi đặc biệt để sẵn sàng cho việc nhuộm cối sợi

- Việc đánh ống xốp để nhuộm sợi phải được giám sát thật chặt chẽ để sản xuất

những cối sợi giống nhau, từ độ đồng đều đến độ xốp của các cối sợi Những cối sợi này được xếp thẳng đứng dưới một lực nén được kiểm soát vào những trục dài rỗng

có khoét lỗ của cọc nhuộm Khi nắp của máy nhuộm được đóng lại và siết chặt, dung dịch nhuộm được bơm áp suất ở nhiệt độ cao và chảy đều qua mỗi cối sợi từ trong ra ngoài và từ ngoài vào trong qua các khe hở được định trước

- Trong các máy nhuộm hiện đại, quy trình nhuộm được điều chỉnh tự động về nhiệt, thời gian, cấp thêm tất cả những hóa chất khác nhau theo một đơn công nghệ cho từng màu sắc riêng biệt Điều này đảm bảo sự đều màu, và mức độ “ăn màu” đạt đúng như mẫu chuẩn.Trong vài trường hợp quy trình tẩy trắng được áp dụng cho chỉ cotton để loại bỏ những chất màu tự nhiên và những hóa chất bẩn trong xơ cotton trước khi nhuộm những màu đặc biệt khó Cần có nhiều màu khác nhau dùng cho xơ polyester hơn là màu dùng cho xơ cotton Do đó hai thành phần khác nhau, trong sợi corespun polyester/cotton (không giống như polyester/polyester), mỗi một thành phần phải sử dụng những thuốc nhuộm khác nhau Chúng được chọn để nhuộm ra cùng một màu sắc trên cả 2 loại xơ và hai công nghệ nhuộm được thực hiện liên tiếp nhau trên cùng một quy trình

- Các cối sợi được làm khô đồng nhất, dùng máy vắt ly tâm, hệ thống không khí nóng và những phương pháp hiện đại khác như sấy bằng tần số vô tuyến Tiếp theo tiến hành một công nghệ có lẽ là quan trọng nhất để đạt năng suất may tốt và

xử lí bôi trơn