Đánh giá thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ở một số dự án trên địa bàn quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội

MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT MỤC LỤC DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH – BẢNG MỞ ĐẦU 1 1. Tính cấp thiết của đề tài 1 2. Mục đích và yêu cầu của đề tài 2 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 4 1.1. Cơ sở khoa học về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất 4 1.1.1. Khái niệm 4 1.1.2. Đặc điểm của bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất 5 1.1.3. Cơ sở pháp lí của công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng 6 1.1.3.1. Trước khi có Luật Đất đai 1993 6 1.1.3.2. Thời kỳ 1993 đến 2003 7 1.1.3.3. Thời kỳ từ khi có Luật Đất đai năm 2003 9 1.1.3.4. Thời kỳ từ khi có Luật Đất đai năm 2013 10 1.2. Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trên thế giới và kinh nghiệm cho Việt Nam 13 1.2.1. Tại Trung Quốc 13 1.2.2. Tại Thái Lan 15 1.2.3 Ngân hàng phát triển Châu Á (ADB) 16 1.2.4. Kinh nghiệm cho Việt Nam 16 1.3. Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất tại Việt Nam 18 1.3.1. Đánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất ở Việt Nam 18 1.3.1.1. Thành tựu 18 1.3.1.2. Tồn tại 24 CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ TÀI LIỆU SỐ LIỆU THU THẬP ĐƯỢC 26 2.1. Đối tượng nghiên cứu 26 2.2. Nội dung nghiên cứu 26 2.3. Phương pháp nghiên cứu 27 2.4. Đánh giá tài liệu số liệu thu thập được 27 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 30 3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của quận Hoàng Mai 30 3.1.1. Điều kiện tự nhiên 30 3.1.1.1. Vị trí địa lý 30 3.1.1.2. Địa hình, địa chất 31 3.1.1.3. Khí hậu, thủy văn 32 3.1.2. Điều kiện kinh tế xã hội 33 3.1.2.1. Điều kiện kinh tế 33 3.1.2.2. Điều kiện văn hóa – xã hội 34 3.1.3. Nhận xét chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội 36 3.2. Hiện trạng quản lý và sử dụng đất 37 3.2.1. Tình hình quản lý đất đai 37 3.2.2. Hiện trạng sử dụng đất 39 3.3. Giới thiệu về các dự án và quy trình triển khai công tác GPMB tại các dự án nghiên cứu 42 3.3.1.Giới thiệu về các dự án nghiên cứu 42 3.3.1.1. Dự án 1: Dự án xây dựng 03 tuyến đường khung và quảng trường trung tâm khu đô thị Tây Hồ Tây 42 3.3.1.2. Dự án 2: Dự án xây dựng nhà ở cụm 9, phường Phú Thượng 42 3.3.2. Quy trình triển khai công tác GPMB tại các dự án nghiên cứu:(Thực hiện Quyết định số 232014QĐUBND ngày 2062014 của UBND Thành phố Hà Nội) gồm 9 bước (hình 3.3) 43 3.4. Thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng của hai dự án 48 3.4.1. Dự án xây dựng 03 tuyến đương khung và quảng trương trung tâm khu đô thị Tây Hồ Tây 48 3.4.1.1. Các căn cứ pháp lí 48 3.4.1.3. Kết quả thực hiện Đợt 1 51 3.4.1.3.1. Bồi thường, hỗ trợ về đất 51 3.4.1.3.2. Bồi thường, hỗ trợ đối với cây trồng, hoa màu trên đất 52 3.4.1.3.3. Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm khi bị Nhà nước thu hồi đất 52 3.4.1.4 Kết quả thực hiện Đợt 2 54 3.4.1.5. Đánh giá kết quả thực hiện các chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại dự án Đầu tư xây dựng 03 tuyến đường khung và quảng trường trung tâm đô thị Tây Hồ Tây 56 3.4.5.2. Tồn tại 57 3.4.2. Dự án xây dựng khu nhà ở cụm 9, phường Phú Thượng. 58 3.4.2.1. Các căn cứ pháp lý liên quan đến dự án 58 3.4.2.2. Đối tượng được bồi thường và điều kiện được bồi thường 60 3.4.2.3. Kết quả thực hiện 60 3.4.2.3.1.Bồi thường về đất 60 3.4.2.3.2. Bồi thường về tài sản trên đất 62 3.4.3.3. Chính sách hỗ trợ khác 64 3.4.2.4. Đánh giá kết quả thực hiện các chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại dự án xây dựng nhà ở cụm 9, phường Phú Thượng 69 3.5. Đề xuất một số giải pháp góp phần đẩy mạnh bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại quận Tây Hồ 71 3.5.1. Tăng cường công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất 71 3.5.2. Vận dụng linh hoạt, ban hành, điều chỉnh kịp thời, đồng bộ cơ chế, chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phù hợp với quy định của pháp luật. 72 3.5.3. Tổ chức thực hiện giải phóng mặt bằng theo quy hoạch 72 3.5.4. Đẩy mạnh công tác chính trị, tư tưởng, tuyên truyền, phổ biến chính sách pháp luật, tổ chức thực hiện nhiệm vụ giải phóng mặt bằng. 73 3.5.5. Đẩy mạnh cải cách hành chính, tăng cường phân cấp, chú trọng công tác kiểm tra, thanh tra, kịp thời giải quyết những khiếu nại của công dân trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư 73 3.5.6. Tăng cường công tác chuyên môn hóa công tác tham mưu, chỉ đạo và tổ chức thực hiện công tác giải phóng mặt bằng. 74 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 75 1. Kết luận 75 2. Kiến nghị 76 TÀI LIỆU THAM KHẢO 77

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình thực hiện nghiên cứu đề tài, tôi đã nhận được sự quantâm giúp đỡ nhiệt tình, sự đóng góp quý báu của nhiều cá nhân và tập thể, đãtạo điều kiện thuận lợi để tôi hoàn thành chuyên đề này

Tôi xin bày tỏ sự cám ơn trân trọng nhất tới giáo viên hướng dẫn Th.s

Vũ Thị Thu Hiền đã tận tình hướng dẫn giúp đỡ tôi trong suốt qua trình hoànthành chuyên đề

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến các thầy giáo, cô giáo Khoa Quản

lý đất đai, Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội đã giúp đỡ tôithực hiện chuyên đề này

Tôi xin chân thành cám ơn Chi nhánh Phát triển quỹ đất quận Tây Hồ đãtạo điều kiện cho tôi về thời gian, tài liệu và những ý kiến quý báu để giúp tôihoàn thành tốt bản chuyên đề này

Một lần nữa tôi xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, ngày 10 tháng 3 năm 2017

Sinh viên

Nguyễn Thị Ngọc Anh

MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH – BẢNG

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục đích và yêu cầu của đề tài 2

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 4

1.1 Cơ sở khoa học về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất 4

1.1.1 Khái niệm 4

1.1.2 Đặc điểm của bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất 5

1.1.3 Cơ sở pháp lí của công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng 6

1.1.3.1 Trước khi có Luật Đất đai 1993 6

1.1.3.2 Thời kỳ 1993 đến 2003 7

1.1.3.3 Thời kỳ từ khi có Luật Đất đai năm 2003 9

1.1.3.4 Thời kỳ từ khi có Luật Đất đai năm 2013 10

1.2 Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trên thế giới và kinh nghiệm cho Việt Nam 13

1.2.1 Tại Trung Quốc 13

1.2.2 Tại Thái Lan 15

1.2.3 Ngân hàng phát triển Châu Á (ADB) 16

1.2.4 Kinh nghiệm cho Việt Nam 16

1.3 Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất tại Việt Nam 18

1.3.1 Đánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất ở Việt Nam 18

1.3.1.1 Thành tựu 18

1.3.1.2 Tồn tại 24

CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN

CỨU ĐÁNH GIÁ TÀI LIỆU - SỐ LIỆU THU THẬP ĐƯỢC 26

2.1 Đối tượng nghiên cứu 26

2.2 Nội dung nghiên cứu 26

2.3 Phương pháp nghiên cứu 27

2.4 Đánh giá tài liệu - số liệu thu thập được 27

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 30

3.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của quận Hoàng Mai 30

3.1.1 Điều kiện tự nhiên 30

3.1.1.1 Vị trí địa lý 30

3.1.1.2 Địa hình, địa chất 31

3.1.1.3 Khí hậu, thủy văn 32

3.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 33

3.1.2.1 Điều kiện kinh tế 33

3.1.2.2 Điều kiện văn hóa – xã hội 34

3.1.3 Nhận xét chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội 36

3.2 Hiện trạng quản lý và sử dụng đất 37

3.2.1 Tình hình quản lý đất đai 37

3.2.2 Hiện trạng sử dụng đất 39

3.3 Giới thiệu về các dự án và quy trình triển khai công tác GPMB tại các dự án nghiên cứu 42

3.3.1.Giới thiệu về các dự án nghiên cứu 42

3.3.1.1 Dự án 1: Dự án xây dựng 03 tuyến đường khung và quảng trường trung tâm khu đô thị Tây Hồ Tây 42

3.3.1.2 Dự án 2: Dự án xây dựng nhà ở cụm 9, phường Phú Thượng 42

3.3.2 Quy trình triển khai công tác GPMB tại các dự án nghiên cứu:(Thực hiện Quyết định số 23/2014/QĐ-UBND ngày 20/6/2014 của UBND Thành phố Hà Nội) gồm 9 bước (hình 3.3) 43

3.4 Thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng của hai dự án 48

3.4.1 Dự án xây dựng 03 tuyến đương khung và quảng trương trung tâm khu

đô thị Tây Hồ Tây 48

3.4.1.1 Các căn cứ pháp lí 48

3.4.1.3 Kết quả thực hiện Đợt 1 51

3.4.1.3.1 Bồi thường, hỗ trợ về đất 51

3.4.1.3.2 Bồi thường, hỗ trợ đối với cây trồng, hoa màu trên đất 52

3.4.1.3.3 Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm khi bị Nhà nước thu hồi đất 52

3.4.1.4 Kết quả thực hiện Đợt 2 54

3.4.1.5 Đánh giá kết quả thực hiện các chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại dự án Đầu tư xây dựng 03 tuyến đường khung và quảng trường trung tâm đô thị Tây Hồ Tây 56

3.4.5.2 Tồn tại 57

3.4.2 Dự án xây dựng khu nhà ở cụm 9, phường Phú Thượng 58

3.4.2.1 Các căn cứ pháp lý liên quan đến dự án 58

3.4.2.2 Đối tượng được bồi thường và điều kiện được bồi thường 60

3.4.2.3 Kết quả thực hiện 60

3.4.2.3.1.Bồi thường về đất 60

3.4.2.3.2 Bồi thường về tài sản trên đất 62

3.4.3.3 Chính sách hỗ trợ khác 64

3.4.2.4 Đánh giá kết quả thực hiện các chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại dự án xây dựng nhà ở cụm 9, phường Phú Thượng 69

3.5 Đề xuất một số giải pháp góp phần đẩy mạnh bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại quận Tây Hồ 71

3.5.1 Tăng cường công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất 71

3.5.2 Vận dụng linh hoạt, ban hành, điều chỉnh kịp thời, đồng bộ cơ chế, chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phù hợp với quy định của pháp luật 72

3.5.3 Tổ chức thực hiện giải phóng mặt bằng theo quy hoạch 72

3.5.4 Đẩy mạnh công tác chính trị, tư tưởng, tuyên truyền, phổ biến chính

sách pháp luật, tổ chức thực hiện nhiệm vụ giải phóng mặt bằng 73

3.5.5 Đẩy mạnh cải cách hành chính, tăng cường phân cấp, chú trọng công tác kiểm tra, thanh tra, kịp thời giải quyết những khiếu nại của công dân trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư 73

3.5.6 Tăng cường công tác chuyên môn hóa công tác tham mưu, chỉ đạo và tổ chức thực hiện công tác giải phóng mặt bằng 74

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 75

1 Kết luận 75

2 Kiến nghị 76

TÀI LIỆU THAM KHẢO 77

DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH – BẢNG

Hình 3.1 Sơ đồ vị trí quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội 41

Hình 3.2 Cơ cấu sử dụng đất quận Tây Hồ năm 2016 50

Bảng 3.1 Hiện trạng sử dụng đất năm 2016 quận Tây Hồ 51

Bảng 3.2 Biến động đất đai giai đoạn 2014- 2016 quận Tây Hồ 53

Bảng 3.3 Tổng hợp kinh phí hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm 64

Bảng 3.4 Tổng hợp kinh phí bồi thường về đất Đợt 2 tại dự án 65

Bảng 3.5 Tổng hợp kinh phí hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm 67

Bảng 3.6: Đơn giá bồi thường về đất tại dự án 72

Bảng 3.7: So sánh mức độ chênh lệch giữa giá bồi thường của dự án và giá thị trường tại thời điểm thu hồi đất 72

Bảng 3.8: Tổng hợp kinh phí bồi thường về đất tại dự án 73

Bảng 3.9: Tổng hợp đơn giá bồi thường tài sản tại dự án 74

Bảng 3.10: Tổng kinh phí bồi thường thiệt hại về tài sản trên đất tại dự án 74

Bảng 3.11 Tổng hợp kinh phí hỗ trợ của dự án 79

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá đối với mỗi quốc gia, làđiều kiện tồn tại và phát triển của con người Đất đai là cơ sở không gian củamọi quá trình sản xuất, là tư liệu sản xuất đặc biệt của các ngành kinh tế, là tưliệu sản xuất không thể thay thế của ngành nông nghiệp, là địa bàn phân bốdân cư, xây dựng các công trình cơ sở hạ tầng, cùng với các tài nguyên kháctạo nên môi trường cảnh quan cho con người vui chơi giải trí Đất đai cónhững tính chất đặc trưng, khiến nó không giống bất kỳ loại tư liệu nào khác

Đó là có hạn về số lượng, có vị trí cố định trong không gian, không thể dichuyển từ nơi này đến nơi khác

Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam đã được thực hiệnhơn hai thập kỷ qua, nó đặc biệt diễn ra mạnh mẽ trong những năm gần đây.Trong quá trình, chúng ta đã và đang triển khai nhiều dự án với các mục tiêuphát triển các khu kinh tế, khu công nghiệp, các công trình hạ tầng kinh tế -

xã hội, hạ tầng cho các khu đô thị trong đó công tác thu hồi đất, bồi thườnggiải phóng mặt bằng để thực hiện các công trình là một khâu quan trọng, thenchốt của quá trình phát triển

Bồi thường giải phóng mặt bằng là điều kiện ban đầu và tiên quyết đểtriển khai thực hiện các dự án Nhưng trên thực tế việc chuyển từ quỹ đất vàotriển khai các dự án không đơn giản, tác động đến mọi mặt đời sống kinh tế,

xã hội và cộng đồng dân cư, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của Nhà nước,của chủ đầu tư, đặc biệt với hộ gia đình, cá nhân có đất bị thu hồi trên phạm

vi cả nước, đến từng địa phương, cơ sở Đây là một thách thức rất lớn đối vớiviệc triển khai các dự án hiện nay, đòi hỏi chúng ta phải giải quyết hàng loạtcác vấn đề liên quan đến người dân mất đất như: đời sống, việc làm của ngườidân bị thu hồi đất và giá trị phần đất đai bị thu hồi của người dân phải xác

định như thế nào để thỏa mãn thiệt hại mà họ phải gánh chịu, giải quyết ổnthỏa tâm trạng của người dân sau khi bị thu hồi đất cũng là những vấn đề vôcùng quan trọng.

Là một trong những quận nội thành, Tây Hồ là một quận nằm ở phía Bắccủa trung tâm thành phố Hà Nội Hiện nay, quá trình công nghiệp hóa, hiệnđại hóa, đô thị hóa đang diễn ra rất mạnh, rất nhiều dự án đã và đang triểnkhai, vấn đề chuyển đổi quỹ đất đang sử dụng hiện nay sang đất triển khai dự

án đang diễn ra nhanh

Trong những năm qua, công tác giải phóng mặt bằng của quận đã thựchiện tốt, đúng với chính sách, pháp luật của Nhà nước nói chung và phươngchâm chỉ đạo của thành phố nói riêng Các dự án về cơ bản đã hoàn thànhcông tác giải phóng mặt bằng đáp ứng yêu cầu tiến độ thi công theo kế hoạch

đề ra, góp phần quan trọng vào việc thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế

- xã hội, ổn định chính trị Tuy nhiên trong quá trình thực hiện vẫn còn một sốvướng mắc, tồn tại cần giải quyết

Để góp phần hoàn thiện chính sách bồi thường thiệt hại khi Nhà nướcthu hồi đất nhằm đảm bảo lợi ích hợp pháp của tổ chức, hộ gia đình, cá nhân

có đất bị thu hồi, góp phần hạn chế tranh chấp, khiếu kiện về đất đai trongviệc bồi thường giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất, thực tế đangđặt ra nhiều vấn đề phải nghiên cứu nghiêm túc, từ đó có thể đưa ra các giảipháp đúng và toàn diện, đáp ứng các yêu cầu đặt ra

Từ thực tế trên, tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài “Đánh giá thực trạng công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ở một

số dự án trên địa bàn quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội”.

2 Mục đích và yêu cầu của đề tài

a Mục đích nghiên cứu

- Tìm hiểu và đánh giá kết quả thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

khi Nhà nước thu hồi đất tại hai dự án:

+Dự án xây dựng 03 tuyến đường khung và quảng trường trung tâm khu

đô thị Tây Hồ Tây

+ Dự án xây dựng nhà ở cụm 9, phường Phú Thượng

- Rút ra những ưu điểm và vấn đề còn tồn tại trong việc thực hiện chínhsách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư nhằm khắc phục những bất cập hiện nay

- Đề xuất các giải pháp góp phần thực hiện tốt hơn các chính sách về bồithường, hỗ trợ và tái định cư tại các dự án trên địa bàn quậnTây Hồ

b Yêu cầu nghiên cứu

- Hiểu và nắm vững chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, các vănbản pháp lí có liên quan đến công tác bồi thường giải phóng mặt bằng

- Các số liệu điều tra phải phản ánh đúng, khách quan tình hình thực hiệnchính sách bồi thường, hỗ trợ và TĐC khi Nhà nước thu hồi đất tại một số dự

án trên địa bàn quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội

- Nguồn số liệu, tài liệu điều tra thu thập được phải tin cậy và chính xác

- Các đề nghị, kiến nghị phải có tính khả thi

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Cơ sở khoa học về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

Theo khoản 14 Điều 3 Luật đất đai 2013 hỗ trợ được giải thích như sau:

“Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trợ giúp cho người

có đất bị thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất và phát triển”.

d Tái định cư

Tái định cư là quá trình từ bồi thường cho các tài sản bị thiệt hại, di dânđến nơi ở mới cùng các biện pháp hỗ trợ việc tái tạo lại các tài sản bị mấthoặc hỗ trợ di chuyển trong trường hợp hộ phải di chuyển và cuối cùng làtoàn bộ các chương tình biện pháp nhằm giúp những người bị ảnh hưởng khôiphục lại cuộc sống và nguồn thu nhập của họ và ổn định đời sống người dân

Tái định cư dùng để chỉ những ảnh hưởng tác động đến đời sống củangười dân do bị mất tài sản và nguồn thu nhập trong quá trình phát triển dự ángây ra, bất kể có phải di chuyển hay không và các chương trình nhằm khôiphục cuộc sống của họ Tái định cư bao hàm cả việc thực hiện chính sách bồithường thiệt hại khi thu hồi đất Tái định cư bao hàm cả việc thực hiện chínhsách bồi thường thiệt hại khi thu hồi đất Tái định cư theo nghĩa hẹp là quátrình di chuyển người dân đến nơi ở mới.

1.1.2 Đặc điểm của bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất để xây dựng các công trình mangtính đa dạng và phức tạp

- Tính đa dạng thể hiện: mỗi dự án được tiến hành trên một vùng đấtkhác nhau với điều kiện tự nhiên kinh tế, xã hội dân cư khác nhau:

+ Khu vực trung tâm đô thị (mật độ dân cư cao, giá trị đất và tài sản trênđất lớn, mức sống và trình độ dân cư cao);

+ Khu vực ven đô (mật độ dân cư khá cao, hoạt động sản xuất: côngnghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại, buôn bán nhỏ đa dạng, mức sống

và trình độ dân cư trung bình);

+ Khu vực nông thôn (mật độ dân cư thấp hơn, hoạt động sản xuất chủyếu là sản xuất nông nghiệp, đời sống phụ thuộc chính vào nông nghiệp, mứcsống và trình độ dân cư thấp)

- Tính phức tạp: Ở khu vực nông thôn, dân cư chủ yếu sống nhờ vào hoạtđộng sản xuất nông nghiệp mà đất đai lại là tư liệu sản xuất quan trọng trongkhi trình độ sản xuất của nông dân thấp, khả năng chuyển đổi nghề nghiệpkhó khăn do đó tâm lý dân cư vùng này là giữ được đất để sản xuất, thậm chí

họ cho thuê đất còn được lợi nhuận cao hơn là sản xuất nhưng họ vẫn khôngcho thuê; tình hình đó đã dẫn đến công tác tuyên truyền, vận động dân cư

tham gia di chuyển là rất khó khăn và việc hỗ trợ chuyển nghề nghiệp là điềucần thiết để đảm bảo đời sống dân cư sau này.

Ở khu vực đô thị, việc thu hồi đất, bồi thường GPMB liên quan đến đất ởlại càng phức tạp hơn do đất ở là tài sản có giá trị lớn, gắn bó trực tiếp với đờisống và sinh hoạt của người dân mà tâm lý, tập quán là ngại di chuyển chỗ ở;nguồn gốc sử dụng đất phức tạp, tình trạng lấn chiếm, xây dựng nhà trái phépchưa được xử lý dẫn đến việc phân tích hồ sơ đất đai và áp giá phương án bồithường gặp rất nhiều khó khăn Tình trạng chung thiếu quỹ đất dành cho khutái định cư cũng như chất lượng khu tái định cư thấp chưa đảm bảo được yêucầu…Sự tồn tại cơ chế 2 giá với sự chênh lệch lớn giữa giá đất Nhà nước vàgiá thị trường làm cho việc áp dụng giá đất ở để tính bồi thường không được

sự đồng thuận của những người dân

1.1.3 Cơ sở pháp lí của công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng

1.1.3.1 Trước khi có Luật Đất đai 1993

Luật đất đai năm 1988 ra đời dựa trên quy định đất đai thuộc sở hữu toàn dân

do Nhà nước thống nhất quản lý Tại Khoản 4 Điều 48 quy định: “Đền bù thiệt hạithực tế cho người đang sử dụng đất bị thu hồi để giao cho mình, bồi hoàn thànhquả lao động và kết quả đầu tư đã làm tăng giá trị của đất đó theo quy định củapháp luật.”

Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 186-HĐBT ngày 31/5/1990, vềbồi thường thiệt hại đất nông nghiệp, đất có rừng để sử dụng vào mục đích khác.Căn cứ để tính mức bồi thường thiệt hại về đất nông nghiệp và đất có rừng tạiquyết định này là diện tích, chất lượng và vị trí đất Toàn bộ tiền bồi thường phảinộp vào ngân sách Nhà nước và được điều tiết theo phân cấp ngân sách Trungương 30%, Địa phương 70% để sử dụng vào mục đích khai hoang, phục hóa vàđịnh canh, định cư cho nhân dân vùng bị thu hồi đất

Hiến pháp năm 1992 ra đời là bước ngoặt quan trọng trong việc xây dựng

chính sách pháp luật đất đai nói chung và chính sách bồi thường, GPMB nóiriêng, đó là:

+ Tại Điều 17 quy định “Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước thốngnhất quản lý theo quy hoạch và pháp luật”

+ Tại Điều 18 quy định “Các tổ chức và cá nhân được Nhà nước giao đất sửdụng lâu dài và được chuyển nhượng quyền sử dụng đất theo quy định của phápluật”

+ Tại Điều 23 quy định “Tài sản hợp pháp của cá nhân, tổ chức không bịquốc hữu hóa Trong trường hợp thật cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh và vìlợi ích của quốc gia, Nhà nước trưng mua hoặc trưng dụng có bồi thường tài sảncủa cá nhân hoặc tổ chức theo thời giá thị trường Thể thức trưng mua, trưng dụng

do luật định”

1.1.3.2 Thời kỳ 1993 đến 2003

Hiến pháp 1992 đặt nền móng cho việc xây dựng chính sách bồi thườngGPMB qua những điều 17, 18, 23

Trên cơ sở Hiến pháp 1992, Luật đất đai 1993 được Quốc hội thông qua và

có hiệu lực từ ngày 15 tháng 10 năm 1993 Với quy định “đất có giá” và người sửdụng đất có các quyền và nghĩa vụ, đây là sự đổi mới có ý nghĩa rất quan trọngđối với công tác bồi thường GPMB của Luật đất đai năm 1993

Những quy định về bồi thường GPMB của Luật đất đai năm 1993 đã thuđược những thành tựu quan trọng trong giai đoạn đầu thực hiện, nhưng càng vềsau, do sự chuyển biến mau lẹ của tình hình kinh tế xã hội, nó đã dần mất đi vaitrò làm động lực thúc đầy phát triển Để tạo điều kiện đẩy nhanh tốc độ GPMB,đẩy nhanh tiến độ thi công công trình, đồng thời đảm bảo quyền lợi hợp pháp củangười sử dụng đất, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật đất đai đã đượcthông qua ngày 29 tháng 6 năm 2001

Để cụ thể hóa các quy định của Luật đất đai năm 1993 và Luật sửa đổi, bổ

sung một số điều của Luật đất đai năm 2001, nhiều văn bản quy định về chínhsách bồi thường GPMB đã được ban hành, bao gồm:

- Nghị định số 90/CP ngày 17/9/1994 của Chính phủ quy định về việc bồithường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích an ninh, quốcphòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng Xét về tính chất và nội dung, Nghị định90/CP đã đáp ứng được một số yêu cầu nhất định, so với các văn bản trước, Nghịđịnh này là văn bản pháp lý mang tính toàn diện cao và cụ thể hóa việc thực hiệnchính sách bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, việc đền bù bằng đất cùng mụcđích sư dụng, cùng hạng đất vv

- Nghị định 87/CP ngày 17/8/1994 ban hành khung giá các loại đất;

Thông tư Liên bộ số 94/TTLB ngày 14/11/1994 của Liên bộ Tài chính Xây dựng - Tổng cục Địa chính - Ban vật giá Chính phủ hướng dẫn thi hành Nghịđịnh 87/CP;

Nghị định số 22/1998/NĐ CP ngày 24/4/1998 của Chính phủ về việc bồithường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng,

an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng; thay thế Nghị định số 90/CP nói trên;

- Thông tư 145/1998/TT-BTC ngày 04/11/2998 của Bộ Tài chính hướng dẫnthi hành Nghị định số 22/1998/NĐ-CP ngày 24/4/1998 của Chính phủ

* Chính sách bồi thường GPMB cụ thể theo quy định của Nghị định số22/1998/NĐ-CP và Thông tư số 145/1998/TT-BTC [4]:

Nghị định số 22/1998/NĐ-CP và Thông tư số 145/1998/TT-BTC đã quyđịnh rõ phạm vi áp dụng bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất, đối tượngphải bồi thường thiệt hại, đối tượng được bồi thường thiệt hại, phạm vi bồi thườngthiệt hại và các chính sách cụ thể về bồi thường thiệt hại về đất, tài sản gắn liềnvới đất, việc lập khu TĐC cũng như việc tổ chức thực hiện

1.1.3.3 Thời kỳ từ khi có Luật Đất đai năm 2003

Luật đất đai năm 2003 được Quốc hội thông qua và có hiệu lực ngày 01tháng 7 năm 2004 Để hướng dẫn việc bồi thường GPMB theo quy định của Luậtđất đai năm 2003, một số văn bản sau đã được ban hành:

- Nghị định số 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 về phương pháp xác địnhgiá đất và khung giá các loại đất;

- Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồithường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất;

- Nghị định số 17/2006/NĐ-CP ngày 27/1/2006 của Chính phủ về sửa đổi,

bổ sung một số điều của các Nghị định hướng dẫn thi hành Luật đất đai và Nghịđịnh số 187/2004/NĐ-CP về việc chuyển công ty Nhà nước thành công ty cổphần;

- Thông tư số 116/2004/TT-BTC ngày 07/12/2004 của Bộ Tài chính hướngdẫn thực hiện Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03//12/20004 của Chính phủ

về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất

- Thông tư số 69/2006/TT-BTC ngày 02/8/2006 của Bộ Tài chính sửa đổi,

bổ sung Thông tư 116/2004/TT-BTC ngày 07/12/2004 của Bộ Tài chính hướngdẫn thực hiện Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03//12/20004 của Chính phủ

về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất

Về cơ bản, chính sách bồi thường GPMB theo Luật đất đai 2003 đã kế thừanhững ưu điểm của chính sách trong thời kỳ trước, đồng thời có những đổi mớinhằm góp phần tháo gỡ các vướng mắc trong việc bồi thường GPMB hiện nay.Tuy nhiên để thao gỡ những vướng mắc, khó khăn trong công tác bồi thườngGPMB ngày 25/5/2007, Chính phủ đã ban hành Nghị định 84/2007/NĐ-CP quyđịnh bổ sung về việc cấp GCNQSDĐ, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất,trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giảiquyết khiếu nại về đất đai; Thông tư 06 Hướng dẫn thực hiện một số điều của

Nghị định 84/2007/NĐ-CP, Thông tư 145/2007/TT-BTC Hướng dẫn thực hiệnNghị định số 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 của Chính phủ về phương phápxác định giá đất; Thông tư Liên tịch số 14/2008/TTLT/BTC-BTNMT ngày31/1/2008 Hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định 84/2007/NĐ-CP ngày25/5/2007 của Chính phủ quy định bổ sung về việc cấp GCNQSDĐ, thu hồi đất,thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, TĐC khi Nhànước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai; Nghị định số 69/2009/NĐ-CPngày 13/8/2009 của Chính phủ về quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giáđất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và TĐC; Thông tư số 14/2009/TT-BTNMTngày 01/10/2009 của Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định chi tiết về bồithường, hỗ trợ, TĐC và trình tự, thủ tục thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất

Về Nghị định 69/2009/NĐ-CP tập trung vào việc làm rõ, bãi bỏ một số điềuNghị định 181/2004/NĐ-CP và Nghị định số 84/2007/NĐ-CP về một số nhữngvấn đề cơ bản về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ vàTĐC Nguyên tắc xuyên suốt của Nghị định 69/2009/NĐ-CP là đảm bảo quyền vàlợi ích hợp pháp của người sử dụng đất, thực hiện hài hòa 3 lợi ích: Người sửdụng đất, nhà đầu tư và quyền của Nhà nước theo quy định của pháp luật

1.1.3.4 Thời kỳ từ khi có Luật Đất đai năm 2013

Nhằm bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp cho người bị thu hồi đất,khắc phục bất cập và điều tiết một cách hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sửdụng đất và nhà đầu tư, đồng thời nhằm giảm thiểu khiếu kiện trong bồi thường,GPMB, Luật đất đai 2013 được Quốc hội thông qua tại kì họp thứ 6 và có hiệu lựcthi hành từ ngày 01/7/2014 Nhiều văn bản dưới Luật như Nghị định, Thông tư cụthể hóa các điều luật về giá đất, bồi thường, TĐC

Luật đất đai 2013 vừa tiếp tục kế thừa, luật hóa những quy định còn phù hợp

đã và đang đi vào cuộc sống của pháp luật Đất đai 2003, nhưng đồng thời đã sửađổi, bổ sung một số quy định mới nhằm tháo gỡ những hạn chế, bất cập của pháp

luật Đất đai 2003, đưa chính sách về bồi thường, hỗ trợ và TĐC trong Nghị quyết19/NQ-TW đi vào cuộc sống.

Có thể khái quát một số nội dung chủ yếu mang tính đổi mới về lĩnh vực bồithường, GPMB quy định trong Luật Đất đai 2013 so với Luật Đất Đai 2003 cụ thểnhư sau:

- Nguyên tắc bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất: Luật đất đai 2013

đã tách nguyên tắc bồi thường về đất và nguyên tắc bồi thường thiệt hại về tài sản,ngừng sản xuất, kinh doanh khi Nhà nước thu hồi đất thành 02 điều riêng biệt(Điều 74 và Điều 88, LĐĐ 2013) Trong đó, quy định cụ thể các nguyên tắc bồithường về đất và các nguyên tắc bồi thường thiệt hại về tài sản gắn liền với đất khiNhà nước thu hồi đất để các bộ, ngành, địa phương và người thu hồi đất căn cứvào đó thống nhất thực hiện Việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất phải bảođảm dân chủ, khách quan, công bằng, công khai, kịp thời và đúng quy định củapháp luật

- Điều kiện để được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đíchquốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng đốivới từng loại đối tượng mà Nhà nước thu hồi đất Trong đó, Luật bổ sung thêm 02trường hợp được bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất quy định tại Điều 75,Luật đất đai 2013 Đây là một tiến bộ mới vì trước đây đối với các trường hợp đất

do cơ sở tôn giáo đang sử dụng vào mục đích sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp,sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp, làm cơ sở từ thiện, không phải là đất do Nhànước giao mà có nguồn gốc do nhận chuyển nhượng, nhận tặng cho hợp pháphoặc khai hoang trước ngày 01/7/2004 thì không được bồi thường, hỗ trợ điều nàygây vướng mắc trong quá trình thực hiện

Cơ chế, chính sách: Chi phí đầu tư vào đất còn lại được quy định chi tiết đốivới từng loại đất, gồm đất ở, đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp không phải đất

ở và theo từng loại đối tượng sử dụng đất Đặc biệt, việc xác định mức bồi thường

cho người có đất thu hồi đối với đất sử dụng có thời hạn không chỉ căn cứ vào loạiđất, đối tượng sử dụng mà còn phải căn cứ thời hạn sử dụng đất còn lại của người

sử dụng đất đối với loại đất đó “Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đấtngoài việc được bồi thường theo quy định của Luật này còn được Nhà nước xemxét hỗ trợ; việc hỗ trợ phải đảm bảo khách quan, công bằng, kịp thời, công khai vàđúng quy định của pháp luật” (Khoản 1, Điều 84, LĐĐ 2013)

Ngoài ra, Luật cũng quy định hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề, tìm kiếm việclàm cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất ở kết hợp kinh doanh dịch vụ mà nguồnthu nhập chính là từ hoạt động kinh doanh dịch vụ khi Nhà nước thu hồi đất màphải di chuyển chỗ ở Đồng thời, họ còn được vay vốn tín dụng ưu đãi để pháttriển sản xuất, kinh doanh (Khoản 2, Điều 84, LĐĐ 2013)

Luật quy định cụ thể hơn về TĐC nhằm khắc phục tình trạng các địa phươngchưa lập khu TĐC đã thực hiện thu hồi đất ở, thậm chí có những dự án người cóđất bị thu hồi phải đi thuê nhà ở nhiều năm mà vẫn chưa bố trí vào khu TĐC Cụthể, UBND cấp tỉnh, cấp huyện có trách nhiệm tổ chức lập và thực hiện dự ánTĐC đảm bảo tiêu chuẩn, quy chuẩn xây dựng, phù hợp với điều kiện, phong tục,tập quán của từng vùng, miền Việc thu hồi đất ở chỉ được thực hiện sau khi hoànthành xây dựng nhà ở hoặc cơ sở hạ tầng của khu TĐC (Điều 85, LĐĐ 2013).Ngoài ra, Luật sửa đổi, bổ sung quy định về bố trí TĐC cho người bị thu hồiđất ở mà phải di chuyển chỗ ở, cụ thể người có đất thu hồi được bố trí TĐC tạichỗ nếu tại khu vực thu hồi đất có dự án TĐC hoặc có điều kiện bố trí TĐC Ưutiên vị trí thuận lợi cho người có đất thu hồi sớm bàn giao mặt bằng, người có đấtthu hồi là người có công với cách mạng

Giá đất cụ thể tính thu tiền sử dụng đất tại nơi TĐC, giá bán nhà ở TĐC doUBND cấp tỉnh quyết định Trường hợp người có đất thu hồi được bố trí TĐC màtiền bồi thường, hỗ trợ không đủ để mua một suất TĐC tối thiểu thì được Nhànước hỗ trợ tiền để mua một suất TĐC tối thiểu (Điều 86, LĐĐ 2013)

Giá đất bồi thường: Không áp dụng theo bảng giá đất mà áp dụng giá đất cụthể do UBND cấp tỉnh quyết định tại thời điểm quyết định thu hồi đất; quy định

cụ thể điều kiện được bồi thường về đất, bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại,bồi thường tài sản gắn liền với đất; quan tâm hơn đến đảm bảo sinh kế cho người

có đất thu hồi thông qua quy định các khoản hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất như

hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất; hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tạo việclàm; hỗ trợ TĐC; quy định trách nhiệm trong việc lập các khu TĐC bảo đảm tiêuchuẩn, quy chuẩn; phù hợp với điều kiện, phong tục, tập quán của từng vùngmiền; quy định quyền tham gia của người dân trong quá trình lập và thực hiệnphương án bồi thường, hỗ trợ TĐC

Đây là một trong những điểm mới của Luật Đất đai 2013 mà Luật Đất đai

2003 chưa quy định rõ, những quy định này sẽ giải quyết được những vướng mắctrong việc bồi thường, hỗ trợ đất đối với đất do cơ sở tôn giáo đang sử dụng vàomục đích sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp,làm cơ sở hoạt động từ thiện, không phải là đất được Nhà nước giao mà có nguồngốc do nhận chuyển nhượng, nhận tặng cho hợp pháp hoặc khai hoang trước ngày

01 tháng 7 năm 2004

1.2 Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trên thế giới và kinh nghiệm cho Việt Nam

1.2.1 Tại Trung Quốc

Luật đất đai ra đời năm 1986, đã qa nhiều lần sửa đổi bổ sung các năm 1988,

2004, chia đất thành đất nông dụng, đất dùng vào xây dựng và đất chưa lợi dụng.Luật quy định mọi đơn vị và cá nhân khi cần đất đai để tiến hành xây dựng thìphải căn cứ vào pháp luật mà xin sử dụng đất thuộc sở hữu Nhà nước, trừ trườnghợp xây dựng xí nghiệp hương trấn, nhà ở nông thôn, cơ sở hạ tầng và công íchhương trấn Nếu Nhà nước chấp nhận đề nghị đó thì trưng dụng đất thuộc sở hữuNhà nước để cung ứng (trong một số trường hợp thì gọi là thu hồi quyền sử dụng

đất), khi không có hoặc không đủ loại đất này thì trưng thu đất thuộc sở hữu tậpthể để chuyển đổi đất thành đất thuộc sở hữu Nhà nước

Trung Quốc rất coi trọng việc bảo vệ đất canh tác, đặc biệt là “đất ruộng cơbản” đã được chính quyền xác định dùng vào sản xuất lương thực, bông, dầu ăn,rau, hoặc đã có công trình thủy lợi tốt Luật còn quy định cụ thể đất ruộng cơ bảnphải chiếm 80% trở lên đất canh tác của mỗi tỉnh Nguyên tắc bảo vệ đất canh tác

là “chiếm bao nhiêu, khẩn bấy nhiêu”, nếu không có điều kiện thì nộp phí khaikhẩn cho cấp tỉnh dùng để khai hoang Cấm không được chiếm dụng đất canh tác

để xây lò gạch, mồ mả hoặc tự ý xây nhà, đào lấy cát, khai thác đá, quặng Việctrưng thu các đất sau đây phải được Quốc vụ viện (Chính phủ) phê chuẩn: (1) đấtruộng cơ bản; (2) đất canh tác vượt quá 35 ha; (3) đất khác vượt quá 70 ha Trưngthu các đất khác do chính quyền cấp tỉnh phê chuẩn rồi báo cáo Quốc vụ viện.Khi trưng thu đất đai thì phải bồi thường hiện trạng sử dụng đất lúc đó Chiphí bồi thường bao gồm tiền bồi thường đất, tiền trợ giúp an cư tính theo số nhânkhẩu của hộ gia đình và tiền hoa màu Tiền bồi thường đất bằng 6 - 10 lần, còntổng số tiền trợ giúp an cư tối đa không quá 15 lần giá trị trung bình sản lượnghàng năm của 3 năm trước trưng thu

Đối với đất thuộc sở hữu Nhà nước, khi nhu cầu đất vì lợi ích công cộnghoặc để cải tạo các khu đô thị cũ đã được cấp có thẩm quyền phê chuẩn thì đượcthu hồi quyền sử dụng đất có bồi thường Khi đó để thu hồi đất buộc phải di dờinhà cửa, vì vậy năm 1991 Quốc vụ viện ban hành Điều lệ quản lý di dời nhà cửa

đô thị, đến năm 2001 thì thay bằng Điều lệ mới Theo điều lệ này thì bên di dờiphải bồi thường về nhà cửa cho bên bị di dời bằng tiền tính theo giá thị trườnghoặc bằng cách chuyển đổi tài sản Không bồi thường nhà xây trái phép hoặc nhàtạm đã hết hạn

Nói chung, chính quyền các thành phố lớn đều dựa trên văn bản pháp quycủa Nhà nước để ban hành các quy định, điều lệ của địa phương về trưng thu đất

và di dời nhà cửa

1.2.2 Tại Thái Lan

Không có chính sách đền bù TĐC quốc gia, vì đa hình thức sở hữu đất đainhưng tại Hiến pháp năm 1982 quy định việc trưng dụng đất cho các mục đíchxây dựng cơ sở hạ tầng, quốc phòng, phát triển nguồn tài nguyên cho đất nước,phát triển đô thị cải tạo đất đai và mục đích công cộng khác phải theo thời giá thịtrường cho những người hợp pháp về tất cả thiệt hại do việc trưng dụng gây ra vàquy định việc bồi thường phải khách quan cho người chủ mảnh đất và người cóquyền thừa kế tài sản đó Dựa trên những quy định này, các ngành có quy định chitiết cho việc thực hiện trưng dụng đất của ngành mình

Năm 1987, Thái Lan ban hành Luật về trưng dụng BĐS áp dụng cho việctrưng dụng đất sử dụng vào mục đích xây dựng tiện ích công cộng, quốc phòng,phát triển nguồn tài nguyên hoặc có lợi ích khác cho đất nước phát triển đô thị,nông nghiệp, công nghiệp, cải tạo đất đai vào các mục đích công cộng Luật quyđịnh những nguyên tắc trưng dụng đất, nguyên tắc tính giá trị bồi thường các loạitài sản bị thiệt hại Căn cứ vào đó, từng ngành đưa ra các quy định cụ thể về trình

tự tiến hành bồi thường TĐC, nguyên tắc cụ thể xác định giá bồi thường, các bướclập và phê duyệt dự án bồi thường thủ tục thành lập các cơ quan, ủy ban tính toánbồi thường TĐC, trình tự đàm phán, nhận tiền bồi thường quyền khiếu nại, quyềnkhởi kiện đưa tòa án Ví dụ:

Trong ngành điện năng thì cơ quan điện lực Thái Lan là nơi có nhiều dự ánbồi thường TĐC lớn nhất nước, họ đã xây dựng chính sách riêng với mục tiêu:

“Đảm bảo cho những người bị ảnh hưởng và đạt một mức sống tốt hơn” thôngqua việc cung cấp cơ sở hạ tầng có chất lượng và đạt mức tối đa nhu cầu, đảm bảocho những người bị ảnh hưởng có thu nhập cao hơn và được tham gia nhiều hơnvào quá trình phát triển xã hội, vì vậy thực tế đã tỏ ra hiệu quả khi cần thu hồi đấttrong nhiều dự án

1.2.3 Ngân hàng phát triển Châu Á (ADB)

Theo ngân hàng phát triển Châu Á (ADB) thì việc bồi thường, hỗ trợ vàTĐC cũng phải hoàn thành xong trước khi tiến hành thực hiện dự án, trơng khi ởViệt Nam chưa có quy định rõ ràng về thời hạn này (rất nhiều dự án vừa giải tỏamặt bằng vừa triển khai thi công, chỗ nào GPMB xong thì thi công trước khi tránhlấn chiếm đất đai), do vậy nhiều gia đình còn chưa kịp thời sửa chữa, xây dựng lạihoặc xây dựng nhà ở mới ổn định trước khi giải tỏa

- Quy định của ngân hàng ADB là không những phải thông báo đầy đủ cácthông tin về các dự án cũng như chính sách bồi thường, TĐC của dự án cho các

hộ mà còn phải tham khảo ý kiến và tìm cách thỏa mãn các yêu cầu chính đángcủa họ trong suốt quá trình kế hoạch cũng như thực hiện công tác TĐC Ở ViệtNam, việc thực hiện đầy đủ nội dung này là rất khó khăn, vì việc thu hồi đất làquyền của Nhà nước nhưng việc di chuyển theo kế hoạch như thế nào, TĐC ra saohầu như không trả lời ngay được

- Theo quy định của ngân hàng ADB, ngoài giám sat nội bộ, cơ quan thựchiện dự án phải thuê một tổ chức bên ngoài giám sát độc lập để đảm bảo nhữngthông tin khách quan Nhiệm vụ của cơ quan giám sát độc lập phải kiểm tra quátrình triển khai của TĐC Từ đó, có những kiến nghị biện pháp giải quyết sao chocông tác TĐC đạt mục tiêu cuối cùng là giải quyết những vướng mắc nảy sinh.Các chính sách hiện hành tại Việt Nam chưa có quy định về giám sát độc lập

về TĐC Cho nên việc giám sát độc lập công tác TĐC là công tác khá mới mẻ và

ít cá nhân quen với công việc này

- Phạm vi ảnh hưởng của dự án phải quan tâm theo ADB là rất rộng còn theo

chính sách hiện hành của Việt Nam thì còn hạn chế

1.2.4 Kinh nghiệm cho Việt Nam

Mặc dù mỗi nước có chế độ sở hữu đất đai khác nhau nhưng chính sách thuhồi đất, pháp lý về thu hồi đất là yếu tố không thể thiếu trong quá trình phát triển

kinh tế đất nước, có thể chính sách pháp luật của các nước không quy định chi tiết

đến từng đối tượng nhưng bao quát đầy đủ (kể cả chính sách lẫn sự chuẩn bị về vốn và quỹ đất, quỹ nhà) cùng với các cơ chế phù hợp được người dân ủng hộ,

chấp thuận Đặc biệt là ý thức tự giác và sự tuân thủ luật pháp của người có đất bịthu hồi

Đối với các nước nêu trên, để thực hiện có hiệu quả chính sách thu hồi đấttrước hết phải hoạch định chiến lược các chính sách; xây dựng, bổ sung, điềuchỉnh kịp thời chính sách bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất; phổ biếnchính sách pháp luật về thu hồi đất, đưa pháp luật đất đai đi vào đời sống xã hội;kiên quyết xử lý thu hồi đất đối với tất cả các trường hợp không đủ điều kiện cấpGCNQSDĐ, đảm bảo kỷ cương trong công tác quản lý, sử dụng đất và đặc biệtcần quan tâm đến giá đền bù thiệt hại về đất đai, tài sản cho người bị thu hồi đấtvới mục tiêu đảm bảo cuộc sống cho người có đất bị thu hồi ngang bằng hoặc tốtđẹp hơn

Những kinh nghiệm này tác dụng trực tiếp và ảnh hưởng sâu sắc đối với điềukiện và hoàn cảnh thực tiễn ở Việt Nam Mặc dù mỗi nước đều có chế độ sở hữuđất đai riêng nhưng chính sách thu hồi đất đai là hiện tượng không tránh khỏitrong quá trình phát triển Qua nghiên cứu, chính sách quản lý, sử dụng đất củacác nước và tổ chức không có gì mới mà là do việc tuân thủ pháp luật đất đai rấtnghiêm minh, sự chấp hành vô điều kiện pháp luật trong quá trình thực hiện chínhsách thu hồi đất từ cơ quan có thẩm quyền đến người sử dụng đất Cuối cùng làtính pháp chế cho việc xây dựng nhà nước pháp quyền là nguyên nhân thành côngcủa mọi thành công ở các Nhà nước này

Ở nước ta, quá trình phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa, chủ động hội nhập kinh tế quốc tế đang đặt ra hàng loạt vấn đề bức xúc liênquan đến việc làm và chính sách giải quyết việc làm sau khi thu hồi đất Đây làtiền đề quan trọng để sử dụng có hiệu quả nguồn lực lao động, góp phần tích cực

vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Từ chính sách giải quyếtviệc làm sau khi thu hồi đất của Trung Quốc ta có thể rút ra một số bài học kinhnghiệm cho Việt Nam:

Thứ nhất, không ngừng phát triển và nâng cao chất lượng nguồn nhân lựctrên cơ sở nhu cầu lao động của xã hội

Thứ hai, phát triển mạnh mẽ những ngành nghề ứng dụng nhiều tiến bộ khoahọc - công nghệ và những ngành nghề sử dụng lao động

Thứ ba, phát triển hệ thống dịch vụ việc làm và thông tin thị trường lao động.Thứ tư, thực hiện cải cách chế độ tiền lương, thu nhập của người lao động

1.3 Chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất tại Việt Nam

1.3.1 Đánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất ở Việt Nam

1.3.1.1 Thành tựu

Ở nước ta, các quy định của pháp luật về bồi thường, hỗ trợ và TĐCngày càng phù hợp hơn với yêu cầu của thực tế cũng như yêu cầu của các quyluật kinh tế Nghị định 197/2004/NĐ-CP, Nghị định 84/2007/NĐ-CP và đặcbiệt là Luật đất đai 2013 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2014 và sự ra đờicủa Nghị định 47/2014/NĐ-CP đã thể hiện được tính khả thi và vai trò tíchcực của các văn bản pháp luật Vì thế, công tác bồi thường, hỗ trợ, TĐC trongthời gian qua đã đạt được các kết quả khả quan, thể hiện trên một số khía cạnhchủ yếu sau:

Thứ nhất, đối tượng được bồi thường, hỗ trợ, TĐC ngày càng được xácđịnh đầy đủ chính xác (Khoản 1, Điều 14, Nghị định 69/2009/NĐ-CP), phùhợp với tình hình thực tế của đất nước, giúp cho công tác quản lí đất đai củaNhà nước được nâng cao, người nhận đền bù cũng thấy thảo đáng (Khoản 2,

3, 4 Điều 14 Nghị định 69/2009/NĐ-CP);

Thứ hai, mức bồi thường hỗ trợ ngày càng cao, tạo điều kiện cho ngườidân bị thu hồi đất có thể khôi phục lại tài sản bị mất Một số biện pháp hỗ trợ

đã được bổ sung và quy định rất rõ ràng, thể hiện được tinh thần đổi mới củaĐảng và Nhà nước nhằm giúp cho người dân ổn định về đời sống và sản xuất;Thứ ba, việc bổ sung nghị định 197/2004/NĐ-CP về việc tự thỏa thuậncủa các nhà đầu tư cần đất với người sử dụng đất đã góp phần giảm sức épcho các cơ quan hành chính trong việc thu hồi đất;

Thứ tư, trình tự thủ tục tiến hành bồi thường, hỗ trợ và TĐC (Điều 28,

29 Nghị định 69/2009/NĐ-CP) đã giải quyết được nhiều khúc mắc trong thờigian qua, giúp cho các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thực hiện công tácbồi thường, TĐC có hiệu quả;

Thứ năm, các địa phương bên cạnh việc thực hiện các quy định của LuậtĐất đai năm 2003, các nghị định hướng dẫn thi hành, đã dựa trên sự địnhhướng chính sách của Đảng và Nhà nước, tình hình thực tế tại địa phương đểban hành các văn bản pháp luật áp dụng cho địa phương mình, làm cho côngtác bồi thường, hỗ trợ và TĐC được thực hiện hợp lí và đạt hiệu quả cao hơn

Do đã vận dụng các chính sách bồi thường, hỗ trợ và TĐC thỏa đáng nên việcthu hồi đất đã tiến hành bình thường, mặc dù vẫn còn những khiếu nại nhưngcon số này ít và không gây trở ngại đáng kể trong quá trình thực hiện;

Thứ sáu, nhận thức về tầm quan trọng, ý nghĩa nhân văn cũng như tínhchất phức tạp của vấn đề thu hồi đất, TĐC của các nhà quản lí, hoạch địnhchính sách của chính quyền địa phương được nâng lên Chính phủ đã có nhiều

nỗ lực để tạo điều kiện vật chất và kĩ thuật trong việc bồi thường, hỗ trợ,TĐC Đội ngũ cán bộ làm công tác bồi thường, hỗ trợ và TĐC có năng lực và

có nhiều kinh nghiệm ngày càng đông đảo; chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn củacông tác bồi thường, hỗ trợ, TĐC giữa các bộ, ban, ngành có các dự án đầu tưngày càng được mở rộng và có hiệu quả Nhờ những cải thiện về quy phạm

pháp luật về phương pháp tổ chức, về năng lực thực thi GPMB, tiến độGPMB trong các dự án đầu tư gần đây đã được rút ngắn hơn so với các dự án

cũ, góp phần giảm bớt tác động tiêu cực đối với người dân cũng như đối với

dự án Việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và TĐC đã giúp cho đấtnước ta xây dựng cơ sở vật chất, phát triển cơ cấu hạ tầng, xây dựng khu chếxuất, khu công nghiệp, khu công nghệ cao, các dự án trọng điểm của Nhànước, cũng như góp phần chuyển đổi cơ cấu nền kinh tế, ổn định đời sống sản

xuất cho người có đất bị thu hồi (GVC TS Phạm Phương Nam, 2011).

Thứ bảy, Luật đất đai 2013 và Nghị định 47/2014/NĐ-CP có hiệu lực thihành từ 01/7/2014 đã đã thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Nhà nước trongchính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với người dân bị thu hồi đấttrong đó có thu hồi đất ở Điều này sẽ góp phần làm cho cuộc sống người dânthuộc đối tượng bị thu hồi đất có thể tiếp tục ổn định cuộc sống, đảm bảo sự

ổn định chung của xã hội Cụ thể:

- Luật Đất đai 2013 đã “luật hóa” các quy định về bồi thường, hỗ trợ, táiđịnh cư theo nghị định 197/2004/NĐ-CP và Nghị định 69

Có thể nhận thấy các chế định bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhànước thu hồi đất ở trong Luật đất đai năm 2003 được quy định trong một số ítđiều luật mà quy định chủ yếu là ở Nghị định 197/2004/NĐ-CP và Nghị định69/2009/NĐ-CP mà trên thực tế là đã không thể thể chế, truyền tải một cáchthống nhất các quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư Khắc phục hạn chếnày, Luật đất đai 2013 đã luật hóa các quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định

cư tại các Nghị định 197/2004/NĐ-CP và Nghị định 69/2009/NĐ-CP nhằmđảm bảo sự áp dụng một cách thống nhất các quy định của pháp luật trong bồithường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ở nói riêng và các loại đấtkhác nói chung

Hơn nữa Luật đất đai 2013 trong quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định

cư cũng sửa đổi, bổ sung đối tượng được bồi thường là người Việt Nam định

cư ở nước ngoài đang sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại ViệtNam mà đủ điều kiện được bồi thường; Tổ chức kinh tế, người Việt Nam định

cư ở nước ngoài, tổ chức, cá nhân nước ngoài, tổ chức kinh tế liên doanh đang

sử dụng đất để thực hiện dự án xây dựng nhà ở cho phù hợp với thực tiễn vàquy định của luật Với quy định mới này sẽ khắc phục bất cập trong thực tiễnthực hiện bồi thường đất ở, đảm bảo sự bình đẳng giữa hộ gia đình, cá nhântrong nước với người Việt Nam định cư ở nước ngoài, đảm bảo tốt hơn quyền

và lợi ích cho người bị thu hồi đất, giảm thiểu khiếu nại về đất đai

- Quy định rõ các hình thức bồi thường Trước đây Luật Đất đai 2003mới chỉ quy định về các loại bồi thường: giao đất ở mới, nhà tái định cư mớihoặc bồi thường bằng tiền mà không quy định rõ trường hợp nào giao đấtmới, trường hợp nào giao nhà tái định cư mới hoặc trả bằng tiền

Còn theo Luật đất đai 2013 thì đã quy định cụ thể:

“Trường hợp không còn đất ở, nhà ở nào khác trong địa bàn xã, phường,thị trấn nơi có đất thu hồi thì được bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở; trườnghợp không có nhu cầu bồi thường bằng đất ở hoặc nhà ở thì Nhà nước bồithường bằng tiền;

Trường hợp còn đất ở, nhà ở trong địa bàn xã, phường, thị trấn nơi có đấtthu hồi thì được bồi thường bằng tiền Đối với địa phương có điều kiện về quỹđất ở thì được xem xét để bồi thường bằng đất ở.”

Như vậy, quy định mới này đã tạo điều kiện cho công tác lập và thựchiện bồi thường khi thu hồi đất ở nói riêng triển khai có hiệu quả đồng thờicũng tạo cho những đối tượng thực sự có nhu cầu về nhà ở thực sự nhận đượcnhà ở, đối tượng đã có nhà mà muốn được bồi thường bằng tiền sẽ được bồithường bằng tiền

- Mở rộng thêm khoản hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất ở cho người cóđất bị thu hồi. 

Theo hướng dẫn tại Nghị định 47/2014 NĐ-CP thì ngoài các khoản hỗtrợ về tái định cư, di chuyển chỗ ở mà đã từng được quy định tại Luật đất đai

2003 trước đây thì hiện nay người sử dụng đất khi bị thu hồi còn có thể đượcnhận các khoản hỗ trợ khác

     “ Ngoài việc hỗ trợ quy định tại các điều 19, 20, 21, 22, 23 và 24 củaNghị định này, căn cứ vào tình hình thực tế tại địa phương, Chủ tịch Ủy bannhân dân cấp tỉnh quyết định biện pháp khác để bảo đảm có chỗ ở, ổn địnhđời sống, sản xuất và công bằng đối với người có đất bị thu hồi…” - Điều 25Nghị định 47/2014/ NĐ-CP

Theo đó thì Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có thể quyết định cácbiện pháp khác để đảm bảo có chỗ ở, ổn định đời sống, sản xuất và công bằngđối với người có đất bị thu hồi Quy định mới này có thể tạo điều kiện cho cáctỉnh trong việc hỗ trợ cho những đối tượng thuộc diện bị thu hồi đất ở trongđịa bản tỉnh mà phải di chuyển chỗ ở cho phù hợp với những điều kiện riêngcủa tỉnh mình

- “Cụ thể hóa” tiêu chuẩn của khu tái định cư

Trước đây quy định định tiêu chuẩn của nhà tái định cư là phải “ đượcquy hoạch chung cho nhiều dự án trên cùng một địa bản và phải có điều kiệnphát triển bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ ” - Khoản 3 Điều 42 Luật đất đai

2003. Như vậy, áp dụng quy định của pháp luật để xác định mức độ phù hợp,

chất lượng của khu tái định cư mới là chung chung và khó có thể xác địnhđược Điều này dẫn đế tình trạng nhiều khu tái định cư chất lượng còn thấp,không đồng bộ về hạ tầng cơ sở, chưa đảm bảo được cuộc sống của người dânkhi ở nơi tái định cư mới Thậm chí còn có những dự án mà người có đất bị

thu hồi phải di dời ra khỏi nơi ở cũ, đi thuê nhà ở nhiều năm mà vẫn chưađược bố trí vào khu tái định cư.

Với mục đích đảm bảo cuộc sống của người dân nơi tái định cư, tránhtình trạng đã thu hồi nơi ở cũ mà chưa có bố trí nhà tái định cư cho người dânthì Luật đất đai 2013 đã có những quy định:

“ Việc thu hồi đất ở chỉ được thực hiện sau khi hoàn thành xây dựng nhà

ở hoặc cơ sở hạ tầng của khu tái định cư.” - Khoản 3 Điều 85 Luật Đất đai

2013 “ …khu tái định cư tập trung phải xây dựng cơ sở hạ tầng đồng bộ, đảmbảo tiêu chuẩn, quy chuẩn xây dựng, phù hợp với điều kiện, phong tục, tậpquán của từng vùng miền… ” - Khoản 2 Điều 85 Luật đất đai 2013

Như vậy, với quy định như trên, khu tái định cư sẽ phải được xây dựngtrước khi yêu cầu người dân phải di chuyển khỏi nơi ở cũ; nơi tái định cưkhông những phải đảm bảo được các tiêu chuẩn về chất lượng nhà, điều kiệnsống mà còn phải phù hợp với phong tục tập quán của người dân theo từngvùng miền cụ thể

Ngoài ra tại khoản 3 Điều 26 Nghị định 47/2014 cũng quy định: “…nhà

ở, đất ở trong khu tái định cư được bố trí theo nhiều cấp nhà, nhiều mức diệntích khác nhau phù hợp với các mức bồi thường và khả năng chi trả của ngườiđược tái định cư.” Với quy định này của Luật đất đai 2013 như hiện nay khi

mà nhà ở trong khu tái định cư được bố trí theo cấp nhà, diện tích thì sẽ đảmbảo được khả năng chi trả cũng như nhu cầu của người bị thu hồi đất về cácđiều kiện của nhà ở tái định cư cho phù hợp

luat-ve-boi-thuong-ho-tro-tai-dinh-cu/)

- Các văn bản, chính sách khi bàn hành chưa chặt chẽ còn nhiều kẽ hở,

từ ngữ khó hiểu, khó áp dụng ngay mà còn phải điều chỉnh nhiều Sự điềuchỉnh trong giá đền bù quá lớn hoặc chưa thực sự hợp lí với quy định củapháp luật hoặc không phù hợp với tình hình thực tế ở địa phương Chính sách

hỗ trợ công trình, vật kiến trúc thấp, không đáp ứng được giá trị của các hộtrước đó đã bỏ tiền ra xây dựng;

- Công tác tuyên truyền chưa đem lại hiệu quả cao Một số công dânkhông nhận giấy mời hoặc không tới dự họp, gây khó khăn cho công tác kêkhai diện tích đất và tài sản trên đất;

- Công tác công khai, công bố dự án đầu tư chưa thực hiện tốt, mới thựchiện cho có mà không chú ý đến vai trò của quần chúng nhân dân - nhữngngười bị thu hồi đất;

- Công tác quản lí đất đai còn lỏng lẻo, chưa xử lí nghiêm minh nhữnghành vi vi phạm trong sử dụng đất, công tác cấp giấy chứng nhận quyền sửdụng đất, quyền sở hữu nhà ở còn chậm trễ;

- Chính sách bồi thường: mức bồi thường, hình thức bồi thường cònnhiều bất cập;

- Một số cán bộ còn cửa quyền trong công tác quản lí đất đai, công tácGPMB, còn xuất hiện các hiện tượng móc ngoặc, tham ô, tham nhũng, lợi íchnhóm

Tóm lại, những vấn đề nảy sinh trong việc thực hiện công tác bồithường, hỗ trợ và TĐC khi Nhà nước thu hồi đất là không thể tránh khỏi đốivới bất cứ quốc gia nào, đặc biệt là ở các quốc gia đang phát triển Khắc phụcnhững tồn tại đó sẽ đảm bảo sự ổn định, nâng cao điều kiện sống cho ngườidân ở những khu vực có đất bị thu hồi, góp phần vào sự vận hành và pháttriển của thị trường bất động sản Việt Nam.

CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ TÀI LIỆU - SỐ LIỆU THU THẬP ĐƯỢC

2.1 Đối tượng nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: là phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng

và các văn bản pháp lí liên quan đến bồi thường, giải phóng mặt bằng của hai

dự án:

+ Dự án xây dựng 03 tuyến đường khung và quảng trường trung tâm khu

đô thị Tây Hồ Tây

+ Dự án xây dựng nhà ở cụm 9, phường Phú Thượng

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Dự án xây dựng 03 tuyến đường khung và quảng trường trung tâm khu

đô thị Tây Hồ Tây

+ Dự án xây dựng nhà ở cụm 9, phường Phú Thượng

2.2 Nội dung nghiên cứu

Nội dung đề tài đề cập tới là chính sách bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nướcthu hồi đất tại hai dự án, làm rõ một số nội dung cụ thể:

- Tìm hiểu những quy định chung về bồi thường, hỗ trợ, TĐC khi Nhànước thu hồi đất;

- Tìm hiểu việc thực hiện chính sách bồi thường về đất, tài sản trên đất

và chính sách hỗ trợ, tái định cư tại hai dự án

- Phương án bồi thường hỗ trợ tái định cư khi thu hồi đất để thực hiệnhai dự án trên

- Đánh giá và đề xuất một số các giải pháp nhằm góp phần nâng cao hiệuquả trong công tác bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất tại địaphương

2.3 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp thu thập thông tin, tài liệu, số liệu

+ Thu thập tài liệu, các văn bản, chính sách có liên quan đến công tác bồithường, hỗ trợ và tái định cư và giá bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồiđất của UBND thành phố Hà Nội quy định cho quận Tây Hồ tại dự án trên địabàn quận Tây Hồ;

+ Tìm hiểu thực trạng trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cưkhi Nhà nước thu hồi đất tại một số dự án trong phạm vi đề tài

- Phương pháp phân tích thống kê, tổng hợp số liệu, phân tích và xử lí sốliệu

Sử dụng phần mềm excel để thống kê, tổng hợp số liệu, phân tích và xử

lí số liệu

- Phương pháp tham vấn chuyên gia

Từ kết quả nghiên cứu ta có thể tham khảo thêm các ý kiến chuyên gia,cán bộ làm công tác bồi thường GPMB, ban quản lí dự án để biết thêm, họchỏi kinh nghiệm thực tế, giải đáp thắc mắc về quá trình thực hiện công tác bồithường GPMB, những khó khăn ,vướng mắc trong quá trình thực hiện

2.4 Đánh giá tài liệu - số liệu thu thập được

Tài liệu - số liệu thu thập được gồm:

- Văn bản số 6504/VP-QHXDGT ngày 14/11/2013 của văn phòngUBND thành phố Hà Nội về việc đề xuất triển khai xây dựng hoàn chỉnh 3tuyến đường khung và quảng trường trung tâm Dự án Khu trung tâm Khu đôthị Tây Hồ Tây

- Báo cáo số 1307/BC-KH&ĐT ngày 11/12/2013 của Sở Kế hoạch vàĐầu tư Hà Nội về việc triển khai đầu tư xây dựng hoàn chỉnh 3 tuyến đườngkhung và quảng trường trung tâm Dự án Khu trung tâm Khu đô thị Tây HồTây

- Văn bản số 161/UBND-QHXDGT ngày 09/01/2014 của UBNDthành phố Hà Nội về việc triển khai đầu tư xây dựng hoàn chỉnh 3 tuyếnđường khung và quảng trường trung tâm Dự án Khu trung tâm Khu đô thị Tây

Hồ Tây

- Thông báo thu hồi đất số 48/TB-UBND ngày 23/03/2015 củaUBND quận Tây Hồ để thực hiện dự án đầu tư xây dựng tuyến đường khungA2 khu đô thị Tây Hồ Tây trên địa bàn phường Xuân La, quận Tây Hồ

- Quyết định số 3222/QĐ-UBND ngày 30/12/2015 của UBND quânTây Hồ về việc thành lập Hội đồng BTHT&TĐC thực hiện dự án xây dựngtuyến đường khung A2 khu đô thị Tây Hồ Tây trên địa bàn phường Xuân La,quận Tây Hồ

- Quyết định số 07/QĐ-UBND ngày 04/01/2016 của UBND quận Tây

Hồ về việc thành lập Tổ công tác GPMB thực hiện dự án xây dựng tuyếnđường khung A2 khu đô thị Tây Hồ Tây trên địa bàn phường Xuân La, quậnTây Hồ

- Quyết định số 308/ QĐ-UBND ngày 08/01/2016 của UBND quậnTây Hồ về việc phê duyệt kế hoạch, tiến độ thực hiện công tác GPMB dự ánxây dựng tuyến đường khung A2 khu đô thị Tây Hồ Tây trên địa bàn phườngXuân La, quận Tây Hồ

- Bản vẽ ranh giới thu hồi đất của 03 tuyến đường đã được sở Quyhoạch- Kiến trúc Hà Nội xác nhận ngày 30/10/2014

- Biên bản xác định mốc giới

- Văn bản số 6735/UBND-TNMT ngày 08/9/2014 của UBND Thànhphố Hà Nội về việc giải quyết vướng mắc trong thực hiện công tác bồithường, hỗ trợ và tái định cư trên địa bàn Thành phố;

- Quyết định số 23/2014/QĐ-UBND ngày 20/6/2014 của UBND Thànhphố Hà Nội về việc ban hành quy định các nội dung thuộc thẩm quyền của Uỷ

ban nhân dân thành phố Hà Nội do Luật đất đai 2013 và các Nghị định củaChính phủ giao cho về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồiđất trên địa bàn thành phố Hà Nội;

- Quyết định số 96/2014/QĐ-UBND ngày 29/12/2014 của UBND Thànhphố Hà Nội ban hành quy định về giá các loại đất trên địa bàn Thành phố HàNội áp dụng từ 01/01/2015 đến 31/12/2019;

- Thông báo số 7756/STC-BG ngày 30/12/2014 của Sở Tài chính thôngbáo đơn giá bồi thường, hỗ trợ các loại cây, hoa màu, vật nuôi trên đất có mặtnước phục vụ công tác GPMB trên địa bàn Thành phố Hà Nội năm 2015;

- Văn bản số 6735/UBND-TNMT ngày 08/9/2014 của UBND Thànhphố Hà Nội về việc giải quyết vướng mắc trong thực hiện công tác bồithường, hỗ trợ và tái định cư trên địa bàn Thành phố;

- Quyết định thu hồi đất số 2538/QĐ-UBND ngày 02/07/2008 củaUBND thành phố Hà Nội

- Công văn số 471 của UBND thành phố Hà Nội về việc thực hiện Quyếtđịnh thu hồi đất để thực hiện dự án

- Biên bản kiểm tra vị trí các hộ dân có đất nằm trong chỉ giới GPMB

- Quyết định số 1439/QĐ-UBND ngày 10/06/2016 của UBND quận Tây

Hồ về việc thành lập tổ công tác GPMB dự án xây dựng khu nhà ở cụm 9

- Quyết định số 1438/QĐ-UBND ngày 10/06/2016 của UBND quận Tây

Hồ về việc thành lập Hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thực hiện dự ánxây dựng nhà ở cụm 9

- Tất cả các tài liệu - số liệu thu thập nêu trên đều rất đáng tin cậy, đượccung cấp từ các cán bộ đang trực tiếp thực hiện công tác bồi thường GPMBcủa dự án Đầu tư xây dựng 03 tuyến đường khung và quảng trường trung tâmkhu đô thị Tây Hồ Tây và dự án xây dựng khu nhà ở cụm 9 phường PhúThượng

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN

3.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của quận Hoàng Mai

3.1.1 Điều kiện tự nhiên

3.1.1.1 Vị trí địa lý

Tây Hồ là quận thuộc khu vực trung tâm thành phố Hà Nội, có diện tích

tự nhiên là 2.439.02 ha Vị trí cụ thể như sau (Hình 3.1):

Hình 3.1 Sơ đồ vị trí quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội

 Phía Bắc của quận giáp với 03 xã của huyện Đông Anh là xã Hải Bối,

Quận có 08 đơn vị hành chính cấp phường bao gồm: Phú Thượng, NhậtTân, Tứ Liên, Quảng An, Xuân La, Yên Phụ, Bưởi, Thụy Khuê Do vị trí địa

lý có tầm quan trọng đối với sự phát triển của thủ đô, quận Tây Hồ chịu ảnhhưởng sâu sắc của quá trình đô thị hóa dẫn đến các quan hệ sử dụng đất diễn

ra phức tạp, vì vậy quá trình sử dụng đất vào các mục đích khác nhau cónhiều biến động, gây không ít khó khăn cho công tác quản lý Nhà nước về đấtđai trên địa bàn quận

- Khu vực ngoài đê: gồm một phần các phường Tứ Liên, Nhật Tân,Quảng An có địa hình lòng chảo, đây là những khu vực thường ngập úng vàomùa mưa

*Địa chất

Các yếu tố tự nhiên tạo thành môi trường địa chất vùng Hà Nội nóichung và khu vực Tây Hồ nói riêng như cấu tạo địa chất, địa mạo, trạng tháiđịa động lực, điều kiện địa chất thủy văn vv… rất đa dạng và phức tạp Trên

cơ sở các kết quả khảo sát và quan trắc trong nhiều năm qua cùng với những

tư liệu đã có trước đó cho thấy cùng với khu vực Nam sông Đuống của huyệnGia Lâm, Tây Hồ thuộc Phụ vùng II với môi trường địa chất có tính bền vữngtrung bình khá thuận lợi cho xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng

3.1.1.3 Khí hậu, thủy văn

*Khí hậu

Tây Hồ nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa, nóng ẩm mưa nhiều, với 2mùa rõ rệt: mùa mưa từ tháng 6 đến tháng 10; mùa khô, lạnh từ tháng 11 đếntháng 5 năm sau

Nhiệt độ trung bình năm vào khoảng 24,460C Trung bình một ngày có 3– 5 giờ nắng, tháng có giờ nắng cao nhất là tháng 7 và tháng 10 (trung bìnhmỗi ngày có tới 7 giờ nắng) Tổng nhiệt độ hàng năm đạt 8.500 – 9.0000CLượng mưa trung bình năm 1.600 – 1.700 mm (1.670 mm), lượng mưanăm ít nhất là 1.000 mm, lượng mưa năm nhiều nhất là 2.630 mm Songlượng mưa phân bố không đều trong năm, mùa mưa tập trung vào các tháng7,8,9 với lượng mưa chiếm 80 – 85% lượng mưa của cả năm, mùa này thường

có những trận mưa kéo dài, kèm theo gió xoáy, bão

Có 2 hướng gió chính thịnh hành: Gió mùa Đông Nam thổi vào mùa hè

và gió mùa Đông Bắc thổi vào mùa đông Hằng năm quận Tây Hồ nói riêng

và Thành phố Hà Nội nói chung chịu ảnh hưởng trực tiếp của khoảng 5 – 7cơn bão Bão thịnh hành từ tháng 7 đến tháng 10, tháng 8 bão xảy ra nhiềunhất, bão thường trùng với thời kỳ nước sông Hồng lên cao, đe dọa không chỉsản xuất nông nghiệp mà cả đời sống nhân dân

*Thủy văn

Quận Tây Hồ có sông lớn là sông Hồng chảy qua địa phận từ Bắc xuốngphía Đông Nam của quận, qua địa bàn 5 phường: Phú Thượng, Nhật Tân, TứLiên, Quảng An và Yên Phụ rồi sang địa bàn quận Ba Đình với tổng chiều dài7.51 km Chạy dọc phía Nam quận là sông Tô Lịch qua địa phận các phườngBưởi, Thụy Khuê với chiều dài là 2.7 km Nhìn chung chế độ thủy văn củacác sông phụ thuộc nhiều vào lượng mưa hằng năm Mùa lũ kéo dài 5 tháng(từ tháng 6 đến tháng 10 dương lịch) Tháng có lưu lượng nước bình quân lớn

nhất tức đỉnh lũ là tháng 8, lượng nước bằng 15% tổng lượng nước cả năm vàbằng tổng lượng nước cả 7 tháng mùa cạn (từ tháng 11 đến tháng 5 năm sau).Ngoài các hệ thống sông chính trên, Tây Hồ còn có Hồ Tây với diện tíchrộng trên 530 ha là nguồn nước quan trọng điều hòa khí hậu của khu vực nộithành Hà Nội nói chung và khu vực quận Tây Hồ nói riêng.

3.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội

3.1.2.1 Điều kiện kinh tế

Giai đoạn 2013– 2016, phát huy những tiềm năng lợi thế, nền kinh tế củaquận có bước tăng trưởng nhanh, ổn định Tốc độ tăng trưởng kinh tế bìnhquân hàng năm luôn đạt 15 – 16% năm cao hơn so với mức tăng trưởng bìnhquân của thành phố Hà Nội, trong đó: Khu vực nông nghiệp tăng 6,50%/năm;khu vực công nghiệp – xây dựng tăng 14,49%/năm; khu vực dịch vụ đạt26,3%/năm

Thu nhập bình quân theo đầu người trên địa bàn đạt gần 40 triệuđồng/năm cao hơn so với mức bình quân chung của thành phố