giáo án 11 cơ bản chương 1

Nguyên nhân tính dẫn điện của các dung dịch axit, bazơ, muối trong nớc.. Các chất rắn khan: NaCl, NaOH và một số dung dịch: rợu, đờng …không có khả năng dẫn không có khả năng dẫn điện.

Trang 1

Trờng THPT Lý Bôn Giáo án 11 nâng cao - Giáo viên : Nguyễn văn Thế

Chơng 1 Bài 1: Sự điện li

I Mục tiêu của bài học

1 Kiến thức.

 Biết đợc các khái niệm về chất điện li, chất không điện li, sự điện li

 Hiểu nguyên nhân tính dẫn điện của các dung dịch chất điện li

 Hiểu phân tử H2O là phân tử phân cực, nớc là một dung môi phân cực

 Hiểu cơ chế của quá trình điện li

2 Kỹ năng.

 Rèn luyện cho học sinh kỹ năng thực hành thí nghiệm: quan sát, so sánh

 Rèn luyện khả năng lập luận logic

 Rèn luyện cho học sinh viết phơng trình điện li của axit, bazơ, muối

3 Tình cảm thái độ.

II Chuẩn bị đồ dùng dạy học.

1. Phần mềm.

Microsoft Power Point

Mô phỏng

2. Phiếu học tập.

Củng cố kiến thức cuối giờ

III Phơng pháp dạy học chủ yếu

Dạy học nêu vấn đề

IV Thiết kế các hoạt động dạy học.

I Hiện tợng điện li

1 Thí nghiệm.

Hoạt động 1:

GV cho HS quan sát thí nghiệm,

nhận xét, điền vào bảng và rút ra

kết luận

2 Nguyên nhân tính dẫn điện

của các dung dịch axit, bazơ,

muối trong nớc.

Hoạt động 2:

GV dẫn dắt: điều kiện để 1 dung

dịch, 1 vật dẫn đợc điện?

Nhận xét:

Nớc cất không dẫn điện

Dung dịch NaCl, dung dịch HCl, dung dịch NaOH dẫn điện

Dung dịch đờng không dẫn điện Kết luận:

Dung dịch muối, axit, bazơ dẫn điện

Các chất rắn khan: NaCl, NaOH và một số dung dịch: rợu, đờng …không có khả năng dẫn không có khả năng dẫn

điện

HS vận dụng kiến thức về dòng điện đã đợc học ở môn Vật lý để trả lời:

- Có phần tử mang điện tích chuyển động tự do

- Khi có dòng điện các phần tử mang điện chuyển

Trang 2

GV dẫn dắt: Kim loại là chất dẫn

điện, các phần tử mang điện trong

kim loại là các electron Dung dịch

điện li dẫn đợc điện Vậy trong

dung dịch điện li có phần tử mang

điện nào?

Năm 1887 Arêniut đã chỉ ra rằng:

tính dẫn điện của các dung dịch

axit, bazơ, muối là do trong dung

dịch của chúng có các tiểu phân

mang điện tích gọi là các ion Các

phân tử axit, bazơ, muối khi tan

trong nớc phân li thành các ion

II Phân loại các chất điện li

1 Thí nghiệm.

GV giới thiệu thí nghiệm về tính

dẫn điện của 2 dd cùng nồng độ

- Khảo sát tính dẫn điện của 2

dung dịch HCl 0,1M và

2. Chất điện li mạnh

- Em hãy cho biết thế nào là chất

điện li mạnh

3 Chất điện li yếu.

- Em hãy cho biết thế nào là chất

điện li yếu?

GV: Cho ví dụ

động theo một hớng nhất định

HS kết luận

Nồng độ ion trong dung dịch HCl > nồng độ trong

phân li khác nhau HS: - Chất điện li mạnh là khi tan trong nớc, các phân tử hoà tan đều phân li ra ion

- Các axit mạnh: HCl, HNO3

- Các bazơ mạnh: NaOH, KOH,

- Hầu hết muối tan: NaCl, CuSO4

Phơng trình điện li:

Na2CO3 đ 2Na+ + CO3

VD: Hoà tan 0,1 mol Na2SO4 vào 1 lít nớc Nồng độ ion Na+ trong dd này là:

a 0,1M b 0,2M

c 0,02M d 0,01M

e Tất cả đều sai

- Là chất khi tan trong nớc chỉ có một phần số phân

tử hoà tan phân li ra ion

- Các axit yếu, CH3COOH, H2S, …không có khả năng dẫn

- Các bazơ yếu Fe(OH)2…không có khả năng dẫn Phơng trình điện li:

CH3COOH CH3COO- + H+

HS: Kết luận

- Sự điện li của chất điện li yếu là quá trình thuận nghịch

- Cân bằng điện li là cân bằng đông

Phiếu học tập

Bài tập củng cố:

Câu 1: 1l dung dịch chứa 0,1 mol FeCl3, tổng số mol ion Fe3+ và Cl- của dung dịch là:

Câu 2: Bộ ba các chất nào sau đây là những chất điện li mạnh:

a HCl, KOH, NaCl b HCl, KOH, CH3COOH

c NaCl, AgCl, Mg(OH)2 d Al(NO3)3, Ba(OH)2, CaSO3

Trang 3

Câu 3: Cho dung dịch Na3PO4 0,1M Hỏi nồng độ cation trong dung dịch là

a 0,3M b 0,03M c 0,02M d 0,2M

IV Rút kinh nghiệm bài giảng.

Bài 2 Axit, Bazơ và Muối

I - Mục tiêu bài học

1 Về kiến thức

 Biết khái niệm axit, bazơ, theo thuyết A-re-ni-ut

 Biết muối là gì và sự điện li của muối

2 Về kĩ năng

 Vận dụng lí thuyết axit, bazơ của A-re-ni-ut để phân biệt đợc axit, bazơ, lỡng tính và trung tính. Biết viết phơng trình điện li của các muối

3 Về thái độ tình cảm

 Có đợc hiểu biết khoa học đứng đắn về dung dịch axit, bazơ, muối

II - Chuẩn bị

 Dụng cụ : ống nghiệm

 Hoá chất : Dung dịch NaOH, muỗi kẽm (ZnCl2 hoặc ZnSO4), dung dịch : HCl, NH3, quỳ tím

IIICác hoạt động dạy học

Trang 4

Hoạt động 1

HS đã đợc biết khái niệm về axit, bazơ ở các

lớp dới vì vậy GV cho HS nhắc lại các khái

niệm đó Lấy thí dụ

GV : Các axit, bazơ là những chất điện li –

hãy viết phơng trình điện li của các axit, bazơ

đó

GV yêu cầu 2 HS lên bảng mỗi em viết ba

ph-ơng trình điên li của 3 axit hoặc 3 bazơ

GV : Hãy nhận xét về các ion do axit, bazơ

phân li ra

GV : Dựa vào phơng trình điện li HS đã viết

trên bảng, cho HS nhận xét về số ion H+ đợc

phân li ra từ mỗi phân tử axit

HS : 1 phân tử HCl phân li ra 1 ion H+

1 phân tử H2SO4 phân li ra 2 ion H+

1 phân tử H3PO4 phân li ra 3 ion H+

I

Axit, bazơ theo thuyết A-re-ni-ut

1 Đinh nghĩa

a - TD:

HCl → H+ + Cl

-CH3COOH → H+ + CH3COO

-Ba(OH)2 → Ba+ + 2OH

-b ĐN(SGK)

2 Axit nhiều nấc,bazơ nhiều nấc

a - Axit nhiều nấc :

- TD: (SGK) HCl, CH3COOH, HNO3 axit một nấc

H2S, H2CO3, H2SO3 axit nhiều nấc

H3PO4 H+ + H2PO4

H2PO4  H+ + HPO4 2

HPO4 2 H+ + PO4 3

Tổng cộng : H3PO4 3H+ + PO4 3



X :Axit mà một phân tử chỉ phân li một nấc ra ion H+ là axit một nấchay

monoaxit

Axit mà một phân tử phân li nhiều nấc

ra ion H+ là axit nhiều nấc hay poliaxit

Dẫn dắt HS tơng tự nh axit

GV : làm thí nghiệm, HS quan sát và nhận

xét

Nhỏ từ từ từng giọt dung dịch kiềm vào dung

dịch muối kẽm cho đến khi kết tủa không

xuất hiện thêm nữa

Chia kết tủa đó thành hai phần ở hai ống

nghiệm

 ống thứ nhất cho thêm vài giọt axit

 ống thứ hai tiếp tục nhỏ kiềm vào

GV : Nghiên cứu SGK hãy cho biết muối là gì

? Hãy kể tên một số muối thờng gặp ? Cho

biết tính chất chủ yếu của muối

Tính chất chủ yếu của muối : Tính tan, tính

phân li

(GV nên lu ý rằng những muối ít tan hay đợc

coi là không tan thì thực tế vẫn tan Một phần

tan rất nhỏ đó điện li)

GV: chọn một số bài tập hoặc một số ý trong

bài tập (SGK) để củng cố bài học

b - Bazơ nhiều nấc:

- TD(SGK) Ca(OH)2 > Ca(OH) + OH Ca(OH) > Ca + OH

- NX:

3 Hiđroxit l ỡng tính

a - TD: Al(OH)3, Cr(OH)3

Phân li theo kiểu bazơ : Zn(OH)2  Zn2+ + 2OH

Phân li theo kiểu axit : Zn(OH)2  2H+ + ZnO2 2

Có thể viết dạng axit của Zn(OH)2 là :

H2ZnO2

b - ĐN: (SGK)

IV - Muối

1 Định nghĩa

Muối là hợp chất khi tan trong nớc phân

li thành cation kim loại hoặc cation NH4+

và anion gốc axit

 Muối thờng gặp : + Muối trung hoà + Muối axit + Muối phức tạp (muối kép, muối phức)

2 Sự điện li của muối trong n ớc

(SGK)

Trang 5

bàI 3: sƯ ĐIÊN LI CUA NƯƠC ; ph ; chất chỉ thị axit - bazơ

I Mục tiêu bài học:

1 Kiến thức:

- Biết đợc sự điện ly của nớc

- Biết tích số ion của nớc và ý nghĩa của đai lợng này

- Biết đợc khái niệm về pH và chất chỉ thị axit - bazơ

2 Kỹ năng:

- Vận dụng tích số ion của nớc để xác định nồng độ H+ và OH- trong dung dịch

- Biết đánh giá độ axit, bazơ, của dung dịch dựa vào nồng độ H+; OH-; pH; pOH

- Biết sử dụng một số chất chỉ thị axit, bazơ để xác định tính axit, kiềm của dung dịch

II Chuẩn bị:

Dung dịch axit loãng (HCl hoặc H2SO4), dung dịch bazơ loãng (NaOH hoặc Ca(OH)2), phenol phtalein, giấy chỉ thị axit - bazơ vạn năng

Tranh vẽ, ảnh chụp, máy đo pH

III Các hoạt động dạy học:

Hoạt động 1:

- Bằng thực nghiệm xác định nớc là chất

điện li rất yếu

- Viết phơng trình điện ly của nớc theo

A-re-ni-ut và theo thuyết Bron-stet?

- 2 cách viết cho hệ quả giống nhau và để

đơn giản chọn cách viết 1

Hoạt động 2:

- Viết biểu thức tính hằng số cân bằng

của cân bằng (1)?

- Nớc phân li rất yếu nên [H2O] trong

biểu thức K đợc coi là không đổi và K

[H2O]=const=K H2O và gọi là tích số ion

của H2O

- Dựa vào KH2O hãy tính [OH+]và [OH-] ?

- Nớc là môi trờng trung tính, nên môi

trờng có [OH+] = 10-7 mol/l là môi trờng

trung tính

- Tính số ion của nớc là 1 hằng số đối với

cả dung dịch các chất vì vậy nếu biết

[H+] trong dung dịch thì sẽ biết [OH-] và

ngợc lại

- Tính [H+] và [OH-] của dung dịch HCl

0,01M và so sánh 2 giá trị đó trong dung

dịch (môi trờng axit)?

- Tính [H+] và [OH-] của dung dịch

NaOH 0,01M và so sánh 2 giá trị đó

trong dung dịch (môi trờng bazơ)?

Hoạt động 4:

- Yêu cầu học sinh nghiên cứu SGK và

cho biết pH là gì? Cho biết dung dịch

axit, kiềm, trung tính có pH bằng bao

nhiêu?

I sự điện ly của n ớc

1 N ớc là chất điện rất yếu

Theo Are-ni-ut:

H2O < > H++ OH- (1) Theo Bron-stet:

H2O+H2O < > H3O++ OH- (2)

2 Tích số ion của n ớc:

* H2O < > H++ OH- (1)

] [

] ][

[

2O H

OH H

K   

K H2O = K [H2O] = [H+] [OH-] 

Tích số ion của nớc

KH2O =10-14 (to = 25oC)

* [H+]= [OH-]= 10  14 =10-7mol/l

* Môi trờng trung tính là môi trờng có [H+]=[OH-]=10-7mol/l

3 ý nghĩa tích số ion của n ớc:

a Môi trờng axit: [H+] 10-7mol/l

b Môi trờng trung tínht: [H+]= 10-7mol/l

c Môi trờng kiềm: [H+] 10-7mol/l

II Khái niệm về pH- chất chỉ thị axit-bazơ:

1.Khái niệm về pH:

* [H+]= 10-PHM

* Thang pH: 0  14 Môi

Trang 6

- Để xác định môi trờng của dung dịch

ngời ta thờng dùng chất chỉ thị nh quỳ,

phenol phtalein

- Dùng chất chỉ thị axit - bazơ nhận biết

các chất trong 3 ống nghiệm đựng: H2O

HCl, NaOH

- Trộn lẫn 1 số chất chỉ thị có khoảng PH

đổi màu kế tiếp nhau đợc hỗn hợp chất

chỉ thị axit-bazơ vạn năng

- Dùng chất chỉ thị chỉ xác định pH 1

cách gần đúng còn để đạt độ chính xác

thì phải dùng máy đo pH

Hoạt động 5:

- nhắc lại ý chính-làm bài tập 5

-7M

=10

-7M  10

-7M

2 Chất chỉ thị axit-bazơ:

Môi trờng Chất chỉ thị

Quỳ Phenolphtalein

Đỏ Không màu

Tím Không màu

Xanh Hồng

Bài 4 Phản ứng trao đổi trong dung dịch các chất điện ly

I Mục tiêu bài học:

1 Kiến thức:

- Hiểu đợc điều kiện xảy ra phản ứng trao đổi ion trong dung dịch chất điện ly

2 Kỹ năng:

- Viết phơng trình ion rút gọn của phản ứng

- Dựa vào điều kiện xay ra phản ứng trao đổi trong dung dịch chất điện ly để biết

đợc phản ứng xảy ra hay không xảy ra

3 Về tình cảm thái độ : - Rèn luyện tính cẩn thận, tỉ mỉ

I Chuẩn bị:

- Chuẩn bị cho mỗi nhóm học sinh 4 ống nghiệm, giá ống nghiệm

- Dung dịch: NaCl, AgNO3, NH3, NaCH3COO, Al2(SO4)3, Giấy quỳ tím

II Các hoạt động dạy học:

Hoạt động 1:

- Hớng dẫn HS làm t/ngiữa Na2SO4

và BaCl2,viết pt phản ứng duời dạng

ion và chi ra thực chất của phản ứng

là sự phản ứng giữa 2 ion Ba2+ và

SO42- tạo thành kết tủa

- Tơng tự: Viết phuơng trình phân tử,

ion và rút gọn của phản ứng CuSO4 và

NaOH

- Viết pt phân tử,ion và ion rút gọn

của phản ứng giữa 2 dung dịch NaOH

và HCl?

- giữa Mg(OH)2 với axit mạnh HCl?

I Đk xảy ra phản ứng trao đổi trong dung dịch chất điện ly:

1 Phản ứng tạo thành chất kết tủa:

VD1: Na2SO4+BaCl2 -> BaSO4+2NaCl Phơng trình ion:

2Na++SO42-+Ba2++2Cl- - > BaSO4↓+2Na++2Cl

-Phơng trình ion rút gọn:

Ba2+ + SO42- - > BaSO4↓

* Chú ý: Chất dễ tan và điện ly mạnh viết thành ion

- Chất khí, kết tủa, điện ly yếu để nguyên dạng phân tử

2 Phản ứng tạo thành chất điện ly yếu:

a Phản ứng tạo thành nớc:

VD1: NaOH + HCl - > NaCl + H2O

Na+ + OH- + H+ + Cl- - >Na+ + Cl- + H2O

H+ + OH- - > H2O

Trang 7

-t/n: đổ dung dịnh HCl vào cốc đựng

- Hãy giải thích hiện tợng và viết

ph-ơng trình phân tử ứng dới dạng phân

tử, ion và ion rút gọn

- HS làm t/n: Nhỏ vài giọt dd AgNO3

vào dung dịch NaCl Gạn lấy kết tủa

cho đến khi tan hết (tạo ion phức điện

ly yếu)

- HS làm t/n,viết pt phản ứng dới dạng

phân tử, ion và ion rút gọn khi cho

dung dịch HCl tác dụng với dung dịch

Na2CO3?

- tơng tự với dung dịch HCl và kết

tủa CaCO3

VD2: Mg(OH)2+ HCl - >

b Phản ứng tạo thành axit yếu:

c Phản ứng tạo thành ion phức:

VD: Phơng trình phân tử:

AgCl + 2NH3 - > [Ag(NH3)2]+Cl

(ion phức)

3 Phản ứng tạo thành chất khí:

VD1:

H++Cl-+2Na++CO32- > 2Na++2Cl-+CO2↑+H2O 2H++ CO32-đ CO2↑+H2O

 Kết luận:

- Phản ứng trao đổi trong dung dịch chất điện ly thực chất là phản ứng giữa các ion

- Phản ứng trao đổi trong dung dịch chất điện ly chỉ xảy ra khi có ít nhất một trong các điều kiện sau:

+ Tạo thành chất kết tủa

+ tạothành chất khí

+ Tạo thành chất điện ly yếu Kết luận: SGK

Bài 5 luyện tập

Axit, bazơ và muối

Phản ứng trao đổi ion trong dung dịch các chất điện li

I- Muc tiêu bài học

1- Về kiến thức

- Củng cố khái niệm axit, bazơ theo thuyết A-re-ni-ut

- Củng cố các khái niệm về chất lỡng tính, muối

- Củng cố kiến thức về phản ứng trao đổi trong dd chất điện li

2 Về kĩ năng

Rèn kĩ năng viêt phơng trình phản ứng dới dạng ion và ion rút gọn

II-Các hoạt động dạy học

A – Kiến thức cần nhớ:

1 K/n về axit, bazơ và muối,chất lỡng tính

-Axit là chât khi tan trong nớc phân li ra H+ hoặc là chất nhờng proton

-Bazơ là chất khi tan trong nc phân li ra OH- hoặc là chât nhận proton

-Chất lỡng tính là chất vừa có khả năng thể hiện tính axit vừa có khả năng thể hiện tính bazơ

- Muối là chất khi tan trong nớc phân li ra cation KL(hoặc NH4+)và anion gốc axit

2 Tích số ion của nớc KH2O= [H+] [OH-]=10-14

3- [H+]; pH đặc trng cho môi trờng

4- Chất chỉ thị

5-Điều kiện xảy ra phản ứng trao đổi trong dd chất điện li

6- phơng trình ion rút gọn có ý nghĩa gì ?

B Bài tập

1- Viết PTPT b) Pb2+ + H2S > PbS + 2H+

c) Pb(OH)2 + 2OH- > PbO22- + 2H2O d) SO32-+ H2O < > HSO3- + OH

e) Cu2+ + H2O < > Cu(OH)+ + H+ g)AgBr + 2S2O32- > [Ag(S2O3)2 2++ Br h) SO32- + 2H+ > H2O + SO2 i) HCO3- + H+ > H2O + CO2

Trang 8

k) SO32- + H2O2 > SO42- + H2O l) SO42- + Ba2+ > BaSO4

2 Nhận biết các dòng điện sau: CH3COOH, NH4HCO3, Al2(SO4)3 , KI

- Hoà tan các hoá chất vào nớc đợc các dd

- dùng CaCO3 nhạn biết giấm

-dùng NaOH nhận biết bột nở và phèn :

NH4HCO3 + NaOH > NaHCO3 ++ H2O + NH3 (mùi khai )

Al2(SO4)3 + 2NaOH > Na2SO4 + Al(OH)3 (kết tủa tráng)

Al(OH)3 + NaOH > NaAlO2 + H2O (tan kết tủa)

- dùng H2O2 và hồ tinh bột nhận biết muối iot :

2I- + H2O2 > I2 + 2OH- (I2 làm hồ tinh bột có màu xanh)

Bài 6 Bài thực hành số 1

Tính axit-bazơ ; phản ứng trong dd chất điện li

I - Mục tiêu

1-Về kiến thức

Củng cố các kiến thức về axit-bazơ và điều kiện xảy ra phản ứng trao đổi ion trong dung dịch các chất điện li

2-Về kỹ năng

Rèn luyện kỹ năng tiến hành thí nghiệm với lợng nhỏ hóa chất

II – Chuẩn bị dụng cụ thí nghiệm và hoá chất cho mỗi nhóm thực hành

1- Dụng cụ thí nghiệm

- Bộ giá thí nghiệm

2 – Hoá chất SGK

III Gợi ý tổ chức hoạt đồng thực hành của học sinh

Thí nghiệm 1: Tính axit – bazơ

a) Chuẩn bị và tiến hành thí nghiệm

HS tiến hành nh SGK

b) Quan sát hiện tợng xảy ra và giải thích

- HS: Quan sát và ghi chép các hiện tợng phản ứng xảy ra

- HS: Giải thích các hiện tợng đó

Thí nghiệm 2: Phản ứng trao đổi ion trong dung dịch chất điện li

a) Chuẩn bị và tiến hành thí nghiệm

HS tiến hành nh SGK

b) Quan sát hiện tợng xảy ra và giải thích

- HS: Quan sát và ghi chép các hiện tợng phản ứng xảy ra

- HS: Giải thích các hiện tợng đó

IV Nội dung tờng trình thí nghiệm

1 Tên HS…không có khả năng dẫn …không có khả năng dẫn …không có khả năng dẫn …không có khả năng dẫn …không có khả năng dẫn …không có khả năng dẫn …không có khả năng dẫn …không có khả năng dẫn …không có khả năng dẫn …không có khả năng dẫn …không có khả năng dẫn …không có khả năng dẫn …không có khả năng dẫn Lớp…không có khả năng dẫn …không có khả năng dẫn …không có khả năng dẫn

2 Tên bài thực hành

3 Nội dung tờng trình

Trình bày cách tiến hành thí nghiệm, mô tả hiện tợng quan sát đợc, giải thích và viết phơng trình hoá học(nếu có) các thí nghiệm sau:

Thí nghiệm 1: Tính axit – bazơ

Thí nghiệm 2: Phản ứng trao đổi ion trong dung dịch chất điện li

Tiêu đề	Sự điện li
Người hướng dẫn	Nguyễn Văn Thế
Trường học	Trường THPT Lý Bôn
Chuyên ngành	Hóa học
Thể loại	Giáo án
Thành phố	Thái Bình

Định dạng
Số trang	8
Dung lượng	95 KB