Xây dựng bộ đề thi đánh giá kỹ năng nghề sửa chữa thiết bị điện công nghiệp

Phạm vi nghiên cứu Xây dựng một số bài thi đánh giá kỹ năng thực hành và sử dụng để đánh giá học sinh đã tốt nghiệp ở các trường nghề, cũng như đội ngũ công nhân lành nghề trong phạm v

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

-

PHẠM THẾ VŨ

ĐỀ TÀI: XÂY DỰNG BỘ ĐỀ THI ĐÁNH GIÁ KỸ NĂNG NGHỀ SỬA CHỮA MÁY LẠNH VÀ ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC

NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS NGUYỄN ĐỨC TRÍ

HÀ NỘI - 2010

LỜI CẢM ƠN ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED

LỜI CAM ĐOAN ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED

DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮTERROR! BOOKMARK NOT DEFINED

DANH MỤC BẢNG ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED

MỞ ĐẦU ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Error! Bookmark not defined

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined

3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined

4 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC Error! Bookmark not defined

5 NHIỆM VỤ VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨUError! Bookmark not defined

5.1 Nhiệm vụ nghiên cứu Error! Bookmark not defined

5.2 Phạm vi nghiên cứu Error! Bookmark not defined

6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Error! Bookmark not defined

7 CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN Error! Bookmark not defined

CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀIERROR! BOOKMARK N

1.1 TỔNG QUAN VỀ KIỂM TRA- ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP

CỦA HỌC SINH TRONG QUÁ TRÌNH DẠY HỌCError! Bookmark not defined

1.1.1 Khái niệm kiểm tra đánh giá quá trình học tậpError! Bookmark not defined a/ Kiểm tra Error! Bookmark not defined

b/ Đánh giá Error! Bookmark not defined

1.1.2 Mục đích, chức năng và các yêu cầu đối với việc kiểm tra đánh giá

KQHT của học sinh Error! Bookmark not defined

a/ Mục đích của việc kiểm tra đánh giá Error! Bookmark not defined

b/ Chức năng của việc kiểm tra đánh giá Error! Bookmark not defined

c/ Các yêu cầu đối với việc đánh giá KQHTError! Bookmark not defined

1.1.3 Mục tiêu dạy học Error! Bookmark not defined

a/ Tầm quan trọng của các mục tiêu dạy họcError! Bookmark not defined

b/ Yêu cầu đối với mục tiêu dạy học Error! Bookmark not defined

c/ Các loại mục tiêu học tập Error! Bookmark not defined

1.1.4 Các bước đánh giá Error! Bookmark not defined

1.1.5 Các lĩnh vực kiểm tra đánh giá Error! Bookmark not defined

a/ Kiểm tra đánh giá kiến thức Error! Bookmark not defined

b/ Kiểm tra đánh giá kỹ năng Error! Bookmark not defined

c/ Kiểm tra đánh giá thái độ Error! Bookmark not defined

1.1.6 Các loại hình kiểm tra đánh giá Error! Bookmark not defined

a/ Kiểm tra đánh giá hình thành Error! Bookmark not defined

b/ Kiểm tra đánh giá kết thúc Error! Bookmark not defined

c/ Kiểm tra đánh giá đối chiếu hay theo chuẩn tương đốiError! Bookmark not defined 1.1.7 Các công cụ và phương pháp kiểm tra, đánh giáError! Bookmark not defined a/ Các công cụ kiểm tra, đánh giá Error! Bookmark not defined

1.1.8 Các biện pháp có tính chiến lược trong kiểm tra đánh giá KQHT

của học sinh - sinh viên Error! Bookmark not defined

1.1.9 Các biện pháp đề phòng và chống gian lận trong kiểm traError! Bookmark not defi 1.2 KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KỸ NĂNG THỰC HÀNHError! Bookmark not defined 1.2.1 Khái niệm Error! Bookmark not defined

1.2.2 Các loại kỹ năng nghề nghiệp Error! Bookmark not defined

a/ Kỹ năng lập kế hoạch cá nhân: Error! Bookmark not defined

b/ Kỹ năng tổ chức lao động: Error! Bookmark not defined

c/ Kỹ năng kiểm tra: Error! Bookmark not defined

d/ Kỹ năng điều chỉnh các hành động lao động:Error! Bookmark not defined

1.2.3 Các giai đoạn hình thành kỹ năng [1]Error! Bookmark not defined

1.2.4 Các thành phần trong đánh giá kỹ năng thực hành tâm vậnError! Bookmark not de 1.2.4.1 Đánh giá quy trình thực hiện: Error! Bookmark not defined

1.2.4.2 Đánh giá sản phẩm: Error! Bookmark not defined

1.2.4.3 Đánh giá sự thực hiện công việc tổng hợp nhiều khía cạnhError! Bookmark no

1.2.4.4 Đánh giá các mặt trong an toàn lao động, sự hợp tác trong

nhóm Error! Bookmark not defined

1.2.4.5 Đánh giá thái độ Error! Bookmark not defined

1.3 KHÁI QUÁT VỀ HỆ THỐNG TIÊU CHẨN KỸ NĂNG NGHỀ,

ĐÁNH GIÁ VÀ CẤP CHỨNG CHỈ KỸ NĂNG NGHỀError! Bookmark not defined

1.3.2 Khái quát về hệ thống Tiêu chuẩn kỹ năng nghề, đánh giá và cấp

chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia Error! Bookmark not defined

1.3.2.1 Khái niệm Tiêu chuẩn kỹ năng nghề (TCKNN)Error! Bookmark not defined 1.3.2.2 Khái niệm Đánh giá (Testing, Assessment)Error! Bookmark not defined 1.3.2.3 Khái niệm Cấp chứng chỉ KNN quốc gia (Certification)Error! Bookmark not

1.4 THỰC TRẠNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ TRONG ĐÀO TẠO Ở CÁC

TRƯỜNG KỸ THUẬT Error! Bookmark not defined

KẾT LUẬN CHƯƠNG I ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED

CHƯƠNG II - XÂY DỰNG ĐỀ THI ĐÁNH GIÁ KỸ NĂNG THỰC

HÀNH NGHỀ SỬA CHỮA MÁY LẠNH VÀ ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍERROR! BOOKM 2.1 MÔ TẢ NGHỀ VẬN HÀNH SỬA CHỮA MÁY VÀ TB LẠNHError! Bookmark not

2.2 QUY TRÌNH, PHƯƠNG PHÁP XÂY DỰNG ĐỀ THI ĐÁNH GIÁ KỸ

NĂNG THỰC HÀNH Error! Bookmark not defined

2.2.1 Quy trình, phương pháp xây dựng bài thi thực hànhError! Bookmark not defined 2.2.1.1 Nguyên tắc xây dựng bài thi thực hành:Error! Bookmark not defined

2.2.1.2 Quy trình biên soạn bài thi thực hành:Error! Bookmark not defined

2.2.1.3 Xây dựng bài thi thực hành Error! Bookmark not defined

2.2.2 Xây dựng đề thi từ ngân hàng bài thi Error! Bookmark not defined

2.2.2.1 Nguyên tắc xây dựng đề thi Error! Bookmark not defined

2.2.2.2 Quy trình xây dựng một đề thi Error! Bookmark not defined

2.3.1 Mục đích: Error! Bookmark not defined 2.3.2 Khảo sát ý kiến các giáo viên Error! Bookmark not defined 2.3.3 Tổ chức thử nghiệm Error! Bookmark not defined 2.3.3.1 Đối tượng thử nghiệm: Error! Bookmark not defined 2.3.3.2 Phương pháp thử nghiệm: Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊERROR! BOOKMARK NOT DEFINED TÀI LIỆU THAM KHẢO ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED

PHỤ LỤC 1 - MỘT SỐ BÀI THI ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED PHỤ LỤC 2 - DANH MỤC CÁC CÔNG VIỆC THEO CÁC CẤP TRÌNH

ĐỘ ĐÀO TẠO NGHỀ ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED

PHỤ LỤC 3 [ 15 ] - HỆ THỐNG ĐÁNH GIÁ TRÌNH ĐỘ TAY NGHỀ Ở

NHẬT BẢN ERROR! BOOKMARK NOT DEFINED. 

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành cuốn luận văn này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân

thành PGS TS Nguyễn Khang đã tận tình giúp đỡ tôi trong suốt quá trình

nghiên cứu và hoàn thiện đề tài

Tôi chân thành cảm ơn Ban chủ nhiệm Khoa, các Thầy Cô giáo Khoa

Sư phạm kỹ thuật Trường Đại học Bách khoa Hà Nội

Tôi chân thành cảm ơn các bạn bè, đồng nghiệp thuộc khoa Điện công nghiệp và bộ môn Kỹ Thuật Nhiệt Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội

Tôi xin chân thành cảm ơn tất cả những người thân của tôi đã quan tâm động viên và giúp đỡ tôi hoàn thành cuốn luận văn này

Đề tài này là mới và khó, đồng thời cũng hết sức cần thiết trong giai đoạn hiện nay của đất nước ta đang trong xu thế hội nhập và phát triển Với khả năng nghiên cứu của bản thân còn hạn chế, nên không thể tránh khỏi những thiếu sót Tôi xin kính mong được sự chỉ dẫn và đóng góp của các chuyên gia, các thầy cô và các bạn đồng nghiệp để đề tài được hoàn thiện hơn

Hà nội, ngày 30 tháng 09 năm 2010

Tác giả:

Phạm Thế Vũ

LỜI CAM ĐOAN

Tác giả xin cam đoan những gì viết trong luận văn là do sự tìm tòi, học

hỏi của bản thân và sự hướng dẫn tận tình của PGS TS Nguyễn Khang

Luận văn này cho đến nay chưa được bảo vệ tại bất kỳ một hội đồng nào và cũng chưa hề được công bố trên bất kỳ một phương tiện nào

Tác giả xin chịu trách nhiệm về những lời cam đoan trên

Hà nội, ngày 30 tháng 09 năm 2010

Tác giả:

Phạm Thế Vũ

12 PP KTĐG : Phương pháp kiểm tra đánh giá

13 SSTC : Occupational Skill Standards Testing & Certification

14 TCKNN : Tiêu chuẩn kỹ năng nghề

15 TCKNNĐT : Tiêu chuẩn kỹ năng nghề đào tạo

16 VBCC : Văn bằng chứng chỉ

DANH MỤC BẢNG

1 Bảng1.1: Các mục tiêu dạy học về kỹ năng [10] 16

2 Bảng 1.2: Các mẫu Bảng kiểm dùng trong đánh giá quy trình [3] 34

3 Bảng 1.3: Thang đánh giá sự thực hiện – PRS 37

4 Bảng 1.4 : Các mức độ mục tiêu dạy học về thái độ 38

5 Bảng 1.5: Khung trình độ kỹ năng nghề quốc gia [10] 41

7 Bảng 2.2: Tổng hợp phiếu điều tra phân nhóm A, B 61

8 Bảng 2.3: Số lượng bài trong từng công việc 62

10 Bảng 3.2 :Bảng đánh giá điều kiện chuẩn bị 76

12 Bảng 3.4: Kết quả thời gian thực hiện bài thi 80

MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Ngày nay, với xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế có yêu cầu cao

về chất lượng đội ngũ nhân lực làm việc trong các ngành kinh tế, đòi hỏi họ phải có sự tương đương trong trình độ nghề nghiệp thể hiện trước hết thông qua các chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia Vì vậy, một trong những giải pháp vừa mang tính cấp bách trước mắt, vừa mang tính chiến lược lâu dài nhằm cải cách hệ thống sử dụng lao động trong xã hội là phải xây dựng hệ thống tiêu chuẩn kĩ năng nghề, đánh giá và cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia được công nhận rộng rãi trong xã hội Việc xây dựng một hệ thống như trên bao gồm nhiều khâu: Thiết lập bộ máy tổ chức quản lý, thành lập các trung tâm đánh giá kĩ năng nghề, tập huấn cán bộ và tổ chức xây dựng ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm lý thuyết và bài thi thực hành; xây dựng cơ chế chính sách về đánh giá và cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia

Quá trình dạy học được coi là một hệ thống và đánh giá đóng vai trò phản hồi của hệ thống Đánh giá có vai trò tích cực trong việc điều chỉnh hệ thống, là cơ sở để đổi mới phương pháp dạy học Kiểm tra đánh giá tốt sẽ phản ánh được đầy đủ việc dạy của thầy và việc học của trò, đồng thời giúp cho các nhà quản lý giáo dục hoạch định được chiến lược trong quá trình quản

lý và điều hành

Hiện nay việc đánh giá trong đào tạo thực hành của các trường kỹ thuật nước ta chủ yếu là theo chuẩn tương đối, ít khi đánh giá theo tiêu chuẩn đào tạo đề ra hay theo thực tế nhu cầu của thị trường lao động Mặt khác việc kiểm tra đánh giá mặc dù có dựa vào mục tiêu đào tạo nhưng hầu hết vẫn còn

lệ thuộc rất nhiều vào điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện có của cơ sở đào tạo Điều đó là giảm tính giá trị của kiểm tra đánh giá kỹ năng thực hành,

nhất là khi so sánh kết quả học tập của học sinh giữa các trường với nhau thì

có thể nói là rất khác biệt, chưa theo một chuẩn nào cả

Với lý do nêu trên, tác giả mạnh dạn đi vào nghiên cứu đề tài: “ Xây dựng bộ

đề thi đánh giá kỹ năng nghề Sửa chữa máy lạnh và điều hòa không khí ”

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Luận văn nghiên cứu vấn đề xây dựng bộ bài thi dùng để đánh giá về kỹ năng thực hành theo tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia, nhằm chuẩn hoá chất lượng đội ngũ công nhân nghề Sửa chữa máy lạnh và điều hòa không khí, đáp ứng với yêu cầu của thực tế sản xuất

3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

- Nội dung đào tạo nghề Sửa chữa máy lạnh và điều hòa không khí, cho

hệ trung cấp nghề

- Tiêu chuẩn kỹ năng nghề Sửa chữa máy lạnh và điều hòa không khí

- Quy trình xây dựng, vận dụng bộ công cụ đánh giá kỹ năng thực hành (KNTH) trong kiểm tra đánh giá kỹ năng thực hành nghề cấp Quốc gia

4 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

Nếu xây dựng được bộ công cụ để đánh giá kỹ năng thực hành sẽ góp phần vào ngân hàng đề thi thực hành trong việc đánh giá kỹ năng nghề ở nghề Sửa chữa máy lạnh và điều hòa không khí và cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia Từ đó nhằm chuẩn hoá kỹ năng tay nghề đội ngũ công nhân, cũng như tiêu chuẩn cho các trường dạy nghề trong phạm vi toàn quốc

5 NHIỆM VỤ VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

5.1 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu nội dung chương trình đào tạo nghề Sửa chữa máy lạnh

và điều hòa không khí

- Nghiên cứu về tiêu chuẩn kỹ năng nghề trên cơ sở đó xác định kỹ năng cần đánh giá trong nghề

- Nghiên cứu quy trình xây dựng và xây dựng một số bài thi thực hành đánh giá kỹ năng nghề Sửa chữa máy lạnh và điều hòa không khí

- Khảo nghiệm một số bài thi để chỉnh sửa cho phù hợp

5.2 Phạm vi nghiên cứu

Xây dựng một số bài thi đánh giá kỹ năng thực hành và sử dụng để đánh giá học sinh đã tốt nghiệp ở các trường nghề, cũng như đội ngũ công nhân lành nghề trong phạm vi toàn quốc

6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

- Phương pháp nghiên cứu lý luận: Phân tích, tổng hợp các tư liệu có liên quan từ đó xác định cơ sở lý luận của đề tài

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Phương pháp điều tra, thử nghiệm trên đối tượng là giáo viên và học sinh trong các trường dạy nghề hoặc ở các

cơ sở sản xuất, đồng thời sử dụng các phương pháp bổ trợ khác như phương pháp quan sát, trao đổi trực tiếp thông qua việc khảo sát thực tế quá trình thực hiện các công việc cụ thể

- Phương pháp chuyên gia: Hỏi ý kiến về nội dung và cách thức sử dụng bài thi để đánh giá kỹ năng thực hành

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm

7 CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN

Luận văn bao gồm 02 chương:

- Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài

- Chương 2: Xây dựng bộ đề thi đánh giá kỹ năng nghề Sửa chữa máy lạnh

và điều hòa không khí

Chương I

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

1.1 TỔNG QUAN VỀ KIỂM TRA- ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TRONG QUÁ TRÌNH DẠY HỌC

1.1.1 Khái niệm kiểm tra đánh giá quá trình học tập

a/ Kiểm tra

Theo từ điển tiếng Việt, “Kiểm tra” được định nghĩa là “xem xét tình hình thực tế để đánh giá, nhận xét” Vậy kiểm tra là tiền đề, là bước đầu tiên

để đánh giá, để đưa ra nhận xét hay quy định nào đó trong thực tế

Kiểm tra trong dạy học là một thuật ngữ chỉ sự đo lường, thu thập thông tin để có được những phán đoán, xác định xem mỗi người học sau khi học đã biết gì (kiến thức), làm được gì (kĩ năng) và bộc lộ thái độ ứng xử ra sao

Kiểm tra là một hoạt động khoa học, người kiểm tra cần phải có chuyên môn nghiệp vụ khoa học, việc kiểm tra cần có tổ chức, có kế hoạch

b/ Đánh giá

Đánh giá là quá trình thu thập chứng cứ và đưa ra những lượng giá về bản chất và phạm vi của kết quả học tập hay thành tích đạt được so với các tiêu chí và tiêu chuẩn thực hiện đã đề ra tại một thời điểm thích hợp trong quá trình dạy học Trong đào tạo nghề theo NLTH, sự lượng giá dựa vào các tiêu chí đánh giá và tiêu chuẩn thực hiện đã đề ra trong tiêu chuẩn kỹ năng nghề đào tạo Ở đây, sự lượng giá tập trung vào cái mà người học, người dự thi có thể và cần phải làm được (đầu ra), nó lượng giá sự thực hiện của chính người học hay người dự thi đó so với những tiêu chí và tiêu chuẩn cụ thể xem đã đạt được hay chưa chứ không đưa ra sự so sánh với những người khác

Đánh giá là sự phán xét trên cơ sở kiểm tra, bao giờ cũng đi liền với kiểm tra Trong đánh giá, ngoài sự đo lường một cách khách quan dựa trên kiểm tra (hay trắc nghiệm), còn có ý kiến bình luận, nhận xét, phê phán mang

tính chủ quan để đưa ra những quyết định thích hợp nhằm cải thiện thực trạng, điều chỉnh nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc

c/ Đo lường

Đo lường là một phương thức dùng bài trắc nghiệm trong một dung sai

để đạt một mức đo định lượng và tương đối khách quan về một hay nhiều tính chất nào đó Khi đo lường, người ta thường sắp xếp mỗi cá nhân HS theo cấp, bậc từ thấp đến cao hay ngược lại, dọc theo một thang đo nào đó Những mức

độ đạt được, những thành quả khác nhau, biểu thị bằng điểm số chẳng hạn, sẽ giúp giáo viên đo lường và đánh giá mức độ thành công của công việc giảng dạy, học tập

Nếu có sẵn kết quả thi một bài trắc nghiệm tương đương từ trước, giáo viên

có thể so sánh điểm của hai kì thi để ước định mức độ tiến bộ của học sinh

Thông thường, kết quả bài làm của học sinh được ghi nhận một số đo (điểm số) Điểm số là kí hiệu gián tiếp phản ánh trình độ của học sinh Về mặt định tính (giỏi, khá, trung bình, yếu, kém) và định hạng (thứ bậc cao thấp trong nhóm được kiểm tra đánh giá) Nhưng cần chú ý rằng điểm số không có

ý nghĩa về mặt định lượng Ví dụ học sinh được điểm 10 thì cũng không có nghĩa là có trình độ cao gấp đôi học sinh được điểm 5, hoặc học sinh bị điểm

0 thì cũng không có nghĩa là học sinh đó không biết 1 chút gì về môn học đó

1.1.2 Mục đích, chức năng và các yêu cầu đối với việc kiểm tra đánh giá

dạy xác định được nhu cầu của người học để có thể điều chỉnh nội dung học sát hợp hơn

- Thúc đẩy học tập nhờ có thông tin phản hồi kịp thời cho người học biết tiến độ của mình

Trước hết kiểm tra đánh giá có tác dụng “thúc bách” người học học tập không có kiểm tra, thi cử chắc nhiều người học sẽ "không học" thật sự Bên cạnh đó, việc công khai hoá các nhận định về năng lực và KQHT của mỗi học sinh và của tập thể lớp còn tạo cơ hội cho học sinh phát triển kĩ năng

tự đánh giá, giúp học sinh nhận ra sự tiến bộ của mình, từ đó động viên, khích

lệ người học học tốt hơn Ngoài ra, việc kiểm tra đánh giá còn chỉ ra cho người học thấy họ đã học tốt nội dung nào, chưa tốt nội dung nào, cần học thêm cái gì, học lại cái gì

- Cải tiến việc dạy và việc học

Người dạy không biết rõ là nội dung đã được dạy đủ chưa, cần bổ sung cái gì, phương pháp dạy học (PPDH) đã phù hợp chưa, cần hỗ trợ thêm cho

ai, người học cần được giúp thêm ở nội dung nào?

* Mục đích về mặt quản lý đào tạo

- Xử lý và/hoặc xác nhận năng lực thực hiện của người học để cấp văn bằng chứng chỉ

Kiểm tra đánh giá nhằm khẳng định năng lực thực hiện của người học

có đáp ứng các yêu cầu và tương xứng với văn bằng, chứng chỉ được cấp, đặc biệt là với chức năng, nhiệm vụ mà người tốt nghiệp sẽ phải đảm nhiệm

Điều quan trọng là phải xác định được một hệ thống kiểm tra, đánh giá phù hợp bao gồm từ quy chế thi và kiểm tra, tiêu chí kiểm tra đánh giá, hình thức kiểm tra đánh giá, loại công cụ, câu hỏi thích hợp, số lượng câu hỏi, cách xác định điểm đạt, mức đạt

b/ Chức năng của việc kiểm tra đánh giá

* Chức năng của việc kiểm tra đánh giá dạy học

- Chức năng đo lường

Xác định được mức độ hiểu biết, kỹ năng, phẩm chất trí tuệ của học sinh

so với chuẩn của mục đích đã định trước Để thực hiện chức năng này phải:

+ Chính xác hóa và lượng hóa được các thông số cần đo (hiểu biết, kỹ năng) + Chọn đơn vị đo (bằng điểm số hay xếp hạng)

+ Xác định độ chính xác, độ nhậy và sự biến đổi của phép đo

- Chức năng thông tin

Chức năng này giúp GV nắm được kết quả giảng dạy, từ đó điều chỉnh

và hoàn thiện nội dung, phương pháp giảng dạy Đồng thời giúp học sinh tự đánh giá kết quả học tập để điều chỉnh hoạt động học tập của mình theo các yêu cầu của môn học

- Chức năng chọn lọc và phân loại

+ Chọn ra được những kiến thức (kỹ năng) mà học sinh đã nắm vững hoặc chưa nắm vững trong từng môn học

+ Phân loại học tập ở các mức độ (giỏi, khá, trung bình, yếu, kém….), điều này có tác dụng kích thích sự học tập của học sinh

* Chức năng của việc kiểm tra đánh giá trong quản lý giáo dục và đào tạo

- Chức năng kiểm soát và phát hiện

Kiểm soát và phát hiện là chức năng xác định thực chất hiệu quả giáo dục Kiểm soát đúng sẽ phát hiện được các mặt ưu khuyết điểm của từng đối tượng quản lí giúp giáo viên làm tốt công tác điều khiển công việc và định hướng trong chỉ đạo Hoạt động kiểm soát phát hiện một khi được tiến hành thường xuyên sẽ giúp cho giáo viên không bị mắc bệnh quan liêu

- Chức năng động viên phê phán

Động viên và phê phán mang thuộc tính tâm lí xã hội Kiểm tra đánh giá thường xuyên mới nắm được đầy đủ tư tưởng, tình cảm, năng lực của thầy

và trò Mọi ý kiến giáo dục, động viên, phê phán đều xuất phát từ khâu kiểm tra đánh giá Khi được kiểm tra đánh giá, GV và học sinh chắc chắn phải nỗ lực hơn trong công việc và trong học tập để bộc lộ khả năng hay hạn chế của mình

- Chức năng đánh giá

Đánh giá nhằm đo lường, xác định hiệu quả của lao động sư phạm, xác định trình độ thực hiện kế hoạch, xác định phẩm chất của thầy và năng lực của trò Đánh giá còn nhằm để khẳng định những yếu tố chủ quan, khách quan, những lệch lạc, sơ hở nhằm giúp cho giáo viên uốn nắn, điều chỉnh các quyết định nhằm đảm bảo chu trình quản lí được liên tục và đạt hiệu quả cao

- Chức năng thu thập thông tin

Thu thập thông tin là chức năng trung tâm, trọng điểm của hoạt động kiểm tra đánh giá Chỉ có kiểm tra mới có được các thông tin đáng tin cậy Việc xử lí đúng đắn các thông tin giúp cho giáo viên tác động kịp thời vào phong cách và thái độ làm việc của mình, điều chỉnh mục tiêu và quyết định cho chu trình quản lí làm việc mới của bản thân

c/ Các yêu cầu đối với việc đánh giá KQHT

- Đảm bảo tính quy chuẩn

Đánh giá dù theo bất kì hình thức nào, cũng đều nhằm mục tiêu phát triển hoạt động dạy và học, đồng thời phải đảm bảo lợi ích cho người được đánh giá và phát triển được Vì vậy, đánh giá cần tuân theo những chuẩn mực nhất định Những chuẩn này được ghi rõ trong văn bản quy định hoạt động đánh giá phải được công khai với người được đánh giá Những quy định này

cần được chi tiết, đầy đủ, rõ ràng về mọi lĩnh vực, từ việc xác định mục tiêu, nội dung và phương thức đánh giá đến thời điểm đánh giá Cụ thể

+ Mục tiêu đánh giá

+ Nội dung đánh giá

+ Tiêu chuẩn, tiêu chí đánh giá

+ Phương pháp và phương tiện

+ Người đánh giá

+ Thời điểm đánh giá

+ Địa điểm đánh giá

+ Quyền lợi và trách nhiệm của người được đánh giá

+ Tính pháp lí của việc đánh giá

- Đảm bảo tính khách quan

Việc đánh giá khách quan sẽ có tác dụng kích thích động cơ và tính tích cực học tập của người học Đồng thời duy trì và phát triển mối quan hệ thân thiện, đoàn kết giữa các học viên

Tính khách quan của việc đánh giá phụ thuộc vào phẩm chất, năng lực, nghiệp vụ của người đánh giá Phụ thuộc tính quy chuẩn của việc đánh giá và phụ thuộc vào quan điểm, phương pháp và phương tiện đánh giá

- Đảm bảo tính xác nhận và tính phát triển

Tính xác nhận là việc đánh giá phải khẳng định được hiện trạng của nội dung môn học được đánh giá so với mục tiêu đánh giá (về mặt định tính và định lượng) và nguyên nhân của hiện trạng đó, dựa trên những tư liệu khoa học chính xác và các lập luận xác đáng Tuy nhiên trong giáo dục có bản chất nhân đạo và phát triển nên việc đánh giá cũng phải mang tính nhân đạo

và phát triển Tức là phải đảm bảo chức năng phát triển của đánh giá Giúp cho người được đánh giá không chỉ nhận ra hiện trạng cái mình đã đạt được (chức năng xác nhận), mà còn có niềm tin vào khả năng của mình trong việc tiếp tục phát triển hoặc khắc phục những điểm không phù hợp Do đó khi

đánh giá phải biết trân trọng sự cố gắng của học sinh, đánh giá cao những tiến bộ trong học tập của học sinh

Thông qua mục đích, chức năng và các yêu cầu của việc kiểm tra đánh giá trong quá trình dạy học để đi đến những quyết định cụ thể như:

- Quyết định cải tiến về mục tiêu, nội dung, phương pháp (PP), tổ chức giáo dục trong quá trình dạy học

- Quyết định có liên quan đến cá nhân: Xác định nhu cầu của người đánh giá, phân loại hoặc tuyển chọn, giúp họ biết rõ về khả năng của mình so với yêu cầu

- Quyết định về mặt quản lý hành chính: đánh giá một đơn vị, một cá nhân, một sự việc

1.1.3 Mục tiêu dạy học

a/ Tầm quan trọng của các mục tiêu dạy học

- Định ra phương hướng, tiêu chí để quyết định về nội dung, phương pháp và phương tiện dạy học

- Xác định được cái cần kiểm tra đánh giá khi kết thúc mỗi môn học, học phần hay trong quá trình giảng dạy từng kiến thức cụ thể

- Thông báo cho người học biết những cái mong đợi ở đầu ra của sự học là gì Điều này giúp họ tự tổ chức công việc học tập của mình

b/ Yêu cầu đối với mục tiêu dạy học

Mục tiêu cần phải :

- Rõ ràng, cụ thể

- Đạt tới được trong các khoá học hay đơn vị học tập

- Bao gồm nội dung học tập thiết yếu của môn học

- Quy định rõ kết quả của việc học tập, nghĩa là các khả năng mà người học sẽ có được khi họ đạt đến mục tiêu

- Đo lường được

- Chỉ rõ những gì người học có thể làm được vào cuối giai đoạn học tập

c/ Các loại mục tiêu học tập

Mục tiêu dạy học được phân thành ba lĩnh

vực: Nhận thức, cảm xúc và vận động – tâm lí hay tâm vận

- Biết những dữ kiện: hệ thống thuật ngữ, sự kiện

- Biết phương tiện sử dụng những dữ liệu, quy ước, chuỗi các thao tác, xếp loại, nhận dạng, lựa chọn

Mức 2 Thông hiểu

Ở mức này có chú trọng hơn đến các hoạt động trí tuệ Cụ thể :

- Giải thích, trình bày vấn đề bằng cách khác, ngôn ngữ khác

- Diễn đạt: Cấu trúc lại tài liệu bằng vật liệu khác, theo một quan điểm mới, cách hiểu mới; xác định được nguyên nhân, lấy ví dụ minh hoạ

- Ngoại suy : Suy luận từ dạng này sang dạng khác

Mức 3 Áp dụng

Là sử dụng các phương tiện đã có để giải quyết tình huống khác (dùng định lí, công thức để giải bài toán cụ thể)

Mức 4 Phân tích

Có khả năng phân chia, xác lập lôgic các phần tử bộ phận: so sánh, tìm

sự khác nhau và giống nhau

- Tìm các bộ phận

- Tìm các mối quan hệ

- Tìm các nguyên tắc tổ chức

Mức 5 Tổng hợp

Tập hợp, lựa chọn, sử dụng, phối hợp những kiến thức và kĩ năng đa dạng, khác biệt lại với nhau để hoàn thành một nhiệm vụ mới Mức này có khả năng tóm tắt, khái quát hoá, lập luận, sắp xếp, thiết kế, giải thích lí do, với các mức:

- Hoàn thành một công việc mới

Bảng1.1: Các mục tiêu dạy học về kỹ năng [10]

Mức độ Định nghĩa Ví dụ về sự thực hiện

5 Làm thuần thục Thực hiện công việc với

độ chính xác và tốc độ cao

Xẻ đôi được các thanh

Xẻ đôi được các thanh

gỗ trong các hoàn cảnh thời tiết và chất lượng

gỗ khác nhau theo đúng mực kẻ, mạch cưa không bị xơ xước

3 Làm chính xác Thực hiện công việc Xẻ đôi được một thanh

một cách chuẩn xác, hầu như không có thao, động tác thừa

gỗ theo đúng mực kẻ, mạch cưa không bị xơ xước

2 Làm được Thực hiện công việc

được như hướng dẫn nhưng còn nhiều thao, động tác thừa

Xẻ đôi được thanh gỗ theo đướng mực kẻ, mạch cưa đôi chỗ còn

xơ xước

1.1.4 Các bước đánh giá

Bước 1 Xác định các quyết định đánh giá

Bước 2 Xây dựng các tiêu chí đánh giá

Bước 3.Thu thập các thông tin thích đáng

Bước 4 Đối chiếu các tiêu chí đã được thống nhất với các thông tin đã

thu thập

Bước 5 Hình thành những kết luận cuối cùng một cách thật chính xác

trước khi quyết định công bố kết luận đánh giá

1.1.5 Các lĩnh vực kiểm tra đánh giá

a/ Kiểm tra đánh giá kiến thức

Mục đích KTĐG kiến thức là xác định xem HS nhận thức được gì, ở mức độ nào trong các nội dung đã học Tuỳ theo mục tiêu học tập mà có những mức độ yêu cầu khác nhau, từ đơn giản nhất là tái hiện được (kể được,

mô tả được, trình bày được), đến áp dụng được, so sánh, phân tích, giải thích,

b/ Kiểm tra đánh giá kỹ năng

Mục đích KTĐG kĩ năng là xác định xem HS đã làm được gì, ở mức độ nào trong các nội dung đã học Mức độ yêu cầu người học làm được cũng từ đơn giản nhất là bắt chước được đến làm đúng, chuẩn xác rồi đến làm nhanh

và thành thạo

c/ Kiểm tra đánh giá thái độ

KTĐG thái độ nhằm xem xét người học đã có cách ứng xử, cách biểu

lộ tình cảm, cách bộc lộ những phẩm chất nhân cách như thế nào trước một sự kiện, hiện tượng, trước công việc, trước đồng nghiệp,

1.1.6 Các loại hình kiểm tra đánh giá

a/ Kiểm tra đánh giá hình thành

Kiểm tra đánh giá hình thành là KTĐG từng bước một cách chính thức hoặc cũng có thể không chính thức, “đi kèm” với sự hình thành kiến thức, kĩ năng và thái độ ở người học, cung cấp những thông tin phản hồi nhanh để kịp thời bổ cứu ở mỗi giai đoạn cần thiết của sự phát triển trong suốt quá trình học tập

Do có nhiều lần kiểm tra nên sai sót trong mỗi giai đoạn được bổ cứu kịp thời, đảm bảo HS đạt được kết quả học tập chung cuối cùng

Thúc đẩy HS nỗ lực học tập thường xuyên trong cả khoá học

Người dạy có cơ sở để điều chỉnh PP dạy học và giúp đỡ HS kịp thời KTĐG hình thành được thực hiện thường xuyên trong quá trình dạy học; định kì cuối mỗi môn học, mô đun hoặc cuối học kì, cuối năm học

* Kiểm tra đánh giá thường xuyên

KTĐG thường xuyên trong quá trình dạy học nói chung là không chính thức, cung cấp những thông tin phản hồi nhanh cho cả người học và người dạy trong suốt quá trình dạy học để kịp thời điều chỉnh, bổ sung nhằm làm cho người học đạt được mục tiêu dạy học

Loại hình KTĐG này được thực hiện bám sát từng nội dung dạy học cụ thể, thông qua các hình thức tổ chức, PP và kĩ thuật dạy học đa dạng, phong phú của GV Kết quả của KTĐG thường xuyên trong quá trình dạy học được

GV ghi chép và lưu lại chủ yếu bằng những lời nhận xét, những chú ý, vào

sổ theo dõi người học làm cơ sở cho việc chỉ đạo, hướng dẫn sự học tập

thường xuyên Tuy không cho điểm nhưng nó là chứng cứ cần thiết cho việc đánh giá định tính cuối cùng của môn học

* Kiểm tra đánh giá định kỳ

KTĐG định kỳ đối với môn học bao gồm các bài kiểm tra định kì Mỗi môn học tuỳ theo độ dài, dung lượng thời gian có số lượng kiểm tra bài định

kỳ khác nhau Cứ 15 tiết, tức là 1 đơn vị học trình có một bài kiểm tra định

kỳ Môn học nào có dung lượng thời gian từ hơn 1 đơn vị học trình đến dưới

3 đơn vị học trình thì có 2 bài kiểm tra định kỳ Các bài kiểm tra định kỳ thường bao gồm 10 – 15 câu hỏi trắc nghiệm khách quan, chủ yếu là câu trắc nghiệm đa phương án, người học làm bài trong 20 – 30 phút Mỗi bài kiểm tra định kỳ có 1 điểm kiểm tra định kỳ theo thang điểm 10, lấy điểm cách biệt một đơn vị Điểm số trung bình của các điểm kiểm tra định kì chiếm tỷ trọng 30% trong điểm tổng kết môn học

b/ Kiểm tra đánh giá kết thúc

Được thực hiện vào cuối phần học lí thuyết hoặc phần học thực hành và cuối khoá học

Dựa vào mục tiêu học tập của phần học lí thuyết, phần học thực hành

và mục tiêu đào tạo của toàn khoá

Phải kiểm định được toàn bộ mục tiêu đã đặt ra, phản ánh đúng năng lực thực sự của người học

KTĐG kết thúc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng cả về mặt lí luận dạy học và mặt quản lí đào tạo, nó thường quyết định đối với việc cấp văn bằng chứng chỉ

* Bài thi hết môn

Mỗi môn học có dung lượng 2 đơn vị học trình trở lên sẽ có một bài thi hết môn, gọi là môn thi Bài thi hết môn còn được gọi là bài thi lý thuyết Với môn học ít hơn 2 đơn vị học trình không có bài thi hết môn mà chỉ cần có 1 -2

bài kiểm tra định kỳ, gọi là môn kiểm tra Bài thi hết môn có các câu trắc nghiệm khách quan, mỗi câu làm trong 1,5 phút và các câu tự luận, mỗi câu làm trong 15 phút, số lượng câu tuỳ theo dung lượng thời gian của môn học (mỗi đơn vị học trình có 10 câu trắc nghiệm khách quan và một câu tự luận) Thời gian làm bài thi hết môn tối đa là 120 phút Mỗi bài thi hết môn có 1 điểm thi hết môn theo thang điểm 10, lấy điểm cách biệt một đơn vị Điểm thi hết môn chiếm tỷ trọng 70% trong điểm kết thúc môn học

* Bài thi tốt nghiệp khoá học

Mỗi bài thi tốt nghiệp khoá học có hai phần: Phần lý thuyết và phần thực hành

Phần lý thuyết có khoảng 50 câu trắc nghiệm khách quan, mỗi câu làm trong 1,5 phút và 3 câu tự luận, mỗi câu làm trong 15 phút Phần thi lý thuyết thực hiện trong khoảng 120 phút Phần thi lý thuyết có điểm lý thuyết được đánh giá theo thang điểm 10, lấy điểm cách biệt 1 đơn vị Điểm lý thuyết của từng người học được ghi riêng vào một bảng điểm thi kết thúc lý thuyết

Phần thi thực hành tốt nghiệp được thực hiện trong thời gian quy định theo công việc cụ thể được giao Phần thi thực hành được đánh giá theo bảng kiểm tra đánh giá quy trình hoặc thang đánh giá theo sản phẩm hoặc thang đánh giá sự thực hiện Kết quả phần thi thực hành được ghi vào phiếu đánh giá thi tốt nghiệp thực hành

Để đánh giá, xếp hạng người học tốt nghiệp ra trường cần có một bảng điểm tốt nghiệp thi lý thuyết và các danh mục các năng lực thực hiện đã hoàn thành đối với từng người học

c/ Kiểm tra đánh giá đối chiếu hay theo chuẩn tương đối

Đây là loại hình kiểm tra có tính chất tương đối, chủ yếu là so sánh kết quả học tập giữa các người học với nhau Loại hình này phù hợp với việc thi

tuyển, lựa chọn một số lượng nhất định những người tốt nhất trong số người

dự thi

d/ Kiểm tra đánh giá theo tiêu chí

Đây là loại hình kiểm tra đánh giá nhằm đánh giá kết quả học tập của từng người học đạt được thực tế so với các tiêu chí và tiêu chuẩn đề ra Dù người học chỉ không đạt một tiêu chí nào đó thôi thì người đó vẫn phải học lại bài, môn học, môđun đó để kiểm tra lại

1.1.7 Các công cụ và phương pháp kiểm tra, đánh giá

a/ Các công cụ kiểm tra, đánh giá

* Yêu cầu đối với các công cụ kiểm tra đánh giá

- Không bỏ sót một khía cạnh quan trọng nào trong kiểm tra đánh giá

- Có sự nhất quán trong nội dung và PP KTĐG đối với các người học, người dự thi khác nhau

- Đảm bảo được độ tin cậy, độ giá trị và tính công bằng trong KTĐG

* Các loại công cụ kiểm tra đánh giá

- Các văn bản, tư liệu lập kế hoạch

- Các PP KTĐG kết quả học tập : các câu hỏi, bài tập, các tình huống kiểm tra, các bảng điểm để thu thập chứng cứ,

- Các sổ lộ trình công việc, các phiếu quy trình công nghệ,

- Các báo cáo của người dạy, người học, người giám sát, KTĐG của cơ

sở đào tạo,

- Các bản hướng dẫn của người kiểm tra, đánh giá,

- Kết hợp các công cụ trên đây để cung cấp đủ chứng cứ cho việc đưa

Trắc nghiệm

tự luận

+ Phân chia thành các phần phù hợp

- Về ngôn ngữ:

+ Hướng dẫn chính xác, đơn giản

+ Không gây nhầm lẫn trong bất kì trường hợp nào

- Về các tiêu chí, dấu hiệu:

+ Chứng cứ chấp nhận được đều có liên quan đến các tiêu chí đã đề ra + Phải giải thích rõ có thể đạt được năng lực thực hiện như thế nào + Bao quát được các phương pháp thu thập tất cả các chứng cứ đã dự định

b/ Các phương pháp kiểm tra, đánh giá KQHT

Trên cơ sở lí luận về kiểm tra đánh giá, có thể đánh giá kết quả học tập của học sinh thông qua 3 nhóm phương pháp chính là quan sát, viết và vấn đáp (sơ đồ 1.1)

Sơ đồ1.1: Các phương pháp kiểm tra đánh giá

Các PP kiểm tra và đánh giá

Kiểm tra bằng

quan sát

Kiểm tra vấn đáp Kiểm tra viết

Kiểm tra bằng

quan sát

Trắc nghiệm khách quan

Quan sát sự trình diễn của

Ghép đôi

Đúng sai

Nhiều lựa chọn

Luận văn

Tiểu

luận

Bài

viết

Nhóm 1 Kiểm tra đánh giá bằng quan sát

Thông qua việc quan sát GV có thể kiểm tra các hành động, lời nói, thái độ của học sinh và ghi chép để lấy tư liệu đánh giá

Trong nhóm PP này có thể tách ra hai nhóm nhỏ:

- Quan sát thường xuyên: giáo viên quan sát, theo dõi quá trình học tập, hoạt động của học sinh trong một giai đoạn nhất định Mọi thông tin được ghi vào nhật kí hoặc phiếu (bảng) kê để lấy tư liệu đánh giá

- Quan sát sự trình diễn của HS: GV quan sát, theo dõi HS trình diễn về một chủ đề nhất định trong khoảng thời gian ngắn nhất định Các thông tin có thể ghi vào bảng kê hoặc được giáo viên ghi nhớ và xử lí ngay trong quá trình quan sát Sau đó GV tổng hợp các thông tin và đưa ra quyết định để đánh giá

Nhóm 2 Kiểm tra đánh giá viết

HS thể hiện trình độ kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo trên bài viết theo những vấn đề do GV đưa ra Thực hiện bài làm trên dưới sự giám sát của GV trong khoảng thời gian nhất định hoặc làm ở nhà với khoảng thời gian khá dài PP này có thể kiểm tra đồng loạt nhiều học sinh trong khoảng thời gian hạn chế nhất định

Trong nhóm PP này lại có 2 cách phân nhóm như sau:

* Theo hình thức:

- Kiểm tra viết trên lớp: HS làm bài kiểm tra dưới sự giám sát của GV, thời gian làm bài có thể là 15, 45, 60, 90, 120 hoặc 180 phút, dạng bài làm có thể là trắc nghiệm khách quan hoặc trắc nghiệm tự luận

- Kiểm tra viết ở nhà : HS tự lực làm bài ở nhà, thời gian khá dài, dạng bài chủ yếu là trắc nghiệm tự luận

- HS tự đánh giá: Là phương pháp HS tự nhận xét, đánh giá bản thân theo những tiêu chí nhất định do GV hoặc các cấp quản lí đề ra PP này dùng trong đánh giá đạo đức, đánh giá tinh thần thái độ học tập, tu dưỡng của học sinh

* Theo tích chất của bài viết và sự đánh giá:

- Trắc nghiệm tự luận: HS tự diễn đạt vấn đề, việc đánh giá có phụ thuộc vào chủ quan người chấm Nhóm này lại phân ra 3 loại : Bài viết, bài tiểu luận, bài luận văn

- Trắc nghiệm khách quan: HS chủ yếu đánh dấu vào các chỗ cần lựa chọn hoặc điền từ vào chỗ trống việc đánh giá này khá khách quan, phụ thuộc vào đáp án đã được xây dựng Trong nhóm này lại chia ra làm 4 loại : Nhiều lựa chọn, đúng sai, ghép đôi và điền khuyết

Nhóm 3 Kiểm tra đánh giá vấn đáp

Trong việc kiểm tra vấn đáp HS trả lời câu hỏi của GV, theo PP kiểm tra miệng, thông qua quá trình hỏi đáp GV có thể đánh giá khả năng ghi nhớ, lập luận, diễn đạt, trình độ tư duy của HS PP này có hạn chế là mỗi lần chỉ kiểm tra được 1 HS nên khó áp dụng với các lớp nhiều học sinh

1.1.8 Các biện pháp có tính chiến lược trong kiểm tra đánh giá KQHT của học sinh - sinh viên

Những biện pháp dưới dây nêu ra nhằm khắc phục và hạn chế một số những nhược điểm trong việc KTĐG như: Kiểm tra không đúng giá trị, không

đủ độ tin cậy, chưa đáp ứng những nhu cầu của xã hội vì còn thiếu khách quan, chưa được công bằng và không thật phù hợp

a Thông báo mục đích, yêu cầu các tiêu chuẩn cho điểm, tiêu chuẩn

đánh giá, thời gian kiểm tra cho tất cả các thầy giáo và HS biết khi bắt đầu kỳ học hoặc khoá học

- Điểm kiểm tra nào do bộ môn, khoa trường quản lí Mục đích kiểm tra là gì? Mục đích ấy đem lại lợi ích cho HS như thế nào? Nó quan trọng đối với công tác quản lí của bộ môn, khoa và nhà trường như thế nào?

- Các biện pháp cụ thể để cho học sinh đạt kết quả cao trong các kỳ kiểm tra đó là gì? Việc kiểm tra đánh giá công sức học tập của HS để đem đến một kết quả gì? (hiểu biết của HS hay quản lí chất lượng)

- Các hình thức kiểm tra

- Các hình thức có thể thay thế

- Những người đạt yêu cầu gì thì được miễn

b Sử dụng máy tính trong việc chấm bài kiểm tra khách quan, để đạt

được sự đánh giá đúng giá trị, đủ tin cậy, chặt chẽ và khách quan, phù hợp, bảo quản điểm số, giữ kết quả bí mật nhằm tạo cho HS sự cạnh tranh nhau về nhận thức, hiểu biết chứ không cạnh tranh nhau về điểm số

Khuyến nghị các tổ bộ môn, các giáo viên có kinh nghiệm, có điều kiện thì thành lập ngân hàng các câu hỏi kiểm tra cho bộ môn hoặc cho cá nhân mình

Mỗi môn học nên xây dựng đề cương hướng dẫn “danh mục kiểm tra”; hướng dẫn “cách làm bài kiểm tra” để giúp HS đạt các yêu cầu về giá trị nội dung, hiểu về cấu trúc câu hỏi kiểm tra thể hiện trình độ của mình, để đạt độ tin cậy cao trong các kỳ kiểm tra

c Xây dựng các đề cương để nhận xét về kết quả của bài làm cho HS

+ Tập trung nhận xét hai, ba sai sót lớn

+ Tính quan trọng của từng sai sót, những khuyết điểm về nội dung, những thiếu sót về hình thức

+ Những nhận xét cần phải được các nhóm HS học tập trao đổi và phân tích

+ Những đề cương này cần được thống nhất và tiến hành như nhau ở mọi thành viên trong bộ môn

+ Có những bài tập chỉ đánh giá đạt, chưa đạt Những bài chưa đạt, HS sửa chữa làm lại và chấm lại đến khi đạt

+ Có những môn học chỉ phân loại (A,B, C, D ) mà không cho điểm + Cải tiến cho điểm, đánh giá thường xuyên và đánh giá cuối cùng

d Lập sơ đồ chấm điểm thể hiện đặc trưng biết, hiểu, nắm vững, vận

dụng, vận dụng sáng tạo, phân tích, tổng hợp, đánh giá, phê phán, tìm nguyên

nhân, nêu ra biện pháp và tổ chức thực hiện; những đề mục này có giá trị bao nhiêu điểm

Nếu đánh giá qua điểm số mà cổ vũ học tập của HS, không gây tiêu cực, buồn chán thì đánh giá đó được thừa nhận là PP giảng dạy tích cực

Nếu sự đánh giá nhằm mang lại lợi ích học tập (lấy hiểu biết làm

chính) thì GV thảo luận với HS khi đã cho điểm

e Ở những năm cuối cần tăng cường các đồ án môn học, các chuyên

đề khảo nghiệm thực tiễn nhằm chỉ ra khả năng và tiềm lực của HS, nhất là

chỉ ra những HS xuất sắc để họ tự trau dồi, phát triển khả năng nghề nghiệp

và gợi ý cho cơ quan có thể dùng họ trong tương lai

Tạo cho HS tự lựa chọn nhóm làm việc, thiết kế sơ đồ giúp họ tự đánh giá đồ án, chuyên đề của mình và của bạn bè

1.1.9 Các biện pháp đề phòng và chống gian lận trong kiểm tra

Các biện pháp dưới đây nhằm khắc phục phần nào sự gian lận trong quá trình thi, kiểm tra

- Thống nhất các quy tắc triển khai một kì kiểm tra từ khoa, bộ môn, giáo viên để có sự xử lý như nhau trong mọi trường hợp

- Có các bài hướng dẫn kiểm tra rõ ràng, đầy đủ để chuẩn bị cho HS đạt một kỳ kiểm tra, tránh cho học sinh vi phạm kỷ luật, phát triển tư duy độc lập

và tự trọng Vì một lí do nào đó HS không chuẩn bị kỹ sẽ mất cơ hội thể hiện khả năng của mình

- Các bộ môn và giáo viên phải có đầy đủ các dự kiến những khả năng gian lận trong các kỳ kiểm tra, trong các bài kiểm tra của môn học hoặc kỳ thi

do mình đề xuất Ở đó nêu ra các biện pháp và các ứng xử sẵn sàng đối với những dự kiến đã có để giải quyết và xử lí nhanh

- Gặp một khẳng định có tính linh cảm về gian lận thì đòi hỏi người chấm phải đọc nhiều lần để phân biệt giữa sự sao chép và sự độc đáo trong bài làm của HS

- Tăng cường kiểm tra khách quan là một biện pháp phòng chống gian lận tốt nhất

1.2 KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KỸ NĂNG THỰC HÀNH

1.2.1 Khái niệm

Trong hoạt động nghề nghiệp không bao giờ chỉ tồn tại kỹ xảo Trên cơ sở những kỹ xảo đã có còn cần phải hình thành những phương thức, những phương pháp hoạt động nghề nghiệp mà bản thân chúng không khi nào có thể trở thành hành động tự động hoá được Và không phải tất cả các thành phần của hoạt động nghề nghiệp đều phải chuẩn xác trong một thời gian đủ dài (trừ một loại sản phẩm) Trên thực tế, hoạt động sản xuất luôn luôn thay đổi Cụ thể là: Nhiệm vụ sản xuất thay đổi theo đà tiến bộ kỹ thuật, các dạng sản phẩm ngay của một nhà máy cũng không phải cố định từ năm này qua năm khác, các thiết bị kỹ thuật và công nghề cũng luôn luôn đổi mới, nguyên vật liệu và điều kiện làm việc cũng rất biến động… Trong tình hình đó, nếu người công nhân chỉ có kỹ xảo thì chưa đủ mà họ cần phải cải tiến, đổi mới phương pháp lao động của mình, nghĩa là họ cần phải có kỹ năng vận dụng kiến thức

và các kỹ xảo đã có để giải quyết kịp thời những nhiệm vụ rất đa dạng của sản xuất đang đề ra cho họ

Hiện nay các nhà khoa học mới thống nhất khái niệm kỹ xảo, còn về khái niệm kỹ năng có rất nhiều quan điểm khác nhau Tuy nhiên theo quan điểm của đa số thì kỹ năng là năng lực (hoặc phương pháp) thực hiện hành động trong những điều kiện mới mà con người có được trên cơ sở các kiến thức và

kỹ xảo đã có

Kỹ năng bao gồm không chỉ quá trình nhận thức (tri giác, biểu tượng, tư duy…) trạng thái chú ý mà còn cả kiến thức và các loại kỹ xảo…[1]

1.2.2 Các loại kỹ năng nghề nghiệp

a/ Kỹ năng lập kế hoạch cá nhân:

- Bất kỳ nghề nào cũng đòi hỏi người công nhân phải biết lập kế hoạch làm việc cho mình bởi vì lao động của họ bao giờ cũng là lao động có tính chất sáng tạo, lao động có năng suất và lao động có kế hoạch

Để có thể lập kế hoạch cá nhân, người lao động cần phải:

- Phân tích nhiệm vụ sản xuất được giao, xem xét khối lượng công việc theo định mức lao động

- Phân tích các điều kiện lao động trong đó có vấn đề nguyên vật liệu, trang thiết bị hiện có

- Lựa chọn các phương pháp và phương tiện để đạt được nhiệm vụ đã đề

ra

- Xác định trình tự thực hiện các động tác và thao tác trên cơ sở những phương tiện và phương pháp đã chọn nhằm đạt được mục đích đã vạch ra Nghề khác nhau thì nội dung và mức độ của bản kế hoạch do người công nhân lập ra cũng khác nhau Ví dụ đối với người thợ tiện việc lập kế hoạch cho chế độ cắt gọt kim loại lại là quan trọng nhất Anh ta phải biết: Tính chất

và loại các công cụ cắt gọt, các công suất của nó, phương pháp gia công, phương pháp kẹp chặt các chi tiết, độ nhẵn và sạch bề mặt vật gia công, hệ thống làm nguội… trong khi đó, đối với anh thợ sửa chữa, thì việc lập kế hoạch lại khác: Điều chủ yếu đối với anh là lập kế hoạch tìm nguyên nhân gây

ra hỏng hóc Sau khi vạch rõ các dấu hiệu có thể dẫn đến tình trạng hỏng máy, anh phải lập kế hoạch hành động để bắt tay vào sửa chữa sao cho hợp lý, liên tục, tiết kiệm được nguyên liệu, sức lực và thời gian nhất

Tuy có khác nhau, nhưng nhìn chung khi lập kế hoạch người công nhân của các nghề có thể cùng thực hiện theo các bước sau:

- Nhiệm vụ sản xuất được giao có thể được giải quyết bằng cách nào, phương tiện gì, và nên thực hiện theo trình tự nào?

- Trong nhiều phương án khác nhau thì nên chọn phương án nào là lợi nhất, thuận tiện nhất, đơn giản nhất để giải quyết các nhiệm vụ sản xuất trong điều kiện cụ thể cho phép

Hình thành cho học sinh kỹ năng thực hiện quy trình công nghệ là nhiệm

vụ quan trọng của dậy nghề Vì thế mà không thể không chú ý tới việc dạy học sinh kỹ năng lập kế hoạch làm việc của cá nhân

Khác với việc lập kế hoạch cho hoạt động sắp tới, việc tổ chức hoạt động ở đây chính là bản thân việc tạo ra những điều kiện để thực hiện kế hoạch Vì việc lập kế hoạch có liên quan chặt chẽ với việc tổ chức hoạt động nên đôi khi người ta còn coi hai khái niệm này là một Nhưng xét về toàn cục thì việc dạy

tổ chức lao động bao gồm cả việc dạy lập kế hoạch và dạy tổ chức nơi làm việc Dạy tổ chức lao động chính là việc chuẩn bị sẵn sàng nơi làm việc và giữ gìn trật tự nơi ấy trong suốt ngày làm việc ở đây không phải là giáo viên

thực hành chuẩn bị sẵn sàng hết cho học sinh mà chủ yếu phải dạy cho học sinh tự mình chuẩn bị nơi làm việc theo những hoàn cảnh cụ thể, kể cả việc giữ gìn trật tự ngăn nắp nơi làm việc đó trong quá trình ở xưởng

Cần phải tổ chức những giờ học riêng để dạy cho học sinh kỹ năng tổ chức công việc, nhất là các nghề mà kỹ năng này có tầm quan trọng lớn chẳng hạn nghề xây dựng, nghề mà nơi làm việc luôn luôn biến động và được tổ chức trong những điều kiện rất khác nhau: Thực tế ở các trường dạy nghề hiện nay, học sinh chưa biết tổ chức công việc của mình trên các giờ học lý thuyết, học thực hành ở xưởng và cả giờ tự học Các em làm việc theo kiểu sản xuất nhỏ:

Lề mề, luộn thuộm, chậm chạp, thiếu ngăn nắp, thiếu kế hoạch, gặp chăng hay chớ Tóm lại các em chưa có tác phong công nghiệp nhưng các giáo viên thực hành lại ít quan tâm đến vấn đề này Đây là vấn đề cần phải lưu ý trong quá trình đào tạo

c/ Kỹ năng kiểm tra:

Xét theo góc độ của tâm lý học thì kỹ năng kiểm tra bao gồm:

Tri giác và thu thập lượng thông tin; phân tích và xử lý thông tin; đánh giá lượng thông tin trên cơ sở của nhiệm vụ sản xuất Kiểm tra không phải là nhìn một cách qua loa đại khái mà chú yếu phải hướng sự chú ý của bản thân vào toàn bộ các mặt khác nhau của quá trình công nghề và các động tác lao động nhằm phát hiện ra những sai sót có ảnh hưởng tới chất lượng và kết quả của công việc Người ta thường kiểm tra kết quả của các hành động, các động tác; kiểm tra các điều kiện và phương tiện làm việc; kiểm tra quá trình thực hiện các động tác

Có hai phương pháp kiểm tra: kiểm tra trực tiếp nhờ các giác quan và kiểm tra gián tiếp nhờ các máy đo-kiểm tra Cả hai phương pháp này đều gắn bó với nhau Nếu sử dụng các máy và thiết bị đo, xét cho cùng vẫn nhờ đến các giác quan Những thiết bị-máy đo dùng để kiểm tra có thể là: compa, thước đo

độ, thước kẹp panme, đồng hồ đo điện, nhiệt kế, tốc độ ký, dao động ký… Cần chú ý, mỗi phương pháp kiểm tra lại đòi hỏi kỹ xảo và kỹ năng riêng Vì thế, việc nắm vững các kỹ năng này là nhiệm vụ quan trọng của dạy nghề và đòi hỏi nhà trường phải tổ chức luyện tập đặc biệt để hình thành cho học sinh

kỹ năng kiểm tra này

d/ Kỹ năng điều chỉnh các hành động lao động:

Trong bất kỳ nghề nào, người công nhân không chỉ biết lập kế hoạch, kiểm tra kế hoạch mà còn phải có kỹ năng điều chỉnh sửa chữa lại kế hoạch hành động của mình trên cơ sở các số liệu kiểm tra đã thu được

Điều chỉnh hành động một cách linh hoạt đó là một phầm chất biểu thị trình độ phát triển cao của năng lực nghề nghiệp Đây không phải là hành động máy móc được thực hiện trên cơ sở khuôn mẫu định sẵn mà là hành động hết sức tinh tế khéo léo Điều chỉnh luôn gắn với kiểm tra, nhưng hai cái

đó không phải là một Ví dụ, một học sinh thấy mình chưa đạt kết quả cần thiết hoặc làm sai, nhưng bắt tay vào sửa chữa hành động, được thực hiện nhờ những cách thức riêng mà cái đó phải được học tập và rèn luyện mới có thể làm được

Những người công nhân lành nghề thường áp dụng những cách thức sửa chữa điều chỉnh như: điều chỉnh theo nguyên tắc chung, điều chỉnh theo tiêu chuẩn quy định, điều chỉnh theo hậu quả, điều chỉnh theo nguyên nhân… tất cả các cách thức đó đều nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng năng suất lao động Cho nên, dạy các phương pháp điều chỉnh sửa chữa các động tác nói riêng và hoạt động nghề nghiệp nói chung cần phải coi nó là một nhiệm vụ chuyên môn (nắm trong chương trình dạy thực hành) của dạy nghề Qua các điều trình bày trên, chúng ta thấy kỹ năng nghề nghiệp có vai trò quan trọng trong quá trình đào tạo người công nhân mới có khả năng giỏi

trong cả lý thuyết lẫn thực hành, có óc sáng tạo đối với lao động và đáp ứng được các yêu cầu của cách mạng khoa học kỹ thuật

1.2.3 Các giai đoạn hình thành kỹ năng [1]

Các giai đoạn (1) Cấu trúc tâm lý (2)

- Hiểu biết về các phương pháp thực hiện hành động và sử dụng được những kỷ xảo đã có

- Có nhiều kỹ năng riêng lẻ có tính chất hẹp nhưng lại cần thiết cho nhiều hoạt động khác nhau (ví dụ: kỹ năng kế hoạch hoá, kỹ năng tổ chức)

- Sử dụng một cách sáng tạo những kiến thức và kỹ xảo của nghề vào thực tiễn, nhận thức được mục đích và động

cơ lựa chọn các phương pháp để đạt mục đích đó

- Vận dụng một cách sáng tạo các kỹ năng khác nhau vào các hoàn cảnh khác nhau

1.2.4 Các thành phần trong đánh giá kỹ năng thực hành tâm vận

Kỹ năng thực hành bao gồm các loại đó là: (1) Kỹ năng thực hành (tâm vận): Ví dụ: Sử dụng máy móc, dụng cụ; Xây tường; Sửa chữa cửa xe ôtô;

v.v liên quan đến thao tác, động tác lao động chân tay và (2) Kỹ năng trí

tuệ: Ví dụ: Tìm lỗi; Giải quyết vấn đề; Xử lý trong giao tiếp; v.v liên quan

đến các thao tác trí tuệ [ ]

Việc đánh giá kỹ năng thực hành tâm vận phụ thuộc vào mục tiêu cụ thể cần đạt được theo các khía cạnh khác nhau: quy trình thực hiện công việc, sản phẩm làm ra, thời gian thực hiện (năng suất), an toàn, thái độ liên quan,

Thông thường, người ta đánh giá kỹ năng thông qua đánh giá việc thực hiện

quy trình, đánh giá sản phẩm hoặc cả hai Điều quan trọng là lựa chọn đúng công cụ đánh giá nào đo được một cách hiệu quả kết quả thực hiện kỹ năng đó

1.2.4.1 Đánh giá quy trình thực hiện:

Đó là đánh giá sự tuân thủ đúng quy trình công nghệ, sự chuẩn xác của từng bước trong quy trình thực hiện công việc, v.v ,

Đánh giá quy trình được thực hiện khi:

- Cần biết người học có thể sử dụng dụng cụ hoặc thiết bị một cách hợp lý hay không

- Thời gian để thực hiện công việc là quan trọng

- Có những nguy hiểm về sức khoẻ và an toàn trong quá trình thực hiện công việc

- Nếu quy trình được thực hiện sai hoặc không hợp lý sẽ có thể dẫn đến những sai sót về mặt chuyên môn, công nghệ hoặc gây ra tốn kém về nguyên, nhiên, vật liệu

Người ta thường dùng PP quan sát và công cụ Bảng kiểm (Checklists) để đánh giá quy trình Bảng kiểm được lựa chọn trong các mẫu định dạng dưới đây phù hợp với tình huống cụ thể để đánh giá thông qua việc quan sát quy trình, quá trình thực hiện công việc Ta có thể tham khảo ở các bảng dưới đây

Bảng 1.2: Các mẫu Bảng kiểm dùng trong đánh giá quy trình [3]

BẢNG KIỂM ĐÁNH GIÁ QUY TRÌNH

Công việc: Mã số:

Tên người dự thi: Ngày:

ĐÁNH GIÁ T

T

BƯỚC THỰC HIỆN CÔNG VIỆC Không

thực hiện

Không đạt

Xuất sắc

Tốt Đạt Yếu Không

đạt