Tich hop mon van 6 chu de van hoc tieng noi cua cuoc song

MỤC TIÊU BÀI HỌC - Kiến thức, kĩ năng, thái độ của các môn học sẽ đạt được trong dự án này là:Ngữ văn 6 phân môn Tiếng Việt; Tập làm văn; môn Lịch sử; Âm nhạc; Giáo dụccông dân; Mĩ thuật

SỞ GIÁO DUC VÀ ĐÀO TẠO THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG PT DÂN TỘC NỘI TRÚ THCS PHÚ LƯƠNG

 BÀI DỰ THI DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP

DÀNH CHO GIÁO VIÊN THCS

Họ và tên giáo viên: Trần Thị Xuân Lý Trường PTDT Nội trú THCS Phú Lương

Thái Nguyên, tháng 11 năm 2015

PHỤ LỤC II

PHIẾU THÔNG TIN VỀ GIÁO VIÊN DỰ THI

- Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thái Nguyên

- Trường PTDT Nội trú THCS Phú Lương

- Địa chỉ: Tiểu khu Lê Hồng Phong - Thị trấn Đu - Huyện Phú Lương

PHỤ LỤC 3

PHIẾU MÔ TẢ HỒ SƠ DẠY HỌC DỰ THI CỦA GIÁO VIÊN

1.TÊN HỒ SƠ DẠY HỌC:

DỰ ÁN: TÍCH HỢP KIẾN THỨC LIÊN MÔN TRONG MÔN NGỮ VĂN LỚP 6

CHỦ ĐỀ: VĂN HỌC - TIẾNG NÓI CỦA CUỘC SỐNG Dạy học tích hợp các môn học Ngữ văn: Địa lí; Lịch sử; GDCD; Mĩ thật; Âm nhạc; tích hợp giáo dục kĩ năng sống và giáo dục học tập qua di sản.

Tiết 1- Văn bản : 1 CON RỒNG CHÁU TIÊN

2 BÁNH CHUNG BÁNH GIẦY

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

- Kiến thức, kĩ năng, thái độ của các môn học sẽ đạt được trong dự án này là:Ngữ văn 6 phân môn Tiếng Việt; Tập làm văn; môn Lịch sử; Âm nhạc; Giáo dụccông dân; Mĩ thuật; kiến thức về các di sản văn hóa Việt Nam…

- Kĩ năng: Vận dụng những kiến thức liên môn: Lịch sử; Ngữ văn; Âm nhạc;Giáo dục công dân; Mĩ thuật; Kĩ năng sử dụng, đánh giá vai trò của các di sản vănhóa và di sản tự nhiên của Việt Nam…

1 Kiến thức bài học

- Khái niệm thể loại truyền thuyết

- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loại truyền thuyết giaiđoạn đầu

- Hiểu được niềm tự hào, quan niệm của người Việt cổ về nòi giống dân tộc

qua truyền thuyết "Con Rồng cháu Tiên".

- Hiểu được phong tục tâp quán thờ cúng tổ tiên, làm bánh chưng bánh giầy

ngày tết của dân tộc Việt Nam qua truyền thuyết "Bánh chưng bánh giầy"

- Cách giải thích của người Việt cổ về một phong tục và quan niệm đề cao lao động, đề cao nghề nông – một nét đẹp văn hoá của người Việt,

- Bóng dáng lịch sử thời kỳ dựng nước của dân tộc ta trong một tác phẩm văn học dân gian thời kỳ dựng nước

- Hiểu được những nét chính về nghệ thuật của truyện.

2 Kỹ năng bài học:

- Đọc diễn cảm văn bản truyền thuyết

- Nhận ra những sự việc chính của truyện

- Nhận ra một số chi tiết tưởng tượng kỳ ảo tiêu biểu trong truyện.

* CÁC KĨ NĂNG SỐNG CƠ BẢN ĐƯỢC GIÁO DỤC

- Bồi dưỡng học sinh lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc, tinh thần đoàn

kết, nhớ ơn và thành kính với tổ tiên

- Giáo dục học sinh lòng tự hào về trí tuệ, văn hóa của dân tộc ta

- Nhớ về Bác Hồ người luôn đề cao truyền thống đoàn kết giữa các dân tộc anh

em và niềm tự hào về nguồn gốc con Rồng cháu Tiên

4 Định hướng phát triển năng lực:

Năng lực chung: Năng lực giải quyết vấn đề, Năng lực tự học, Năng lực giaotiếp, Năng lực ngôn ngữ, Năng lực tự quản lí

Năng lực đặc thù: Năng lực tiếp nhận văn bản

3 Thái độ:

- Có ý thức tìm hiểu về đặc điểm văn tự sự

*Tiết 52 : Kể chuyện tưởng tượng.

- Yêu thích môn học, tích cực tái hiện kiến thức của các văn bản có liên quan

- Giáo dục công dân lớp9:

Tiết 7-8- Bài 7: Kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc

3 Thái độ: Học sinh trân trọng nghệ thuật đặc sắc của cha ông ta để lại.

* Tiết 23-24: Vẽ tranh đề tài ngày tết và mùa xuân.

1 Kiến thức:

- Học sinh hiểu về cách vẽ tranh về đề tài ngày Tết và mùa xuân

- Học sinh vẽ được bức tranh đề tài quê hương

2 Kĩ năng:

- Biết vẽ tranh về đề tài ngày tết và mùa xuân Biết sử dụng màu sắc phù hợpvới đề tài ngày Tết - mùa xuân

- Biết lựa chọn hình ảnh phù hợp ý tưởng, chủ đề bài vẽ

- Dùng màu sắc hài hòa, làm nổi bật chủ đề

3 Thái độ:

- Thể hiện tình yêu quê hương đất nước thông qua bài vẽ

- Biết yêu quý, trân trọng thời gian trong gia đình

- Tích hợp Giáo dục kĩ năng sống:

- Kĩ năng lắng nghe tích cực, kĩ năng trình bày suy nghĩ ý tưởng, kĩ năng hợptác, kĩ năng đặt mục tiêu, kĩ năng đảm nhận trách nhiệm, kĩ năng tìm kiếm và sử líthông tin

- Tích hợp giáo dục học tập qua di sản:

- Bằng việc chuẩn bị bài học trước khi tiến hành nghiên cứu chủ đề bài tíchhợp, học sinh có cơ hội nghiên cứu tìm hiểu về giá trị vai trò của các di sản ở ViệtNam từ đó hình thành thái độ ý thức trách nhiệm trong việc bảo tồn và phát huynhững giá trị văn hóa tinh thần trong di sản đó

3 ĐỐI TƯỢNG DẠY HỌC CỦA BÀI HỌC:

- Đối tượng dạy học của dự án là học sinh

+ Số lượng: 36 em

+ Số lớp thực hiện: 1lớp

+ Khối lớp: 6 ( 6A)

- Một đặc điểm cần thiết khác của học sinh đã học theo dự án

+ Dự án mà tôi thực hiện là tiết học đầu tiên của chương trình Ngữ văn lớp 6,Đối tượng các em học sinh khối 6 đã trải qua năm năm học tập tìm hểu môn ngữ văn

ở bậc tiểu học, nên việc tiếp cận với kiến thức văn học không còn bỡ ngỡ, lạ lẫmtrước những đổi mới về phương pháp, đổi mới về kiểm tra đánh giá mà các thầy côgiáo sẽ áp dụng trong quá trình giảng dạy

4 Ý NGHĨA CỦA BÀI HỌC:

- Gắn kết kiến thức, kĩ năng, thái độ các môn học với nhau, với thực tiễn đờisống xã hội, làm cho học sinh yêu thích môn học hơn, yêu quê hương đất nước vàcon người Việt Nam, thấy rõ trách nhiệm của bản thân trong việc kế thừa và pháthuy giá trị truyền thống của dân tộc, học tập cống hiến xây dựng đất nước trong thời

kì mới

- Giúp học sinh buổi đầu tìm hiểu về thể loại truyền thuyết trong kho tàngtruyện dân gian Việt Nam, nắm vững khái niệm Truyền Thuyết và các đặc trưngnghệ thuật của thể loại này Hiểu đúng các thông tin mà giáo viên truyền tải

- Đối với giáo viên để dạy được một bài tích hợp kiến thức liên môn trong bàiđầu tiên về Truyền thuyết Việt Nam đòi hỏi mỗi giáo viên phải nỗ lực phấn đấu vàquan tâm nhiều hơn đến các kiến thức môn học khác từ đó dần hoàn thiện bản thân,tạo niềm tin cho người học, góp phần vào thành công cho sự nghiệp giáo dục.

- Qua thực tế quá trình dạy học tôi thấy rằng việc kết hợp kiến thức liênmôn vào giải quyết một vấn đề nào đó trong một môn học là việc làm hết sứccần thiết Điều đó đòi hỏi người giáo viên bộ môn không chỉ nắm chắc nội dungchương trình môn mình dạy mà còn phải không ngừng nghiên cứu, tìm tòi kiếnthức các môn học khác để tổ chức, hướng dẫn các em giải quyết các tình huống,các vấn đề đặt ra trong môn học một cách nhanh nhất, hiệu quả nhất

- Học sinh được sử dụng kiến thức các môn học liên quan, tình yêu quê hươngđất nước, niềm đam mê mĩ thuật, âm nhạc để giải quyết các tình huống có vấn đềtrong bài học Tự tin truyền đạt các nội dung kiến thức khoa học xã hội trước tập thể

từ đó phát triển năng lực ngôn ngữ và năng lực giao tiếp cho các em

5 THIẾT BỊ BÀI HỌC, HỌC LIỆU:

- Thiết bị: Máy chiếu, loa, laptop, tài liệu liên quan đến bài dạy (Sách giáo

khoa, sách giáo viên các môn: Lịch sử 6: Ngữ văn Lớp 6; GDCD lớp 6 và lớp 7; Mĩ thuật lớp 6 và lớp 9…

- Ứng dụng công nghệ thông tin: Video các đoạn phim liên quan bài học,Phim tư liệu, bản ghi âm, phần mềm cắt chỉnh sửa phim ảnh studio pro, phần mềmđổi đuôi total video conveter

- Dạy học tích hợp – Giáo sư Tiến sĩ Trần Bá Hoành

- Huớng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức kĩ năng môn Địa lí THCS – Bộ giáodục và đào tạo

- Bài giảng thư viện điện tử violet; bài giảng của giáo viên các đồng nghiệp

- Tư liệu trên mạng Internet

6 HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC VÀ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

Mô tả cụ thể qua giáo án( phần sau) và bài giảng Powerpoint

- Do thời gian hạn chế sau đây tôi chỉ giới thiệu sản phẩm đã thiết kế đó là mô tả

hoạt động dạy và học qua bài giảng: Ngữ văn - Tiết 1: Văn bản :

1 CON RỒNG CHÁU TIÊN

2 BÁNH CHUNG BÁNH GIẦY

- Ðể dạy học theo chủ đề tích hợp các môn học, đối với chủ đề văn học, cụ thể

là đối với môn: Ngữ văn - Tiết 1: Văn bản : "Con rồng cháu tiên" và "Bánh chưng bánh giầy" Tôi cần thêm một số nội dung của một số bài trong các môn: Lịch sử 6; Mĩ Thuật lớp 6; Ngữ văn lớp 6; GDCD lớp 7; Các kiến thức về giáo dục môi trường, Giáo dục kĩ năng sống;Giáo dục qua di sản

- Ðể nắm được nội dung bài học theo yêu cầu đó học sinh cần nắm được cáckiến thức liên môn đã nói trong phần tích hợp liên môn ở trên

7 KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP:

A KẾT QUẢ KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ HƯỚNG TỚI

* Nội dung:

1.Về kiến thức:

Ðánh giá ở 3 cấp độ :

- Nhận biết: Sau bài học, học sinh Nắm được:

+ khái niệm thể loại truyện truyền thuyết

+ Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loại truyền thuyết

giai đoạn đầu

- Thông hiểu:

+ Hiểu được niềm tự hào, quan niệm của người Việt cổ về nòi giống dân tộc

qua truyền thuyết "Con Rồng cháu Tiên"

+Hiểu được phong tục tâp quán thờ cúng tổ tiên, làm bánh chưng bánh giầy ngày tết của dân tộc Việt Nam qua truyền thuyết "Bánh chưng bánh giầy"

+ Cách giải thích của người Việt cổ về một phong tục và quan niệm đề cao laođộng, đề cao nghề nông – một nét đẹp văn hoá của người Việt,

+ Bóng dáng lịch sử thời kỳ dựng nước của dân tộc ta trong một tác phẩm vănhọc dân gian thời kỳ dựng nước

- Hiểu được những nét chính về nghệ thuật của truyện

- Vận dụng: (Cấp độ thấp, cấp độ cao)Vận dụng kiến thức nội dung bài học vào việc thực hành học tập một số bài liên quan thuộc lĩnh vực môn lịch sử, ngữ văn,

Mĩ thuật, Âm nhạc…

2 Về kĩ năng:

Ðánh giá khả năng:

- Đọc diễn cảm văn bản truyền thuyết

- Nhận ra những sự việc chính của truyện

- Nhận ra một số chi tiết tưởng tượng kỳ ảo tiêu biểu trong truyện.

3 Về thái độ:

Ðánh giá thái độ học sinh :

- Ý thức, tinh thần tham gia học tập

- Tình cảm của học sinh đối với môn học và các môn học khác có liên quan

- Có ý thức, tinh thần tự hào dân tộc, thấy rõ vai trò trách nhiệm của mình đốivới việc giữ gìn phát huy bản sắc văn hóa phong tục tập quán, truyền thống của quêhương đất nước Yêu mến hơn đất nước và con người Việt Nam, hứng thú với mônNgữ văn Tiếp thu tích cực các kiến thức liên môn đã sử dụng để giải quyết các vấn

- HS tự đánh giá kết quả, sản phẩm lẫn nhau( các nhóm, tổ)

- Phiếu nhận xét và đánh giá kết quả, sản phẩm của HS

B CÂU HỎI KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ TRONG BÀI HỌC

* KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CHO HỌC SINH.

Ngoài việc kiểm tra đánh giá sản phẩm, quá trình tham gia chuẩn bị cho dự áncủa học sinh trước khi tiến hành nghiên cứu dự án trên lớp giáo viên cần xác định rõcác năng lực cần phát triển cho học sinh để nghiên cứu, tìm nguồn tài liệu tham khảo, biên soạn hệ thống câu hỏi phù hợp để phát triển năng lực cho học sinh, phát huytính tự giác, hăng hái tham gia vào hoạt động dạy và học, phát huy vốn kiến thứcliên môn của học sinh trong việc giải quyết một số tình huống thực tế

Ngoài các câu hỏi hướng tới hình thành các năng lực chung như: Năng lựcgiải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lực tự quản lí, năng lực hợp tác giáoviên cần chú ý đến hệ thống các câu hỏi hình thành các năng lực chuyên biệt củamôn Ngữ văn như: Năng lực tiếp nhận văn bản và năng lực tạo lập văn bản Ví dụ:

- Câu hỏi phát triển

Muốn thế không có con

đường nào khác là phải

ảnh… mới có được cách

hiểu đúng và cảm thụ

thấu đáo

Lang Liêu dâng bánh trong lễ thờ cúng các Tiên Vương

?Cho biết: Những bức ảnh trên gợi nhắc em nhớ đến những câu truyện nào đã được nghe kể.

Câu 2: Quan sát hình ảnh:

Hai câu thơ:

"Thịt mỡ dưa hành câu đối đỏ Cây nêu tràng pháo bánh chưng xanh"

Đã gợi nhắc cho các em nhớ đến không khí của những ngày đặc biệt nào trong năm?

- Câu hỏi phát triển năng lực tạo lập văn bản

Năng lực tạo lập văn bản là khả năng biết nói, biết viết, biết tổ chức, xây dựngmột văn bản có ý nghĩa Muốn có năng lực tạo lập phải biết cách tạo lập Tức là nắmđược cách viết một loại văn bản nào đó

Năng lực tạo lập thường dựa vào kết quả của 2 kĩ năng chính là nói và viết Kĩnăng nói gắn liền với nghe như đã nêu ở trên Ngoài việc phản hồi nhanh và chínhxác lại các thông tin nghe được; nói phải rõ ràng, rành mạch, lưu loát; từ nói đúng,nói hay đến nói hùng biện… Vì vậy việc sử dụng câu hỏi phát triển năng lực nói vàviết là vô cùng cần thiết trong các giờ học văn

Ví dụ câu hỏi : Em hãy viết một đoạn văn ngắn ( 8 đến 10 câu) giới thiệu về không

khí gói bánh chưng ngày tết trong gia đình em

Hay: Em có cảm nhận như thế nào về nguồn gốc của mình sau khi học xong tácphẩm " Con rồng cháu tiên"? Hãy ghi lại những cảm nhận đó bằng một đoạn văn từ8-10 câu

Ngoài hệ thống câu hỏi phát triển năng lực trên, khi triền khai bài học giáoviên đưa ra nhiều dạng câu hỏi và học sinh vận dụng kiến thức môn ngữ văn và cácmôn học khác trả lời

- Câu hỏi trắc nghiệm khách

quan.

Trong quá trình kiểm tra đánh giá,

giáo viên phải kết hợp rất nhiều hình

Ý nghĩa của truyện: "Con rồng cháu tiên"

a Thể hiện niềm tự hào dân tộc

b Sự đoàn kết giữa hữu nghị giữa các dân tộc

c Giải thích nguồn gốc của dân tộc Việt Nam

và niềm tự hào về nguồn gốc dân tộc:"con rồng cháu tiên" Thể hiện tinh thần đoàn kết giữa các dân tộc

Học sinh thực hành trình bày

kết quả hoạt động nhóm giới

thiệu về Đất nước con người

Việt Nam.

Đây là hình thức kiểm tra đánh

Ví dụ: Đại diện các nhóm lên giới thiệu trìnhbày kết quả nghiên cứu thảo luận nhóm theokết quả đã tìm hiểu nghiên cứu trước khi tiếnhành bài học trên lớp:

giá tương đối toàn diện góp phần

giáo dục các kĩ năng sống cho

học sinh như kĩ năng nói, đóng

kịch, giao tiếp Học sinh được tự

trình bày kiến thức theo ý hiểu và

phong cách riêng của mình.

- Nhóm 1: "Nguồn gốc dân tộc Việt Nam"qua các tác phẩm văn học

- Nhóm 2: Sự tích "Bánh chưng bánh giầy" vàPhong tục tập quán, di sản văn hóa lịch sử Việt Nam

- Nhóm 3: Văn học - Tiếng nói của cuộc sống! Tiếng nói đó được thể hiện như thế nào trong truyện: " Con rồng cháu tiên" và "Sự tích bánh chưng bánh giầy"?

- Giáo viên động viên tinh thần

học sinh trong giờ học

Dù là những biểu hiện nhỏ trong việc vậndụng kiến thức liên môn để giải quyết vấn đềbài học cũng rất cần sự động viên khích lệcủa giáo viên, vì vậy giáo viên cần có nhữngngôn ngữ, cử chỉ khích lệ phù hợp để pháthuy vai trò của học sinh trong giờ học

8 CÁC SẢN PHẨM CỦA HỌC SINH:

Hiểu được mục tiêu: Gắn kết kiến thức, kĩ năng, thái độ nhiều môn học để giảiquyết các tình huống thực tế trong bài học Yêu cầu học sinh cần nắm rõ về thể loạitruyền thuyết, nội dung ý nghĩa của từng truyện cụ thể, gắn kết tác phẩm văn học vớithực tế sinh hoạt của nhân dân Việt Nam trên các lĩnh vực: Đời sống văn hóa tinhthần, phong tục tập quán góp phần phát triển trí tuệ, hình thành tình yêu quêhương đất nước, ý thức trách nhệm trong việc gìn giữ, bảo vệ giá trị văn hóa tinhthần, thuần phong mĩ tục của dân tộc Nêu lòng tự hào dân tộc, phát huy tính tự giácsáng tạo của người học nên các sản phẩm của học sinh được hoàn thành đều dựa trêntinh thần trách nhiệm tự giác, tìm tòi khám phá, vận dụng tối đa kiến thức liên môn

để giải quyết các vấn đề, yêu cầu định hướng hoạt động của giáo viên

Trong quá trình học sinh nghiên cứu thực hiện yêu cầu thảo luận nhóm chuẩn

bị trước khi nghiên cứu bài học, giáo viên luôn cần sát sao hướng dẫn, định hướng

hoạt động cho các em Kịp thời giúp đỡ giải đáp thắc mắc và cùng các em tháo gỡkhó khăn trong quá trình thực hiện góp phần giúp các em chủ động chuẩn bị chiếmlĩnh kiến thức trước khi học trên lớp.

A SẢN PHẨM NGHIÊN CỨU THẢO LUẬN NHÓM CỦA HỌC SINH

CHUẨN BỊ CHO DỰ ÁN.

Phiếu học tập số 1: * NHÓM I: (nhóm Lạc Việt)

Yêu cầu: "Nguồn gốc dân tộc Việt Nam" qua các tác phẩm văn học.

" Đất nước Việt Nam thống nhất, bất khả phân" Dân tộc Việt Nam đa sốthuần nhất về tiếng nói, chữ viết, phong tục tập quán và vô cùng tự hào về một nềnvăn hiến rực rỡ lâu đời

Việt Nam, một đất nước giàu bản sắc văn hóa dân tộc nhưng khi nói đếnnguồn gốc của mình mỗi công dân Việt Nam đều tự hào rằng:

- Người Việt Nam thuộc giống Lạc Việt, nhận Tiên Rồng là những hình ảnhoai hùng cao đẹp cho nguồn gốc của mình. " Con cháu rồng tiên"

Trên thực tế, dân cư của bất cứ quốc gia nào đều được hợp thành bởi nhiều dân tộckhác nhau, mỗi dân tộc đều có cách lí giải riêng về sự hình hành và nguồn gốc củamình Ở Việt Nam cũng vậy

Ngay từ thủa sơ khai, con người còn khiếp sợ trước thiên nhiên hoang sơ, hùng vĩ,nhưng họ cũng đã nhận thức được mình là một bộ phận của thiên nhiên và hơn nữa cònmuốn khẳng định mình là bộ phận tinh tuý nhất của thiên nhiên Nhưng câu hỏi:

- Con người có nguồn gốc từ đâu? Ai là người đã tạo ra loài người?

Đã in sâu ngay vào tiềm thức của họ Trải qua thời gian, lao động và sáng tạo đời sốngtinh thần, văn hóa được phát triển hơn, những câu truyện kể về nguồn gốc hình thành conngười bắt đầu xuất hiện trong cộng đồng dân cư và phát triển trở thành nhóm truyện thầnthoại, truyền thuyết giải thích sự hình thành của con người như ngày nay

Các dân tộc Việt Nam có rất nhiều thần thoại giải thích nguồn gốc của loài người,giải thích nguồn gốc các dân tộc Ở người Kinh (Việt) tiêu biểu nhất là câu chuyện về LạcLong Quân (giống Rồng) và Âu Cơ (giống Tiên) với bọc một trăm trứng nở ra một trămngười con trai Thần thoại này đã trở thành truyền thuyết bố Rồng mẹ Tiên phản ánh nộidung về nguồn gốc sinh ra giống nòi và mang ý nghĩa phản ánh về việc phân chia địa vực

chia nhau cai quản các phương

Con cháu Rồng Tiên chia nhau cai quản các phương

Những biểu tượng cổ xưa và thuần nhất của người Việt là con Rồng và chim

Lạc, truy nguồn về truyền thuyết "Con Rồng cháu Tiên", nguồn gốc của người Việt

từ thời nhà nước Văn Lang vào thế kỷ thứ 7 TCN Hình ảnh của 2 con vật tổ này cóthể tìm thấy trên mặt những chiếc trống đồng của nền văn hóa cổ Đông Sơn (thuộcmiền Bắc và Bắc trung bộ Việt Nam hiện nay)

Trống đồng Đông Sơn (Khu vực Miền Bắc và Bắc Trung Bộ)

Cũng tương tự về cách giải thích nguồn gốc các dân tộc Việt Nam giống như

"Con rồng cháu tiên" dân tộc Khơ - mú có truyện: " Qủa bầu mẹ"

"Ngày xưa có hai anh em mồ côi, một trai - một gái khi bắt được con dúi Dúixin tha mạng và đền ơn bằng cách chỉ cho hai người tránh khỏi nạn lụt Thoát được

lũ, không còn ai, hai anh em mới chia nhau người cái nắp, người cái ống trầu làm tin

và chia nhau đi tìm vợ, tìm chồng Tìm không được họ lại gặp nhau, lại chia nhau

mỗi người một ngã nhưng vẫn không đạt được ý nguyện nên họ buồn lắm Thấy vậy,chim Tgoóc khuyên hai người lấy nhau Ít lâu sau, người em có mang, đến 7 năm, 7tháng, 7 ngày mới sinh ra được quả bầu Khi người chồng dùi thủng quả bầu:

Người anh chui ra đầu tiên, vì dính phải bụi than( do đốt quả bầu ), nên rấtđen và là nguồn gốc người Khơ - mú

Người em út chui ra sau cùng nên da dẻ trắng trẻo và là nguồn gốc của ngườikinh

Do thứ tự ra đời trước sau như vậy, nên địa bàn sinh sống của người Việt Nam cũngkhác nhau; từ miền núi cho đến miền đồng bằng Người Khơ - mú ở trên núi cao cónhiều rừng núi, sông suối thoả sức làm rẫy, làm nương Người Kinh ( em út ) hết đấtphải đi xa xuống tận vùng đồng bằng đất đai màu mỡ, mở rộng nơi cư trú làm ăn,sinh sống

Gần gũi với đời sống và ít yếu tố huyền bí hơn đó là truyện: " Kinh và Ba- na làanh em" của dân tộc Ban- na

Truyện kể rằng: Có hai anh em thấy người cha say rượu, trần truồng Người emnhìn cười và bị người cha đuổi đi Vợ chồng người em dắt nhau lên tận miền rừngnúi sinh cơ lập nghiệp; đẻ con, đẻ cháu và là nguồn gốc người Ba- na Người anh ởlại miền đồng bằng lấy vợ sinh cơ lập nghiệp làm ăn ,sinh sống và là nguồn gốc củangười Kinh

Thần thoại của người Mường thì có truyện "Trứng Điếng" kể chuyện đôi chim Tùng,

chim Tót (có nơi còn gọi là chim Ây cái Ứa hoặc chim Tráng, chim Trò v.v ) đẻ ra trứng

và từ trứng nở ra người Hệ thần thoại này được kể trong sử thi Đẻ đất đẻ nước với cảnh

sinh ra các vị tổ tiên người Mường và các dân tộc láng giềng của họ như sau:

Thấy nở trứng ĐiếngNghe ồn ào tiếng LàoNghe lao nhao tiếng KinhNghe ình ình tiếng Mọn (Mường)

Cảnh tượng này cũng giống như chuyện chim Ông Tôn của người Thái được kể trong

sử thi - thần thoại Ẳm ẹt luông v.v

Người Tà Ôi kể trong truyện cổ của họ rằng: Dân tộc Tà Ôi được sinh ra từ mộtquả bầu “Ngày xưa khi trên trái đất chỉ có loài thú sống với nhau, con người chưaxuất hiện thì bỗng xảy ra một tiếng nổ dữ dội Sau tiếng nổ thì mặt đất bỗng dưngthay đổi hẳn, các con thú vắng bóng Chỉ may mắn còn sống sót mỗi hai con chó,một đực, một cái

Hai con chó sống chung với nhau Bỗng một hôm trời hạn hán, nước sông suốikhô cạn, cây sim, cành móc đều chết cháy Hai con chó tìm lên vùng cao để tìm thức

ăn và nước uống Vượt qua nhiều núi đèo hiểm trở, cuối cùng hai con chó cũng tìmđược nguồn nước Con chó cái lúc này đang bụng mang dạ chửa, nó cố lê mình đếnbên bờ suối Lúc nó chui đầu xuống dòng nước, cũng là lúc nó chuyển dạ, đẻ ra mộtquả bầu dài Một nửa quả bầu nằm dưới nước, một nửa lại nằm vắt lên bờ Quả bầu cứ nằm như vậy suốt bao tháng liền Nửa trên bờ của trái bầu bị nắng hạnnung nóng nên ngày càng đen thẫm lại, còn nửa dưới được mát mẻ nên trắng bợt ra Mãi lúc khi mùa xuân đến, khi trời ấm áp dần lên thì quả bầu bỗng vỡ ra và conngười từ vòng quả bầu đó vươn dậy Số người nằm nửa trên bờ của quả bầu có nước

da ngăm đen, còn số được bảo vệ nên có làn da trắng trẻo

Số người có làn da trắng xuôi theo dòng sông, suối về đồng bằng sinh sống trởthành người Kinh sau nầy Những người có làn da ngăm đen lại đi ngược về ở phíađầu nguồn tìm rừng phát rẫy trở thành người Tà Ôi bây giờ ”

Nhìn chung trong thần thoại của các dân tộc, con người đầu tiên xuất hiện, đều do mộtđấng siêu nhiên sinh ra Ở người Kinh (Việt) có câu chuyện kể Ông Trời sau khi tạo ramuôn vật, đã dùng đất sét, thứ đất bùn nhão tinh tuý để nặn ra con người, nặn xong đemphơi nắng cho khô, tượng đó hoá thành người có đủ mắt mũi, chân tay Tương tự, ở người

H’mông, có truyện "Sáng tạo ra loài người", nói về nhân vật Chử Làu (tức Ông Trời) lấy

đất nặn thân hình con người đầu tiên, hà hơi vào miệng, cho hồn vào bụng, cho tiếng nói ở

cổ họng Con người đàn ông đầu tiên có mắt mũi, có tiếng nói và đi lại trên mặt đất Chử

Làu lại nặn tiếp người đàn bà để cho họ lấy nhau, để sinh con đẻ cái đông đúc như ngàynay.

Như vậy, thần thoại về nguồn gốc loài người, nguồn gốc các dân tộc ở Việt Nam gặpnhau và giống nhau ở điểm cơ bản (có cùng một gốc) và chỉ khác nhau ở cách kể chi tiết,các tình tiết (cách quan niệm, suy đoán về nguyên nhân phân tán) Chủ đề lớn đó được thểhiện qua hệ thống hình tượng có những mối quan hệ gần gũi, đồng thời lại có những nétkhác biệt: hoặc là quả bầu, hoặc là bọc trăm trứng, hoặc là bọc trăm con, hoặc là ông tổchung Từ cái nền chung đó, thần thoại các dân tộc Việt Nam đã khắc hoạ được cốt lõiđời sống cộng đồng các dân tộc Việt Nam thời xa xưa

Từ những tác phẩm truyền thuyết, thần

thoại đã giới thiệu, giải thích về nguồn

gốc hình thành nên các dân tộc Việt ở

trên chúng ta có thể nhận thấy rằng tất

cả các dân tộc đang sống trên lãnh thổ

Việt Nam ta đều là anh em và mọi người

dân ta đều tự hào về điều đó

Nhóm học sinh thực hiện

1 Hoàng Hoài Nam ( Nhóm trưởng) 7 Hoàng Hải Yến

2 Liêu Thị Khánh Phượng 8 Vũ Thị Huyền Trang

3 Lưu Thị Mĩ Lệ 9 Quách Đình Tài

4 Nguyễn Thành Dương 10 Hoàng Thị Hoài Linh

5 Nguyễn Trí Hưởng 11 Nguyễn Dương Xuân Tùng

6 Nguyễn Thị Việt Trinh 12 Ma Trung Nghĩa

Phiếu học tập số 2: * NHÓM II: (nhóm Cội Nguồn)

Yêu cầu: "Sự tích Bánh chưng bánh giầy" và "Phong tục tập quán, di sản văn

hóa lịch sử Việt Nam".

Ở nước ta đã và đang dung dưỡng một hệ thống tín ngưỡng dân gian rất phongphú, đa dạng, đậm đà bản sắc dân tộc Hệ thống tín ngưỡng đó bao gồm các phongtục tập quán, lễ hội dân gian, tín ngưỡng tôn giáo Mỗi vùng, mỗi tôn giáo đều cóphong tục tập quán riêng, lễ hội riêng Đi suốt chiều dài đất nước có rất nhiều các lễhội, nhiều phong tục tập quán thể hiện thuần phong mĩ tục của nhân dân ta được tổchức như : Tục ăn trầu, tục cưới hỏi, giỗ tết ma chay, tục gói bánh chưng ngày tết Khi nhìn vào phong tục tập quán và lễ hội của một dân tộc, người ta dễ dàng nhận ravăn hóa và sự phát triển lịch sử văn hóa của dân tộc đó

Tiêu biểu hơn cả trong hệ thống tín ngưỡng ấy là tín ngưỡng "Thờ cúng Tổtiên" Tín ngưỡng này, tồn tại ở các thành phần dân tộc; ở nhiều giai tầng, xuyên suốtcác giai đoạn lịch sử phát triển xã hội, thu hút hầu như 100% dân cư” Thờ cúng tổ tiên là hình thức tín ngưỡng thông qua nghi lễ thờ cúng nhằm xáclập "mối liên hệ" giữa người sống với người chết, giữa người ở thế giới hiện tại vớithế giới tâm linh Đây là loại hình tín ngưỡng cổ truyền mang tính phổ quát củangười Việt Nam Thờ cúng tổ tiên, cụ thể là thờ cúng các linh hồn và tổ tiên đã quá

cố là một hình thức tín ngưỡng, tín lý có từ thời rất xa xưa, khi con người còn giảithích các hiện tượng tự nhiên bằng cảm tính tâm linh

"Thờ cúng tổ tiên" một việc làm rất đỗi quan trọng với mỗi gia đình và toàn

xã hội Hình thức thờ cúng tổ tiên là biểu hiện của lòng hiếu thảo và nhớ đến công

ơn sinh thành dưỡng dục của tiền nhân, nhớ đến cội nguồn của mình, đồng thời cũng

là nền tảng cơ sở cho quan hệ gia đình Chẳng thế mà ngay từ những ngày đầudựng nước, tổ tiên ta- thế hệ các Vua hùng đã lấy việc dâng lễ thờ cúng Tiên Vương,trời đất làm việc đại sự của quốc gia thông qua đó để quyết định nhiều việc việc lớncủa đất nước

Trong tác phẩm: " Sự tích bánh chưng bánh giầy" Vua Hùng đời thứ 6 đã từnglấy việc " Làm mâm giỗ cúng Tiên Vương" để chọn ra người thay mình cai trị đấtnước- một việc lớn của quốc gia

Việc làm ấy đã được Tiên Vương và thần linh ủng hộ? Chẳng thế mà Tiết Liêuhay còn gọi Lang Liêu đã được thần linh mách bảo cách thức làm mâm giỗ TiênVương?

Thứ bánh của Lang Liêu đã "làm đẹp lòng vua" và vừa lòng tiên vương cùngthần linh chàng đã được chọn là người kế vị ngai vàng, cai quản đất nước Vì ýnghĩa đó nhân dân ta các thế hệ con cháu của Vua Hùng đã chọn hai thứ bánh này đểdâng lễ cúng tổ tiên ngày giỗ tết, trở thành một phong tục tập quán không thể thiếucủa người dân Việt Nam

Dâng lễ "Bánh chưng bánh giầy" trong ngày giỗ tổ Hùng Vương

Về tập tục thờ cúng tổ tiên, từ miền núi hay miền xuôi vạn chài sống trên sôngbiển thì ở đâu cũng trang nghiêm như nhau cả Không khó để thấy cảnh mặc dù cảgia đình chỉ tập trung trên một chiếc thuyền nhỏ, nhưng trên thuyền người dân vạnchài vẫn dành một nơi trang trọng nhất để lập một bàn thờ tổ tiên.

“Thờ cúng Tổ tiên ở Việt Nam là một tín ngưỡng có sức sống lâu bền, có gốc

rễ sâu xa trong cộng đồng người Việt Từ chữ Hiếu đối với ông bà tổ tiên mình được

mở rộng, mang thêm những sắc thái ý nghĩa mới mang tính cộng đồng, trở thành tấmlòng của người đi sau dành cho người đi trước, sự ngưỡng một đối với tiền nhân, cáccông thần có công với nước được thờ trong đình làng cho đến một tinh thần Hiếu

đạo với ý thức thờ cúng “người cùng một cội, “cùng một bọc trứng mà sinh ra” qua

hình thức thờ Quốc tổ Hùng Vương Hàng năm, ngày mùng 10 tháng 3, ngày giỗ tổcũng được nhân dân cả nước tổ chức hết sức trang trọng Đặc biệt trên mảnh đất PhúThọ được chọn làm nơi tổ chức " Giỗ tổ Hùng Vương" chung cho cả nước Đâycũng là một quần thể di tích được công nhận là Di sản văn hóa quốc gia

Quang cảnh ngày giỗ tổ Hùng Vương (Mùng Mười Tháng 3)

Sự tích "Bánh chưng bánh giầy" không chỉ gợi cho chúng ta nghĩ về tục lệthờ cúng tổ tiên mà còn gợi cho chúng ta nhớ đến những ngày đặc biệt trong năm.Ngày tết Nguyên đán Ngày mà nhân dân ta trên mọi miền tổ quốc, từ miền xuôi đếnmiền ngược, từ hải đảo xa xôi hay vùng miền núi biên cương đều rộn ràng không khígói bánh chưng chuẩn bị cho tết cổ truyền.

"Thịt mỡ dưa hành câu đối đỏ Cây Nêu tràng pháo bánh chưng xanh"

(Nét đẹp Tết cổ truyền Việt Nam).

Có thể nói: "Sự tích bánh chưng bánh giầy" không còn là một tác phẩm vănhọc dân gian đơn thuần mà đó là một nét đẹp văn hóa của người Việt Nam ta bao đờinay Nét đẹp văn hóa đó đã ăn sâu vào trong tiềm thức của mọi người dân Việt Nam,trở thành nếp sống sinh hoạt gần gũi và bình dị Để mỗi năm tết đến xuân về bên nồibánh chưng xanh các em nhỏ trên mọi miền tổ quốc lại được ông bà cha mẹ kể chocâu chuyện " Sự tích bánh chưng bánh giầy" Cứ thế câu truyện đã được các bạnthiếu nhi học thuộc và sáng tạo ra những vở kịch, những câu truyện lí thú dựa trêncốt truyện truyền thuyết cổ này từ trước khi được học trên lớp Các bạn thích thú khiđược hóa thân thành nhân vật, được sáng tạo với các vai quen thuộc như Lang Liêu,Vua Thậm chí đến cả giấc mơ cũng có thể gặp và nói chuyện với Lang Liêu nhưtrong bài học: Tiết 52 Ngữ văn lớp 6: Giấc mơ trò truyện với Lang Liêu"

Cũng từ niềm ham thích đó, các bạn trog nhóm II (Nhóm Cội nguồn) đã sáng tác vở kịch thơ: "Lang Liêu nhận chiếu vua ban" Được sự hỗ trợ của các thầy cô dạy môn ngữ văn trong trường các bạn đã dựng thành công vở kịch " Lang Liêu nhận chiếu vua ban" đã được diễn nhiều lần trong các chuyên đề của trường và trong các

buổi sinh hoạt chuyên môn của tổ KHXH trường PTDT Nội trú THCS Phú Lương.Nội dung vở kịch:

" Lang Liêu nhận chiếu vua ban"

Vua: Nghe Phú Lương, mảnh đất nhiều cảnh đẹp

Núi cùng sông hòa sắc một màu xanh

Và hôm nay ngày đẹp tháng lành

Ta thăm vãn thỏa lòng mong ước!

Cũng buổi nay có thêm việc nước

Trước tổ tiên dâng lễ chọn vua hiền

Nối ngôi ta cai quản giang sơn

Giúp muôn dân nhà nhà phồn thịnh

Nay ngày đẹp tháng lành ta đã định

Các con ta mang lễ vật cúng dâng

Đẹp lòng ta đẹp cả lòng dân

Sẽ là người muôn phần xứng đáng

Với ngai vàng ta sẽ truyền ngôi

Nay ta tuyên tới khắp mọi nơi

Mời dân chúng, cùng về chọn kén

Mõ: Loa loa loa loa

Nay chiếu vua ban

Mời toàn dân trong thiên hạ

Không phân người quen kẻ lạ

Cùng tham gia lễ chọn vua hiền

Loa loa loa loa

2 HT anh:

1 - Đệ đệ! Đệ kiếm món gì dâng vua cha?

2 - Ta à? Nói ra huynh lại bảo ta tham vương vị!

Rồi lại gợi lòng đố kị nơi huynh!

1 - Ta và đệ từ trước vẫn thân tình

Sao lại nói ta tâm tà như thế

Chả dấu đệ! Ta đã sai trăm nô, vạn mã ( Người ngồi ngựa + lính săn)

Tuốt lên tận núi thẳm, rừng thiêng

Sản vật thú, chỉ riêng mình ta có!

2 - Đối với đệ việc này chẳng khó ( Người ngồi thuyền + thợ lặn)

Nơi đáy biển bới đến tận cùng

Và báu vật, chỉ riêng mình ta có!

Mà này huynh, có nhớ thằng khốn khó? (Nằm mơ + ông tiên)

Thằng Lang Liêu cứ gắn bó với ruộng đồng

Chắc nó sẽ dâng ngô khoai sắn?

- Đệ nhắc làm gì cái thằng không may mắn!

Nó làm gì có lễ vật đem dâng! (LL làm động tác nghhĩ ra một sáng kiến)1+2: Nay chúng con sau nhiều ngày vất vả

Cất công đi lội biển trèo non

Dốc sức người trong bao nỗi mỏi mòn

Chỉ mong có món quà dâng độc nhất

HT1: Đây ngà voi, sừng hươu tê giác

Con sai người săn bắt khắp muôn nơi

Đã bao người vất vả tơi bời

Mới có thứ mà con mong muốn

Dâng lên cha để tỏ rõ lòng con ( Đặt lễ vật lên bàn)

HT2 Đây ngọc trai và san hô ngũ sắc

Con sai người xuống miền biển xa khơi

Hỏi ngư dân người sống đã bao đời

Trong những thứ miền này đâu đẹp nhất?

Con sai người lật lên từng thớ đất

Dưới biển sâu mang của quý về dâng

Chỉ mong được tỏ lòng cùng tiên tổ ( Đặt lễ vật lên bàn)

LL Dạ thưa cha con lấy làm xấu hổ

Trước hai huynh đã lặn lội muôn nơi

Tìm báu vật trên dời khó thấy

Trước buổi lễ dâng con buồn lòng biết mấy

Biết lấy gì cảm tạ trời xanh

Tạ ơn cha dưỡng dục sinh thành

Rồi một đêm trong thoáng giấc mơ lành

Thần hiện lên dạy lời phải đạo

“Trong trời đất đâu có gì quý hơn thóc gạo

Vì đây là thức ăn nuôi sống con người

Con đã lấy lá xanh cây cỏ

Gói thức này tượng mặt đất bao la

Chiếc bánh trắng tựa trời cao buổi sớm

Ấp ôm mây che trở đất này

Giống công cha bảo bọc tháng ngày

Cho con lớn trong tình yêu ấm áp ( Đặt lễ vật lên bàn)

Vua: Ta hiểu các con dốc sức trèo non

Lặn lội khơi xa đi tìm báu vật

Nhưng các con ơi những thứ này có thật

Làm cho muôn dân no ấm được chăng

Nay hai chiếc bánh xanh bánh trắng

Ta đặt tên bánh trưng bánh dầy

Tượng trưng cho cuộc sống đủ đầy

Sẽ là thứ giúp muôn dân no ấm

Thần dân của ta chắc sẽ hài lòng lắm

Trước thức dâng của hoàng tử LL

Ta sẽ tuyên trong một sớm lên triều

Hoàng tử LL sẽ nối ngôi trị nước

Mõ: “ Phụng thiên thừa vận

Hoàng đế chiếu viết:

Nay hoàng tử LL tuổi đã trưởng thành

Xét kĩ thấy đủ tài đủ đức

Xứng đáng là người cai trị muôn dân

Trẫm truyền ngôi mong mỏi vạn lần

Con sẽ giúp giang sơn đẹp mãi

– Mời HT LL lên nhận chiếu vua ban

LL: Tạ ơn vua cha!

Vua: LL con!

Ta hiểu con có trí trị dân

Bằng tấm lòng bao dung bác ái

Ta cũng nghe nhiều người nói lại:

Trường DT Nội Trú Phú Lương có phải?

Đang là nơi đào tạo nhân tài

Cho nước nhà sáng mãi ở ngày mai!

Con ở lại gắng công miệt mài

Đạt điểm cao trong những bài thi viết

Con gắng nhớ những điều cần thiết

Để mai này cai trị muôn dân!

Còn hai con, hãy cố gắng chuyên cần

Để ngày mai góp công dựng nước

Nào hãy nổi nhạc lên để chúc mừng Hoàng Tử!

Nhạc- 6 vũ công múa

(Nhóm tác giả lớp 6B Trường PTDT Nội trú THCS Phú Lương).

Nhìn lại một lần nữa, "Sự tích bánh chưng bánh giầy" đã cho ta những cảmhứng, khơi dậy trong mỗi chúng ta tình yêu với quê hương đất nước, trân quý nhữnggiá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, lòng biết ơn tới các vị Vua hùng Nâng cao ýthức gìn giữ những giá trị văn hóa tinh thần, di sản văn hóa lịch sử của dân tộc ta.

Hiện nay, Việc học văn không chỉ còn đơn thuần là học trong sách vở mà đã

mở rộng việc học văn từ cuộc sống đời thường và học văn qua các di sản văn hóadân tộc Việc làm này đã giúp chúng em có những hiểu biết sâu rộng hơn, toàn diệnhơn trong quá trình lĩnh hội tri thức Khắc sâu cho chúng em những giá trị thực tếcủa văn bản Ví dụ: Dự án dạy học "Học văn từ cuộc sống" - " Em làm nghệ thuật"

do sở GD&ĐT tỉnh Thái Nguyên phối hợp với trường PTDT Nội trú THCS PhúLương thực hiện là một điển hình cho việc học tập từ đời sống Một hình thức họctập rất mới và bổ ích giúp chúng em thêm yêu quý và hào hứng học tập hơn đặc biệt

là với môn ngữ văn

Thật vui và hạnh phúc vì chúng em cũng được tham gia dự án và được diễn

vở "Lang Liêu nhận chiếu vua ban" do chúng em sáng tác

Một số hình ảnh trong vở "Lang Liêu nhận chiếu vua ban"

Lợi ích của việc " Học văn từ cuộc sống" không hề nhỏ, thông qua hình thứchọc tập này chúng em hiểu sâu sắc hơn nội dung bài học, có cái nhìn toàn diện hơn

về cuộc sống được phản ánh trong bài học ấy Ngoài ra, việc sử dụng các di sảntrong dạy học đã và đang được trú trọng ở nhiều cấp học, đóng góp một phần hữuích vào việc bảo tồn và phát huy những giá trị vật chất tinh thần, văn hóa lịch sử củadân tộc Cho chúng em cảm nhận sâu sắc hơn về vai trò trách nhiệm của mình trongviệc chung tay gìn giữ những di sản văn hóa vô giá của dân tộc Cũng từ đó việc dạyhọc tích hợp giữa các môn học sẽ đem lại hiệu quả và thiết thực hơn

Thực tế tập huấn " Sử dụng di sản trong dạy học các môn Lịch sử, Địa lí cấp THCS và THPT" của Sở GD& ĐT tỉnh Thái Nguyên tại trường PTDT Nội trú

Nguyễn Bỉnh Khiêm Định Hóa.

Nhóm thực hiện dự án:

1 Hà Tuấn Khải ( Nhóm trưởng) 7 Trần Thị Ngân

2 Vy Thi Mai Lan 8 Phạm Nguyễn Yến Nhi

3 Nguyễn Đức Anh 9 Nông Xuân Thụy

4 Hoàng Thị Biển Thương 10 Trần Thị Vân

5 Lý Thị Thu Hoài 11 Nguyễn Lý Hoàng Dũng

6 Ma Lê Thắng 12 Nguyễn Thanh Long

Phiếu học tập số 3: * NHÓM III: (nhóm Gió Đông)

Yêu cầu: " Văn học - Tiếng nói của cuộc sống! Tiếng nói đó được thể hiện như thế nào trong truyện: " Con rồng cháu tiên" và "Sự tích bánh chưng bánh giầy"?

Văn học - Kho tri thức về cuộc sống con người Mở từng trang văn, đặc biệt làthể loại Văn học Dân gian ta như thấy hiện lên "Cuộc sống của người xưa trongsương mờ quá khứ" với đầy đủ các nét sinh hoạt, văn hóa tinh thần, lao động sảnxuất

Không thể phủ nhận khả năng tái hiện sinh động cuộc sống của con ngườitrong văn học bởi lẽ khi đọc một tác phẩm chúng ta như được sống trong chínhkhông gian câu truyện có trong tác phẩm ấy Ví dụ như truyện "Thánh Gióng" ( Phù

Đổng Thiên Vương) hay "Sự tích Hồ Gươm" Chỉ bằng những ngôn từ rất đỗi bình

dị mà đã tái hiện được hoàn cảnh xã hội ta những năm bị quân thù phương Bắc xâm

lược: "Thế nước rất nguy, người người hoảng hốt" (Trích Thánh Gióng ) hay: Chúng coi dân ta như cỏ rác; làm nhiều điều bạo ngược, thiên hạ căm giận chúng đến xương tủy " ( Trích Sự tích Hồ Gươm).

Văn học không chỉ tái hiện hoàn cảnh xã hội Việt Nam qua các thời kì lịch sử

mà ở đó còn là những kinh nghiệm sống quý báu về lao động sản xuất, là cách nhìnnhận đánh giá thực tế cuộc sống, là mong ước, là tiếng nói của con người Việt Nam

Cha ông ta bao đời nay đã đúc rút được nhiều kinh nghiệm quý báu trong laođộng sản xuất và luôn muốn truyền lại cho con cháu đời sau, văn học đã góp phầnkhông nhỏ vào việc gìn giữu và lưu truyền những kinh nghiệm ấy

Những câu nói ngắn gọn, xúc tích, dễ nhớ dễ thuộc như những câu ca dao, tụcngữ đã thay cho lời dạy của cha ông về cộc sống lao động sản xuất:

“Hễ mà hoa quả được mùa,Chắc là nước bể, nước mưa đầy trời

Ai ơi nên nhớ lấy lời

Trông cơ trời đất, liệu thời làm ăn”

“Mồng chín tháng chín có mưa,Thì con sắm sửa cày bừa làm ăn

Mồng chín tháng chín không mưa,Thì con bán cả cày bừa đi buôn”

“Phân tro không bằng no nước”

“Tỏ trăng mười bốn được tằm

Tỏ trăng hôm rằm thì được lúa chiêm”

" Đời sống không thể thiếu lời ca tiếng hát, không thể thiếu cái dư âm của cácgiai điệu trữ tình" Bởi thế trong văn học chúng ta thấy không ít những bài thơ, bài

ca dao mang đậm âm hưởng tha thiết của các vùng miền và được chuyển thànhnhững bài hát sống mãi với thời gian Thể hiện đầy đủ khát vọng nghệ thuật củanhân dân ta Ví dụ bài: "Tát nước đầu đình"

Hôm qua tát nước đầu đình,

Bỏ quên cái áo trên cành hoa sen

Em được thì cho anh xin, Hay là em để làm tin trong nhà?

Áo anh sứt chỉ đường tà,

Vợ anh chửa có, mẹ già chửa khâu

Áo anh sứt chỉ đã lâu, Mai mượn cô ấy về khâu cho cùng

Khâu rồi, anh sẽ trả công,

Ít nữa lấy chồng anh lại giúp cho:

Giúp em năm thúng xôi vò,

Ba con lợn béo, một vò rượu tăm

Giúp cho đôi chiếu em nằm, Đôi chăn em đắp, đôi trằm em đeo

Giúp cho quan tám tiền cheo, Quan năm tiền cưới, lại đèo buồng cau

Ca dao Việt Nam có vô vàn bài ca đối đáp rất hay, rất đẹp Trai gái làng quê đãhát đối đáp để giao duyên, để tỏ tình rất trong sáng, lành mạnh, thể hiện nét đẹp văn

hóa truyền thống mang tính nhân văn rất cao Đó là những tiếng hát giao duyênmượt mà, nhuần nhị được vun trồng từ mảnh đất của người lao động nhiều gian laovất vả nhưng cũng rất lãng mạn và giầu tình nghĩa, thủy chung như bài ca dao:

“Ai về cuốc đất trồng cau, Cho em vun ké dây trầu một bên.

Chừng nào trầu nọ bén lên, Cau kia có trái, lập nên cửa nhà”

Ca dao đôi khi cũng là lời than trách số phận, lời trách giận người yêu mộtcách tế nhị mà vẫn sâu xa

"Anh đến tìm hoa thì hoa thời đã nởAnh đến bến đò thì đò đã sang sôngAnh đến tìm em thì em dã có chồngHỏi anh yêu em như rứa!

Có mặn nồng hay chăng? "

Anh đến tìm hoa, hoa đến thời thì hoa phải nởAnh đến bến đò, đò đầy thì đò phải sang sông

Chứ đến duyên em thì em phải lấy chồng!

Hỏi em yêu anh như rứa! Có mặn nồng đó chăng?

Trở lại với tác phẩm: "Con rồng cháu tiên" và " Sự tích bánh chưng bánhgiầy" đây là những tác phẩm không chỉ đơn thuần là giải thích nguồn gốc hay cáchiện tượng tự nhiên xã hội nữa mà đó là cách nhìn nhận, niềm mong mỏi, ước mơcủa nhân dân ta

Ai cũng biết, để khẳng định tinh thần đoàn kết và niềm tự hào dân tộc, nhândân ta đã sáng tạo ra truyện "Con rồng cháu tiên" để mọi người dân đều hiểu và nhớ

về nguồn gốc của mình, nêu cao tinh thần tương thân tương ái giữa các dân tộc ViệtNam thay cho lời nhắc nhở của cha ông ta

Trong "Sự tích bánh chưng bánh giầy" cuộc sống sinh hoạt và các tập tụctruyền thống của nhân dân ta được tái hiện hết sức sinh động, hấp dẫn qua các sựviệc diễn biến trong câu truyện Tiến nói khát vọng của nhân dân trong việc đề cao

nghề nông được thể hiện rất rõ qua việc " Lang Liêu - Người luôn gắn bó với ruộngđồng được thần linh mách bảo, chỉ dẫn và cuối cùng lên ngôi vua Lời của thần linh

ở đây có lẽ phần nhiều là lời nói của nhân dân lao động, của tổ tiên cha ông ta

Văn học - Tiếng nói của cuộc sống, vì thế cho đến tận ngày nay nhân dân tavẫn giữ được những nét đẹp truyền thống của cha ông lưu truyền trong đó Vẫn góibánh chưng ngày tết để dâng lễ tổ tiên, vẫn yêu thương đùm bọc mỗi khi đồng bàomình gặp khó khăn như anh em một nhà, thực hiện theo "lời dạy" và " Tiếng nói"cha ông để lại

Nhóm thực hiện dự án:

1 Bùi Đức Giang ( Nhóm trưởng) 7 Ma Văn Thành

2 Vy Thị Huế 8 Chúc Hoài Thương

3 Lã Việt Bách 9 Nguyễn Việt Tiệp

4 Phạm Thanh Huyền 10 Lưu Hương Trà

5 Ma Thị Thùy Linh 11 Trần Xuân Trường

6 Lục A Phong 12 Trần Thị Thanh Tuyền

Khi miêu tả hình ảnh các vị anh hùng dân tộc

B SẢN PHẨM CỦA HỌC SINH TRONG QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN DỰ ÁN.